Skanda Purana · Chapter 3.32

// vyāsa uvāca // //
tataśca rāmadūtāste natvā rāmamathābruvan //
rāmarāma mahābāho varanārī śubhānanā

suvastrabhūṣābharaṇāṃ mṛduvākyaparāyaṇām //
ekākinīṃ kradamānāma dṛṣṭvā tāṃ vismitā vayam

samīpavartino bhūtvā pṛṣṭā sā surasundarī //
kā tvaṃ devi varārohe devī vā dānavī nu kim

rāmaḥ pṛcchati devi tvāṃ brūhi sarvaṃ yathātatham //
tacchrutvā vacanaṃ rāmā sovāca madhuraṃ vacaḥ

rāmaṃ preṣayata bhadraṃ vo mama duḥkhāpahaṃ param

tadākarṇya tato rāmaḥ saṃbhramāttvarito yayau //
dṛṣṭvā tāṃ duḥkhasaṃtaptāṃ svayaṃ duḥkhamavāpa saḥ //
uvāca vacanaṃ rāmaḥ kṛtāṃjalipuṭastadā

// śrīrāma uvāca // //
kā tvaṃ śubhe kasya parigraho vā kenāvadhūtā vijane nirastā //
muṣṭaṃ dhanaṃ kena ca tāvakīnamācakṣva mātaḥ sakalaṃ mamāgre

ityuktvā cātiduḥkhārto rāmo matimatāṃ varaḥ //
praṇāmaṃ daṃḍavaccakre cakrapāṇirivāparaḥ

tayābhivaṃdito rāmaḥ pragamya ca punaḥpunaḥ //
tuṣṭayā parayā prītyā stuto madhurayā girā

paramātmanpareśāna duḥkhahārinsanātana //
yadarthamavatāraste tacca kāryaṃ tvayā kṛtam

rāvaṇaḥ kumbhakarṇaśca śakrajitpramukhāstathā //
kharadūṣaṇatriśiromārīcākṣakumārakāḥ

asaṃkhyā nirjitā raudrā rākṣasāḥ samarāṃgaṇe

kiṃ vacmi lokeśa sukīrttimadya te vedhāstvadīyāṃgajapadmasaṃbhavaḥ //
viśvaṃ niviṣṭaṃ ca tato dadarśa vaṭasya patre hi yatho vaṭo mataḥ

dhanyo daśaratho loke kauśalyā jananī tava //
yayorjātosi goviṃda jagadīśa paraḥ pumān

dhanyaṃ ca tatkulaṃ rāma yatra tvamāgataḥ svayam //
dhanyā'yodhyāpurī rāma dhanyo lokastvadāśrayaḥ

dhanyaḥ so'pi hi vālmīkiryena rāmāyaṇaṃ kṛtam //
kavinā vipramukhyebhya ātmabuddhyā hyanāgatam

tvatto'bhavatkulaṃ cedaṃ tvayā deva supāvitam

narapatiriti lokaiḥ smaryate vaiṣṇavāṃśaḥ svayamasi ramaṇīyaistvaṃ guṇairviṣṇureva //
kimapi bhuvanakāryaṃ yadviciṃtyāvatīrya tadiha ghaṭayataste vatsa nirvighnamastu

stutvā vācātha rāmaṃ hi tvayi nāthe nu sāṃpratam //
śūnyā varte ciraṃ kālaṃ yathā doṣastathaiva hi

dharmāraṇyasya kṣetrasya viddhi māmadhidevatām //
varṣāṇi dvādaśehaiva jātāni duḥkhi tāsmyaham

nirjanatvaṃ mamādya tvamuddharasva mahāmate //
lohāsurabhayādrāma viprāḥ sarve diśo daśa

gatāśca vaṇijaḥ sarve yathāsthānaṃ suduḥkhitāḥ //
sa daityo ghātito rāma devaiḥ surabhayaṃkaraḥ

ākramyātra mahāmāyo durādharṣo duratyayaḥ //
na te janāḥ samāyāṃti tadbhayādati śaṃkitāḥ

adya vai dvādaśa samāḥ śūnyāgāramanāthavat //
yasmācca dīrghikāyāṃ me snānadānodyato janaḥ

rāma tasyāṃ dīrghikāyāṃ nipataṃti ca śūkarāḥ //
yatrāṃganā bhartṛyutā jalakrīḍāparāyaṇāḥ

cikrīḍustatra mahiṣā nipataṃti jalāśaye //
yatra sthāne supuṣpāṇāṃ prakaraḥ pracuro'bhavat

tadruddhaṃ kaṃṭakairvṛkṣaiḥ siṃhavyāghrasamākulaiḥ //
saṃcikrīḍuḥ kumārāśca yasyāṃ bhūmau niraṃtaram

kumāryaścitrakāṇāṃ ca tatra krīḍaṃ ti harṣitāḥ //
akurvanvāḍavā yatra vedagānaṃ tiraṃtaram

śivānāṃ tatra phetkārāḥ śrūyaṃte'tibhayaṃkarāḥ //
yatra dhūmo'gnihotrāṇāṃ dṛśyate vai gṛhegṛhe

tatra dāvāḥ sadhūmāśca dṛśyaṃte'tyulbaṇā bhṛśam //
nṛtyaṃte narttakā yatra harṣitā hi dvijāgrataḥ

tatraiva bhūtavetālā pretāḥ nṛtyaṃti mohitāḥ //
nṛpā yatra sabhāyāṃ tu nyaṣīdanmaṃtratatparāḥ

tasminsthāne niṣīdaṃti gavayā ṛkṣaśallakāḥ //
āvāsā yatra dṛśyante dvijānāṃ vaṇijāṃ tathā

kuṭṭimapratimā rāma dṛśyaṃtetra bilāni vai //
koṭarāṇīha vṛkṣāṇāṃ gavākṣāṇīha sarvataḥ

catuṣkā yajñavedirhi socchrāyā hyabhavatpurā //
te'tra valmīkanicayairdṛśyaṃte pariveṣṭitāḥ

evaṃvidhaṃ nivāsaṃ me viddhi rāma nṛpottama //
śūnyaṃ tu sarvato yasmānnivāsāya dvijā gatāḥ

tena me sumahadduḥkhaṃ tasmāttrāhi nareśvara //
etacchrutvā vaco rāma uvāca vadatāṃ varaḥ

// śrīrāma uvāca // //
na jāne tāvakānviprāṃścaturdikṣu samāśritān //
na teṣāṃ vedmyahaṃ saṃkhyāṃ nāmagotre dvijanmanām

yathā jñātiryathā gotraṃ yāthātathyaṃ nivedaya //
tata ānīya tānsarvānsvasthāne vāsayāmyaham

// śrīmātovāca // //
brahmaviṣṇumaheśaiśca sthāpitā ye nareśvara //
aṣṭādaśa sahasrāṇi brāhmaṇā vedapāragāḥ

trayīvidyāsu vikhyātā loke'sminnamitadyute //
catuṣṣaṣṭikagotrāṇāṃ vāḍavā ye pratiṣṭhitāḥ //

śrīmātādāttrayīvidyāṃ loke sarve dvijottamāḥ //
ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi vaiśyā dharmaparāyaṇāḥ

āryavṛttāstu vijñeyā dvijaśuśrūṣaṇe ratāḥ //
bahulārko nṛpo yatra saṃjñayā saha rājate

kumārāvaśvinau devau dhanado vyayapūrakaḥ //
adhiṣṭhātrī tvahaṃ rāma nāmnā bhaṭṭārikā smṛtā

// śrīsūta uvāca // //
sthānācārāśca ye kecitkulācārāstathaiva ca //
śrīmātrā kathitaṃ sarvaṃ rāmasyāgre purātanam

tasyāstu vacanaṃ śrutvā rāmo mudamavāpa ha //
satyaṃsatyaṃ punaḥ satyaṃ satyaṃ hi bhāṣitaṃ tvayā

yasmātsatyaṃ tvayā proktaṃ tannāmnā nagaraṃ śubham //
vāsayāmi jaganmātaḥ satyamaṃdirameva ca

trailokye khyātimāpnotu satyamaṃdiramu ttamam

etaduktvā tato rāmaḥ sahasraśatasaṃkhyayā //
svabhṛtyānpreṣayāmāsa viprānayanahetave

yasmindeśe pradeśe vā vane vā sari tastaṭe //
paryaṃte vā yathāsthāne grāme vā tatratatra ca

dharmāraṇyanivāsāśca yātā yatra dvijottamāḥ //
arghapādyaiḥ pūjayitvā śīghramānayatātra tān

ahamatra tadā bhokṣye yadā drakṣye dvijottamān

vimānya ca dvijānetānāgamiṣyati yo naraḥ //
sa me vadhyaśca daṃḍyaśca nirvāsyo viṣayādbahiḥ

tacchrutvā dāruṇaṃ vākyaṃ duḥsahaṃ duḥpradharṣaṇam //
rāmājñākāriṇo dūtā gatāḥ sarve diśo daśa

śodhitā vāḍavāḥ sarve labdhāḥ sarve suharṣitāḥ //
yathoktena vidhānena arghapādyairapūjayan

stutiṃ cakruśca vidhivadvinayācārapūrvakam //
āmaṃtrya ca dvijānsarvānrāmavākyaṃ prakāśayan

tataste vāḍavāḥ sarve dvijāḥ sevakasaṃyutāḥ //
gamanāyodyatāḥ sarve vedaśāstraparāyaṇāḥ

āgatā rāmapārśvaṃ ca bahumānapuraḥsarāḥ //
samāgatāndvijāndṛṣṭvā romāṃcitatanūruhaḥ

kṛtakṛtyamivātmānaṃ mene dāśarathirnṛpaḥ //
sa saṃbhramātsamutthāya padātiḥ prayayau puraḥ

karasaṃpuṭakaṃ kṛtvā harṣāśru pratimuñcayan //
jānubhyāmavaniṃ gatvā idaṃ vacanamabravīt

vipraprasādātkamalāvaro'haṃ vipraprasādāddharaṇīdharo'ham //
vipraprasādājjagatīpatiśca vipraprasādānmama rāmanāma

ityevamuktā rāmeṇa vāḍa vāste praharṣitāḥ //
jayāśīrbhiḥ prapūjyātha dīrghāyuriti cābruvan

āvarjitāste rāmeṇa pādyārghyaviṣṭarādibhiḥ //
stutiṃ cakāra viprāṇāṃ daṇḍavatpraṇipatya ca

kṛtāṃjalipuṭaḥ sthitvā cakre pādābhivaṃdanam //
āsanāni vicitrāṇi haimānyābharaṇāni ca

samarpayāmāsa tato rāmo daśarathātmajaḥ //
aṃgulīyakavāsāṃsi upavītāni karṇakān

pradadau vipramukhyebhyo nānāvarṇāśca dhenavaḥ //
ekaikaśata saṃkhyākā ghaṭodhnīśca savatsakāḥ

savastrā baddhaghaṃṭāśca hemaśṛṃgavibhūṣitāḥ //
rūpyakhurāstāmrapṛṣṭhīḥ kāṃsyapātrasamanvitāḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ/ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe pūrvabhāge dharmāraṇyamāhātmye brahmanāradasaṃvāde satyamaṃdirasthāpana varṇanonāma dvātriṃśo'dhyāyaḥ