Skanda Purana · Verses 3.36-2

// śrīsūta uvāca // //
dhanuṣkoṭestu māhātmyaṃ bhūyo'pi prabravīmyaham //
durācārābhidho yatra snātvā mukto bhavaddvijāḥ//

// munaya ūcuḥ // //
durācārābhidhaḥ ko'sau sūta tattvārthakovida //
kiṃca pāpaṃ kṛtaṃ tena durācāreṇa vai mune

kathaṃ vā pātakā nmukto dhanuṣkoṭau nimajjanāt //
etacchuśrūṣamāṇānāṃ vistarādvada no mune

// śrīsūta uvāca // //
munayaḥ śrūyatāṃ tasya durācārasya pātakam //
snānena dhanuṣaḥ koṭau yathā muktaśca pātakāt

durācārābhidho vipro gautamītīramāśritaḥ //
kaścidasti dvijāḥ pāpī krūrakarmarataḥ sadā

brahmaghnaiśca surāpaiśca steyibhirgurutalpagaiḥ //
tadā saṃsargaduṣṭo'sau taiḥ sākaṃ nyavasadvijāḥ

mahāpātakisaṃsargaṃ doṣeṇāsya dvijasya vai //
brāhmaṇyaṃ sakalaṃ naṣṭaṃ niḥśeṣeṇa dvijottamāḥ

mahāpātakibhiḥ sārddhaṃ dinamekaṃ tu yo dvijaḥ //
nivasetsādaraṃ tasya tatkṣaṇādvai dvijanmanaḥ // / ८ //
brāhmaṇasya turīyāṃśo naśyatyeva na saṃśayaḥ //
dvidinaṃ sevanātsparśāddarśanācchayanāttathā

bhojanātsaha paṃktau ca mahāpātakibhirdvijāḥ //
dvitīyabhāgo naśyeta brāhmaṇasya na saṃśayaḥ

tridinācca tṛtīyāṃśo naśyatyeva na saṃśayaḥ //
caturdināccaturthāṃśo vilayaṃ yāti hi dhruvam

ataḥ paraṃ tu taiḥ sākaṃ śayanāsanabhojanaiḥ //
tattulyapātakī bhūyānmahāpātakasaṃbhavāt

tena brāhmaṇyahīno'yaṃ durācārābhidho dvijāḥ //
grasto'bhavadbhīṣaṇena vetālena balīyasā

asau paravaśastena vetālenātipīḍitaḥ //
deśāddeśaṃ bhramanviprā vanāccaiva vanāṃtaram

pūrvapuṇyavipākena daivayogena sa dvijaḥ //
rāmacaṃdradhanuṣkoṭiṃ mahāpātakanāśanīm

anudrutaḥ piśācena tenāviṣṭo yayau dvijāḥ //
nyamajjayatsa vetālo dhanuṣkoṭijale tvamum

dhanuṣkoṭijale so'yaṃ vetālena praveśitaḥ //
udatiṣṭhatkṣaṇādeva vetālena vimocitaḥ

utthito'sau dvijo viprā dhanuṣkoṭijalāttadā //
svastho vyaciṃtayatko'yaṃ deśo jaladhitīrataḥ

kathaṃ mayāgatamiha gautamītīravāsinā //
iti ciṃtākulaḥ so'yaṃ dhanuṣkoṭinivāsinam

dattātreyaṃ mahātmānaṃ yogipravaramuttamam //
samāgamya praṇamyāsau durācāro'bhyabhāṣata

na jāne bhagavandeśaḥ katamo'yaṃ vadādhunā //
gautamītīranilayo durācārābhidho hyaham

kṛpayā brūhi me brahmanmayātra kathamāgatam//
iti pṛṣṭo munistena durācāreṇa suvrataḥ

dhyātvā muhūrtamavadaddurācāraṃ ghṛṇānidhiḥ //
mahāpātakisaṃsarge durācāra kṛte purā

brāhmaṇyaṃ naṣṭamabhavadvetālastvāṃ tato'grahīt //
tenāviṣṭastvamāyāto vivaśo'tra vimūḍhadhīḥ

nyamajjayattvāṃ vetālo dhanuṣkoṭijale'tra tu //
tatra majjanamātreṇa vimuktaḥ pātakādbhavān

dhanuṣkoṭau tu ye snānaṃ puṇye kurvaṃti mānavāḥ //
teṣāṃ naśyaṃti vai satyaṃ paṃcapātakasaṃcayāḥ

rāmacaṃdradhanuṣkoṭāvatra majjanamātrataḥ //
mahāpātakisaṃsargadoṣaste vilayaṃ yayau

tannāśādeva vetālastvāṃ muktvā vilayaṃ gataḥ //
tvāmagrahīdyo vetālaḥ purāyaṃ brāhmaṇo'bhavat

so'yaṃ bhādrapade māse kṛṣṇapakṣe mahālayam //
pārvaṇena vidhānena pitṝṇāṃ nākaronmudā

tena svapitṛbhiḥ śapto vetālatvamagādayam //
sopi cāsya dhanuṣkoṭeravalokanamātrataḥ

vetālatvaṃ vihāyeha viṣṇulokama vāptavān //
ato bhādrapade māse kṛṣṇapakṣe mahālayam

uddiśya svapitṝnye tu na kurvantyatilobhataḥ //
mahālobhayutāste'ddhā vetālāḥ syurna saṃśayaḥ

tasmādbhādrapade māse kṛṣṇapakṣe mahālayam //
pitṝnuddiśya śaktyā ye brāhmaṇānvedapāragān

bhojayeyurmahānnena na te viṃdaṃti durgatim //
yastu bhādrapade māse kṛṣṇapakṣe mahālayam

svaśaktyanuguṇaṃ vipramekaṃ dvau trīnakiṃcanaḥ //
bhojayennahi daurgatyaṃ bhavedasya kadācana

ayaṃ bhādrapade māse pitṝṇāmanupāsanāt //
yayau vetālatāṃ vipro yastvāṃ jagrāha pāpinam

kālo bhādrapadamāsamārabhya vṛścikāvadhi //
mahālayasya kathito munibhistattvadarśibhiḥ

māso bhādrapadaḥ kālastatrāpi hi viśiṣyate //
kṛṣṇa pakṣo viśiṣṭaḥ syāddurācāraka tatra vai

tasmiñchubhe kṛṣṇapakṣe prathamāyāṃ tathā tithau //
śrāddhaṃ mahālayaṃ kuryādyo naro bhaktipūrvakam

tasya prīṇāti bhagavānpāvakaḥ sarvapāvanaḥ //
sa vahnilokamāpnoti vahninā saha modate

tasmai ca jvalano devaḥ sarvaiśvaryaṃ dadātyapi //
prathamāyāṃ tithau martyo yo na kuryānmahālayam

vahnirgṛhaṃ dahettasya śriyaṃ kṣetrādikaṃ tathā //
vedajñe brāhmaṇe bhukte prathamāyāṃ mahālaye

daśa kalpasahasrāṇi pitaro yāṃti tṛptatām //
dvitīyāyāṃ tu yo bhaktyā kuryācchrāddhaṃ mahālayam

tasya prīṇāti bhagavānbhavānīpatirīśvaraḥ //
sa kailāsamavāpnoti śivena saha modate

vipulāṃ saṃpadaṃ tasmai prīto dadyānmaheśvaraḥ //
dvitīyāyāṃ tithau martyo yo na kuryānmahālayam

tasya vai kupitaḥ śaṃbhurnāśayedbrahmavarcasam //
rauravaṃ kālasūtrākhyaṃ narakaṃ cāsya dāsyati

vedajñe brāhmaṇe bhukte dvitīyāyāṃ mahālaye //
viṃśatkalpa sahasrāṇi pitaro yāṃti tṛptatām

anugrahātpitṝṇāṃ ca saṃtatiścāsya varddhate //
tṛtīyāyāṃ naro bhaktyā kuryācchrāddhaṃ mahālayam

tasya prīṇāti bhagavām̐llokapālo dhanādhipaḥ //
mahāpadmādinidhayo vartaṃte tasya vai vaśe

tasyānugāstrayo devā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ //
tṛtīyāyāṃ tithau martyo yo na kuryānmahālayam

dhanado bhagavāṃstasya saṃpadaṃ harati kṣaṇāt //
dāridyaṃ ca dadātyasmai bahuduḥkhasamākulam //

tṛtīyāyāṃ tithau martyo yaḥ karoti mahālayam //
tṛpyaṃti pitarastasya triṃśatkalpasahasrakam

caturthyāṃ tu naro bhaktyā śrāddhaṃ kuryānmahālayam //
tasya prīṇāti bhagavānheraṃbaḥ pārvatīsutaḥ

tasya vighnāśca naśyaṃti gajavaktraprasādataḥ //
caturthyāṃ tu tithau martyo yo na kuryānmahālayam

vighneśo bhagavāṃstasya sadā vighnaṃ karoti hi //
caṇḍakolāhalābhikhye narake ca patatyatha

caturthyāṃ vai tithau martyo yaḥ karoti mahālayam //
pitaraḥ kalpasāhasraṃ catvāriṃśatpraharṣitāḥ

bahūnputrānpradāsyaṃti śrāddhakarturniraṃtaram //
paṃcamyāṃ tu tithau bhaktyā yo na kuryānmahālayam

tasya lakṣmīrbhagavatī parityajati maṃdiram //
alakṣmīḥ kalahādhārā tasya prādurbhavedgṛhe

pacamyāṃ tu tithau martyo yaḥ karoti mahālayam //
tasya tṛpyaṃti pitaraḥ paṃcakalpasahasrake

saṃtatiṃ cāpyavicchinnāmasmai dāsyaṃti tarpitāḥ //
pārvatī ca prasannā syānmahadaiśvaryadāyinī

ṣaṣṭhyāṃ tithau naro bhaktyā śrāddhaṃ kuryānmahālayam //
tasya prīṇāti bhagavānṣaṇmukhaḥ pārvatī sutaḥ

tasya putrāśca pautrāśca ṣaṇmukhasya prasādataḥ //
grahairvālagrahaiścaiva na bādhyaṃte kadācana

ṣaṣṭhyāṃ tithau naro bhaktyā yo na kuryānmahālayam //
tasya skando mahāseno vimukhaḥ syānna saṃśayaḥ

garbhānnirgatamātraiva prajā tasya vinaśyati //
pūtanādigrahakulairbādhyate ca niraṃtaram

vahnijvālāpraveśākhye narake ca patatyadhaḥ //
ṣaṣṭhyāṃ tithau yaḥ śraddhāvānkuryācchrāddhaṃ mahālayam

ṣaṣṭikalpasahasraṃ tu pitaro yāmati tṛptatām //
putrānapi pradāsyaṃti saṃpadaṃ vipulāṃ tathā

saptamyāṃ tu tithau martyaḥ śrāddhaṃ kuryānmahālayam //
hiraṇyapāṇirbhagavānādityastasya tuṣyati

arogo dṛḍhagātraḥ syādbhāskarasya prasādataḥ //
hiraṇyapāṇirbhagavānhiraṇyaṃ pāṇinā svayam

mahālayaśrāddhakartre dadāti prītamānasaḥ //
saptamyāṃ tu tithau bhaktyā yo na kuryānmahālayam

vyādhibhiḥ kṣayarogādyai bādhyate sa divāniśam //
tīkṣṇadhārāstraśayyākhye narake ca patatyadhaḥ

saptamyāṃ yo naro bhaktyā śrāddhaṃ kuryānmahālayam //
saptatiṃ kalpasāhasraṃ prīṇaṃti pitaro'sya vai

saṃtatiṃ cāpyavicchinnāṃ dadyuḥ pitṛgaṇāḥ sadā //
aṣṭamyāṃ tu tithau martyaḥ śrāddhaṃ kuryānmahāla yam

mṛtyuṃjayaḥ kṛttivāsāstasya prīṇāti śaṃkaraḥ //
karasthaṃ tasya kaivalyaṃ śaṃkarasya prasādataḥ

mahālayena śrāddhena tuṣṭe sākṣāttri yaṃbake //
caturdaśasu lokeṣu durlabhaṃ tasya kiṃ bhavet

mahālayaṃ na kuryādvai yo'ṣṭamyāṃ mūḍhacetanaḥ //
saṃsārasāgare ghore sadā majjati duḥkhitaḥ

kadācidapi tasyeṣṭaṃ naiva siddhyati bhūtale //
vaitariṇyākhyanarake patatyācaṃdratārakam

yo'ṣṭamyāṃ śraddhayā śrāddhaṃ naraḥ kuryānmahālayam //
aśītikalpasāhasraṃ tṛpyaṃti pitaro'sya vai

āśīrbhirvarddhayaṃtyenaṃ vighnaścāsya vyapohati //
saṃtatiṃ cāpyavicchinnāṃ dadyuḥ pitṛgaṇāḥ sadā

navamyāṃ tu tithau martyaḥ śrāddhaṃ kuryānmahālayam //
durgādevī bhagavatī tasya prīṇāti śāṃbhavī

kṣayāpasmārakuṣṭhā dīnkṣudrapretapiśācakān //
nāśayettasya santuṣṭā durgā mahiṣamardinī

navamyāṃ tu tithau martyo yo na kuryānmahālayam //
apasmāreṇa pīḍyeta tathaiva brahmarakṣasā

abhicārārthakṛtyābhirvādhyeta ca nirantaram //
navamyāṃ yastithau martyaḥ śrāddhaṃ kuryānmahālayam

navatiṃ kalpasāhasraṃ tṛpyanti pitaro'sya vai //
saṃtatiṃ cāpyavicchinnāṃ dadyuḥ pitṛgaṇāḥ sadā

daśamyāṃ tu tithau martyaḥ śrāddhaṃ kuryānmahālayam //
tasyāmṛtakalaścandraḥ ṣoḍaśātmā prasīdati

auṣadhīnāmadhīśe'smiñchrāddhenānena toṣite //
vrīhyādīni tu dhānyāni dadyuroṣadhayaḥ sadā//

yo na kuryāddaśamyāṃ tu mahālayamanuttamam //
oṣadhyo niṣphalāstasya kṛṣiścāpyasya niṣphalā

daśamyāṃ yastithau martyaḥ śrāddhaṃkuryānmahālayam //
śatakalpasahasrāṇi tṛpyaṃti pitaro'sya vai

saṃtatiṃ cāpyavicchinnāṃ dadyuḥ pitṛgaṇāḥ sadā //
ekādaśyāṃ naro bhaktyā śrāddhaṃ kuryānmahālayam

saṃhartā sarvalokasya tasya rudraḥ prasīdati //
rudrasya sarvasaṃhartuḥ prasādena jagatpateḥ

śatrūnparājaya tyeṣa śrāddhakartā nirantaram //
brahmahatyāyutaṃ cāpi tasya naśyati tatkṣaṇāt

agniṣṭomādiyajñānāṃ phalamāpnoti puṣkalam //
ekādaśyāṃ naro bhaktyā yo na kuryānmahālayam

tasya vai vimukho rudro na prasīdati karhicit //
sarvato vardhamānāśca bādhante śatravo hyamum

agniṣṭomādikā yajñāḥ kṛtāśca bahudakṣiṇāḥ //
niṣphalā eva tasya syurbhasmani nyastahavyavat

brahmavātakatulyaḥ syācchrāddhākaraṇadoṣataḥ //
ekādaśyāṃ tithau yastu śrāddhaṃ kuryānmahālayam

dviśataṃ kalpasāhasraṃ tṛpyaṃti pitaro'sya vai //
saṃtatiṃ cāpyavicchinnāṃ dadyuḥ pitṛ gaṇāḥ sadā

dvādaśyāṃ tu tithau martyaḥ kuryācchrāddhaṃ mahālayam /
tasya lakṣmīpatiḥ sākṣātprasīdati janārdanaḥ

prasanne sati deveśe devadeve janārdane //
carācaraṃ jagatsarvaṃ prītameva na saṃśayaḥ

bhūmirharipriyā cāsya sasyaṃ saṃvarddhayatyapi //
lakṣmīśca varddhate tasya maṃdire harivallabhā

gadā kaumodakī nāma nārāyaṇakarasthitā //
apasmārādibhūtāni nāśayatyeva sarvadā

tīkṣṇadhāraṃ tathā cakraṃ śatrūnasya dahatyapi //
yātudhānapiśācādīñchaṃkhaścāsya vyapohati

evaṃ sarvātmanā pīḍāṃ vārayatyasya keśavaḥ //
mahālayaṃ na kuryādyo dvādaśyāṃ manujā dhama

tasya kṣetrāṇi saṃpacca vinaśyaṃti na saṃśayaḥ //
apasmārādibhūtāni śatravaśca mahābalāḥ

yātudhānāśca bādhante taṃ vai viṣṇuparāṅmukham//
pātyate narake cāpi asthibhedananāmake

dvādaśyāṃ bhaktiyukto yaḥ śrāddhaṃ kuryānmahālayam //
ṣaṭśataṃ kalpasāhasraṃ prīṇaṃti pitaro'sya vai

saṃtatiṃ cāpyavicchinnāṃ pitaro'smai dadatyapi//
trayodaśyāṃ naro bhaktyā śrāddhaṃ kuryānmahālayam

prasīdatyasya bhagavānkaṃdarpo ratināyakaḥ //
sragcaṃdanādayo bhogā lalanāśca manoramāḥ

kāmadevaprasādena tasya siddhyaṃti sarvadā//
ājanmamaraṇāṃtaṃ ca sukhameva sa viṃdate

yo na kuryāttrayodaśyāṃ na ca śrāddhaṃ mahālayam //
kāmadevo'sya vimukhaḥ striyo bhogāṃśca nāśayet

aṃgāraśayyābhramaṇe narake pātayatyamum //
pitṝnuddiśya yaḥ kuryāttra yodaśyāṃ mahālayam

sahasrakalpasāhasraṃ prīṇaṃti pitaro'sya vai //
saṃtatiṃ cāpyavicchinnāṃ dadyuḥ pitṝgaṇāstadā

caturdaśyāṃ naro bhaktyā śrāddhaṃ kuryānmahālayam //
tasyābhīṣṭapradānāya jāgarti bhagavācchivaḥ

upadiśya śivajñānaṃ sāyujyaṃ ca dadātyapi //
surāpānāyutaṃ cāpi svarṇasteyāyutaṃ tathā

naśyaṃti tatkṣaṇādeva caturdaśyāṃ mahālayāt //
caṇḍālavṛṣalastrīṇāṃ saṃgadoṣo'pi naśyati

aśvamedhasahasrasya pauṃḍarīkāyutasya ca //
puṣkalā phalasiddhiḥ syāccaturdaśyāṃ mahālayāt

yo na kuryāccaturdaśyāṃ śrāddhametanmahālayam //
sa kalpakoṭisāhasraṃ kalpakoṭiśataṃ tathā

saṃsārāṃdhamahākūpe patitaḥ syādaniṣkṛtiḥ //
acorayitvā kanakamapītvāpi surāṃ tathā

surāpānādibhirdoṣairlipyate sa vimūḍhadhīḥ //
kṛtā api vidhānena yajñāḥ syurniṣphalāstathā

caturdaśyāṃ tithau yastu kuryācchrāddhaṃ mahālayam //
lakṣakoṭisahasrāṇi lakṣakoṭiśatānica

kalpāni pitarastasya tṛpyaṃtyeva na saṃśayaḥ //
narakasthāśca pitaraḥ svargaṃ yāṃti praharṣitāḥ

saṃtatiṃ cāpyavicchinnāṃ dadyuḥ pitṛgaṇāstadā //
amāyāṃ tu naro bhaktyā śrāddhaṃ kuryānmahālayam

pitṝṇāṃ tasya tṛptiḥ syādanaṃtā nātra saṃśayaḥ //
sudhāmāsvādya yā tṛptirdevānāṃ divi vai bhavet

anaṃtā tādṛśī tṛptiramāvāsyāṃ mahālayāt //
amāvāsyā mahāpuṇyā pitṛdevanamaskṛtā

śāṃtā hyeṣā tu paramā śivasya ca mahāpriyā //
tasyāṃ mahālaye śrāddhe bhojayedvedavittamān

tena tṛptiḥ pitṝṇāṃ syādanaṃtā tuṣyate śivaḥ //
brahmahatyādayaḥ paṃca pātakā nāśamāpnuyuḥ

kṛtāśca syurvidhānena sarve yajñāḥ sadakṣiṇāḥ //
anuṣṭhitāḥ syurvidhivatsarve dharmāḥ sanātanāḥ

amāvāsyādine yena kṛtaṃ śrāddhaṃ mahālayam //
pratyagbrahmaikatāṃ jñātvā sāyujyaṃ yātyasaṃśayam//

yo na kuryādamāvāsyāṃ mahālayamacetanaḥ //
brahmalokagatāścāsya pitaro yāṃti nārakam

saṃtatiścāsya mūḍhasya vicchi dyetaiva tatkṣaṇāt //
sa eva hi mahānartho yadamāyāṃ tithau naraiḥ

mahālayārtho vipreṃdrā vidhivannaiva bhojitāḥ //
māsi bhādrapade prāpte nṛtyaṃti pitṛdevatāḥ

asmānuddiśya matputrā bhojayeyurdvijottamān //
tena no narakakleśo na bhaviṣyati dāruṇaḥ

vāsaśca svargaloke syādyāvadācandratārakam //
māsi bhādrapade prāpte pitṝṇāṃ tṛdidāyinī

ekaikaṃ bhojayedvipraṃ pratyahaṃ bhaktipūrvakam //
pitṛmātṛkulodbhūtāḥ pitarastṛptimāpnuyuḥ

kṛṣṇapakṣe viśeṣeṇa brāhmaṇānbhojayetsudhīḥ //
ghṛtasūpādisasyaiśca tailābhyaṃgapuraḥsaram

sudhāṃ pāsyaṃti pitarastasyākalpaṃ praharṣitāḥ //
saptamīṃ kṛṣṇapakṣasya prārabhya pratyahaṃ narāḥ

viprānyāvadamāvāsyā trīṃstrīnabhyarcya bhojayet //
ārabhya dvādaśīṃ viprāṃstrīnavaśyaṃ tu bhojayet

anyathaiśvaryahāniḥ syānmahādāridryabhāgbhavet //
vittalobhaṃ parityajya viprānsūpaghṛtādi bhiḥ

payasā pāyasānnena dadhnāpūpādibhistathā //
peyairlehyaiśca coṣyaiśca bhakṣyaiśca vividhairapi

bhojayedvedavinmukhyāṃstṛptisteṣāṃ yathā bhavet //
tena brahmā hariḥ śaṃbhustṛptāḥ syurnātra saṃśayaḥ

agniṣvāttādipitarastathaiveṃdrādidevatāḥ //
bahunātra kimuktena tuṣṭaṃ tena jagattrayam

pārvaṇena vidhānena kuryācchrāddhe mahālayam//
naro mahālayaśrāddhe pitṛvaṃśyānpitṝniva

mātṛvaṃśyānapi pitṝnbhojayecchreyase mudā //
dakṣiṇāṃ ca yathāśakti dadyādvittānusārataḥ

tasminmahālaye śrāddhe vittaśāṭhyaṃ na kārayet //
dakṣiṇā khalu yajñānāṃ kathiteyaṃ purogavā

anaḥ purogavairhīnaṃ kariṣyati yathādhvani //
adakṣiṇaṃ tathā soyaṃ pitṛyajño'pi riṣyati

tasmādyajñeṣu dātavyā dakṣiṇālpā hi jānatā//
vidhavābhirapi strībhiraputrābhirmahālayaḥ

bharttṝnuddiśya kartavyo bhūribhojanakarmaṇā //
anyathā dharmahāniḥ syānnarakaṃ ca mahadbhavet

māsi bhādrapade prāpte yo na kuryānmahālayam //
tatkulaṃ nāśamāpnoti brahmahatyāṃ ca viṃdati

mahālayaṃ prakurvaṃti śraddhāvaṃtaḥ pitṝnprati //
na teṣāṃ saṃtaticchedo bhavetsaṃpadabhaṃgurā

ālayaṃ hyāspadaṃ proktaṃ mahaḥ kalyāṇamucyate //
kalyāṇānāmāspadatvānmahālayamudīryate

tasmānmahālayaṃ martyaḥ kuryātkalyāṇasiddhaye //
amaṃgalaṃ bhavettasya na kuryāccenmahālayam

nakuryādyadyapi śrāddhaṃ mātāpitrormṛte'hani //
kuryānmahālayaśrāddhamasmaranneva buddhimān

kartuṃ mahālayaśrāddhaṃ yadi śaktirna vidyate //
yācitvāpi naraḥ kuryātpitṛṇāṃ tanmahālayam

brāhmaṇebhyo viśiṣṭe bhyo yāceta dhanadhānyakam //
patitebhyo na gṛhṇīyāddhanadhānyaṃ kadācana

brāhmaṇebhyo na labhyeta yadi dhānyadhanādikam //
yāceta kṣatriyaśreṣṭhā nmahālayacikīrṣayā

dātāraścenna bhūpālā vaiśyebhyo'pi ca yācayet //
vaiśyā api hi dātāro yadi loke na saṃti vai

dadyādbhādrapade māse gogrāsaṃ pitṛtṛptaye //
atha vā rodanaṃ kuryādbahirnirgatya kānane

pāṇibhyāmudaraṃ svīyamāhatyāśrūṇi vartayan //
teṣvaraṇyapradeśeṣu uccairevaṃ vadennaraḥ

śṛṇvaṃtu pitaraḥ sarve matkulīnā vaco mama //
ahaṃ daridraḥ kṛpaṇo nirllajjaḥ krūrakarmakṛt

prāpto bhādrapado māsaḥ pitṛṇāṃ prītivarddhanaḥ //
karttuṃ mahālayaśrāddhaṃ na ca me śaktirasti vai

bhramitvāpi mahīṃ kṛtsnāṃ na me kiṃcana labhyate //
ato mahālayaśrāddhaṃ na yuṣmākaṃ karomyaham

kṣamadhvaṃ mama tadyūyaṃ bhavaṃto hi dayāparāḥ //
daridro rodanaṃ kuryādevaṃ kānanabhūmiṣu

tasya rodanamākarṇya pitarastatkulodbhavāḥ //
hṛṣṭāstṛptiṃ prayāṃtyeva sudhāṃ pītvaiva nirjarāḥ

mahālayārthe vipraughe bhukte tṛptiryathā bhavet //
gogrāsāraṇyaruditaiḥ pitṛ tṛptistathā bhavet

māsi bhādrapade vighno yadi syātsūtakādinā //
yāteṣu sūtakāhaḥsu kuryādāvṛścikāvadhi

budho mahālaya syārthe brāhmaṇānvṛṇuyānnava //
pitrarthamekaṃ vṛṇuyātpitāmahakṛte tathā

prapitāmahamuddiśya tathaikaṃ vṛṇuyāddvijaḥ //
tathā mātāmahārthaṃ tu ekaṃ vai vṛṇuyāddvijam

mātuḥpitāmahārthaṃ ca vṛṇuyāddvijamekakam //
vṛṇuyādekamuddiśya mātuśca prapitāmaham

tathaiva viśvedevārthe vṛṇuyāddvaudvi jottamau //
viṣṇvarthaṃ brāhmaṇaṃ tvekaṃ vṛṇuyādvedavittamam

evaṃ mahālayaśrāddhe brāhmaṇānvṛṇuyānnava //
athavā pitṛvargārthaṃ varayedvipramekakam

mātāmahādīnvoddiśya varayedvipramekakam //
viśvedevārthamekaṃ ca viṣṇvarthaṃ ca tathāparam

evaṃ vai varayedviprāścaturastu mahālaye //
brāhmaṇānvedasaṃpannānsuśīlānvarayetsudhīḥ

duḥśīlānvarayedyastu sa vai śrāddhasya ghātakaḥ //
māsi bhādrapade prāpte kṛṣṇapakṣe viśeṣataḥ

kuryā nmahālayaśrāddhaṃ yo naraḥ śraddhayā saha //
sa snātaḥ sarvatīrtheṣu durācāra mahāmate

agniṣṭomādayo yajñāḥ śatamapyamunā kṛtāḥ //
tulāpuruṣamukhyāni dānānyapi kṛtāni vai

cāṃdrāyaṇādikṛcchrāṇi kṛtānyeva na saṃśayaḥ //
caturṇāṃ sāṃgavedānāṃ pārāyaṇaphalaṃ labhet //

gāyatryādimahāmaṃtrajapapuṇyaṃ labhettathā //
itihāsapurāṇānāṃ pārāyaṇaphalaṃ labhet

mahālayasamaṃ puṇyaṃ vṛttaṃ nāsti mahītale //
brahmaviṣṇumaheśānalokaprāptirmahālayāt

mahālayādikaṃ śrāddhaṃ nityaṃ kāmyamapīṣyate //
tasmādakaraṇe tasya pratyavāyo mahānbhavet

karaṇādiṣṭasiddhiśca bhaviṣyati na saṃśayaḥ //
mahālayasya karaṇādbhūtavetālakādayaḥ

apasmāragrahāścāpi śākinīḍākinīgaṇāḥ //
yātudhānāḥ piśācāśca vetālāśca bhayānakāḥ

naśyaṃti tatkṣaṇādeva bhūtānyanyāni vai tathā //
mahālayasyakaraṇādvipulāṃ śriyamaśnute

purā daśaratho rājā vasiṣṭhasyopadeśataḥ //
māsi bhādrapade prāpte kṛtvā śrāddhaṃ mahālayam

rāmādīṃśca turaḥ putrānprāptavāṃllokasaṃmatān //
viśvātiśāyinīṃ lakṣmīṃ prapede kīrtimuttamām

mahālayasya karaṇādyayātī rājasattamaḥ //
yadumukhyānmahāputrānprapede vaṃśavarddhanān

ananyadurlabhaṃ svargaṃ prapede śrāddhapuṇyataḥ //
duṣyaṃto bharataṃ lebhe mahālayavidhānataḥ

mahālaya vidhānena damayaṃtīpatirnalaḥ //
kṛcchraṃ mahattaraṃ tīrtvā punarlebhe mahīmimām

nijagrāha kaliṃ ghoraṃ puṣkaraṃ cāpyarātinam //
indrasenābhidhānaṃ ca putraṃ lebhe'tidhārmikam

hariścaṃdro mahārājo mahālayavidhānataḥ //
viśvāmitrakṛtādduḥkhānmuktaḥ satyavatāṃ varaḥ

lebhe caṃdravatīṃ bhāryāṃ lohitāśvaṃ sutaṃ punaḥ //
mahālayavidhānena kṛtavīryasuto balī

aṣṭādaśānāṃ dvīpānāmādhipatyamavāptavān //
rāmo'pi daṇḍakāraṇye mahālayavidhānataḥ

hatvā tu rāvaṇaṃ saṃkhye sītāṃ punaravāptavān //
mahālayasya karaṇāddharmaputro yudhiṣṭhiraḥ

duḥkhasāgaramuttīrya dhārtarāṣṭrāñjaghāna ca //
mahālayasyakaraṇādvasiṣṭho munisattamaḥ

atrirbhṛguśca kutsaśca gautamaścāṃgirāstathā //
kaśyapaśca bharadvājo viśvā mitraśca kumbhajaḥ

parāśaro mṛkaṇḍaśca ye cānye munisattamāḥ //
vidhāya vidhivacchrāddhaṃ mahālayamanuttamam

aṇimādyaṣṭasiddhīnāṃ vratānāṃ tapasāṃ tathā //
nivāsabhūtā saṃjātāstathā viśvātiśāyinaḥ

jīvanmuktāśca te sarve hyabhavanmunisattamāḥ //
ato mahālayaśrāddhaṃ kartavyaṃ bhūtimicchatā

ato'dyāpi durācāra na kuryādyo mahālayam //
bhūtavetālakādibhyo bhūyāttasya mahadbhayam

mahālayasyā karaṇādvetālatvamavāpnuyāt //
tvayāviṣṭamidaṃ bhūtaṃ vipraḥ sanpūrvajanmani

nāmnā vedanidhiḥ puṇyo bharadvājasya cātmanaḥ //
kuśasthalyabhidhāne ca vasangrāme mahāmanāḥ

na cakāra vidhānena śrāddhametanmahālayam //
tatoyaṃ pitṛṇāṃ śāpādvetālatvamavāptavān

tasmādbhādra pade māse durācāra pitṝnprati //
brāhmaṇānbhojayānnena ṣaḍrasena sabhaktikam

dāridryaṃ tena te na syātsukhīcaiva bhavānbhavet //
mahāpātaki saṃsargaṃ mā kuru tvamitaḥ param

tvayānubhūtaṃ yadduḥkhaṃ vetālagrahaṇodbhavam //
gaccha tvamanujānāmi svadeśaṃ prati mā ciram

itīritaḥ sa muninā dattātreyeṇa yoginā //
taṃ praṇamya yayau deśaṃ kṛtārthenāṃtarātmanā

gatvā ca svagṛhaṃ vipro durācāro dvijottamāḥ //
vimuktavetāla bhayo gatapātakakaṃcukaḥ

dattātreyeritenāsau mārgeṇa prītamānasaḥ //
tyaktapātakisaṃsargaḥ svāśramācāratatparaḥ

rāmacaṃdradhanuṣkoṭitīrtha majjanagauravāt //
dehāṃte paramāṃ muktiṃ durācāro yayau tadā

// śrīsūta uvāca // //
evaṃ vaḥ kathitaṃ puṇyaṃ durācaravimokṣaṇam //
seyaṃ puṇyā dhanuṣkoṭirmahāpātakanāśinī

yatra hi snānamātreṇa durācāro vimocitaḥ //
athavā dhanuṣaḥ koṭeriyattā kiṃ hi vai bhavet

yā niṣkṛtivihīnāni pāpānyapi vināśayet //
prāyaścittavihīnāni yāni pāpāni saṃti vai

tānyapyatra vinaśyaṃti dhanuṣkoṭau nimajjanāt //
śūdreṇa pūjitaṃ liṃgaṃ viṣṇuṃ vā yo nameddvijaḥ

prāyaścittaṃ na tasyoktaṃ smṛtibhiḥ paramarṣibhiḥ //
naśyettasyāpi tatpāpaṃ dhanuṣkoṭinimajja nāt

vipraniṃdākṛtāṃ nṛṇāṃ prāyaścittaṃ na vidyate //
viśvāsaghātakānāṃ ca kṛtaghnānāṃ na niṣkṛtiḥ

bhrātṛbhāryāratānāṃ ca prāyaścittaṃ na vidyate //
śūdrānne niyatānāṃ ca śrutiniṃdāratātmanām

kanyāvikrayiṇāṃ viprā hayavikrayiṇāṃ tathā //
devavikrayiṇāṃ vedavikraye nira tātmanām

dharmavikayiṇāṃ puṃsāṃ vratavikrayiṇāṃ tathā //
tīrthavikrayiṇāṃ puṃsāṃ prāyaścittaṃ na vidyate

teṣāṃ pāpāni naśyaṃti dhanuṣkoṭau nima jjanāt //
mātṛdrohapitṛdrohayatidroharatātmanām

guruniṃdāparāṇāṃ ca śivaniṃdāratātmanām //
viṣṇuniṃdāparāṇāṃ ca yatiniṃdāratātmanām //

satkathādūṣakāṇāṃ ca prāyaścittaṃ na vidyate //
teṣāṃ cātra dhanuṣkoṭau snānācchuddhirbhaviṣyati

evaṃ vaḥ kathitaṃ viprā dhanuṣkoṭestu vaibhavam //
yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate mānavo bhuvi

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe setu māhātmye dhanuṣkoṭipraśaṃsāyāṃ durācārasaṃsargadoṣaśāṃtivarṇanaṃnāma ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ