Skanda Purana · Chapter 3.43

śrīsūta uvāca//
athedānīṃ pravakṣyāmi rāmanāthasya vaibhavam//
yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate mānavo bhuvi

rāmapratiṣṭhitaṃ liṃgaṃ yaḥ paśyati naraḥ sakṛt //
sa naro muktimāpnoti śivasāyujyarūpiṇīm

daśavarṣaistu yatpuṇyaṃ kriyate tu kṛte yuge //
tretāyāmekavarṣeṇa tatpuṇyaṃ sādhyate nṛbhiḥ

dvāpare tacca māsena taddinena kalau yuge //
tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ nimiṣe nimiṣe nṛṇām

niḥsaṃdehaṃ bhavedevaṃ rāmanāthavilokinām //
rāmeśvara mahāliṃge tīrthāni sakalānyapi

vidyaṃte sarvadevāśca munayaḥ pitarastathā //
ekakāladvikālaṃ vā trikālaṃ sarvadaiva vā

ye smaraṃti mahādevaṃ rāmanāthaṃ vimuktidam //
kīrtayaṃtyathavā viprāste vimuktāghapaṃjarāḥ

saccidānaṃdamadvaitaṃ sāṃbaṃ rudraṃ prayāṃti vai //
rāmeśvarākhyaṃ yalliṃgaṃ rāmacandreṇa pūji tam

yasya smaraṇamātreṇa yamapīḍāpi no bhavet //
rāmeśvaramahāliṃgaṃ ye'rcayaṃti sakṛnnarāḥ

na mānuṣāste vijñeyāḥ kiṃ tu rudrā na saṃśayaḥ //
rāmeśvaramahāliṃgaṃ nārcitaṃ yena bhaktitaḥ

cirakālaṃ sa saṃsāre saṃsaredduḥkhasaṃkule //
rāmeśvaramahāliṃgaṃ ye paśyaṃti sakṛnnarāḥ

/
kiṃ dānaiḥ kiṃ vrataisteṣāṃ kiṃ tapobhiḥ kimadhvaraiḥ //
rāmeśvaramahāliṃgaṃ yo na ciṃtayati kṣaṇam

ajñānī sa ca pāpī syātsa mūko badhirastathā //
sa jaḍoṃ'dhaśca vijñeyaśchidraṃ tasya sadā bhavet

dhanakṣetrasutādīnāṃ tasya hānistathā bhavet //
rāmeśvaramahāliṃge sakṛddṛṣṭe munīśvarāḥ

kiṃ kāśyā gayayā kiṃ vā prayāgeṇāpi kiṃ phalam //
durlabhaṃ prāpya mānuṣyaṃ mānavā yatra bhūtale

rāmanāthamahāliṃgaṃ namasyaṃtyarcayaṃti ca ///
janma teṣāṃ hi saphalaṃ te kṛtārthāśca netare

rāmeśvaramahāliṃge pūjite vā smṛtepi vā //
viṣṇunā brahmaṇā kiṃ vā śakreṇāpyakhilāmaraiḥ

rāmanāthamahāliṃgaṃ bhaktiyuktāśca ye narāḥ //
teṣāṃ praṇāmasmaraṇapūjāyuktāstu ye narāḥ

na te paśyaṃti duḥkhāni naiva yāṃti yamālayam //
brahmahatyāsahasrāṇi surāpānāyutāni ca

dṛṣṭe rāmeśvare deve vilayaṃ yāṃti kṛtsnaśaḥ //
ye vāṃchaṃti sadā bhogaṃ rājyaṃ ca tridaśālaye

rāme śvaramahāliṃgaṃ te namaṃtu sakṛnmudā //
yāni kāni ca pāpāni janmakoṭikṛtānyapi

tāni rāmeśvare dṛṣṭe vilayaṃ yāṃti sarvadā //
saṃparkātkautukāllobhādbhayādvāpi ca saṃsmaran

rāmeśvaramahāliṃgaṃ nehāmutra ca duḥkhabhāk //
rāmeśvaramahāliṃgaṃ kīrtayannarcayannapi

avaśyaṃ rudrasārūpyaṃ labhate nātra saṃśayaḥ //
yathaidhāṃsi samiddho'gnirbhasmasātkurute kṣaṇāt

tathā pāpāni sarvāṇi rāmeśvaravilokanāt //
rāmeśvaramahāliṃgabhaktiraṣṭavidhā smṛtā

tadbhaktajanavātsalyaṃ tatpūjāparitoṣaṇam //
svayaṃ tatpūjanaṃ bhaktyā tadarthe dehaceṣṭitam

tanmāhātmyakathānāṃ ca śravaṇeṣvādarastathā //
svaranetraśarīreṣu vikārasphuraṇaṃ tathā

rāmeśvaramahāliṃgasmaraṇaṃ saṃtataṃ tathā //
rāmeśvaramahāliṃgamāśrityaivopajīvanam

79b
evamaṣṭavidhā bhaktiryasminmlecche'pividyate //
sa eva muktikṣetrāṇāṃ dāyabhākparikīrtyate

bhaktyā tvananyayā muktirbrahmajñānena niścitā //
vedāṃtaśāstraśravaṇādyatīnāmūrdhvaretasām

sā ca muktirvinā jñānadarśanaśravaṇodbhavam //
yatrāśramaṃ vinā viprā viraktiṃ ca vinā tathā

sarveṣāṃ caiva varṇānāmakhilāśramiṇāmapi //
rāmeśvaramahāliṃgadarśanādeva kevalāt

apunarbhavadā muktirbha viṣyatyavilaṃbitā //
kṛmikīṭāśca devāśca munayaśca tapodhanāḥ

tulyā rāmeśvarakṣetre rāmanāthaprasādataḥ //
pāpaṃ kṛtaṃ mayānekamiti mā kriyatāṃ bhayam

mā garvaḥ kriyatāṃ puṇyaṃ mayākārīti vā janaiḥ //
rāmeśvaramahāliṃge sāṃbarudre vilokite

na nyūnā nādhikāśca syuḥ kiṃ tu sarve janāḥ samāḥ //
rāmeśvaramahāliṃgaṃ yaḥ paśyati sabhaktikam

na tena tulyatāmeti caturvedyapi bhūtale //
rāmeśvaramahāliṃge bhakto yaḥ śvapaco'pi san

tasmai dānāni deyāni nānyasmai ca trayīvide //
yā gatiryogayuktānāṃ munīnāmūrdhvaretasām

sā gatiḥ sarvajaṃtūnāṃ rāmeśvaravilokinām //
rāmanāthaśivakṣetre ye vasaṃti narā dvijāḥ

te sarve pañcavaktrāḥ syuścaṃdrālaṃkṛtamastakāḥ //
nāgābharaṇasaṃyuktāstathaiva vṛṣabhadhvajāḥ

trinetrā bhasmadigdhāṃgāḥ kapālākṛtiśekharāḥ //
sākṣātsāṃbā mahādevā bhaveyurnātra saṃśayaḥ

rāmanāthaśivakṣetraṃ ye vrajaṃti narā mudā //
padepade'śvamedhānāṃ prāpnuyuḥ sukṛtāni te

rāmasetuṃ samāśritya rāmanāthasya tuṣṭaye//
dadāti grāmamekaṃ yo brāhmaṇāya sabhaktikam

tena bhūḥ sakalā dattā saśailavanakānanā //
patraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ rāmanāthāya yo naraḥ

bhaktyā dadāti taṃ rakṣedrāmanātho hyaharniśam//
rāmanāthamahāliṃge sāṃbe kāruṇike śive

atyaṃtadurlabhā bhaktistatpūjāpyatidurlabhā //
stotraṃ ca durlabhaṃ proktaṃ smaraṇaṃ cātidurlabham

rāmanātheśvaraṃ liṃgaṃ mahādevaṃ trilocanam //
śaraṇaṃ ye prapadyaṃte bhaktiyuktena cetasā

lābhasteṣāṃ jayasteṣā miha loke paratra ca //
rāmanāthamahāliṃgaviṣayā yasya śemuṣī

divārātraṃ ca bhavati sa vai dhanyataro bhuvi //
rāmanātheśvaraṃ liṃgaṃ yo na pūjayate śivam

nāyaṃ bhukteśca mukteśca rājyānāmapi bhājanam //
rāmeśvaramahāliṃgaṃ yaḥ pūjayati bhaktitaḥ

bhuktimuktyośca rājyānāmasau paramabhājanam //
rāmanāthārcanasamaṃ nādhikaṃ puṇyamasti vai

rāmanātheśvaraṃ liṃgaṃ dveṣṭi yo mohamāsthitaḥ //
brahmahatyāyutaṃ tena kṛtaṃ narakakāraṇam

tatsaṃbhāṣaṇamātreṇa mānavo narakaṃ vrajet //
rāmanāthaparā devā rāmanāthaparā makhāḥ

rāmanāthaparāḥ sarve tasmāda nyanna vidyate //
ataḥ sarvaṃ parityajya rāmanāthaṃ samāśrayet

rāmanāthamahāliṃgaṃ śaraṇaṃ yāti cennaraḥ //
daurmatyaṃ tasya nāstyeva śivalokaṃ ca yāsyati

sarvayajñatapodānatīrthasnāneṣu yatphalam //
tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ rāmanāthasya sevayā

rāmanātheśvaraṃ liṃgaṃ ciṃtayanghaṭikā dvayam //
kulaikavaṃśamuddhṛtya śivaloke mahīyate

dinamekaṃ tu yaḥ paśyedrāmanāthaṃ maheśvaram //
ihaiva dhanavānbhūtvā soṃ'te rudraśca jāyate

yaḥ smaretprātarutthāya rāmanāthaṃ maheśvaram //
anenaiva śarīreṇa sa śivo vartate bhuvi

rāmanāthamahāliṃgadraṣṭurdarśanamātrataḥ //
anyeṣāṃ prāṇināṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati

rāmanātheśvaraṃ liṃgaṃ madhyāhne yastu paśyati //
surāpānasahasrāṇi tasya naśyaṃti tatkṣaṇāt //

sāyaṃkāle paśyati yo rāmanāthaṃ sabhaktikam //
gurustrīgamanotpannapātakaṃ tasya naśyati

sāyaṃkāle mahāstotraiḥ stauti rāmeśvaraṃ tu yaḥ //
svarṇasteyasahasrāṇi tasya naśyaṃti tatkṣaṇāt

snānaṃ ca dhanuṣaḥ koṭau rāmanāthasya darśanam //
iti labhyeta vai puṃsāṃ kiṃ gaṃgājalasevayā

rāmanāthamahāliṃgasevayā yanna labhyate //
tadanyaddharmajālena naiva labhyeta karhicit

rāmanāthaṃ mahāligaṃ yaḥ kadāpi na paśyati //
saṃkaraḥ sa tu vijñeyo na piturbījasaṃbhavaḥ

rāmanāthetiśabdaṃ yastriḥ paṭhetprātarutthitaḥ //
tasya pūrvadinotpannapātakaṃ naśyati kṣaṇāt

rāmanāthe mahāliṃge bhaktarakṣaṇadīkṣite //
bhojane vidyamāne'pi yācanāḥ kiṃ prayāsyatha

rāmanāthamahāliṃge prasanne karuṇānidhau //
naśyaṃti sakalāḥ kleśā yathā sūryodaye himam

prāṇotkramaṇavelāyāṃ rāmanāthaṃ smaredyadi //
janmane'sau na kalpeta bhūyaḥ śaṃkaratāmiyāt

rāmanātha mahādeva māṃ rakṣa karuṇānidhe //
iti yaḥ satataṃ brūyātkalināsau na bādhyate

rāmanātha jagannātha dhūrjaṭe nīlalohita //
iti yaḥ satataṃ brūyādbādhyate'sau na māyayā

nīlakaṇṭha mahādeva rāmeśvarasadāśiva //
iti bruvansadā jaṃturnaiva kāmena bādhyate

rāmeśvara yamārāte kālakūṭaviṣādana //
itīrayañjano nityaṃ na krodhena prapīḍyate

rāmanāthālayaṃ yastu dārubhiḥ kurute naraḥ //
sa pumānsvargamāpnoti trikoṭikulasaṃyutaḥ

iṣṭakābhistu yaḥ kuryātsa vaikuṇṭhamavāpnuyāt //
śilābhiḥ kurute yastu sa gacchedbrahmaṇaḥ padam

sphaṭikādiśilābhedaiḥ kurvannasyālayaṃ janaḥ //
śivalokamavāpnoti vimānavaramāsthitaḥ

rāmanāthālayaṃ tāmraiḥ kurvanbhaktipuraḥsaram //
śivasāmīpyamāpnoti śivasyārddhāsanasthitaḥ

rāmeśvarālayaṃ rūpyaiḥ kurvanvai mānavo mudā //
śivasārūpyamāpnoti śivavanmodate sadā

rāmanāthālayaṃ hemnā yaḥ karoti sabhaktikam //
sa naro muktimāpnoti śivasāyujyarūpiṇīm

rāmanāthālayaṃ hemnā dhanāḍhyaḥ kurute naraḥ //
mṛdā daridraḥ kurute tayoḥ puṇyaṃ samaṃ smṛtam

rāmanāthamahāliṃgasnānakāle dvijottamāḥ //
trisaṃdhyaṃ geyanṛtte ca mukhavādyaiśca kāhalam

vādyānyanyāni kurute yaḥ pumānbhaktipūrvakam //
sa mahāpātakairmukto rudraloke mahīyate //

yobhiṣekasya samaye rāmanāthasya śūlinaḥ //
rudrādhyāyaṃ ca camakaṃ tathā puruṣasūktakam

trisuparṇaṃ paṃcaśāṃtiṃ pāvamānyādikaṃ tathā //
japetprītiyuto viprā narakaṃ na samaśnute

gavāṃ kṣīreṇa dadhnā ca paṃcagavyairghṛtaistathā //
rāmanāthamahāliṃgasnānaṃ narakanāśanam //

rāmanāthamahāliṃgaṃ ghṛtena snāpayecca yaḥ //
kalpajanmārjitaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati

rāmanāthamahāliṃgaṃ gokṣīraiḥ snāpayannaraḥ //
kulaikaviṃśamuttārya śivaloke mahīyate

rāmanāthamahāliṃgaṃ dadhnā saṃsnāpayannaraḥ //
sarvapāpavinirmukto viṣṇuloke mahīyate

abhyaṃgaṃ tilatailena rāmeśvaraśivasya yaḥ //
karoti hi sakṛdbhaktyā sa kuberagṛhe vaset

rāmanāthamahāliṃge snānamikṣurasena yaḥ //
sakṛdapyācaredbha ktyā candralokaṃ samaśnute

likucāmrarasotpannasāreṇa snāpayannaraḥ //
rāmanāthamahāliṃgaṃ pitṛlokaṃ samaśnute

nālikerajalaiḥ snānaṃ rāmanāthamaheśvare //
brahmahatyādipāpānāṃ nāśanaṃ parikīrtitam

rāmanāthamahāliṃgaṃ raṃbhāpakvairvimardayan //
vināśya sakalaṃ pāpaṃ vāyuloke mahī yate/ ९४ //
vastrapūtena toyena rāmanāthaṃ maheśvaram //
snāpayanvāruṇaṃ lokamāpnoti dvijasattamāḥ

caṃdanodakadhārābhī rāmanāthaṃ maheśvaram //
snāpayetpuruṣo viprā gāṃdharvaṃ lokamāpnuyāt

puṣpavāsitatoyena hemasaṃpṛktavāriṇā //
padmavāsitatoyena snānādrāmeśvarasya tu

maheṃdrāsanamāruhya tenaiva saha modate//
pāṭalotpalakalhārapunnāgakaravīrakaiḥ ९८ //
vāsitairvāribhirviprā rāmeśvaramaheśvaram //
abhiṣicya mahadbhiśca pātakaiḥ sa vimucyate

yāni cānyāni puṣpāṇi surabhīṇi mahāṃti ca //
tadgaṃdhavāsitaistoyairabhiṣicya dayānidhim

rāmeśvaramahāliṃgaṃ śivaloke mahīyate //
elākarpūralāmajjavāsitaiḥ śuddhavāribhiḥ

rāmeśvaramahāliṃgamabhiṣicya viśuddhadhīḥ //
āgneyaṃ lokamāsādya sarvākāmā nsamaśnute

rāmanāthābhiṣekārthaṃ mṛddhaṭānyaḥ prayacchati //
iha loke śatāyuḥ syātsarvakāma samṛddhimān

tāmrakuṃbhapradānena deveṃdratvamavā pnuyāt //
raupyakuṃbhapradānena brahmalokaṃ samaśnute

hemakuṃbhapradānena śivaloke mahīyate //
ratnakuṃbhapradānena śivasāmīpyamaśnute

rāmanāthābhiṣekārthaṃ naivedyārthamapi dvijāḥ //
yo gāṃ payasvinīṃ dadyātso'śvamedhaphalaṃ labhet

prāpnoti śivaveṣaṃ ca dehāṃte śivalokabhāk//
rāmasetau dhanuṣkoṭau rāmanāthetyudīrya yaḥ

yatra kvāpyācaretsnānaṃ setusnānaphalaṃ labhet//
sudhāpraliptaṃ yaḥ kuryādrāmanāthaśivālayam

tatpuṇyaṃ gadituṃ nāhaṃ śakto varṣaśatādapi //
navīkaroti yo martyo rāmanāthaśivālayam

kartuḥ śataguṇaṃ jñeyaṃ tasya puṇyaphalaṃ dvijāḥ //
chinnaṃ bhinnaṃ ca yaḥ samyagrāmanāthaśivālayam

karoti bhaktyā puruṣo brahmahatyāyutaṃ dahet //
rāmanāthasya purato dīpānāropayanmudā

avidyāpaṭalaṃ bhittvā yāti brahma sanātanam //
ghṛtaṃ tailaṃ tathā mudgāñcharkarāstaṃḍulānguḍān

prayacchanrāmanāthāya deveṃdrapadamaśnute //
rāmanāthamahāliṃgadarśanādarcanātsmṛteḥ

sparśanādapi pāpāni vilayaṃ yāṃti tatkṣaṇāt//
rāmanāthāya yo dadyānmahāghaṃṭāṃ ca darpaṇam

vimānaśatasaṃ bhogaiściraṃ śivapure vaset //
bherīmṛdaṃgapaṭaha niḥsāṇamurajādikam

vaṃśakāṃsyādivāditraṃ tathā vādyāṃtarāṇi ca //
prayacchanrāmanāthāya mahāde vāya sādaram

sa vimānairmahābhogairvādyaghoṣasamanvitaiḥ //
anekayugaparyaṃtaṃ śivaloke mahīyate

rāmanāthaṃ samuddiśya yaddattaṃ svalpa mādarāt //
tadanaṃtaphalaṃ dātuḥ paratra bhavati dhruvam

rāmeśvare mahākṣetre rāmanāthasya sannidhau //
vasanmuktimavāpnoti punarāvṛttivarjitām //

āyuḥ prayāti tvaritaṃ tvaritaṃ yāti yauvanam //
tvaritaṃ saṃpado yāṃti dāraputrādayastathā

rājādibhirdhanaṃ bādhyaṃ gṛhakṣetrādikaṃ tathā //
sarvaṃ ca kṣaṇikaṃ viprā gṛhopakaraṇādikam

tasmātsarvaṃ parityajya saṃsārasyopalālanam //
rāmeśvaramahāliṃgamāpannārtiharaṃ nṛṇām //

śrotavyaṃ kīrtitavyaṃ ca smartavyaṃ ca manīṣibhiḥ //
rāmeśvarāya devāya yo vai grāmānprayacchati

sa hi prārabdhadehāṃte śiva eva prajā yate //
pātrāṇāmuttamaṃ pātraṃ rāmanātho maheśvaraḥ

tasmai dattvā dvijāḥ satyamanaṃtaṃ sukhamaśnute //
rāmanāthamahāliṃgadarśanāvadhi pātakam //

dattvā tasmai janaḥ kiṃcitsārvabhaumo bhaveddhruvam //
tālavṛṃtaṃ dhvajaṃ chatraṃ caṃdanaṃ gugguluṃ tathā

tāmrakāṃsyādirajatahemaratnamayāndha ṭān //
prayacchaṃtyabhiṣekārthaṃ rāmanāthasya ye narāḥ

bhūmaṃḍalādhipatayo jāyaṃte te bhavāṃtare //
rāmanāthasya pūjārthaṃ puṣpāṇyutpādayaṃti ye //

aśvamedhādiyāgānāṃ phalānyaddhāpnuvaṃti te //
rāmeśvare mahāliṃge pūjite namite smṛte

śrute dṛṣṭe ca vipreṃdrā durlabhaṃ nāsti kiṃcana//
rāmanāthamahāliṃgaṃ sevituṃ yaḥ pumānvrajet

taṃ dṛṣṭvā bhayamāpnoti tasya pāpaugha āśu vai //
rāmanātho mahādevo dṛṣṭo yadi bhavennṛbhiḥ //

kiṃvedaiḥ kimu vā śāstraiḥ kiṃ vā tīrthaniṣevaṇaiḥ//
caṃdanaṃ kuṃkumaṃ koṣṭhaṃ kastūrīṃ gugguluṃ tathā

mṛganābhiṃ ca saralaṃ dadyādrāmeśvarāya yaḥ //
sa bhūmāviha jāyeta dhanāḍhyo vedapāragaḥ

muktābharaṇavastrāṇi mahārhāṇi dadāti yaḥ //
rāmanāthāya devāya nāsau daurgatyamāpnuyāt

rāmanāthamahāliṃgaṃ gaṃgātoyaiḥ samāhṛtaiḥ //
yo'bhiṣiṃcatyasau pūjyaḥ śivasyāpi na saṃśayaḥ

yāvanna yāti maraṇaṃ yāvannākramate jarā //
yāvanneṃdriyavaikalyaṃ tāvadeva dvijottamāḥ

tāvadeva mahādevo rāmanātho mumukṣubhiḥ //
vandyaḥ pūjyaśca maṃtavyaḥ stutyaśca satataṃ śivaḥ

rāmeśvaramahāliṃgapūjātulyo na vidyate //
dharmaḥ sarvapurāṇeṣu sarvaśāstreṣu vai tathā

rāmanātheśvaraṃ devaṃ mahākāruṇikaṃ prabhum //
bhaktyā bhajaṃti ye nityaṃ te bhūloke sukhānvitāḥ

bhuktvā bhogānbahusukhānputradārayutā bhṛśam //
etaccharīrapātāṃte muktiṃ yāsyaṃti śāśvatīm

// śrīsūta uvāca // //
evaṃ vaḥ kathitaṃ viprā rāmanāthasya vai bhavam //
yastvetacchṛṇuyānnityaṃ paṭhate ca sabhaktikam

sa rāmanāthasevāyāḥ phalamāpnotyanuttamam //
dhanuṣkoṭimahātīrthasnānapuṇyaṃ ca yāsyati

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe setumāhātmye rāmanāthapraśaṃsāvarṇanaṃnāma tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ