Skanda Purana · Verses 3.32-2

śrīsūta uvāca // //
bhūyo'pisaṃpravakṣyāmi dhanuṣkoṭestu vaibhavam //
yuṣmākamādareṇāhaṃ naimiṣāraṇyavā sinaḥ

naṃdonāma mahārājaḥ somavaṃśasamudbhavaḥ //
dharmeṇa pālayāmāsa sāgarāṃtāṃ dharāmimām

tasya putraḥ samabhavaddharmagupta iti śrutaḥ //
rājya rakṣādhuraṃ naṃdo nijaputre nidhāya saḥ

jiteṃdriyo jitāhāraḥ praviveśa tapovanam //
tāte tapovanaṃ yāte dharmaguptābhidho nṛpaḥ

medinīṃ pālayā māsa dharmajño nītitatparaḥ //
īje bahuvidhairyajñairdevāniṃdrapurogamān

brāhmaṇebhyo dadau vittaṃ kṣetrāṇi ca bahūni saḥ //
sarve svadharmaniratāstasminrājani śāsati

babhūvurnābhavanpīḍāstasmiṃścorādisaṃbhavāḥ //
kadāciddharmagupto'yamārūḍhasturagottamam

vanaṃ viveśa vipreṃdrā mṛgayārasakau tukī //
tamālatālahiṃtālakuravākuladiṅmukhe

vicacāra vane tasminsiṃhavyāghrabhayānake //
mattālikulasaṃnādasaṃmūrchitadigaṃtare

padma kalhārakumudanīlotpalavanākulaiḥ //
taṭākairapi saṃpūrṇe tapasvijanamaṃḍite

tasminvane saṃcarato dharmaguptasya bhūpateḥ //
abhūdvibhāvarī viprāsta masāvṛtadiṅmukhā

rājāpi paścimāṃ saṃdhyāmupāsya niyamānvitaḥ //
jajāpa tatra ca vane gāyatrīṃ vedamātaram

siṃhavyāghrādibhītyā sminvṛkṣamekaṃ samāsthite //
rājaputre tadābhyāgādṛkṣaḥ siṃhabhayārditaḥ

anvadhāvataṃ taṃ ṛkṣamaikaḥ siṃho vanecaraḥ //
anudrutaḥ sa siṃhena ṛkṣo vṛkṣamupāruhat

āruhya ṛkṣo vṛkṣaṃ taṃ dadarśa jagatīpatim //
vṛkṣasthitaṃ mahātmānaṃ mahābalaparākramam

uvāca bhūpatiṃ dṛṣṭvā ṛkṣoyaṃ vanagocaraḥ //
mā bhītiṃ kuru rājeṃdra vatsyāvo rajanīmiha

mahāsattvo mahākāyo mahādaṃṣṭrāsamākulaḥ //
vṛkṣamūlaṃ samāyātaḥ siṃho yamatibhīṣaṇaḥ

rātryardhaṃ bhaja nidrā tvaṃ rakṣyamāṇo mayāditaḥ //
tataḥ prasuptaṃ māṃ rakṣa śarvaryardhaṃ mahāmate

iti tadvākyamādāya supte naṃdasute hariḥ //
provāca ṛkṣaṃ supto'yaṃ nṛpaśca tyajyatāmiti

taṃ siṃhamabravīdṛkṣo dharmajño dvijasattamāḥ//
bhavāndharmaṃ na jānīṣe mṛgarāja vanecara

viśvāsaghātināṃ loke mahākaṣṭā bhavaṃti hi //
na hi mitradruhāṃ pāpaṃ naśyeyajñāyutairapi

brahmahatyādipāpānāṃ kathaṃcinniṣkṛtirbhavet //
viśvastaghātināṃ pāpaṃ na naśyejjanmakoṭibhiḥ

nāhaṃ meruṃ mahābhāraṃ manye paṃcāsya bhūtale //
mahābhāramimaṃ manye loke viśvāsaghātakam

evamukte'tha ṛkṣeṇa siṃhastūṣṇīmabhūttadā //
dharmagupte prabuddhe tu ṛkṣaḥ suṣvāpa bhūruhe

tataḥ siṃho'bravīdbhūpamenamṛkṣaṃ tyajasva me //
evamukte'tha siṃhena rājā suptamaśaṃkitaḥ

svāṃkanyastaśiraskaṃ tamṛkṣaṃ tatyāja bhūtale //
pātyamānastato rājñā nakhālaṃbitapādapaḥ

ṛkṣaḥ puṇyavaśādvṛkṣānna papāta mahītale //
sa ṛkṣo nṛpamabhyetya kopādvākyamabhāṣata

kāmarūpadharo rājannahaṃ bhṛgukulodbhavaḥ //
dhyānakāṣṭhābhidho nāmnā ṛkṣarūpamadhārayam

yasmādanāgasaṃ suptamatyākṣīnmāṃ bhavānnṛpa //
macchāpāttvamataḥ śīghramunmattaścara bhūpate

iti śaptvā munirbhūpaṃ tataḥ siṃhamabhāṣata //
nṛsiṃhastvaṃ mahāyakṣaḥ kuberasacivaḥ purā

/
himavadgirimāsādya kadācittvaṃ vadhūsakhaḥ //
ajñānādgautamābhyāśe vihāramatanormudā //

gautamopyuṭajāddaivātsamidāharaṇāya vai //
nirgatastvāṃ vivasanaṃ dṛṣṭvā śāpamudāharat

yasmānmamāśrame'dya tvaṃ vivastraḥ sthitavānasi //
ataḥ siṃhatvamadyaiva bhavitā te na saṃśayaḥ

iti gautamaśāpena siṃhatvamagamatpurā //
kuberasacivo yakṣo bhadranāmā bhavānpurā //

kubero dharmaśīlo hi tadbhṛtyāśca tathaiva hi //
ataḥ kimarthaṃ tvaṃ haṃsi māmṛṣiṃ vanagocaram

etatsarvamahaṃ dhyānā jjānāmīha mṛgādhipa //
ityukte dhyānakāṣṭhena tyaktvā siṃhatvamāśu saḥ

yakṣarūpaṃ gato divyaṃ kuberasacivātmakam //
dhyānakāṣṭhamasāvāha prāṃjaliḥ praṇato munim

adya jñātaṃ mayā sarvaṃ pūrvavṛttaṃ mahāmune //
gautamaḥ śāpakāle me śāpāṃtamapi coktavān

dhyānakāṣṭhe na saṃvāda ṛkṣarūpeṇa te yadā //
tadā nirdhūya siṃhatvaṃ yakṣarūpamavāpsyasi

iti māmabravīdbrahmangautamo munipuṃgavaḥ //
adya siṃhatvanāśānme jānāmi tvāṃ mahāmune

dhyānakāṣṭhābhidhaṃ śuddhaṃ kāmarūpadharaṃ sadā //
ityuktvā taṃ praṇamyātha dhyānakāṣṭhaṃ sa yakṣarāṭ

vimānavaramā ruhya prayayāvalakāpurīm //
tasmingate tu yakṣeśe dhyānakāṣṭho mahāmuniḥ

avyāhateṣṭagamano yatheṣṭhaḥ prayayau mahīm //
dhyānakāṣṭhe gate tasmi nkāmarūpadhare munau

dharmaguptau muneḥ śāpādunmattaḥ prayayau purīm //
unmattarūpaṃ taṃ dṛṣṭvā maṃtriṇastu nṛpottamam

pituḥ sakāśamā ninyū revātīre manorame //
tasmai nivedayāmāsurmatibhraṃśaṃ sutasya te

jñātvā tu putravṛttāṃtaṃ nandastasya pitā tadā //
putramādāya tarasā jaiminerantikaṃ yayau //
tasmai nivedayāmāsa putravṛttāntamāditaḥ

bhagavañjaimine putro mamādyonmattatāṃ gataḥ

asyonmādavināśāya brūhyupāyaṃ mahāmune //
iti pṛṣṭaściraṃ dadhyau jaiminirmunipuṃgavaḥ

dhyātvā tu suciraṃ kālaṃ nṛpaṃ naṃdamathābravīt //
dhyānakāṣṭhasya śāpena hyunma ttaste suto'bhavat

tasya śāpasya mokṣārthamupāyaṃ prabravīmi te //
dakṣiṇāṃbunidhau setau puṇye pāpavināśane

dhanuṣkoṭiriti khyātaṃ tīrthamasti mahattaram //
pavitrāṇāṃ pavitraṃ ca maṃgalānāṃ ca maṃgalam

śrutisiddhaṃ mahāpuṇyaṃ brahmahatyādiśodhakam //
nītvā tatra sutaṃ te'dya snāpayasva mahīpate

unmādastatkṣaṇādeva tasya naśyenna saṃśayaḥ //
ityuktastaṃ praṇamyāsau jaiminiṃ munipuṃgavam

naṃdaḥ putraṃ samādāya dhanuṣkoṭiṃ yayau tadā //
tatra ca snāpayāmāsa putraṃ niyamapūrvakam

snānamātrāttataḥ sadyo naṣṭonmādo'bhavatsutaḥ //
svayaṃ sasnau sa nandopi dhanuṣkoṭau sabhaktikam

uṣitvā dinamekaṃ tu saputrastu pitā tadā //
sevitvā rāmanāthaṃ ca sāṃbamūrtiṃ ghṛṇānidhim

putramāpṛcchaya naṃdastaṃ prayayau tapase vanam //
gate pitari putro'pi dharmagupto nṛpo dvijāḥ

pradadau rāmanāthāya bahuvittāni bhaktitaḥ //
brāhmaṇebhyo dhanaṃ dhānyaṃ kṣetrāṇi ca dadau tadā

prayayau maṃtribhiḥ sārdhaṃ svāṃ purīṃ tadanaṃtaram //
dharmeṇa pālayāmāsa rājyaṃ nihatakaṇṭakam

pitṛpaitāmahaṃ viprā dharmagupto'tidhārmikaḥ //
unmādairapyapasmārairgrahairduṣṭaiśca ye narāḥ

grastā bhavaṃti vipreṃdrāste'pi cātra nimajjanāt //
dhanuṣkoṭau vimuktāḥ syuḥ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham

parityajya dhanuṣkoṭiṃ tīrthamanyadvrajettu yaḥ //
siddhaṃ sa gopayastyaktvā snuhīkṣīraṃ prayācate //

dhanuṣkoṭirdhanuṣkoṭirdhanuṣkoṭiriti dvijāḥ //
triḥ paṭhanto narā ye tu yatra kvāpi jalāśaye

snāṃti sarve narāste vai yāsyaṃti brahmaṇaḥ padam //
evaṃ vaḥ kathitā viprā dharmaguptakathā śubhā

yasyāḥ śravaṇamātreṇa brahmahatyā vinaśyati //
svarṇasteyādayaścānye naśyeyuḥ pāpasaṃcayāḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe setumāhātmye dhanuṣkoṭipraśaṃsāyāṃ dharmaguptonmā davimokṣaṇavarṇanaṃnāma dvātriṃśo'dhyāyaḥ