Skanda Purana · Chapter 3.35

// nārada uvāca // //
bhagavandevadeveśa sṛṣṭisaṃhārakāraka //
guṇātīto guṇairyukto muktīnāṃ sādhanaṃ param

saṃsthāpya vedabhavanaṃ vidhivaddvija sattamān //
kiṃ cakre raghunāthastu bhūyo'yodhyāṃ gatastadā

svasthāne brāhmaṇāstatra kāni karmāṇi cakrire //
// brahmovāca // //
iṣṭāpūrtaratāḥ śāṃtāḥ pratigrahaparāṅmukhāḥ

rājyaṃ cakrurvanasyāsya purodhā dvijasattamaḥ //
uvāca rāmapuratastīrthamāhātmyamuttamam

prayāgasya ca māhātmyaṃ triveṇīphalamuttamam //
prayāgatīrthamahimā śuklatīrthasya caiva hi

siddhakṣetrasya kāśyāśca gaṃgāyā mahimā tathā //
vasiṣṭhaḥ kathayā māsa tīrthānyanyāni nārada

dharmāraṇyasuvarṇāyā harikṣetrasya tasya ca //
snānadānādikaṃ sarvaṃ vārāṇasyā yavādhikam

etacchrutvā rāmadevaḥ sa camatkṛtamānasaḥ //
dharmāraṇye punaryātrāṃ karttukāmaḥ samabhyagāt

sītayā saha dharmajño gurusainyapuraḥsaraḥ //
lakṣmaṇena saha bhrātrā bharatena sahāyavān

śatrughnena parivṛto gato moherake pure //
tatra gatvā vasiṣṭhaṃ tu pṛcchate'sau mahāmanāḥ

// rāma uvāca // //
dharmāraṇye mahākṣetre kiṃ karttavyaṃ dvijottama //
dānaṃ vā niyamo vātha snānaṃ vā tapa uttamam

dhyānaṃ vātha kratuṃ vātha homaṃ vā japamuttamam //
dānaṃ vā niyamaṃ vātha snānaṃ vā tapa uttamam

yena vai kriyamāṇena tīrthe'smindvijasattama //
brahmahatyādipāpebhyo mucyate tadbravīhi me

// vasiṣṭha uvāca // //
yajñaṃ kuru mahābhāga dharmāraṇye tvamuttamam //
dinedine koṭiguṇaṃ yāvadvarṣaśataṃ bhavet

tacchrutvā caiva guruto yajñāraṃbhaṃ cakāra saḥ //
tasminnavasare sītā rāmaṃ vyajñāpayanmudā

svāminpūrvaṃ tvayā viprā vṛtā ye vedapāragāḥ //
brahmaviṣṇumaheśena nirmitā ye purā dvijāḥ

kṛte tretāyuge caiva dharmāraṇyanivāsinaḥ //
viprāṃstānvai vṛṇuṣva tvaṃ taireva sādhako'dhvaraḥ

tacchrutvā rāmadevena āhūtā brāhmaṇāstadā //
sthāpitāśca yathāpūrvamasminmohe rake pure

taistvaṣṭādaśasaṃkhyākaistraividyairmehivāḍavaiḥ //
yajñaṃ cakāra vidhivattairevāyatabuddhibhiḥ

kuśikaḥ kauśiko vatsa upamanyuśca kāśyapaḥ//
kṛṣṇātreyo bharadvājo dhāriṇaḥ śaunako varaḥ

māṃḍavyo bhārgavaḥ paiṃgyo vātsyo laugākṣa eva ca//
gāṃgāyanotha gāṃgeyaḥ śunakaḥ śaunakastathā

//brahmovāca//
ebhirvipraiḥ kratuṃ rāmaḥ samāpya vidhivannṛpaḥ//
cakārāvabhṛthaṃ rāmo viprānsaṃpūjya bhaktitaḥ

yajñāṃte sītayā rāmo vijñaptaḥ suvinītayā//
asyādhvarasya saṃpattī dakṣiṇāṃ dehi suvrata

mannāmnā ca puraṃ tatra sthāpyatāṃ śīghrameva ca //
sītāyā vacanaṃ śrutvā tathā cakre nṛpottamaḥ

teṣāṃ ca brāhmaṇānāṃ ca sthānamekaṃ sunirbhayam //
dattaṃ rāmeṇa sītāyāḥ saṃtoṣāya mahībhṛtā

sītāpuramiti khyātaṃ nāma cakre tadā kila //
tasyādhidevyau varttete śāṃtā caiva sumaṃgalā

moherakasya purato grāmadvādaśakaṃ puraḥ //
dadau viprāya viduṣe samutthāya praharṣitaḥ

tīrthāṃtaraṃ jagāmāśu kāśyapīsaritastaṭe //
vāḍavāḥ ke'pi nītāste rāmeṇa saha dharmavit

dharmālaye gataḥ sadyo yatra mālā kamaṃḍaluḥ //
purā dharmeṇa sumahatkṛtaṃ yatra tapo mune

tadārabhya suvikhyātaṃ dharmālayamiti
śrutam // dadau dāśarathistatra mahādānāni ṣoḍaśa / 3.2.35.३० //
paṃcāśattadā grāmāḥ sītāpurasamanvitāḥ //
satyamaṃdiraparyaṃtā raghunā thena vai tadā

sītāyā vacanāttatra guruvākyena caiva hi //
ātmano vaṃśavṛddhyarthaṃ dvijebhyo'dādraghūttamaḥ

aṣṭādaśasahasrāṇāṃ dvijānāmabhavatkulam //
vātsyāyana upamanyurjātūkarṇyo'tha piṃgalaḥ

bhāradvājastathā vatsaḥ kauśikaḥ kuśa eva ca //
śāṃḍilyaḥ kaśyapaścaiva gautamaśchāṃdhanastathā

kṛṣṇātreyastathā vatso vasiṣṭho dhāraṇastathā //
bhāṃḍilaścaiva vijñeyo yauvanāśvastataḥ param

kṛṣṇāyanopamanyū ca gārgyamudgalamaukhakāḥ //
puśiḥ parāśaraścaiva kauṃḍinyaśca tataḥ param

paṃcapaṃcāśadgrāmāṇāṃ nāmānyevaṃ yathākramam //
sītāpuraṃ śrīkṣetraṃ ca muśalī mudgalī tathā

jyeṣṭhalā śreyasthānaṃ ca daṃtālī vaṭapatrakā //
rājñaḥ puraṃ kṛṣṇavāṭaṃ dehaṃ lohaṃ canasthanam

kohecaṃ caṃdanakṣetraṃ thalaṃ ca hastināpuram //
karpaṭaṃ kaṃnajahnavī vanoḍaphanaphāvalī

mohodhaṃ śamohoralī goviṃdaṇaṃ thalatyajam //
cāraṇasiddhaṃ sodgītrābhājyajaṃ vaṭamālikā

godharaṃ māraṇajaṃ caiva mātramadhyaṃ ca mātaram //
balavatī gaṃdhavatī īāmlī ca rājyajam

rūpāvalī bahudhanaṃ chatrīṭaṃ vaṃśaṃjaṃ tathā //
jāyāsaṃraṇaṃ gotikī ca citralekhaṃ tathaiva ca

dugdhāvalī haṃsāvalī ca vaiholaṃ caillajaṃ tathā //
nālāvalī āsāvalī suhālī kāmataḥ param

rāmeṇa paṃcapaṃcāśadgrāmāṇi vasanāya ca //
svayaṃ nirmāya dattāni dvijebhyastebhya eva ca

teṣāṃ śuśrūṣaṇārthāya vaiśyānrāmo nyave dayat //
ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi śūdrāstebhyaścaturguṇān

tebhyo dattāni dānāni gavāśvavasanāni ca //
hiraṇyaṃ rajataṃ tāmraṃ śraddhayā parayā mudā

nārada uvāca //
aṣṭādaśasahasrāste brāhmaṇā vedapāragāḥ //
kathaṃ te vyabhajangrāmāndrāmo()tpannaṃ tathā vasu //
vastrādyaṃ bhūṣaṇādyaṃ ca tanme kathaya suvra tam //४७/ //
brahmovāca // //
yajñāṃte dakṣiṇā yāvatsartvigbhiḥ svīkṛtā suta //
mahādānādikaṃ sarvaṃ tebhya eva samarpitam

grāmāḥ sādhāraṇā dattā mahāsthānāni vai tadā //
ye vasaṃti ca yatraiva tāni teṣāṃ bhavaṃtviti

vaśiṣṭhavacanāttatra grāmāste viprasātkṛtāḥ //
raghūdvahena dhīreṇa nodva saṃti yathā dvijāḥ

dhānyaṃ teṣāṃ pradattaṃ hi viprāṇāṃ cāmitaṃ vasu //
kṛtāṃjalistato rāmo brāhmaṇānidamabravīt

yathā kṛtayuge viprāstretāyāṃ ca yathā purā //
tathā cādyaiva varttavyaṃ mama rājye na saṃśayaḥ

yatkiṃciddhanadhānyaṃ vā yānaṃ vā vasanāni vā //
maṇayaḥ kāṃcanādīṃśca hemādīṃśca tathā vasu

tāmrādyaṃ rajatādīṃśca prārthayadhvaṃ mamādhunā //
adhunā vā bhaviṣye vābhyarthanīyaṃ yathocitam

preṣaṇīyaṃ vācikaṃ me sarvadā dvijasattamāḥ //
yaṃyaṃ kāmaṃ prārthayadhvaṃ taṃ taṃ dāsyāmyahaṃ vibho

tato rāmaḥ sevakādīnādarātpratyabhāṣata //
viprājñā nollaṃghanīyā seva nīyā prayatnataḥ

yaṃyaṃ kāmaṃ prārthayaṃte kārayadhvaṃ tatastataḥ //
evaṃ natvā ca viprāṇāṃ sevanaṃ kurute tu yaḥ

sa śūdraḥ svargamāpnoti dhanavānputravānbhavet //
anyathā nirdhanatvaṃ hi labhate nātra saṃśayaḥ

yavano mlecchajātīyo daityo vā rākṣasopi vā//
yotra vighnaṃ karotyeva bhasmībhavati tatkṣaṇāt

// brahmovāca // //
tataḥ pradakṣiṇīkṛtya dvijānrāmo'tiharṣitaḥ //
prasthānābhimukho viprairāśīrbhirabhinaṃditaḥ

āsīmāṃtamanuvrajya snehavyākulalocanāḥ //
dvijāḥ sarve vinirvṛttā dharmāraṇye vimohitāḥ

evaṃ kṛtvā tato rāmaḥ pratasthe svāṃ purīṃ prati //
kāśyapāścaiva gargāśca kṛtakṛtyā dṛḍhavratāḥ

gurvāsanasamāviṣṭāḥ sabhāryā sasuhṛtsutāḥ //
rājadhānīṃ tadā prāpa rāmo'yodhyāṃ guṇānvitām

dṛṣṭvā pramuditāḥ sarve lokāḥ śrīraghunandanam //
tato rāmaḥ sa dharmātmā prajāpālanatatparaḥ

sītayā saha dharmātmā rājyaṃ kurvaṃstadā sudhīḥ //
jānakyā garbhamādhatta ravivaṃśodbhavāya ca

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe pūrvabhāge dharmāraṇyamāhātmye śrīrāmarudrakṛtadharmāraṇyatīrthakṣetrajīrṇoddhāravarṇanaṃ nāma pañcatriṃśo'dhyāyaḥ