Skanda Purana · Verses 3.18-2

// sūta uvāca // //
athāhaṃ saṃpravakṣyāmi sarvadharmottamottamam //
umāmaheśvaraṃ nāma vrataṃ sarvārthasiddhidam

ānartta saṃbhavaḥ kaścinnāmnā vedaratho dvijaḥ //
kalatraputrasaṃpanno vidvānuttamavaṃśajaḥ

tasyaivaṃ vartamānasya brāhmaṇasya gṛhāśrame //
babhūva śāradānāma kanyā kamalalocanā

tāṃ rūpalakṣaṇopetāṃ bālāṃ dvādaśahāyanām //
yayāce padmanābhākhyo mṛtadāraśca sa dvijaḥ

mahādhanasya śāṃtasya sadā rājasakhasya ca //
yāñcābhaṃgabhayāttasya tāṃ kanyāṃ pradadau pitā

madhyaṃdine kṛtodvāhaḥ sa vipraḥ śvaśurālaye //
saṃdhyāmupāsituṃ sāyaṃ sarastaṭamupāyayau

upāsya saṃdhyāṃ vidhivatpratyāgacchattamovṛte //
mārge daṣṭo bhujaṃgena mamāra nijakarmaṇā

tasminmṛte kṛtodvāhe sahasā tasya bāṃdhavāḥ //
cukruśuḥ śokasaṃtaptau śvaśurāvasya kanyakā

nirhṛtya taṃ baṃdhujanā jagmuḥ svaṃ svaṃ niveśanam //
śāradā prāptavaidhavyā piturevālaye sthitā

bhūtācchādanabhojyena bhartrā virahitā satī//
nināya katicinmāsānsā bālā pitṛmaṃdire

ekadā naidhruvo nāma kaścidvṛddhataro muniḥ//
andhaḥ śiṣyakaragrāhī tanmaṃdiramupāyayau

tasminvṛddhe gṛhaṃ prāpte kvāpi yāteṣu baṃdhuṣu //
sākṣādivātmano daivaṃ sā bālā samupāgamat //

svāgataṃ te mahābhāga pīṭhesminnupaviśyatām //
namaste munināthāya priyaṃ te karavāṇi kim

ityuktvā bhaktimāsthāya kṛtvā pādāvanejanam //
vījayitvā pariśrāṃtaṃ taṃ muniṃ paryatoṣayat

śrāṃtaṃ pīṭhe samāveśya kṛtvābhyaṃgaṃ svapāṇinā //
kṛtasnānaṃ ca vidhivatkṛtadevārcanaṃ munim

sukhāsanopaviṣṭaṃ taṃ dhūpamālyānulepanaiḥ //
arcayitvā varānnena bhojayāmāsa sādaram

bhuktvā ca samyakchanakaistṛptaścānaṃdanirbharaḥ //
cakārāṃdhamunistasyai suprītaḥ paramāśiṣam

vihṛtya bhartrā sahasā ca tena labdhvā sutaṃ sarvaguṇairvariṣṭham //
kīrtiṃ ca loke mahatīmavāpya prasādayogyā bhava devatānām

ityabhivyāhṛtaṃ tena muninā gatacakṣuṣā //
niśamya vismitā bālā pratyuvāca kṛtāṃjaliḥ

brahmaṃstvadvacanaṃ satyaṃ kadācinna mṛṣā bhavet //
tadetanmaṃdabhāgyāyāḥ kathametatphaliṣyati

śilāgryāmiva sadvṛṣṭiḥ śunakyāmiva satkriyā //
viphalā maṃdabhāgyāyāmāśīrbrahmavidāmapi

saiṣāhaṃ vidhavā brahmanduṣkarmaphalabhāginī //
tvadāśīrvacanasyāsya kathaṃ yāsyāmi pātratām

// muniruvāca // //
tvāmanālakṣya yatproktamaṃdhenāpi mayā'dhunā //
tadetatsādhayiṣyāmi kuru macchāsanaṃ śubhe

umāmaheśvaraṃ nāma vrataṃ yadi cariṣyasi //
tena vratānubhāvena sadyaḥ śreyo'nubhokṣyase

// śāradovāca // //
tvayopadiṣṭaṃ yatnena cariṣyāmyapi duścaram //
tadvrataṃ brūhi me brahmanvidhānaṃ vada vistarāt

// muniruvāca // //
caitre vā mārgaśīrṣe vā śuklapakṣe śubhe dine //
vratāraṃbhaṃ prakurvīta yathāvadgurvanujñayā

aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāmubhayorapi parvaṇoḥ //
saṃkalpaṃ vidhivatkṛtvā prātaḥsnānaṃ samācaret

santarpya pitṛdevādīngatvā svabhavanaṃ prati //
maṃḍapaṃ racayeddivyaṃ vitānādyairalaṃkṛtam

phalapallavapuṣpādyaistoraṇaiśca samanvitam //
paṃcavarṇaiśca tanmadhye rajobhiḥ padmamuddharet

caturdaśadalairbāhye dvāviṃśadbhistadaṃtare //
tadaṃtaraṃ ṣoḍaśabhiraṣṭabhiśca tadaṃtare

evaṃ padmaṃ samuddhatya paṃcavarṇairmanoramam //
caturasraṃ tataḥ kuryādaṃtarvartulamuttamam

vrīhitaṃḍularāśiṃ ca tanmadhye ca sakūrcakam //
kūrcopari susaṃsthāpya kalaśaṃ vāripūritam

kalaśopari vinyasya vastraṃ varṇasamanvitam //
tasyopariṣṭātsauvarṇyau pratime śivayoḥ śubhe //
nidhāya pūjayedbhaktyā yathāvibhavavistaram

paṃcāmṛtaistu saṃsnāpya tathā śuddhodakena ca //
rudraikādaśakaṃ japtvā paṃcākṣaraśatāṣṭakam

abhimaṃtrya punaḥ sthāpya pīṭhaṃ madhye tathārcayet //
svayaṃ śuddhāsanāsīno dhautaśuklāṃbaraḥ sudhīḥ

pīṭhamāmaṃtrya maṃtreṇa prāṇāyāmānsamācaret //
saṃkalpaṃ pravadettatra śivāgre vihitāṃjaliḥ

yāni pāpāni ghorāṇi janmāṃtaraśateṣu me //
teṣāṃ sarvavināśāya śivapūjāṃ samārabhe

saubhāgyavijayārogyadharmaiśvaryābhivṛddhaye //
svargāpavargasiddhyarthaṃ kariṣye śivapūjanam

iti saṃkalpamuccārya yathāvatsusamāhitaḥ //
aṃganyāsaṃ tataḥ kṛtvā dhyāyedīśaṃ ca pārvatīm

kuṃdeṃdudhavalākāraṃ nāgābharaṇabhūṣitam //
varadābhayahastaṃ ca bibhrāṇaṃ paraśuṃ mṛgam

sūryakoṭipratīkāśaṃ jagadānaṃdakāraṇam //
jāhnavījalasaṃparkāddīrghapiṃgajaṭādharam

urageṃdraphaṇodbhūtamahāmukuṭamaṃḍitam //
śītāṃśukhaṃḍavilasatkoṭīrāṃgadabhūṣaṇam

unmīladbhālanayanaṃ tathā sūryeṃdulocanam //
nīlakaṃṭhaṃ caturbāhuṃ gajeṃdrājinavāsasam

ratnasiṃhāsanārūḍhaṃ nāgābharaṇabhūṣitam //
devīṃ ca divyavasanāṃ bālasūryāyutadyutim

bālaveṣāṃ ca tanvaṃgīṃ bālaśītāṃśuśekharām //
pāśāṃkuśavarābhītiṃ bibhratīṃ ca caturbhujām

prasādasumukhīmaṃbāṃ līlārasavihāriṇīm //
lasatkurabakāśokapunnāganavacaṃpakaiḥ

kṛtāvataṃsāmutphullamallikotkalitālakām //
kāṃcīkalāpaparyastajaghanābhogaśālinīm

udārakiṃkiṇīśreṇīnūpurāḍhyapadadvayām //
gaṃḍamaṃḍalasaṃsaktaratnakuṃḍalaśobhitām

biṃbādharānuraktāṃśulasaddaśana kuḍmalām //
mahārharatnagreveyatārahāravirājitām

navamāṇikyarucirakaṃkaṇāṃgadamudrikām //
raktāṃśukaparīdhānāṃ ratnamālyānulepanām

/
udyatpīnakucadvaṃdvaniṃditāṃbhojakuḍmalām //
līlālolāsitāpāṃgīṃ bhaktānugrahadāyinīm

evaṃ dhyātvā tu hṛtpadme jagataḥ pitarau śivau //
japtvā tadātmakaṃ maṃtraṃ tadaṃte bahirarcayet

āvāhya pratimāyugme kalpayedāsanādikam //
arghyaṃ ca dadyācchivayormaṃtreṇānena maṃtravit

namaste pārvatīnātha trailokyavaradarṣabha //
tryaṃbakeśa mahādeva gṛhāṇārghyaṃ namo'stu te

namaste devadeveśi prapannabhayahāriṇi //
aṃbike varade devi gṛhāṇārghyaṃ śivapriye

iti trivāramuccārya dadyādarghyaṃ samāhitaḥ //
gandhapuṣpākṣatānsamyagdhūpadīpānprakalpayet

naivedyaṃ pāyasānnena ghṛtāktaṃ parikalpayet //
juhuyānmūlamaṃtreṇa haviraṣṭottaraṃ śatam

tata udvāsya naivedyaṃ dhūpanīrājanādikam //
kṛtvā nivedya tāṃbūlaṃ namaskuryātsamāhitaḥ

athābhyarcyopacāreṇa bhojayedvipradaṃpatī

evaṃ sāyaṃtanīṃ pūjāṃ kṛtvā viprānumoditaḥ //
bhuṃjīta vāgyato rātrau haviṣyaṃ kṣīrabhāvitam

evaṃ saṃvatsaraṃ kuryādvrataṃ pakṣadvaye budhaḥ //
tataḥ saṃvatsare pūrṇe vratodyāpanamācaret

śatarudrābhijaptena snāpayetpratime jalaiḥ //
āgamoktena mantreṇa saṃpūjya girijāśivau

savastraṃ sasuvarṇa ca kalaśaṃ prati mānvitam//
dattvācāryāya mahate sadācāraratāya ca //
brāhmaṇānbhojayedbhaktyā yathāśaktyābhipūjya ca

dadyācca dakṣiṇāṃ tebhyo gohiraṇyāṃbarādikam //
bhuṃjīta tadanujñātaḥ saheṣṭajanabaṃdhubhiḥ

evaṃ yaḥ kurute bhaktyā vrataṃ trailokyaviśrutam //
triḥsaptakulamuddhṛtya bhuktvā bhogānyathepsi tān

indrādilokapālānāṃ sthāneṣu ramate dhuvam //
brahmaloke ca ramate viṣṇuloke ca śāśvate

śivalokamatha prāpya tatra kalpaśataṃ punaḥ //
bhuktvā bhogānsuvipulāñchivameva prapadyate

mahāvratamidaṃ proktaṃ tvamapi śraddhayā cara //
atyaṃtadurlabhaṃ vāpi lapsyase ca manoratham //

ityādiṣṭā munīṃdreṇa sā bālā muditā bhṛśam //
pratyagrahītsuviśrabdhā tadvākyaṃ sumanoharam

atha tasyāḥ samāyātāḥ pitṛmātṛ sahodarāḥ //
taṃ muniṃ sukhamāsīnaṃ dadṛśuḥ kṛtabhojanam

sahasāgatya te sarve namaścakrurmahātmane //
prasīda naḥ prasīdeti gṛṇataḥ paryapūja yan

śrutvā ca te tayā sādhvyā pūjitaṃ paramaṃ munim //
anugrahavataṃ tasyai śrutvā harṣaṃ paraṃ yayuḥ

te kṛtāṃjalayaḥ sarve tamūcurmuni puṃgavam

adya dhanyā vayaṃ sarve tavāgamanamātrataḥ //
pāvitaṃ naḥ kulaṃ sarvaṃ gṛhaṃ ca saphalīkṛtam

iyaṃ ca śāradā nāma kanyā vaidhavyamāgatā //
kenāpi karmayogena durvilaṃghyena bhūyasā

saiṣādya tava pādābjaṃ prapannā śaraṇaṃ satī //
imāṃ samuddharāsahyātsughorādduḥkha sāgarāt

tvayāpi tāvadatraiva sthātavyaṃ no gṛhāṃtike //
asmadgṛhamaṭhe'pyasminsnānapūjājapocite

eṣā bālāpi bhagavankurvaṃtī tvatpadārcanam //
vrataṃ tvatsannidhāveva cariṣyati mahāmune

yāvatsamāptimāyāti vratamasyāstvadaṃtike //
uṣitvā tāvadatraiva kṛtārthānkuru no guro

evamabhyarthitaḥ sarvaistasyā bhrātṛjanādibhiḥ //
tatheti sa muniśreṣṭhastatrovāsa maṭhe śubhe

sāpi tenopadiṣṭena mārgeṇa girijāśivau //
arcayaṃtī vrataṃ samyakcacāra vimalā satī

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmottarakhaṇḍe umāmaheśvaravratācaraṇaṃ nāmāṣṭādaśo'dhyāyaḥ