Skanda Purana · Verses 3.14-2

// sūta uvāca // //
prāptasiṃhāsano vīro bhadrāyuḥ sa mahīpatiḥ //
praviveśa vanaṃ ramyaṃ kadācidbhāryayā saha

tasminvikasitāśokaprasūnanavapallave//
protphullamallikākhaṃḍakūjadbhramarasaṃkule

navakesarasaurabhyabaddharāgijanotsave//
sadyaḥ korakitāśokatamālagahanāṃtare

prasūnaprakarānamra mādhavīvanamaṃḍape//
pravālakusumoddyotacūtaśākhibhirañcite

punnāgavanavibhrāṃtapuṃskokilavirāviṇi//
vasantasamaye ramye vijahāra striyā saha

athāvidūre krośaṃtau dhāvaṃtau dvijadaṃpatī //
anvīyamānau vyāghreṇa dadarśa nṛpasattamaḥ

pāhi pāhi mahārāja hā rājankaruṇānidhe //
eṣa dhāvati śārdūlo jagdhumāvāṃ mahārayaḥ

eṣa parvatasaṃkāśaḥ sarvaprāṇibhayaṃkaraḥ //
yāvanna khādati prāpya tāvannau rakṣa bhūpate

itthamākraṃditaṃ śrutvā sa rājā dhanurādade //
tāvadāgatya śārdūlo madhye jagrāha tāṃ vadhūm

hā nātha nātha hā kāṃta hā śaṃbho jagataḥ pate //
iti rorūyamāṇāṃ tāṃ yāvajjagrāha bhīṣaṇaḥ

tāvatsa rājā niśitairbhallairvyāghramatāḍayat //
na ca tairvivyathe kiṃcidgirīṃdra iva vṛṣṭibhiḥ

sa śārdūlo mahāsattvo rājñostrairakṛtavyathaḥ //
balādākṛṣya tāṃ nārīmapākrāmata satvaraḥ

vyāghreṇāpahṛtāṃ patnīṃ vīkṣya vipro'tiduḥkhitaḥ //
ruroda hā priye bāle hā kāṃte hā pativrate

ekaṃ māmiha saṃtyajya kathaṃ lokāṃtaraṃ gatā //
prāṇebhyopi priyāṃ tyaktvā kathaṃ jīvitumutsahe

rājankva te mahāstrāṇi kva te ślāghyaṃ mahaddhanuḥ //
kva te dvādaśasāhasramahānāgātigaṃ balam

kiṃ te śaṃkhena khaṅgena kiṃ te maṃtrāstravidyayā //
kiṃ ca tena prayatnena kiṃ prabhāveṇa bhūyasā

tatsarvaṃ viphalaṃ jātaṃ yaccānyattvayi tiṣṭhati //
yastvaṃ vanaukasaṃ jaṃtuṃ nivārayitumakṣamaḥ

kṣāttrasyāyaṃ paro dharmaḥ kṣatādyatparirakṣaṇam //
tasmātkulocite dharme naṣṭe tvajjīvitena kim

ārtānāṃ śaraṇārtānāṃ trāṇaṃ kurvaṃti pārthivāḥ //
prāṇairarthaiśca dharmajñāstadvihīnā mṛtopamāḥ

dhanināṃ dānahīnānāṃ gārhasthyādbhikṣutā varā //
ārtatrāṇavihīnānāṃ jīvitānmaraṇaṃ varam

varaṃ viṣādanaṃ rājño varamagnau praveśanam //
anāthānāṃ prapannānāṃ kṛpaṇānāmarakṣaṇāt

itthaṃ vilapitaṃ tasya svavīryasya ca garhaṇam //
niśamya nṛpatiḥ śokādātmanyevamaciṃtayat

aho me pauruṣaṃ naṣṭamadya daivaviparyayāt //
adya kīrtiśca me naṣṭā pātakaṃ prāptamutka ṭam

dharmaḥ kālocito naṣṭo mandabhāgyasya durmateḥ //
nūnaṃ me saṃpado rājyamāyuṣyaṃ kṣayameṣyati

apuṃsāṃ saṃpado bhogāḥ putradāradhanāni ca //
daivena kṣaṇamudyaṃti kṣaṇādastaṃ vrajaṃti ca

ata enaṃ dvijanmānaṃ hatadāraṃ śucārditam //
gataśokaṃ kariṣyāmi dattvā prāṇānapi priyān //

iti niścitya manasā bhadrāyurnṛpasattamaḥ //
patitvā pādayostvasya babhāṣe parisāṃtvayan

kṛpāṃ kuru mayi brahmankṣatrabaṃdhau hataujasi //
śokaṃ tyaja mahābuddhe dāsyāmyarthaṃ tavepsitam

idaṃ rājyamiyaṃ rājñī mamedaṃ ca kalevaram //
tvadhīnamidaṃ sarvaṃ kiṃ te'bhilaṣitaṃ vada //

// brāhmaṇa uvāca // //
kimādarśena cāṃdhasya kiṃ gṛhairbhaikṣyajīvinaḥ //
kiṃ pustakena mūrkhasya hyastrīkasya dhanena kim

ato'haṃ gatapatnīko bhuktabhogo na karhicit //
imāṃ tavāgramahiṣīṃ kāmārthaṃ dīyatāṃ mama

// rājovāca // //
brahmankimeṣa dharmaste kimetadguruśāsanam //
asvargyamayaśasyaṃ ca paradārābhimarśanam

dātāraḥ saṃti vittasya rājyasya gajavājinām //
ātmadehasya vā kvāpi na kalatrasya karhicit

paradāropabhogena yatpāpaṃ samupārjitam //
na tatkṣālayituṃ śakyaṃ prāyaścittaśatairapi

// brāhmaṇa uvāca //
api brahmavadhaṃ ghoramapi madyaniṣevaṇam //
tapasā nāśayiṣyāmi ki punaḥ pāradārikam //
tasmātprayaccha me bhāryāmimāṃ tvaṃ dhruvamanyathā

arakṣaṇādbhayārtānāṃ gaṃtāsi nirayaṃ dhruvam //
iti vipragirā bhītaściṃtayāmāsa pārthivaḥ //
arakṣaṇānmahatpāpaṃ patnīdānaṃ tato varam

ataḥ patnīṃ dvijāgryāya dattvā nirmuktakilviṣaḥ //
sadyo vahniṃ pravekṣyāmi kīrtiśca nihitā bhavet

iti niścitya manasā samujjvālya hutāśanam //
taṃ brāhmaṇaṃ samāhūya dadau patnīṃ sahodakām

svayaṃ snātaḥ śucirbhūtvā praṇamya vibudheśvarān //
tamagniṃ dviḥ parikramya śivaṃ dadhyau samāhitaḥ

tamathāgnau patiṣyaṃtaṃ svapadāsaktacetasam //
pratyadṛśyata viśveśaḥ prādurbhūto jagatpatiḥ

tamīśvaraṃ paṃcavaktraṃ trinetraṃ pinākinaṃ candrakalāvataṃsam //
ālaṃbitāpiṃgajaṭākalāpaṃ madhyaṃgataṃ bhāskarakoṭitejasam

mṛṇālagauraṃ gajacarmavāsasaṃ gaṃgātaraṃgo kṣitamaulideśam //
nāgeṃdrahārāvalikaṃkaṇormikākirīṭakoṭyaṃgadakuṃḍalojjvalam

triśūlakhaṭvāṃgakuṭhāracarmamṛgābhayeṣṭārthapinākahastam //
vṛṣoparisthaṃ śitikaṃṭhamīśaṃ prodbhūtamagre nṛpatirdadarśa

athāṃbarāddrutaṃ peturdivyāḥ kusumavṛṣṭayaḥ //
praṇedurdevatūryāṇi devāśca nanṛturjaguḥ

tatrājagmurnāradādyāḥ sanakādyā surarṣayaḥ //
indrādayaśca lokeśāstathābrahmarṣayo'malāḥ

teṣāṃ madhye samāsīno mahādevaḥ sahomayā //
vavarṣa karuṇāsāraṃ bhaktinamre mahīpatau

taddarśanānaṃdavijṛṃbhitāśayaḥ pravṛddhabāṣpāṃbupariplutāṃgaḥ //
prahṛṣṭaromā galagadgadākṣaraṃ tuṣṭāva gīrbhirmukulīkṛtāṃjaliḥ

// rājovāca // //
natosmyahaṃ devamanāthamavyayaṃ pradhānamavyaktaguṇaṃ mahāṃtam //
akāraṇaṃ kāraṇakāraṇaṃ paraṃ śivaṃ cidānaṃdamayaṃ praśāṃtam

tvaṃ viśvasākṣī jagato'syakarttā virūḍhadhāmā hṛdi sanniviṣṭaḥ //
ato vicinvaṃti vidhau vipaścito yogairanekaiḥ kṛtacittarodhaiḥ

ekātmatāṃ bhāvayatāṃ tvameko nānādhiyāṃ yastvamanekarūpaḥ //
atīṃdriyaṃ sākṣyudayāstavibhramaṃ manaḥpathātsaṃhriyate padaṃ te

taṃ tvāṃ durāpaṃ vacaso dhiyāśca vyapetamohaṃ paramātmarūpam //
guṇaikaniṣṭhāḥ prakṛtau vilīnāḥ kathaṃ vapuḥ stotumalaṃgiro me

tathāpi bhaktyāśrayatāmupeyustavāṃghripadmaṃ praṇatārtibhaṃjanam //
sughorasaṃsāradavāgnipīḍito bhajāmi nityaṃ bhavabhītiśāṃtaye

namaste deva devāya mahādevāya śaṃbhave //
namastrimūrtirūpāya sargasthityaṃtakāriṇe

namo viśvādirūpāya viśvaprathamasākṣiṇe //
namaḥ sanmātratattvāya bodhānaṃdaghanāya ca

sarvakṣetranivāsāya kṣetrabhinnātmaśaktaye //
aśaktāya namastubhyaṃ śaktābhāsāya bhūyase

nirābhāsāya nityāya satyajñānāṃtarātmane //
viśuddhāya vidūrāya vimuktāśeṣakarmaṇe

namo vedāṃtavedyāya vedamūlanivāsine //
namo viviktaceṣṭāya nivṛttaguṇa vṛttaye

namaḥ kalyāṇavīryāya kalyāṇaphaladāyine //
namo'naṃtāya mahate śāṃtāya śivarūpiṇe

aghorāya sughorāya ghorāghaugha vidāriṇe //
bhargāya bhavabījānāṃ bhaṃjanāya garīyase //
namo vidhvastamohāya viśadātmaguṇāya ca

pāhi māṃ jagatāṃ nātha pāhi śaṃkara śāśvata //
pāhi rudra virūpākṣa pāhi mṛtyuṃjayāvyaya

śambho śaśāṃkakṛtaśekhara śāṃtamūrte gaurīśa gopatiniśāpahutāśanetra //
gaṃgādharāṃdhakavidāraṇa puṇyakīrte bhūteśa bhūdharanivāsa sadā namaste

// sūta uvāca // //
evaṃ stutaḥ sa bhagavānrājñā devo maheśvaraḥ //
prasannaḥ saha pārvatyā pratyuvāca dayānidhiḥ

// īśvara uvāca // //
rājaṃste parituṣṭo'smi bhaktyā puṇyastavena ca //
ananyacetā yo nityaṃ sadā māṃ paryapūjayaḥ

tava bhāvaparīkṣārthaṃ dvijo bhūtvāhamāgataḥ //
vyāghreṇa yā parigrastā saiṣā daivī girīṃdrajā

vyāghro māyāmayo yaste śarairakṣatavigrahaḥ //
dhīratāṃ draṣṭukāmaste patnīṃ yācitavānaham

asyāśca kīrtimālinyāstava bhaktyā ca mānada //
tuṣṭo'haṃ saṃprayacchāmi varaṃ varaya durlabham

// rājovāca // //
eṣa eva varo deva yadbhavānparameśvaraḥ //
bhavatāpaparītasya mama pratyakṣatāṃ gataḥ

nānyaṃ varaṃ vṛṇe deva bhavato varadarṣabhāt //
ahaṃ ca seyaṃ sā rājñī mama mātā ca matpitā

vaiśyaḥ padmākaro nāma tatputraḥ sunayābhidhaḥ //
sarvānetānmahādeva sadā tvatpārśvagānkuru

// sūta uvāca // //
atha rājñī mahābhāgā praṇatā kīrtimālinī //
bhaktyā prasādya giriśaṃ yayāce varamuttamam

// rājñyuvāca // //
caṃdrāṃgado mama pitā mātā sīmaṃtinī ca me //
tayoryāce mahādeva tvatpārśve sannidhiṃ sadā

evamastviti gaurīśaḥ prasanno bhaktavatsalaḥ //
tayoḥ kāmavaraṃ dattvā kṣaṇādaṃtarhito'bhavat

sopi rājā suraiḥ sārdhaṃ prasādaṃ prāpya śūlinaḥ //
sahitaḥ kīrtimālinyā bubhuje viṣayānpriyān

kṛtvā varṣāyutaṃ rājyamavyāhatabalonnatiḥ //
rājyaṃ putreṣu vinyasya bheje śaṃbhoḥ paraṃ padam

caṃdrāṃgadopi rājeṃdro rājñī sīmaṃtinī ca sā //
bhaktyā saṃpūjya giriśaṃ jagmatuḥ śāṃbhavaṃ padam

etatpavitramaghanāśakaraṃ vicitraṃ śambhorguṇānukathanaṃ paramaṃ rahasyam //
yaḥ śrāvayedbudhajanānprayataḥ paṭhedvā saṃprāpya bhogavibhavaṃ śiva meti soṃte

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmottarakhaṇḍe bhadrāyuśivaprasādakathanaṃ nāma caturdaśo'dhyāyaḥ //