Skanda Purana · Chapter 3.29

sūta uvāca // //
ataḥ paraṃ śṛṇudhvaṃ hi lohāsuraviceṣṭitam //
baleḥ putraśatasyāpi kathayiṣyāmi viśrutam

yathā tau bhrātarau vṛddhau prāpatuḥ sthānamuttamam//
tadā prabhṛti vairāgyaṃ daityo lohāsure dadhau

kiṃ karomi kva gacchāmi tapase sthānamuttamam //
yasya pāraṃ na jānaṃti devatā munayo narāḥ

ko mayā''rādhyatāṃ devo hṛdi ciṃtayate bhṛśam //
iti ciṃtayatastasya matirjātā mahātmanaḥ

dadhau gaṃgāṃ svaśīrṣeṇa puṣpavaṃtau ca netrayoḥ //
hṛdā nārāyaṇaṃ devaṃ brahmāṇaṃ kaṭimaṃḍale

iṃdrādyā devatāḥ sarve yaddehe pratibiṃbitāḥ //
prapaśyaṃti tadātmānaṃ bhāskaraḥ salile yathā

tamevārādhayiṣyāmi niraṃjanamakalmaṣaḥ //
evaṃ kṛtvā matiṃ daitya stapastepe suduṣkaram //
bhīto janmabhayādghorādduṣkaraṃ yanmahātmabhiḥ

aṃbubhakṣo vāyubhakṣaḥ śīrṇaparṇāśanastathā //
divyaṃ varṣaśataṃ sāgraṃ yadā tepe mahattapaḥ //
tatastutoṣa bhagavāṃstriśūlavaradhārakaḥ

// īśvara uvāca // //
varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te manasā yadabhīpsitam //
lohāsura mayā deyaṃ tava nāsti tapobalāt

ityukto dānavastatra śaṃkarāgre vaco'bravīt

// lohāsura uvāca // //
yadi tuṣṭosi deveśa varamekaṃ vṛṇomyaham //
śarīrasyājaratvaṃ ca mā mṛtyorapi me bhayam

janmanyasminprabho bhūyātsthātavyaṃ hṛdaye mama //
evamastu śivaḥ prāha tatra taṃ dānaveśvaram

śarvalabdhavaro daivātpunastepe mahattapaḥ //
ramye sarasvatītīre taraṇāya bhavārṇavāt

vatsarāṇāṃ sahasrāṇi prayutānyarbudāni ca //
śaṃkate bhagavāniṃdro bhītastasya tapobalāt

mā me padacyutirbhūyāddaityallohāsurātkvacit //
maghavānguptarūpeṇa sametyāśramakānanam

tapobhaṃgaṃ prakurute kaṃpayitvā mahāsuram //
tāḍayaṃti śarīre taṃ muṣṭibhistīkṣṇakarkaśaiḥ

atha tena ca daityena dhyānamutsṛjya vīkṣitam //
iṃdreṇa tatkṛtaṃ sarvaṃ tapobalavināśanam

tasya tairabhavadyuddhamiṃdrādyairatha karkkaśaiḥ //
ekasya bahubhiḥ sārddhaṃ devāste tena saṃyuge

rudhirāklinnadehā vai prahārairjarjarīkṛtāḥ //
keśavaṃ śaraṇaṃ prāptā trāhi trāhīti bhāṣiṇaḥ

//
// sūta uvāca // //
devānāṃ vākyamākarṇya vāsudevo janārdanaḥ //
yuyudhe keśavastena yuddhe varṣaśataṃ kila

tato nārāyaṇaṃ tatra jigāya sa varorjitaḥ //
atha nārāyaṇo devo jito lohāsureṇa tu

maṃtrayāmāsa rudreṇa brahmaṇā ca punaḥpunaḥ //
mīmāṃsitvā trayo devāḥ punaryuddhasamudyamam

lohāsurasya daityasya vapurdṛṣṭvā punarnavam //
mahadāsītpunaryuddhaṃ daityakeśavayostataḥ

na mamāra yadā daityo viṣṇunā prabhaviṣṇunā //
tarasā taṃ keśavo'pi pātayāmāsa bhūtale

uttānaṃ patitaṃ dṛṣṭvā pinākī parameśvaraḥ //
dadhāra hṛdaye tasya svarūpaṃ rūpavarjitaḥ

kaṇṭhe tasthau tato brahmā tasya lohāsurasya ca //
caraṇau pīḍayāmāsa svasthityā puruṣottamaḥ

atha daityaḥ samuttasthau bhṛśaṃ baddhopi bhūtale //
dṛṣṭvotthitaṃ tato daityaṃ pātayaṃtaṃ surottamān

uvāca divyayā vācā viraṃciḥ kamalāsanaḥ

//
// brahmovāca // //
lohāsura sadā rakṣa vācodharmamabhīkṣṇaśaḥ //
tvayā yatprārthitaṃ rudrāttadeva samupasthitam

ahaṃ viṣṇuśca rudraśca trayo'mī surasattamāḥ //
tvaddehamupavekṣyāmo yāvadābhūtasaṃplavam

dānaveśa śivaprāptirbhāvabhaktyaiva jāyate //
śivaṃ cālayituṃ buddhiḥ kathaṃ tava bhaviṣyati

acalāṃścālayedyastu prāsādānbrāhmaṇānpurān //
acireṇaiva kālena pātakenaiva lipyate

śmaśānavatparityājyaḥ satyadharmabahiṣkṛtaḥ //
satyavāgasi bhadraṃ te mā vicālaya devatāḥ

yena yātāstu pitaro yena yātāḥ pitāmahāḥ //
tena mārgeṇa gaṃtavyaṃ na collaṃghyā satāṃ gatiḥ

dānaveśa pitā te hi dadau lokatrayaṃ hareḥ //
vākpāśabaddhaḥ pātāle rājyaṃ cakre mahīpatiḥ

tathā tvamasi vākpāśācchivabhaktisamanvitaḥ //
bhūtale tiṣṭha daityeṃdra mā vāgvaikalpyamāpnuhi

varāṃste ca pradāsyāmo mā vicālyā hi devatāḥ

//
// vyāsa uvāca // //
tacchrutvā brahmaṇo vākyaṃ saṃtuṣṭo dānaveśvaraḥ //
prāha prasannayā vācā brahmāṇaṃ keśavaṃ haram

// lohāsura uvāca // //
vākpāśabaddhastiṣṭhāmi na punarbhavatāṃ bale //
brahmā viṣṇuśca rudraśca trayo'mī surasattamāḥ

sthāsyaṃti ceccharīre me kiṃ na labdhaṃ mayā tataḥ //
idaṃ kalevaraṃ me hi samārūḍhaṃ tribhiḥ suraiḥ

bhūmyāṃ bhavatu vikhyātaṃ matprabhāvātsurottamāḥ

lohāsurasya vākyena harṣitā stridaśāstrayaḥ //
daduḥ pratyuttaraṃ tasmai brahmaviṣṇumaheśvarāḥ

satyavākpāśato daityo na satyāccalito yataḥ //
tena satyena saṃtuṣṭā dāsyā maste manīpsitam

// brahmovāca // //
yathā snānaṃ brahmajñānaṃ dehatyāgo gayātale //
dharmāraṇye tathā daitya dharmmeśvarapuraḥ sthite

kūpe tarppaṇakaṃ śrāddhaṃ śaṃsaṃti pitaro divi //
saṃtuṣṭā piṃḍadānena gayāyāṃ pitaro yathā

vāṃchaṃti tarppaṇaṃ kūpe dharmāraṇye viśuddhaye //
dānavendra śarīraṃ tu tīrthaṃ tava bhaviṣyati

ekaviṃśativārāṃstu gayāyāṃ tarppaṇe kṛte //
pitṝṇāṃ yā parā tṛptirjāyate dānavādhipa

dharmeśvara purastātsā tvekadā pitṛtarpaṇāt //
syādvai daśaguṇā tṛptiḥ satyameva na saṃśayaḥ

pitṝṇāṃ piṃḍadānena akṣayyā tṛptirastviha //
śivarūpāṃtarāle vai dharmāraṇye dharātale

śraddhayaiva hi karttavyāḥ śrāddhapiṃḍodakakriyāḥ //
tathāṃtarāle cāsmākaṃ śrāddhapiṃḍau viśeṣataḥ

tathā śarīre kvāpistāṃciṃtā satyo'si suvrata//
triṣu lokeṣu duṣprāpaṃ satyaṃ te divi saṃsthitam

asmadvākyena satyena tattathā'surasattama //
gayāsamadhikaṃ tīrthaṃ tava jātaṃ dharātale

asmākaṃ sthitiravyagrā tava dehe na saṃśayaḥ //
satyapāśena baddhāḥ sma dṛḍhameva tvayā'nagha

// viṣṇuruvāca // //
gayāprayāga kasyā'pi phalaṃ samadhikaṃ smṛtam //
caturddaśyāmamāvāsyāṃ lohayaṣṭyāṃ piṃḍadānataḥ

baliputrasya satyena mahatī tṛptiratra hi //
mā kuruṣvātra saṃdehaṃ tava dehe sthitā svayam

sarasvatī puṇyatoyā brahmalokātprayātyuta //
plāvayiṣyaṃti dehāṃgaṃ mayā saha susaṃgatā

yatho vai dvārakā vāso devastatra maheśvaraḥ //
viraṃciryatra tīrthāni trīṇyetāni dharātale

bhaviṣyati ca pātāle svargaloke yamakṣaye //
vikhyātānyasuraśreṣṭha pi tṝṇāṃ tṛptihetave

athānyatsaṃpravakṣyāmi gāthāṃ pitṛkṛtāṃ parām //
ājñārūpāṃ hi putrāṇāṃ tāṃ śṛṇuṣva mamānagha

pitara ūcuḥ//
śaṃkarasyāgrataḥ sthānaṃ rudralokapradaṃ nṛṇām //
pāpadehaviśuddhyarthaṃ pāpenopahatātmanām

tasmiṃstilodakenāpi sadgatiṃ yāṃti tarpitāḥ //
pitaro narakādvā pi suputreṇa sumedhasā

gopradānaṃ praśaṃsaṃti tattatra pitṛmuktaye //
pitrādikānsamuddiśya dṛṣṭvā rudraṃ ca keśavam

tilapiṇyākapiṃḍena tṛptiṃ yāsyāmahe parām //
caturddaśyāmamāvāsyāṃ tathā ca pitṛtarpaṇam

ajñātagotrajanmānastebhyaḥ piṃḍāṃstu nirvapet //
te'pi yāṃti divaṃ sarve ye datta iti śrutiḥ

sarvakāryāṇi saṃtyajya mānavaiḥ puṇyamīpsubhiḥ //
prāpte bhādrapade māse gaṃtavyā lohayiṣṭakā //
ajñātagotranāmnā tu piṃḍa maṃtramimaṃ śṛṇu

pitṛvaṃśe mṛtā ye ca mātṛvaṃśe tathaiva ca //
atītagotrajāstebhyaḥ piṃḍo'yamupatiṣṭhatu

// viṣṇuruvāca // //
anenaiva tu maṃtreṇa mamāgre surasattama //
kṣīṇe caṃdre caturddaśyāṃ nabhasye piṃḍamāharet

pitṝṇāmakṣayā tṛptirbhaviṣyati na saṃśayaḥ //
tilapiṇyākapiṃḍena pitaro mokṣamāpnuyuḥ

kṣaṇatrayavinirmuktā mānavā jagatītale //
bhaviṣyaṃti na saṃdeho lohayaṣṭyā tilatarpaṇe

snātvā yaḥ kurute cātra pitṛpiṃḍodakakriyāḥ //
pitarastasya tṛpyaṃti yāvadbrahmadivāniśam

amāvāsyādinaṃ prāpya māsi bhādrapade saraḥ //
brahmaṇo yaṣṭikāyāṃ tu yaḥ kuryātpitṛtarpaṇam

pitarastasya tṛptāḥ syuryāvadābhūtasaṃplavam //
teṣāṃ prasanno bhagavānādidevo maheśvaraḥ

asya tīrthasya yātrāyāṃ matiryeṣāṃ bhaviṣyati //
gokṣīreṇa tilaiḥ śvetaiḥ snātvā sārasvate jale

tarpayedakṣayā tṛptiḥ pitṝṇāṃ tasya jāyate //
śrāddhaṃ caiva praku rvīta saktubhiḥ payasā saha

amāvāsyādinaṃ prāpya pitṝṇāṃ modamicchukaḥ //
rudratīrthe tato dhenuṃ dayādvastrāṇi yamatīrthake

viṣṇutīrthe hiraṇyaṃ ca pitṝṇāṃ mokṣamicchukaḥ //
vinākṣatairvinā darbhairvinā cāsanameva ca //
vārimātrāllohayaṣṭyāṃ gayāśrāddhaphalaṃ labhet

// sūta uvāca // //
etadvaḥ kathitaṃ viprā lohāsuraviceṣṭitam //
yacchrutvā brahmahā goghno mucyate sarvapātakaiḥ

ekaviṃśativārantu gayāyāṃ piṃḍa pātane //
tatphalaṃ samavāpnoti sakṛdasmiñchrute sati

catuḥṣkoṭi dvilakṣaṃ ca sahasraṃ śatameva ca //
dhenavastena dattāḥ syurmāhātmyaṃ śṛṇu yāttu yaḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe pūrvabhāge dharmāraṇyamāhātmye lohāsuramāhātmyasaṃpūrtirnāmaikonatriṃśo'dhyāyaḥ