Skanda Purana · Chapter 3.42

// śrīsūta uvāca // //
athātaḥ sarvatīrthānāṃ vaibhavaṃ pravadāmyaham //
setumadhyaniviṣṭānāmanuktānāṃ munīśvarāḥ

asti tīrthaṃ mahāpuṇyaṃ nāmnā tu ṛṇamocanam //
ṛṇāni trīṇi naśyaṃti narāṇāmatra majjanāt //

dvijasya jāyamānasya ṛṇāni trīṇi saṃti hi //
ṛṣīṇāṃ devatānāṃ ca pitṝṇāṃ ca dvijottamāḥ

brahmacaryānanuṣṭhānādṛṣīṇāmṛṇavānbhavet //
yajñādīnāmakaraṇāddevānāṃ ca ṛṇī bhavet

putrānutpādanāccaiva pitṛṇāmṛṇavānbhavet //
vināpi brahmacaryeṇa vinā yāgaṃ vinā sutam

ṛṇamokṣābhidhe tīrthe snānamātreṇa mānavāḥ //
ṛṣidevapitṝṇāṃ tu ṛṇebhyo muktimāpnuyuḥ

brahmacaryeṇa yajñena tathā putrodbhavena ca //
naiva tuṣyanti ṛṣayo devāḥ pitṛgaṇāstathā

ṛṇamokṣe yathā snānādatulāṃ tuṣṭimāpnuyuḥ //
kiṃ cātra majjanāttīrthe daridrā adhamarṇinaḥ

muktā ṛṇebhyaḥ sarvebhyo dhaninaḥ syurna saṃśayaḥ //
yadatra majjanātpuṃsāmṛṇamuktiḥ prajāyate

tasmāduktamidaṃ tīrthamṛṇamocanasaṃjñayā //
ato'tra ṛṇibhiḥ sarvaiḥ snātavyaṃ tadvimuktaye

etattīrthasamaṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati //
pāṃḍavaiḥ kṛtamapyatra tīrthamastyaparaṃ mahat

yatreṣṭaṃ dharmaputrādyaiḥ pāṃḍavaiḥ paṃcabhiḥ purā //
tadetattīrthamuddiśya bhuktimukti phalapradam

daśakoṭisahasrāṇi tīrthānyanuttamāni hi //
paṃcapāṃḍavatīrthesminsānnidhyaṃ kurvate sadā

āditpā vasavo rudrāḥ sādhyāśca samarudgaṇāḥ //
pāṃḍavānāṃ mahātīrthe nityaṃ sannihitāstathā

atrābhiṣekaṃ yaḥ kuryātpitṛdevāṃśca tarpayet //
sarvapāpavinirmukto brahma loke sa pūjyate

apyekaṃ bhojayedviprametattīrthataṭe'male //
tenāsau karmaṇā tvatra paratrāpi ca modate

brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdro vāpyanya eva vā //
asmiṃstīrthavare snātvā viyoniṃ na prayāti vai

pāṃḍavānāṃ mahātīrthe puṇyayogeṣu yo naraḥ //
snāyātsa manuja śreṣṭho narakaṃ naiva paśyati

pāṃḍavānāṃ mahātīrthaṃ sāyaṃ prātaśca yaḥ smaret//
sa snātaḥ sarvatīrtheṣu gaṃgādiṣu na saṃśayaḥ

iṃdrādidevatā bhiśca yatreṣṭaṃ daityaśāṃtaye //
tadanyaddevatīrthākhyaṃ vidyate gaṃdhamādane

devatīrthe naraḥ snātvā sarvapāpavimocitaḥ //
prāpnuyādakṣayām̐llokānsarva kāmasamanvitān

janmaprabhṛti yatpāpaṃ striyā vā puruṣeṇa vā //
kṛtaṃ taddevakuṃḍesminsnānātsadyo vinaśyati

yathā surāṇāṃ sarveṣā mādirvai madhusūdanaḥ //
tathādiḥ sarvatīrthānāṃ devakuṃḍamanuttamam

yastu varṣaśataṃ pūrṇamagnihotramupāsate //
yastveko devakuṃḍesminkadācitsnāna mācaret

samameva tayoḥ puṇyaṃ nātra saṃdehakāraṇam //
durlabhaṃ devatīrthesmindānaṃ vāsaśca durlabhaḥ

devatīrthābhigamanaṃ snānaṃ cāpya tidurlabham//
devatīrthaṃ samāsādya devarṣipitṛsevitam

aśvamedhamavāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati //
dvidinaṃ tridinaṃ cāpi paṃca vātha ṣaḍeva vā

uṣitvā devakuṃḍasthatīre narakanāśane //
na mātṛyonimāpnoti siddhiṃ cāpnotyanuttamām

trirātrasnānato hyatra vājapeyaphalaṃ bhavet //
devatīrthasmṛteḥ sadyaḥ pāpebhyo mucyate naraḥ

arcayitvā pitṝndevānetattīrthataṭe naraḥ //
sarvakāmasamṛddhiḥ syātsarvayajñaphalaṃ labhet

etattīrthasamaṃ puṇyaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati //
tasmādavaśyaṃ snātavyaṃ devatīrthe mumukṣubhiḥ

aihikāmuṣmikaphalaprāptikāmaiśca mānavaiḥ //
devatīrthasya māhātmyaṃ saṃkṣipya kathitaṃ dvijāḥ

vistareṇāsya māhātmyaṃ mayā vaktuṃ na pāryyate //
sugrīvatīrthaṃ vakṣyāmi rāmasetau vimuktide

atra snātvā naro bhaktyā sūryalokaṃ samaśnute //
sugrīvatīrthe snānena hayamedhaphalaṃ bhavet

brahmahatyādi pāpānāṃ niṣkṛtiścāpi jāyate //
sugrīvatīrthagamanādgosahasraphalaṃ labhet

smaraṇāttasya vedānāṃ pārāyaṇaphalaṃ labhet //
dinopavāsamātreṇa tasya tīrthasya tīrataḥ.

mahāpāta kanāśaḥ syātprāyaścittaṃ vinā dvijāḥ //
tatrābhiṣekaṃ kurvāṇaḥ pitṛdevāṃśca tarpayet

āptoryāmasya yajñasya phalamaṣṭaguṇaṃ bhavet //
sugrīvatīrthasnānena naramedhaphalaṃ labheta

sugrīvatīrthasnānena naro jātismaro bhavet //
sugrīvatīrthaṃ bho viprāḥ prayātābhīṣṭasiddhaye

sugrīvatīrthamā hātmyamevaṃ vaḥ kathitaṃ dvijāḥ ///
vaibhavaṃ nalatīrthasya tvidānīṃ prabravīmi vaḥ

/
nalatīrthe naraḥ snānātsvargalokaṃ samaśnute//
nalatīrthe sakṛtsanānātsarvapāpāvimocitaḥ

agniṣṭomātirātrādiphalamāpnotyanuttamam//
trirātramuṣitastasmiṃstarpayanpitṛdevatāḥ

sūryavadbhāsate viprā vājimedhaphalaṃ labhet //
nīlatīrthaṃ pravakṣyāmi mahāpātakanāśanam

agniputreṇa nīlena kṛtaṃ setau vimuktidam //
nīlatīrthe naraḥ snānātsarvapāpavimocitaḥ

bahuvarṇyasya yāgasya phalaṃ śataguṇaṃ labhet //
nīlatīrthe naraḥ snātvā sarvā bhīṣṭapradāyini

agnilokamavāpnoti sarvakāmasamṛddhimān //
gavākṣeṇa kṛtaṃ tīrthaṃ gaṃdhamādanaparvate

vidyate snānamātreṇa narakaṃ naiva yāti saḥ //
agadena kṛtaṃ tīrthamasti setau vimuktide

atra snānena manujo deveṃdratvaṃ samaśnute ///
gajena gavayenātra śarabheṇa mahaujasā

kumudena hareṇāpi panasena balīyasā //
kṛtāni yāni tīrthāni tathā'nyaiḥ sarvavānaraiḥ

/
rāmasetau mahāpuṇye gandhamādanaparvate //
teṣu tīrtheṣu yaḥ snāti so'mṛtatvaṃ samaśnute

vibhīṣaṇakṛtaṃ tīrthamasti pāpavimocanam //
mahāduḥkhapraśamanaṃ mahāroganibarhaṇam

mahāpātakasaṃghānāmanalopamamuttamam //
kuṃbhīpākādinarakakleśanāśanakāraṇam

duḥsvapra nāśanaṃ dhanyaṃ mahādāridryabādhanam//
tatra yo manujaḥ snāyāttasya nāstīha pātakam

sa vaikuṃṭhamavāpnoti punarāvṛttivarjitam //
vibhīṣaṇasya sacivaiḥ kṛtaṃ tīrthacatuṣṭayam

tatra snānena manujaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate //
sarayūśca nadī viprā gaṃdhamādanaparvate

rāmanāthaṃ mahādevaṃ sevituṃ vartate sadā //
tatra snātvā narāḥ sarve sarvapātakavarjitāḥ

sarvayajñatapastīrthasevāphalamavāpnuyuḥ //
daśakoṭisahasrāṇi tīrthāni dvijasattamāḥ

vasaṃtyasminmahāpuṇye gandhamādanaparvate //
gaṃgādyāḥ saritaḥ sarvāstathā vai saptasāgarāḥ

ṛṣyāśramāṇi puṇyāni tathā puṇyavanāni ca //
anuttamāni kṣetrāṇi hīraśaṃkarayostathā

sānnidhyaṃ kurvate nityaṃ gandhamādanaparvate //
upavītāṃtaraṃ tīrthaṃ proktavāṃścaturānanaḥ

trayastriṃśatkoṭyo'tra devāḥ pitṛgaṇaiḥ saha //
sarvaiśca munibhiḥ sārddhaṃ yakṣaiḥ siddhaiśca kinnaraiḥ //
vasaṃti setau devasya rāmaca ndrasya cājñayā

// śrīsūta uvāca // //
evamuktaṃ dvijaśreṣṭhā tīrthānāṃ vaibhavaṃ mayā

idaṃ paṭhanvā śṛṇvanvā duḥkhasaṃghādvimucyate //
kaivalyaṃ ca samāpnoti punarāvṛttivarjitam

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe setumāhātmye sakalatīrthapraśaṃsāyāmṛṇamocanāditīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ