Skanda Purana · Verses 3.40-2

/ śrīsūta uvāca // //
athātaḥ saṃpravakṣyāmi munayo lokapāvanam //
gāyatryā ca sarasvatyā māhātmyaṃ muktidaṃ nṛṇām

śṛṇvatāṃ paṭhatāṃ caiva mahāpātakanāśanam //
mahāpuṇyapradaṃ puṃsā narakakleśanāśanam

gāyatryāṃ ca sarasvatyāṃ ye snāṃti manujā mudā //
na teṣāṃ garbhavāsaḥ syātkiṃ tu muktirbhaveddhruvam

sarasvatyāśca gāyatryā gandhamādanaparvate //
brahmapatnyoḥ sannidhānāttannāmnā kathite ime

// ṛṣaya ūcuḥ // //
gāyatryāśca sarasvatyā gandhamādanaparvate //
kimarthaṃ saṃnidhānaṃ vai sūtābhūttadvadasva naḥ

//
// sūta uvāca // //
prajāpatiḥ purā viprāḥ svāṃ vai duhitaraṃ mudā //
vāṅnāmnīṃ kāmuko bhūtvā spṛhayāmāsa mohanaḥ

atha prajāpateḥ putrī svasminvai tasya kāmitām//
vilokya lajjitā bhūtvā rohidrūpa dadhāra sā

brahmāpi hariṇo bhūtvā tayā rantumanāstadā //
gacchatīmanuyātisma hariṇīrūpadhāriṇīm

taṃ dṛṣṭvā devatāḥ sarvāḥ putrīgamanasādaram //
karotyakāryaṃ brahmāyaṃ putrīgamanalakṣaṇam

iti nindaṃti taṃ viprāḥ sraṣṭāraṃ jagatāṃ patim //
niṣiddhakṛtyanirataṃ taṃ dṛṣṭvā parameṣṭhinam

haraḥ pinākamādāya vyādharūpadharaḥ prabhuḥ //
ākarṇapūrṇa kṛṣṭena pinākadhanuṣā śaram

saṃyojya vedhasaṃ tena vivyādha niśitena saḥ //
tripurāṃtaka bāṇena viddho'sau nyapatadbhuvi

tasya dehādathotthāya mahajjyotirmahāprabham //
ākāśe mṛgaśīrṣākhyaṃ nakṣatramabhavattadā

ārdrānakṣatrarūpī sanharo'pyanujagāma tam //
pīḍayanmṛgaśīrṣākhyaṃ nakṣatraṃ brahmarūpiṇam

adhunāpi mṛgavyādharūpeṇa tripurāṃtakaḥ //
aṃbare dṛśyate spaṣṭaṃ mṛgaśīrṣāṃtike dvijāḥ

evaṃ vinihate tasmiñcchaṃbhunā parameṣṭhini //
anaṃtaraṃ tu gāyatrīsarasvatyau śucārpite

bhartṛhīne muniśreṣṭhā bhartṛjīvanakāṃkṣayā //
kiṃ kariṣyāvahe hyāvāmityanyoyaṃ vicārya tu

svapatiprāṇasiddhyarthaṃ gāyatrī ca sarasvatī //
sarvotkṛṣṭaṃ śivasthānaṃ gandhamādanaparvatam

sarvābhīṣṭapradaṃ puṃsāṃ tapaḥ kartuṃ samudyate //
jagmaturniyamopetaṃ tapaḥ kartuṃ śivaṃ prati

snānārthamātmano viprā gāyatrī ca sarasvatī //
tīrthadvayaṃ svanāmnā vai cakratuḥ pāpanāśanam

tatra triṣavaṇasnānaṃ pratyahaṃ cakraturmudā //
bahukālamanāhāre kāmakrodhādivarjite

atyugraniyamo pete śivadhyānaparāyaṇe //
paṃcākṣaramahāmantrajapaikaniyate śubhe

svapaterjīvanārthaṃ vai gāyatrī ca sarasvatī //
mahādevaṃ samuddiśya tapa evaṃ pracakratuḥ

tayoratha tapastuṣṭo mahādevo maheśvaraḥ //
sannidhatte mahāmūrtistapasāṃ phaladitsayā

tataḥ sannihitaṃ śaṃbhuṃ pārvatīramaṇaṃ śivam //
gaṇeśakārttikeyābhyāṃ pārśvayoḥ parisevitama

dṛṣṭvā saṃtuṣṭacitte te gāyatrī ca sarasvatī //
stotraistuṣṭuvatuḥ stutyaṃ mahādevaṃ ghṛṇā nidhim

//
gāyatrīsarasvatyāvūcatuḥ // //
namo durvārasaṃsāradhvāṃtadhvaṃsaikahetave //
jvalajjvālāvalībhīmakālakūṭaviṣādine

jaganmohana paṃcāstradehanāthaikahetave //
jagadaṃtakarakrūra yamāṃtaka namo'stu te

gaṃgātaraṃgasaṃpṛktajaṭāmaṇḍaladhāriṇe //
namastestu virūpākṣa bāla śītāṃśudhāriṇe

pinākabhīmaṭaṃkāratrāsitatripuraukase //
namaste vividhākārajagatsraṣṭṛśiraśchide

śāṃtāmalakṛpādṛṣṭisaṃrakṣitamṛ kaṇḍuja //
namaste girijānātha rakṣāvāṃ śaraṇāgate

mahādeva jagannātha tripurāṃtaka śaṃkara //
vāmadeva mahādeva rakṣāvāṃ śaraṇāgate

/
iti tābhyāṃ stutaḥ śambhurdevadevo maheśvaraḥ //
abravītprītisaṃyukto gāyatrīṃ ca sarasvatīm

// mahādeva uvāca // //
bhoḥ sarasvati gāyatri prīto'smi yuvayoraham //
varaṃ varayataṃ matto yadvā manasi vartate

ityukte te tu gāyatrīsarasvatyau hareṇa vai //
abrūtāṃ pārvatīkāṃtaṃ mahādevaṃ ghṛṇānidhim

// gāyatrīsarasvatyāvūcatuḥ // //
bhagannāvayordeva bharttāraṃ caturānanam //
saprāṇaṃ kuru sarveśa kṛpayā karuṇākara

tvamāvayoḥ pitā deva tavāpyāvāṃ sute ubhe //
rakṣāvāṃ patidānena tasmāttvaṃ tripurāṃtaka

sa evaṃ prārthitaḥ śambhustābhyāṃ brāhmaṇapuṃgavāḥ //
evamastviti saṃprocya gāyatrīṃ ca sarasvatīm

tadeva vedhasaḥ kāyaṃ śirasā yoktumutsukaḥ //
tatraiva vedhasaḥ kāyaṃ śirobhiḥ sahasuvratāḥ

bhūtairānāyayāmāsa naṃdibhṛṃgimukhaistadā //
śirāṃsi tānyanekāni kāyena saha śaṃkaraḥ

kṣaṇātsaṃdhārayāmāsa vāṇīgāyatrisaṃnidhau //
saṃdhito'tha hareṇāsau caturvaktro jagatpatiḥ

uttasthau tatkṣaṇādeva suptotthita iva dvijāḥ //
tataḥ prajāpatirdṛṣṭvā śaṃkaraṃ śaśibhūṣaṇam //
tuṣṭāva vāgbhiragryābhirbhāryābhyāṃ ca samanvitaḥ

// brahmovāca // //
namaste devadeveśa karuṇākara śaṃkara

pāhi māṃ karuṇāsiṃdho niṣiddhācaraṇātprabho //
mama tvatkṛpayā śaṃbho niṣiddhācaraṇe kvacit

mā pravṛttirbhavedbhūyo rakṣa māṃ tvaṃ tathā sadā //
tathaivāstviti saṃprāha brahmāṇaṃ girijāpatiḥ

itaḥ paraṃ pramādaṃ tvaṃ mā kuruṣva vidhe punaḥ //
utpathaṃ pratipannānāṃ puṃsāṃ śāstāsmi sarvadā

evamuktvā caturvaktraṃ mahādevo dvijottamāḥ //
sarasvatīṃ ca gāyatrīṃ provāca prīṇayangirā

//
// mahādeva uvāca // //
yuvayormatprasādena he gāyatri sarasvati //
ayaṃ bhartā samāyātaḥ saprāṇaścaturānanaḥ

sahānena brahmalokaṃ yātaṃ mā bhūdvilaṃbatā //
yuvayoḥ saṃnidhānena sadā kuṃḍadvaye'tra vai

bhaviṣyati nṛṇāṃ muktiḥ snānātsāyujyarūpiṇī //
yuṣmannāmnā ca gāyatrīsara svatyāviti dvayam

idaṃ tīrthaṃ sarvaloke khyātiṃ yāsyati śāśvatīm //
sarveṣāmapi tīrthānāmidaṃ tīrthadvayaṃ sadā

śuddhipradaṃ tathā bhūyānmahāpātakanāśanam //
mahāśāṃtikaraṃ puṃsāṃ sarvābhīṣṭapradāyakam

mama prasādajananaṃ viṣṇuprītikaraṃ tathā //
etattīrthadvayasamaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati

atra snānāddhi sarveṣāṃ sarvābhīṣṭaṃ bhaviṣyati //
idaṃ kuṃḍadvayaṃ loke bhavatībhyāṃ kṛtaṃ mahat

yuṣmannāmnā prasiddhaṃ ca bhaviṣyati vimuktidam //
gāyatryupāstirahitā vedābhyāsavivarjitāḥ

aupāsanavihīnāśca paṃcayajñavivarjitāḥ //
yuṣmatkuṃḍadvaye snānāttatta tphalamavāpnuyuḥ

anye ca ye pātakino nityānuṣṭhānavarjitāḥ //
snātvā kuṃḍadvaye tatra śuddhāḥ syurdvijasattamāḥ

sarasvatīṃ ca gāya trīmevamuktvā maheśvaraḥ //
kṣaṇādaṃtaradhāttatra sarveṣāmeva paśyatām

patiṃ labdhvā'tha gāyatrīsarasvatyau mudānvite //
tena sākaṃ brahmalokaṃ jagma turdvijasattamāḥ

// śrīsūta uvāca // //
evaṃ vaḥ kathitaṃ viprā gaṃdhamādanaparvate //
saṃnidhānaṃ sarasvatyā gāyatryāśca sahetukam

yaḥ śṛṇotīmamadhyāyaṃ paṭhate vā sabhaktikam //
etattīrthadvayasnānaphalamāpnotyasaṃśayaḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhi tāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe setumāhātmye gāyatrīsarasvatītīrthapraśaṃsāyāṃ gaṃdhamādane gāyatrīsarasvatīsannidhānakathanaṃ nāma catvāriṃśo'dhyāyaḥ