Skanda Purana · Chapter 3.44

// ṛṣaya ūcuḥ // //
sarvavedārthatattvajña purāṇārṇavapāraga //
vyāsapādāṃbujadvaṃdvanamaskārahṛtāśubha

purāṇārthopadeśena sarvaprāṇyupakā raka //
tvayā hyanugṛhītāḥ sma purāṇakathanādvayam

adhunā setumāhātmyakathanātsutarāṃ mune //
vayaṃ kṛtārthāḥ saṃjātā vyāsaśiṣya mahāmate //

yathā prātiṣṭhipalliṃgaṃ rāmo daśarathātmajaḥ //
tacchrotuṃ vayamicchāmastvamidānīṃ vadasva naḥ

// śrīsūta uvāca // //
yadarthaṃ sthāpitaṃ liṃgaṃ gandhamādanaparvate //
rāmacandreṇa vipreṃdra tadidānīṃ bravīmi vaḥ

hṛtabhāryo vanādrāmo rāvaṇena balīyasā //
kapisenāyuto dhīraḥ sasaumi trirmahābalaḥ

maheṃdraṃ girimāsādya vyalokayata vāridhim //
tasminnapāre jaladhau kṛtvā setuṃ raghūdvahaḥ

tena gatvā purīṃ laṃkāṃ rāvaṇenābhirakṣi tām //
astaṃgate sahasrāṃśau paurṇamāsyāṃ niśāmukhe

rāmaḥ sasainiko viprāḥ suvelagirimāruhat //
tataḥ saudhasthitaṃ rātrau dṛṣṭvā laṃkeśvaraṃ balī/ //

sūryaputro'sya mukuṭaṃ pātayāsa bhūtale //
rākṣaso bhagnamukuṭaḥ praviveśa gṛhodaram

gṛhaṃ praviṣṭe laṃkeśe rāmaḥ sugrīvasaṃyutaḥ //
sānujaḥ senayā sārddhamavaruhya girestaṭāt

senāṃ nyaveśayadvīro rāmo laṃkāsamīpataḥ //
tato niveśamānāṃstānvānarānrāvaṇānugāḥ

abhijagmurmahākāyāḥ sāyudhāḥ sahasainikāḥ //
parvaṇaḥ pūtano jṛṃbhaḥ kharaḥ krodhavaśo hariḥ

prārujaścārujaścaiva prahastaścetare tathā //
tato'bhipatatāṃ teṣāmadṛśyānāṃ durātmanām

antardhānavadhaṃ tatra cakāra sma vibhīṣaṇaḥ //
te dṛśyamānā balibhirharibhirdūrapātibhiḥ

nihatāḥ sarvataścaite nyapatanvai gatāsavaḥ //
amṛṣyamāṇaḥ sabalo rāvaṇo niryayāvatha

vyūhya tānvānarānsarvānnyavārayata sāyakaiḥ //
rāghavastvatha niryāya vyūḍhānīko daśānanam

pratyayudhyata vegena dvaṃdvayuddhamabhūttadā //
yuyudhe lakṣmaṇenātha iṃdrajidrāvaṇātmajaḥ

virūpākṣeṇa sugrīvastāreyeṇāpi kharvaṭaḥ //
pauṃḍreṇa ca nalastatra puṭeśaḥ panasena ca

anyepi kapayo vīrā rākṣasairdvaṃdvametya tu //
cakruryuddhaṃ sutumulaṃ bhīrūṇāṃ bhayavarddhanam

atha rakṣāṃsi bhinnāni vānarairbhīmavikramaiḥ //
pradudruvū raṇādāśu laṃkāṃ rāvaṇapālitām

bhagneṣu sarvasainyeṣu rāvaṇapreritena vai //
putreṇeṃdrajitā yuddhe nāgāstrairatidāruṇaiḥ

viddhau dāśarathī viprā ubhau tau rāmalakṣmaṇau //
mocitau vainateyena garuḍena mahātmanā

tatra prahastastarasā samabhyetya vibhīṣaṇam //
gadayā tāḍayāmāsa vinadya raṇakarkaśaḥ

sa tayābhihato dhīmāngadayā bhāmivegayā //
nākaṃpata mahābāhurhimavāniva susthitaḥ

tataḥ pragṛhya vipulāmaṣṭaghaṃṭāṃ vibhīṣaṇaḥ //
abhimaṃtrya mahāśaktiṃ cikṣe pāsya śiraḥ prati

pataṃtyā sa tayā vegādrākṣaso'śaninā yathā/
hṛtottamāṃgo dadṛśe vātarugṇa iva drumaḥ

taṃ dṛṣṭvā nihataṃ saṃkhye prahastaṃ kṣaṇadācaram//
abhidudrāva dhūmrākṣo vegena mahatā kapīn

kapisainyaṃ samālokya vidrutaṃ pavanātmajaḥ//
dhūmrākṣamājaghānāśu śareṇa raṇamūrdhani

dhūmrākṣaṃ nihataṃ dṛṣṭvā hataśeṣā niśācarāḥ //
sarvaṃ rājñe yathāvṛttaṃ rāvaṇāya nyavedayan

tataḥ śayānaṃ laṃkeśaḥ kumbhakarṇamabodhayat //
prabuddhaṃ preṣayāmāsa yuddhāya sa ca rāvaṇaḥ

āgataṃ kumbhakarṇaṃ taṃ brahmāstreṇa tu lakṣmaṇaḥ //
jaghāna samare kruddho gatāsurnyapatacca saḥ

dūṣaṇasyānujau tatra vatravegapramāthinau //
hanumannīlanihatau rāvaṇapratimau raṇe

vajradaṃṣṭraṃ samavadhīdviśvakarmasuto nalaḥ //
akaṃpanaṃ ca nyahanatkumudo vānararṣabhaḥ

ṣaṣṭhyāṃ parājito rājā prāviśacca purīṃ tataḥ //
atikāyo lakṣmaṇena hataśca triśirāstathā

sugrīveṇa hatau yuddhe devāṃta kanarāṃtakau //
hanūmatā hatau yuddhe kumbhakarṇasutāvubhau

vibhīṣaṇena nihato makarākṣaḥ kharātmajaḥ //
tata indrajitaṃ putraṃ codayāmāsa rāvaṇaḥ

indrajinmohayitvā tau bhrātarau rāmalakṣamaṇau//
ghoraiḥ śarairaṃgadena hatavāho divi sthitaḥ

kumudāṃgadasugrīvanalajāṃbavadādibhiḥ//
sahitā vānarāḥ sarve nyapataṃstena ghātitāḥ

evaṃ nihatya samare sasainyau rāmalakṣmaṇau//
aṃtardadhe tadā vyomni meghanādo mahābalaḥ

tato vibhīṣaṇo rāmamikṣvākukulabhūṣaṇam //
uvāca prāṃjalirvākyaṃ praṇamya ca punaḥpunaḥ

ayamaṃbho gṛhītvā tu rājarājasya śāsanāt //
guhyako'bhyāgato rāma tvatsakāśamariṃdama

idamaṃbhaḥ kuberaste mahārāja prayacchati //
aṃtarhitānāṃ bhūtānāṃ darśanārthaṃ paraṃ tapa

anena spṛṣṭanayano bhūtānyaṃtarhitānyapi //
bhavāndrakṣyati yasmai vā bhavānetatpradāsyati

so'pi drakṣyati bhūtāni viyattyaṃtarhitāni vai //
tatheti rāmastadvāri pratigṛhyātha satkṛtam

cakāra netrayoḥ śaucaṃ lakṣmaṇaśca mahābalaḥ /
sugrīvajāṃbavantau ca hanumānaṃgadastathā

maiṃdadvividanīlāśca ye cānye vānarāstathā //
te sarve rāmadattena vāriṇā śuddhacakṣuṣaḥ

ākāśeṃtarhitaṃ vīramapaśyanrāvaṇā tmajam //
tatastamabhidudrāva saumitrirdṛṣṭigocaram

tato jaghāna saṃkuddho lakṣmaṇaḥ kṛtalakṣaṇaḥ //
kuverapreṣitajalaiḥ pavitrīkṛtalocanaḥ //

tataḥ samabhavadyuddhaṃ lakṣmaṇeṃdrajitormahat //
atīva citramāścaryaṃ śakraprahlādayoriva

tatastṛtīyadivase yatnena mahatā dvijāḥ //
iṃdrajinnihato yuddhe lakṣmaṇena balīyasā

tato mūlabalaṃ sarvaṃ hataṃ rāmeṇa dhīmatā //
atha kruddho daśagrīvaḥ priyaputre nipātite

niryayau rathamāsthāya nagarādbahusainikaḥ //
rāvaṇo jānakīṃ hantumudyukto viṃdhyavāritaḥ

tato haryaśvayuktena rathenādityavarcasā //
upatasthe raṇe rāmaṃ mātaliḥ śakrasārathiḥ

aindraṃ rathaṃ samāruhya rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ //
śirāṃsi rākṣasendrasya brahmāstreṇāvadhīdraṇe

tato hatadaśagrīvaṃ rāmaṃ daśarathātmajam //
āśīrbhirjayayuktābhirdevāḥ sarṣipurogamāḥ

tuṣṭuvuḥ parisaṃtuṣṭāḥ siddhavidyādharāstathā //
rāmaṃ kamalapatrākṣaṃ puṣpa varṣeravākiran

rāmastaiḥ surasaṃghātaiḥ sahitaḥ sainikairvṛtaḥ //
sītāsaumitrisahitaḥ samāruhya ca puṣpakam

tathābhiṣicya rājānaṃ laṃkāyāṃ ca vibhīṣaṇam //
kapisenāvṛto rāmo gandhamādanamanvagāt

pariśodhya ca vaidehīṃ gaṃdhamādanaparvate //
rāmaṃ kamalapatrākṣaṃ sthitavānara saṃvṛtam

hatalaṃkeśvaraṃ vīraṃ sānujaṃ savibhīṣaṇam //
sabhāryaṃ devavṛṃdaiśca sevitaṃ munipuṃgavaiḥ

munayo'bhyāgatā draṣṭuṃ daṃḍakāraṇya vāsinaḥ //
agastyaṃ te puraskṛtya tuṣṭuvurmaithilīpatim

// munaya ūcuḥ // //
namaste rāmacaṃdrāya lokānugrahakāriṇe //
arāvaṇaṃ jagatkartumavatīrṇāya bhūtale

tāṭikādehasaṃhartre gādhijādhvararakṣiṇe //
namaste jitamārīca suvāhuprāṇahāriṇe

ahalyāmuktisaṃdāyipādapaṃkajareṇave //
namaste harakodaṇḍalīlābhañjanakāriṇe

namaste maithilīpāṇigrahaṇotsavaśāline //
namaste reṇukāputraparājayavidhāyine

sahalakṣmaṇasītābhyāṃ kaikeyyāstu varadvayāt //
satyaṃ pitṛvacaḥ kartuṃ namo vanamupe yuṣe

bharataprārthanādattapādukāyugulāya te //
namaste śarabhaṃgasya svargaprāptyaikahetave

namo virādhasaṃhartre gṛdharājasa khāya te //
māyāmṛgamahākrūramārīcāṃgavidāriṇe

sītāpahārilokeśayuddhatyaktakalevaram //
jaṭāyuṣaṃ tu saṃdahya tatkaivalyapradāyine //

namaḥ kabaṃdhasaṃhartre śavarīpūjitāṃghraye //
prāptasugrīvasakhyāya kṛtavālivadhāya te

namaḥ kṛtavate setuṃ samudre varuṇālaye //
sarvarākṣasasaṃhartre rāvaṇaprāṇahāriṇe

saṃsārāṃbudhisaṃtārapotapādāṃbujāya te //
namo bhaktārtisaṃhartre saccidānaṃdarūpiṇe

namaste rāma bhadrāya jagatāmṛddhihetave //
rāmādipuṇyanāmāni japatāṃ pāpahāriṇe

namaste sarvalokānāṃ sṛṣṭisthityaṃtakāriṇe //
namaste karuṇāmūrte bhaktarakṣaṇadīkṣita

sasītāya namastubhyaṃ vibhīṣaṇasukhaprada //
laṃkeśvaravadhādrāma pālitaṃ hi jagattvayā

rakṣarakṣa jagannātha pāhya smāñjānakīpate //
stutvaivaṃ munayaḥ sarve tūṣṇīṃ tasthurdvijottamāḥ

// śrīsūta uvāca // //
ya idaṃ rāmacandrasya stotraṃ munibhirīritam //
trisaṃdhyaṃ paṭhate bhaktyā bhuktiṃ muktiṃ ca viṃdati

prayāṇakāle paṭhato n bhītirupajāyate //
etatstotrasya paṭhanādbhūtavetālakādayaḥ //

naśyaṃti rogā naśyaṃti naśyate pāpasaṃcayaḥ //
putrakāmo labhetputraṃ kanyā viṃdati satpatim

mokṣakāmo labhenmokṣaṃ dhanakāmo dhanaṃ labhet//
sarvānkāmānavāpnoti paṭhanbhaktyā tvimaṃ stavam

tato rāmo munīnprāha praṇamya ca kṛtāṃjaliḥ //
ahaṃ viśuddhaye prāpyaḥ sakalairapi mānavaiḥ

maddṛṣṭigocaro janturnityamokṣasya bhājanam //
tathāpi munayo nityaṃ bhaktiyuktena cetasā

svātmalābhena saṃtuṣṭānsādhūnbhūtasuhṛttamān //
nirahaṃkāriṇaḥ śāṃtānnamasyāmyūrdhvaretasaḥ

yasmādbrahmaṇyadevo'hamato viprānbhaje sadā //
yuṣmānpṛcchāmyahaṃ kiṃcittadvadadhvaṃ vicārya tu

rāvaṇasya vadhādviprā yatpāpaṃ mama vartate //
tasya me niṣkṛtiṃ brūta paulastyavadhajasya hi //
yatkṛtvā tena pāpe na mucye'haṃ munipuṃgavāḥ

// munaya ūcuḥ // //
satyavrata jagannātha jagadrakṣādhuraṃdhara

sarvalokopakārārthaṃ kuru rāma śivārcanam //
gandhamādanaśṛṃge'sminmahāpuṇye vimuktide

śivaliṃgapratiṣṭhāṃ tvaṃ lokasaṃgrahakāmyayā //
kuru rāma daśagrīvavadhadoṣāpanuttaye //

liṃgasthāpanajaṃ puṇyaṃ caturvaktro'pi bhāṣitum//
na śaknoti tato vaktuṃ kiṃ punarmanujeśvara

/
yattvayā sthāpyate ligaṃ gandhamādanaparvate //
asya saṃdarśanaṃ puṃsāṃ kāśīliṃgāvalokanāt

adhikaṃ koṭiguṇitaṃ phalavatsyānna saṃśayaḥ //
tava nāmnā tvidaṃ liṃgaṃ loke khyātiṃ samaśnutām

nāśakaṃ puṇyapāpākhyakāṣṭhānāṃ dahanopamam //
idaṃ rāmeśvaraṃ liṃgaṃ khyātaṃ loke bhaviṣyati

mā vilaṃbaṃ kuruṣvāto liṃgasthāpanakarmaṇi //
rāmacaṃdra mahābhāga karuṇāpūrṇavigraha

// śrīsūta uvāca // //
iti śrutvā vaco rāmo munīnāṃ taṃ munīśvarāḥ //
puṇyakālaṃ vicāryātha dvimuhūrtaṃ jagatpatiḥ

kailāsaṃ preṣayāmāsa hanumantaṃ śivālayam //
śivaliṃgaṃ samānetuṃ sthāpanārthaṃ raghūdvahaḥ

// rāma uvāca // //
hanūmannaṃjanīsūno vāyuputra mahābala //
kailāsaṃ tvarito gatvā liṃgamānaya mā ciram

ityājñaptassa rāmeṇa bhujāvāsphālya vīryavān //
muhūrtadvitayaṃ jñātvā puṇyakālaṃ kapīśvaraḥ

paśyatāṃ sarvadevānāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām //
utpapāta mahāvegaścālayangaṃdhamādanam

laṃghayansa viyanmārgaṃ kailāsaṃ parvataṃ yayau //
na dadarśa mahādevaṃ liṃgarūpadharaṃ kapiḥ

kailāse parvate tasminpuṇye śaṃkarapālite //
āṃjaneyastapastepe liṃgaprāptyarthamādarāt

prāgagreṣu samāsīnaḥ kuśeṣu munipuṃgavāḥ //
ūrdhvabāhurnirālambo nirucchvāso jiteṃdriyaḥ

prasādayanmahādevaṃ liṃgaṃ lebhe sa mārutiḥ //
etasminnaṃtare viprā munibhistattvadarśibhiḥ

anāgataṃ hanūmaṃtaṃ kālaṃ svalpāvaśeṣitam //
jñātvā prakathitaṃ tatra rāmaṃ prati mahāmatim

rāmarāma mahābāho kālo hyatyeti sāṃpratam //
jānakyā yatkṛtaṃ liṃgaṃ saikataṃ līlayā vibho

talliṃgaṃ sthāpayasvādya mahāliṃgamanuttamam //
śrutvaitadvacanaṃ rāmo jānakyā saha satvaram

munibhiḥ sahitaḥ prītyā kṛtakautukamaṃgalaḥ //
jyeṣṭhe māse site pakṣe daśamyāṃ budhahastayoḥ

garānaṃde vyatīpāte kanyā candre vṛṣe ravau //
daśayoge mahāpuṇye gandhamādanaparvate

setumadhye mahādevaṃ liṃgarūpadharaṃ haram //
īśānaṃ kṛttivasanaṃ gaṃgācaṃdrakalādharam

rāmo vai sthāpayāmāsa śivaliṃgamanuttamam //
liṃgasthaṃ pūjayāmāsa rāghavaḥ sāṃbamīśvaram

liṃgasthaḥ sa mahādevaḥ pārvatyā saha śaṃkaraḥ //
pratyakṣameva bhagavāndattavānvaramuttamam

sarvalokaśaraṇyāya rāghavāya mahātmane //
tvayātra sthāpitaṃ liṃgaṃ ye paśyaṃti raghūdvaha

mahāpātakayuktāśca teṣāṃ pāpaṃ praṇaśyati //
sarvāṇyapi hi pāpāni dhanuṣkoṭau nimajjanāt

darśanādrāmaliṃgasya pātakāni mahāṃtyapi //
vilayaṃ yāṃti rājeṃdra rāmacandra na saṃśayaḥ

prādādevaṃ hi rāmāya varaṃ devoṃ'bikāpatiḥ //
tadagre naṃdikeśaṃ ca sthāpayāmāsa rāghavaḥ //

īśvarasyābhiṣekārthaṃ dhanuṣkoṭyātha rāghavaḥ //
ekaṃ kūpaṃ dharāṃ bhittvā janayāmāsa vai dvijāḥ

tasmājjalamupādāya snāpayāmāsa śaṃkaram //
koṭitīrthamiti proktaṃ tattīrthaṃ puṇyamuttamam

uktaṃ tadvaibhavaṃ pūrvamasmābhirmunipuṃgavāḥ //
devāśca munayo nāgā gandharvāpsa rasāṃ gaṇāḥ //
sarvepi vānarā liṃgamekaikaṃ cakrurādarāt

// śrīsūta uvāca // //
evaṃ vaḥ kathitaṃ viprā yathā rāmeṇa dhīmata

//
sthāpitaṃ śivaliṃgaṃ vai bhuktimuktipradāyakam //
imāṃ liṃgapratiṣṭhāṃ yaḥ śṛṇoti paṭhate'thavā

sa rāmeśvaraliṃgasya sevāphalamavāpnuyāt ////
sāyujyaṃ ca samāpnoti rāmanāthasya vaibhavāt

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe setumāhātmye rāmanāthaliṃgapratiṣṭhāvidhivarṇanaṃnāma catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ