Skanda Purana · Verses 3.4-3

// ṛṣaya ūcuḥ // //
bhagavanrākṣasaḥ ko'sau sūta paurāṇikottama//
viṣṇubhaktaṃ mahātmānaṃ yo gālavamabādhata

śrīsūta uvāca//
vakṣyāmi rākṣasaṃ krūraṃ taṃ viprāḥ śṛṇutādarāt //
yathā sa rākṣaso jāto munīnāṃ śāpavaibhavāt

purā kailāsaśikhare hālāsye śivamaṃdire //
caturviśatisāhasrā munayo brahmavādinaḥ

vasiṣṭhātrimukhāḥ sarve śivabhaktā mahaujasaḥ //
bhasmoddhūlitasarvāṃgāstripuṃḍrāṃkitamastakāḥ

rudrākṣa mālābharaṇāḥ paṃcākṣarajape ratāḥ //
hālāsyanāthaṃ bhūteśaṃ caṃdracūḍamumāpatim

upāsāṃcakrire muktyai madhurāpuravāsinaḥ //
kadācittatra gaṃdharvo viśvāvasusuto balī

durddamonāma vipreṃdrā viṭagoṣṭhīparāyaṇaḥ //
lalanāśatasaṃyukto vivastraḥ salilāśaye

cikrīḍa sa vivastrābhiḥ sākaṃ yuvatibhirmudā //
hālāsyanāthatīrthaṃ tadvasiṣṭho munibhiḥ saha

mādhyaṃdinaṃ kartumanā yayau śaṃkaramaṃdirāt //
tānṛṣīnavalokyātha rāmāstā bhayakātarāḥ

vāsāṃsyācchādayāmāsurdurddamo na tu sāhasī //
tato vasiṣṭhaḥ kupitaḥ śaśāpainaṃ gata trapam

// vasiṣṭha uvāca // //
yasmāddurdama gaṃdharva dṛṣṭvāsmām̐llajjayā tvayā //
vāso nācchāditaṃ śīghraṃ yāhi rākṣasatāṃ tataḥ

ityuktvā tā striyaḥ prāha vasiṣṭho munipuṃgavaḥ //
yasmādācchāditaṃ vastraṃ dṛṣṭvāsmām̐llalanottamāḥ

tato na yuṣmāñchapiṣyāmi ganchadhvaṃ tridivaṃ tataḥ //
evamuktā vasiṣṭhena rāmāḥ prāṃjalayastadā

praṇipatya vasiṣṭhaṃ taṃ bhaktinamreṇa cetasā //
munimaṃḍalamadhye taṃ vasiṣṭhamidamabruvan

//
// rāmā ūcuḥ // //
bhagavansarvadharmajña caturānananaṃdana //
dayāsiṃdho'valokyāsmānna kopaṃ kartumarhasi

patirevahi nārīṇāṃ bhūṣaṇaṃ paramucyate //
patihīnā tu yā nārī śataputrāpi sā mune

vidhavetyucyate loke tatstrīṇāṃ maraṇaṃ smṛtam //
tatprasādaṃ kuru mune patyāvasmāka mādarāt

eko'parādhaḥ kṣaṃtavyo munibhistattvadarśibhiḥ //
kṣamāṃ kuru dayāsiṃdho yuṣmacchiṣye'tra durdame

vasiṣṭhaḥ prārthitastvaivaṃ durdama syāṃganājanaiḥ //
provāca vacanaṃ bhūyaḥ prasannaḥ sa dvijottamāḥ

na me syādvacanaṃ mithyā kadācidapi subhruvaḥ //
upāyaṃ vaḥ pravakṣyāmi śṛṇudhvaṃ śraddhayā saha

ṣoḍaśābdāvadhiḥ śāpo bharturvo bhavitā dhruvam //
ṣoḍaśābdāvadhau caiṣa durdamo rākṣasākṛtiḥ

yadṛcchayācakra tīrthaṃ gamiṣyati surāṃganāḥ //
āste tatra mahāyogī gālavo viṣṇutatparaḥ

bhakṣyārthaṃ taṃ muniṃ so'yaṃ rākṣasobhigamiṣyati //
tato gālavarakṣārthaṃ preritaṃ cakramuttamam

viṣṇunāsya śiro rāmā hariṣyati na saṃśayaḥ//
tataḥ svarūpamāsādya śāpānmuktaḥ sudurdamaḥ

patirvastridivaṃ bhūyo gaṃtāstyatra na saṃśayaḥ //
tatastridivamāsādya durddamo'yaṃ patirhi vaḥ

ramayiṣyati sundaryo yuṣmānsundaraveṣabhṛt //
// śrīsūta uvāca // //
ityuktvā tu vasiṣṭhastā durdamasya varāṃganāḥ

svāśramaṃ prayayau tūrṇaṃ hālāsyeśvarabhaktimān //
atha rāmāstamāliṃgya durddamaṃ patimāturāḥ

ruruduḥ śokasaṃvignā duḥkhasāgaramadhyagāḥ // pra
paśyaṃtīṣu tāsveva durdamo rākṣaso'bhavat

mahādaṃṣṭro mahākāyo raktaśmaśruśiroruhaḥ //
taṃ dṛṣṭvā bhayasaṃvignā jagmū rāmāstriviṣṭapam

tato rākṣasaveṣo'yaṃ durdamo bhairavākṛtiḥ //
bhakṣayanprāṇinaḥ sarvāndeśāddeśaṃ vanādvanam

bhramanna nilavego'sau dharmatīrthaṃ tato yayau //
evaṃ ṣoḍaśavarṣāṇi bhramato'sya yayustadā

tatastu ṣoḍaśābdāṃte rākṣasoyaṃ munīśvarāḥ //
bhakṣituṃ gālavamuniṃ dharmatīrthanivāsinam

upādravadvāyuvegaḥ sacāstauṣījjanārdanam //
gālavena stuto viṣṇustadā cakramacodayat

rakṣituṃ gāla vamuniṃ rākṣasena prapīḍitam //
athāgatya hareścakraṃ rākṣasasya śiro'harat

tato'yaṃ rākṣasaṃ dehaṃ tyaktvā divyakalevaraḥ //
vimānavaramāruhya durdamaḥ puṣpavarṣitaḥ

prāṃjaliḥ praṇato bhūtvā vavande taṃ sudarśanam //
tuṣṭāva śrutiramyābhirvāgbhiragryābhirādarāt

// durdama uvāca ///
sudarśana namaste'stu viṣṇuhastaikabhūṣaṇa //
namaste'surasaṃhartre sahasrādityatejase

kṛpāleśena bhavatastyaktvāhaṃ rākṣasīṃ tanum //
svarūpamabhajaṃ viṣṇoścakrāyudha namo'stu te

anujānīhi māṃ gantuṃ tridivaṃ viṣṇuvallabha //
bhāryā me pariśocaṃti virahāturacetasaḥ

tvanmanasko bhaviṣyāmi yāvajjīvaṃ yathāhyaham //
tathā kṛpāṃ kuruṣva tvaṃ mayi cakra namo'stu te

evaṃ stutaṃ viṣṇucakraṃ durdamena sabhaktikam //
anujagrāha sahasā tathāstviti munīśvarāḥ

cakrāyudhābhyanujñāto durdamo gālavaṃ munim //
praṇamya tenānujñāto gandharvastridivaṃ yayau

/
durdame tu gate svargaṃ gālavo munipuṃgavaḥ //
sa cakraṃ prārthayāmāsa viṣṇvāyudhamanuttamam

cakrāyudha namāmi tvāṃ mahāsuravimarddana //
devīpaṭṭaṇa paryaṃte dharmatīrthe hyanuttame

sannidhānaṃ kuruṣva tvaṃ sarvapāpavināśanam //
tvatsannidhānātsarveṣāṃ snātānāṃ pāpināmiha

pāpanāśaṃ kuruṣva tvaṃ mokṣaṃ ca kuru śāśvatam //
cakratīrthamiti khyātiṃ lokasya parikalpaya

tvatsannidhānādatratyamunīnāṃ bhayanāśanam //
itaḥ paraṃ bhavatvārya cakrāyudha namo'stu te

bhūtapretapiśācebhyo bhayaṃ mā bhavatu prabho //
iti saṃprārthitaṃ cakraṃ gālavena munīśvarāḥ

tathaivā stviti sambhāṣya tasmiṃstīrthe tirohitam //
// śrīsūta uvāca // //
evaṃ vaḥ kathito viprā rākṣasassa bhavo mayā

māhātmyaṃ cakra tīrthasya kathitaṃ ca malāpaham//
yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate mānavo bhuvi

// ṛṣaya ūcuḥ // //
vyāsaśiṣya mahāprājña sūta paurāṇikottama //
ārabhya darbhaśayanamādevīpattanāvadhi

bahuvyāyāmasaṃyuktaṃ cakratīrthamanuttamam //
yayau vicchinnatāṃ madhye kathaṃ kathaya sāṃpratam //

enaṃ manasi tiṣṭhantaṃ saṃśayaṃ chettumarhasi //
// śrīsūta uvāca // //
purā hi parvatāḥ sarve jātapakṣā manojavāḥ

paryaṃtaparvatai sārddhaṃ cerurākāśamārgagāḥ //
nagareṣu ca rāṣṭreṣu grāmeṣu ca vaneṣu ca

āplutyāplutya tiṣṭhaṃti parvatāḥ sarvato bhuvi //
ākramyākramya tiṣṭhaṃti yatrayatra mahīdharāḥ

tatratatra narā gāvastathānye prāṇisaṃcayāḥ //
maraṇaṃ sahasā prāpuḥ pīḍyamānā mahīdharaiḥ

brāhmaṇādiṣu varṇeṣu naṣṭeṣu samanantaram //
yajñādyabhāvātsahasā devatā vyasanaṃ yayuḥ

tata indro mahākruddho vajramādāya vegavān //
ciccheda sahasā pakṣānparvatānāṃ tarasvinām

chidyamānacchadāḥ sarve vāsavena mahīdharāḥ //
ananyaśaraṇā bhūtvā samudraṃ prāviśanbhayāt

acaleṣu ca sarveṣu patatsu lavaṇārṇave //
nipeturarṇavabhrāṃtyā cakratīrthepi kecana

patitaiḥ parvataistaistu madhyataḥ pūritodaram //
cakratīrthaṃ mahāpuṇyaṃ madhye vicchedamāyayau

yadṛcchayā mahāśailāḥ pārśvayostatra nāpatan //
ato vai darbhaśayane tathā devīpure'pi ca

vicchinnamadhyaṃ taddvedhā vibhaktamiva dṛśyate //
madhyataḥ patitaiḥ śailaiścakratīrthaṃ sthalīkṛtam

// śrīsūta uvāca // //
yuṣmākamevaṃ kathitaṃ munīndrā yanmadhyatastīrthamidaṃ sthalī kṛtam //
yathā mahīdhrāḥ sahasā biḍaujasā vicchinnapakṣā iha peturunnatāḥ

//
iti śrīskāṃdemahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe setumāhātmye durdamagaṃdharvaśāpamocanaṃnāma caturtho'dhyāyaḥ