Skanda Purana · Verses 3.35-2

// yajñadeva uvāca // //
durvāsarṣe mahāprājña parāparavicakṣaṇa //
durvinītābhidhaḥ ko'yaṃ yo'sau gurvaṃganāmagāt

kasya putro dhanuṣkoṭau snānena sa kathaṃ dvijaḥ //
tatkṣaṇānmumuce pāpādgurustrīgamasaṃbhavāt //
etanme śraddhadhānasya vistarādvaktumarhasi

// durvāsā uvāca // //
pāṃḍyadeśe purā kaścidbrāhmaṇobhūdbahuśrutaḥ

idhmavāhābhidho nāmnā tasya bhāryā ruciṃstathā //
babhūva tasya tanayo durvinītābhidho dvijaḥ

bālye vayasi putrasya mamāra janako'sya ३ //
durvinītaḥ pitustasya sa kṛtvā caurdhvadaihikam

kaṃcitkālaṃ gṛhe'vātsīnmātrā vidhavayā saha //
tato durbhikṣamabhavadvādaśābdamavarṣaṇāt

tato deśāṃtaramagānmātrā sākaṃ dvijottama //
gokarṇaṃ sa samāsādya subhikṣaṃ dhānyasaṃcayaiḥ

uvāsa suciraṃ kālaṃ mātrā vidhavayā saha //
tato bahutithe kāle durvinīto gate sati

pūrvaduṣkarmapākena mūḍhabuddhiraho bata //
anaṃgaśaraviddhāṃgo rāgādvikṛtamānasaḥ

māmeti vādinīmaṃbāṃ balādākṛṣya pātakī //
bubhuje kāmamohātmā maithunena dvijottama

sa khinno durvinīto'yaṃ retaḥsekādanaṃtaram //
manasā ciṃtayanpāpaṃ rurodabhṛśaduḥkhitaḥ

ahotipāpakṛdahaṃ mahāpātakināṃ varaḥ //
agamaṃ jananīṃ yasmātkāmabāṇavaśānugaḥ

iti saṃcitya manasā sa tatra munisannidhau //
juguptamānaścātmānaṃ tānmunīnidamabravīt

gurustrīgamapāpasya prāyaścittaṃ mamadvijāḥ //
vadadhvaṃ śāstratattvajñāḥ kṛpayā mayi kevalam

maraṇānniṣkṛtiḥ syāccenmariṣyāmi na saṃśayaḥ //
bhavadbhirucyate yattu prāyaścittaṃ mamādhunā

kariṣye taddvijāḥ satyaṃ maraṇaṃ vānyadaiva vā //
tacchrutvā vacanaṃ tasya kecittatramunīśvarāḥ

anena sākaṃ vārtā tu doṣāyeti viniścitāḥ //
maunitvaṃ bhejire kecinmunayaḥ kecidā bhṛśam

duṣṭātmā mātṛgāmī tvaṃ mahāpātakināṃ varaḥ //
gacchagacchetibahuśo vācamūcurdvijottamāḥ

tānnivārya kṛpāśīlaḥ sarvajñaḥ karuṇānidhiḥ //
kṛṣṇadvaipāyanastatra durvinītamabhāṣata

gacchāśu rāmasetau tvaṃ dhanuṣkoṭau sahāṃbayā //
makarasthe ravau māghe māsamekaṃ niraṃtaram

jiteṃdriyo jitakrodhaḥ paradrohavivarjitaḥ //
ekamāsaṃ nirāhāraḥ kuru snānaṃ sahāṃbayā

pūto bhaviṣyasyaddhā gurustrī gamadoṣataḥ //
yatpātakaṃ na naśyeta setusnānena tannahi

śrutismṛtipurāṇeṣu dhanuṣkoṭipraśaṃsanam //
bahudhā bhaṇyate paṃcamahāpātakanāśanam //

tasmāttvaṃ tvarayā gaccha dhanuṣkoṭiṃ sahāṃbayā //
pramāṇaṃ kuru madvākyaṃ vedavākyamiva dvija

śrīrāmadhanuṣaḥ koṭau snātasya dvija putraka //
mahāpātakakoṭyopi naiva lakṣyā itīva hi

prāyaścittāṃtaraṃ proktaṃ manvādismṛtibhiḥ smṛtau //
tadgacchatvaṃ dhanuṣkoṭiṃ mahāpātaka nāśinīm

itīrito'tha vyāsena durvinītodvijottamāḥ //
mātrā sākaṃ dhanuṣkoṭiṃ natvā vyāsaṃ ca niryayau

makarasthe ravau māghe māsamātraṃ niraṃtaram //
mātrā saha nirāhāro jitakrodho jiteṃdriyaḥ

śrīrāmadhanuṣaḥ koṭau sasnau saṃkalpapūrvakam //
rāmanāthaṃ namaskurvaṃ strikālaṃ bhaktipūrvakam

māsāṃte pāraṇāṃ kṛtvā mātrā saha viśuddhadhīḥ //
vyāsāṃtikaṃ punaḥ prāyāttasmai vṛttaṃ niveditum

sa praṇamya punarvyāsaṃ durvinīto'bravīdvacaḥ

// durvinīta uvāca // //
bhagavankaruṇāsiṃdho dvaipāyana mahattama //
bhavataḥ kṛpayā rāmadhanuṣkoṭau sahāṃbayā //
māghamāse nirāhāro māsamātramataṃdritaḥ

ahaṃ tvakaravaṃ snānaṃ namaskurvanmaheśvaram //
itaḥ paraṃ mayā vyāsa bhagavanbhaktavatsala

yatkarttavyaṃ mune tattvaṃ mamopadiśa tattvataḥ //
iti tasya vacaḥ śrutvā durvinītasya vai muniḥ //
babhāṣe durvinītaṃ taṃ vyāso nārāyaṇāṃśakaḥ

// vyāsa uvāca // //
durvinīta gataṃ te'dya pātakaṃ mātṛsaṃgajam

mātuśca pātakaṃ naṣṭaṃ tvatsaṃgatinimi ttajam //
saṃdeho nātra kartavyaḥ satyamuktaṃ mayā tava

bāṃdhavāḥ svajanāḥ sarve tathānye brāhmaṇāśca ye //
sarve tvāṃ saṃgrahīṣyaṃti durvinītāṃ bayā saha

matprasādāddhanuṣkoṭau viśuddhastvaṃ nimajjanāt //
dārasaṃgrahaṇaṃ kṛtvā gārhasthyaṃ dharmamācara

tyaja tvaṃ prāṇihiṃsāṃ ca dharmaṃ bhaja sanātanam //
sevasva sajjanānnityaṃ bhaktiyuktena cetasā

saṃdhyopāsanamukhyāni nityakarmāṇi na tyaja //
nigṛhīṣvendriyagrāmamarcayasva haraṃ harim

parāpavādaṃ mā brūyā māsūyāṃ bhaja karhicit //
anyasyābhyudayaṃ dṛṣṭvā saṃtāpaṃ kṛṇu mā vṛthā

mātṛvatparadā rāṃśca tvannityamavalokaya //
adhītavedānakhilānmāvismara kadācana

atithīnmāvamanyasva śrāddhaṃ pitṛdine kuru //
paiśūnyaṃ mā vadasva tvaṃ svapne'pyansya karhicit

itihāsapurāṇāni dharmaśāstrāṇi saṃtatam //
avalokaya vedāṃtaṃ vedāṃgāni tathā punaḥ

hariśaṃkaranā māni muktalajjo'nukīrttaya //
jābālopaniṣanmaṃtraistripuṃḍroddhūlanaṃ kuru

rudrākṣāndhāraya sadā śaucācāraparo bhava //
tulasyā bilvapatraiśca nārāyaṇaharāvubhau

ekaṃ kālaṃ dvikālaṃ vā trikālaṃ cārcayasya bhoḥ //
tulasīdalasaṃmiśraṃ siktaṃ pādodakena ca

naivedyānnaṃ sadā bhuṃkṣva śaṃbhunārāyaṇāgrataḥ //
kuru tvaṃ vaiśvadevākhyaṃ balimannaviśuddhaye

yatīśvarānbrahmaniṣṭhāntarpayānnairgṛhāgatān //
vṛddhānanyānanāthāṃśca rogiṇo brahmacāriṇaḥ

kuru tvaṃ mātṛśuśrūṣāmaupāsanaparo bhava //
paṃcākṣaraṃ mahāmaṃtraṃ praṇavena samanvitam

tathaivāṣṭākṣaraṃ maṃtramanyamaṃtrānapi dvija //
japa tvaṃ prayato bhūtvā dhyāyanmaṃtrādhidevatāḥ

evamanyāṃstathā dharmānsmṛtyuktāntsarvadā kuru //
evaṃ kṛtavrataste syāddehāṃte muktirapyalam

ityukto vyāsamuninā durvinītaḥ praṇamya tam //
taduktamakhilaṃ kṛtvā dehāṃte muktimāptavān

tanmātāpi mṛtā kāle dhanuṣkoṭinimajjanāta //
avāpa paramāṃ muktimapunarbhavadāyinīm

// durvāsā uvāca // //
evaṃ te durvinītasya tanmātuśca vimokṣaṇam //
dhanuṣkoṭyabhiṣekeṇa yajñadeva mayeritam

putramenaṃ tvamapyāśu brahmahatyāviśuddhaye //
samādāya vraja brahmandhanuṣkoṭiṃ vimuktidām

// siṃdhudvīpa uvāca // //
iti durvāsasā prokto yajñadevo nijaṃ sutam //
samādāya yayau rāma dhanuṣkoṭiṃ vimuktidām

//
gatvā nivāsamakarotṣaṇmāsaṃ tatra sa dvijaḥ //
putreṇa sākaṃ niyato he sṛgālaplavaṃgamau

sa sasnau ca dhanuṣkoṭau ṣaṇmāsaṃ vai sa putrakaḥ //
ṣaṇmāsāṃte yajñadevaṃ prāha vāgaśarīriṇī

vimuktā yajñadevasya brahmahatyā sutasya te //
svarṇasteyātsurāpānātkirātīsaṃgamāttathā

anyebhyopi hi pāpebhyo vimuktoyaṃ sutastava //
saṃśayaṃ mā kuruṣva tvaṃ yajñadeva dvijottama

ityuktvā virarāmātha sā tu vāga śarīriṇī //
tadā'śarīriṇīvākyaṃ yajñadevaḥ sa śuśruvān

saṃtuṣṭaḥ putrasahito rāmanāthaṃ niṣevya ca //
dhanuṣkoṭiṃ namaskṛtya putreṇa sahi tastadā

svadeśaṃ prayayau hṛṣṭaḥ svagrāmaṃ svagṛhaṃ tathā //
saputradāraḥ suciraṃ sukhamāste sunirvṛtaḥ

// sindhudvīpa uvāca // //
gomāyuvānarāvevaṃ yuvayoḥ kathitaṃ mayā //
yajñadevasutasyāsya sumateḥ parimokṣaṇam

pātakebhyo mahadbhyaśca dhanuṣkoṭau nimajjanāt //
yuvāmato dhanuṣkoṭiṃ gacchataṃ pāpaśuddhaye //
nānyathā pāpaśuddhiḥ syātprāyaścittāyutairapi

// śrīsūta uvāca // //
sindhudvīpasya vacanamiti śrutvā dvijo ttamāḥ

sṛgālavānarāvāśu vilaṃghitamahāpathau//
dhanuṣkoṭiṃ prayāsena gatvā snātvā ca tajjale

vimuktau sarvapāpebhyo vimānavarasaṃsthitau//
devaiḥ kusumavarṣeṇa kīryamāṇau sutejasau

hārakeyūramukuṭakaṭakādivibhūṣitau //
devastrīdhūyamānābhyāṃ cāmarābhyāṃ virājitau //
gatvā devapurīṃ ramyāmiṃdra syārddhāsanaṃ gatau

// śrīsūta uvāca // //
yuṣmākamevaṃ kathitaṃ sṛgālasya kaperapi

pāpādvimokṣaṇaṃ viprā dhanuṣkoṭau nimajanāt //
bhaktyā ya imamadhyāyaṃ śṛṇoti paṭhate'pi vā

snānajaṃ phalamāpnoti dhanuṣkoṭau sa mānavaḥ //
yogivṛṃdairasulabhāṃ muktimapyāśu viṃdati

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe setumāhātmye dhanuṣkoṭipraśaṃsāyāṃ sṛgālavānaravimokṣaṇavarṇanaṃnāma paṃcatriṃśo'dhyāyaḥ