Skanda Purana · Verses 3.15-2

// sūta uvāca // //
ṛṣabhasyānubhāvoyaṃ varṇitaḥ śivayoginaḥ //
athānyasyāpi vakṣyāmi prabhāvaṃ śivayoginaḥ

bhasmanaścāpi māhātmyaṃ varṇayāmi samāsataḥ //
kṛtakṛtyā bhaviṣyaṃti yacchutvā pāpino janāḥ

astyeko vāmadevākhyaḥ śivayogī mahā tapāḥ //
nirdvaṃdvo nirguṇaḥ śāṃto niḥsaṃgaḥ samadarśanaḥ

ātmārāmo jitakrodho gṛhadāravivarjitaḥ //
atarkitagatirmaunī saṃtuṣṭo niṣpa rigrahaḥ

bhasmoddhūlitasarvāṃgo jaṭāmaṃḍalamaṃḍitaḥ //
valkalājinasaṃvīto bhikṣāmātraparigrahaḥ

sa ekadā caraṃlloke sarvānugrahatatparaḥ //
krauṃcāraṇyaṃ mahāghoraṃ praviveśa yadṛcchayā

tasminnirmanuje'raṇye tiṣṭhatyeko'tibhīṣaṇaḥ //
kṣuttṛṣākulito nityaṃ yaḥ kaścidbrahmarākṣasaḥ

taṃ praviṣṭaṃ śivātmānaṃ sa dṛṣṭvā brahmarākṣasaḥ //
abhidudrāva vegena jagdhaṃu kṣutparipīḍitaḥ

vyāttānanaṃ mahākāyaṃ bhīmadaṃṣṭraṃ bhayānakam //
tamāyāṃtamabhiprekṣya yogīśo na cacāla saḥ

athābhidrutya tarasā sa ghoro vanagocaraḥ //
dorbhyāṃ niṣpīḍya jagrāha niṣkaṃpaṃ śivayoginam

tadaṃgasparśanādeva sadyo vidhvastakilbiṣaḥ //
sa brahmarākṣaso ghoro viṣaṇṇaḥ smṛtimāyayau

yathā ciṃtāmaṇiṃ spṛṣṭvā lohaṃ kāṃcanatāṃ vrajet //
yathā jaṃbūnadīṃ prāpya mṛttikā svarṇatāṃ vrajet

yathā mānasamabhyetya vāyasā yāṃti haṃsatām //
yathāmṛtaṃ sakṛtpītvā naro devatvamāpnuyāt //

tathaiva hi mahātmāno darśanasparśanādibhiḥ //
sadyaḥ punaṃtyaghopetānsatsaṃgo durlabho hyataḥ

yaḥ pūrvaṃ kṣutpipāsārto ghorātmā vipine caraḥ //
sa sadyastṛptimāyātaḥ pūrṇānaṃdo babhūva ha

tadgātralagnasitabhasmakaṇānuviddhaḥ sadyo vidhūtaghanapāpatamaḥsvabhāvaḥ //
saṃprāptapūrvabhava saṃsmṛtirugrakāryastatpādapadmayugale praṇato babhāṣe

// rākṣasa uvāca // //
prasīda me mahāyoginprasīda karuṇānidhe //
prasīda bhavataptānāmānaṃdāmṛvāridhe

kvāhaṃ pāpamatirghoraḥ sarvaprāṇibhayaṃkaraḥ //
kva te mahānubhāvasya darśanaṃ karuṇātmanaḥ

uddharoddhara māṃ ghore patitaṃ duḥkhasāgare //
tava sannidhimātreṇa mahānaṃdo'bhivardhate

// vāmadeva uvāca // //
kastvaṃ vanecaro ghoro rākṣaso'tra kimāsthitaḥ //
kathametāṃ mahāghorāṃ kaṣṭāṃ gatimavāptavān

// rākṣasa uvāca // //
rākṣaso'hamitaḥ pūrvaṃ paṃcaviṃśatime bhave //
goptā yavanarāṣṭrasya durjayo nāma vīryavān

so'haṃ durātmā pāpīyānsvairacārī madotkaṭaḥ //
daṃḍadhārī durācāraḥ pracaṃḍo nirghṛṇaḥ khalaḥ

yuvā bahukalatro'pi kāmāsakto'jiteṃdriyaḥ //
imāṃ pāpīyasīṃ ceṣṭāṃ punarekāṃ gato'smyaham

pratyahaṃ nūtanāmanyā nārīṃ bhoktumanāḥ sadā //
āhṛtāḥ sarvadeśebhyo nāryo bhṛtyairmadājñayā

bhuktvābhuktvā parityaktāmekāmekāṃ dinedine //
antargṛheṣu saṃsthāpya punaranyāḥ striyo dhṛtāḥ

evaṃ svarāṣṭrātpararāṣṭrataśca deśākaragrāmapuravrajebhyaḥ //
āhṛtya nāryo ramitā dinedine bhukvā punaḥ kāpi na bhujyate mayā

athānyaiśca na bhujyaṃte mayā bhuktāstathā striyaḥ //
antargṛheṣu nihitāḥ śocaṃte ca divāniśam

brahmaviṭkṣatraśūdrāṇāṃ yadā nāryo mayā hṛtāḥ //
mama rājye sthitā viprāḥ saha dāraiḥ pradudruvuḥ

sabhartṛkāśca kanyāśca vidhavāśca rajasvalāḥ //
āhṛtya nāryo ramitā mayā kāmahatātmanā

triśataṃ dvijanārīṇāṃ rājastrīṇāṃ catuḥśatam //
ṣaṭśataṃ vaiśyanārīṇāṃ sahasraṃ śūdrayoṣitām

śataṃ cāṃḍālanadgīrṇā puliṃdīnāṃ sahasrakam //
śailūṣīṇāṃ paṃcaśataṃ rajakīnāṃ catuḥśatam

asaṃkhyā vāramukhyāśca mayā bhuktā durātmanā//
tathāpi mayi kāmasya na tṛptiḥ samajāyata

evaṃ durviṣayāsaktaṃ mattaṃ pānarataṃ sadā //
yauvanepi mahārogā viviśuryakṣmakādayaḥ

rogārdito'napatyaśca śatrubhiścāpi pīḍitaḥ //
tyaktomātyaiśca bhṛtyaiśca mṛto'haṃ svena karmaṇā

āyurvinaśyatyayaśo vivardhate bhāgyaṃ kṣayaṃ yātyatidurgatiṃ vrajet //
svargāccyavaṃte pitaraḥ purātanā dharmavyapetasya narasya niścitam

athāhaṃ kiṃkarairyāmyairnīto vaivasvatālayam //
tato'haṃ narake ghore tatkuṇḍe vinipātitaḥ

tatrāhaṃ narake ghore varṣāṇāmayutatrayam //
retaḥ pibanpīḍyamāno nyavasaṃ yamakiṃkaraiḥ

tataḥ pāpāvaśeṣeṇa piśāco nirjane vane //
sahasraśiśnaḥ saṃjāto nityaṃ kṣuttṛṣayākulaḥ

paiśācīṃ gatimāśritya nītaṃ divyaṃ śaracchatam //
dvitīyehaṃ bhave jāto vyāghraḥ prāṇibhayaṃkaraḥ

tṛtīye'jagaro ghoraścaturthe'haṃ bhave vṛkaḥ //
paṃcame viḍvarāhaśca ṣaṣṭhe'haṃ kṛkalāsakaḥ

saptame'haṃ sārameyaḥ sṛgālaścāṣṭame bhave //
navame gavayo bhīmo mṛgo'haṃ daśame bhave

ekādaśe markaṭaśca gṛdhro'haṃ dvādaśe bhave //
trayodaśe'haṃ nakulo vāyasaśca catu rdaśe

acchabhallaḥ paṃcadaśe ṣoḍaśe vanakukkuṭaḥ//
gardabho'haṃ saptadaśe mārjāroṣṭādaśe bhave

ekonaviṃśe maṇḍūkaḥ kūrmo viṃśatime bhave //
ekaviṃśe bhave matsyo dvāviṃśe mūṣako'bhavam

ulūkohaṃ trayoviṃśe caturviśe vanadvipaḥ //
paṃcaviṃśe bhave cāsmiñjātohaṃ brahmarākṣasaḥ

kṣutparīto nirāhāro vasāmyatra mahāvane //
idānīmāgataṃ dṛṣṭvā bhavaṃtaṃ jagdhumutsukaḥ //
tvaddehasparśamātreṇa jātā pūrvabhavasmṛtiḥ

gatajanma sahasrāṇi smarāmyadya tvadaṃtike //
nirvedaśca paro jātaḥ prasannaṃ hṛdayaṃ ca me

īdṛśo'yaṃ prabhāvaste kathaṃ labdho mahāmate //
tapasā vāpi tīvreṇa kimu tīrthaniṣevaṇāt

yogena devaśaktyā vā maṃtrairvānaṃtaśaktibhiḥ //
tattvato brūhi bhagavaṃstvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ

// vāmadeva uvāca // //
eṣa madgātralagnasya prabhāvo bhasmano mahān //
yatsaṃparkāttamovṛttestaveyaṃ matiruttamā

ko veda bhasmasāmarthyaṃ mahādevā dṛte paraḥ //
durvibhāvyaṃ yathā śaṃbhormāhātmyaṃ bhasmanastathā

purā bhavādṛśaḥ kaścidbrāhmaṇo dharmavarjitaḥ //
drāviḍeṣu sthito mūḍhaḥ karmaṇā śūdratāṃ gataḥ

cauryavṛttirnaiṣkṛtiko vṛṣalīratilālasaḥ//
kadācijjāratāṃ prāptaḥ śūdreṇa nihato niśi

tacchavasya bahirgrāmā tkṣiptasya pretakarmaṇaḥ //
cacāra sārameyoṃ'ge bhasmapādo yadṛcchayā

atha taṃ narake ghore patitaṃ śivakiṃkarāḥ//
ninyurvimānamāropya prasahya yamakiṃkarān

śivadūtānsamabhyetya yamopi paripṛṣṭavān //
mahāpātakakarttāraṃ kathamenaṃ ninīṣatha

athocuḥ śivadūtāste paśyāsya śavavigraham //
vakṣolalāṭadormūlānyaṃkitāni subhasmanā

ata enaṃ samānetumāgatāḥ śivaśāsanāt //
nāsmānniṣeddhuṃ śaktosi māstvatra tava saṃśayaḥ

ityābhāṣya yamaṃ śaṃbhordūtāstaṃ brāhmaṇaṃ tataḥ //
paśyatāṃ sarvalokānāṃ ninyurlokamanāmayam

tasmādaśeṣapāpānāṃ sadyaḥ saṃśodhanaṃ param //
śaṃbhorvibhūṣaṇaṃ bhasma satataṃ dhriyate mayā

itthaṃ niśamya māhātmyaṃ bhasmano brahmarākṣasaḥ //
vistareṇa punaḥ śrotu mautkaṃṭhyādityabhāṣata

sādhusādhu mahāyogindhanyosmi tava darśanāt //
māṃ vimocaya dharmātmanghorādasmātkujanmanaḥ

kiṃcidastīha me bhāti mayā puṇyaṃ purākṛtam //
atohaṃ tvatprasādena muktosmyadya dvijottama

ekasmai śivabhaktāya tasminpārthivajanmani //
bhūmirvṛttikarī dattā sasyārāmānvitā mayā

yamenāpi tadaivoktaṃ paṃcaviṃśatime bhave //
kasyacidyoginaḥ saṃgānmokṣyase saṃsṛteriti

tadadya phalitaṃ puṇyaṃ yatkiṃcitprāgbhavārjitam //
ato nirmanujāraṇye saṃprāptastava saṃgamaḥ

ato māṃ ghorapāpmānaṃ saṃsaraṃtaṃ kujanmani //
samuddhara kṛpāsindho dattvā bhasma samaṃtrakam

kathaṃ dhāryamidaṃ bhasma ko maṃtraḥ ko vidhiḥ śubhaḥ //
kaḥ kālaḥ kaśca vā deśaḥ sarvaṃ kathaya me guro

bhavādṛśā mahātmānaḥ sadā lokahite ratāḥ //
nātmano hitamicchaṃti kalpavṛkṣasadharmiṇaḥ

// sūta uvāca // //
ityuktastena yogīśo ghoreṇa vanacāriṇā //
bhūyopi bhasmamāhātmyaṃ varṇayāmāsa tattvavit

//
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmottarakhaṇḍe bhasmamāhātmyakathanaṃ nāma paṃcadaśo'dhyāyaḥ