Skanda Purana · Chapter 3.10

vyāsa uvāca // //
śṛṇu rājanyathāvṛttaṃ dharmmāraṇye śubhaṃ matam //
yadidaṃ kathayiṣyāmi aśeṣāghaughanāśanam /

ajeśena tadā rājanpreritena svayaṃbhuvā //
kāmadhenuḥ samāhūtā kathayāmāsa tāṃ prati

viprebhyo'nucarāndehi ekaikasmai dvijātaye //
dvau dvau śuddhātmakau caivaṃ dehi mātaḥ prasīda me

tathetyuktvā mahādhenuḥ kṣīreṇollekhayaddharām //
huṃkārāttasya niṣkrāṃtāḥ śikhāsūtradharā narāḥ

ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi vaṇijaśca mahābalāḥ //
sopavītā mahādakṣāḥ sarvaśāstraviśāradāḥ

dvijabhaktisamāyuktā brahmaṇyāste taponvitāḥ //
purāṇajñāḥ sadācārā dhārmikā bahmabhojakāḥ

svarge devāḥ praśaṃsaṃti dharmāraṇyanivāsinaḥ //
tapo'dhyayanadāneṣu sarvakālepyatīṃdriyāḥ

ekaikasmai dvijāyaiva dattaṃ jātu caradvayam //
vāḍavasya ca yadgotraṃ purā proktaṃ mahīpate

parasparaṃ ca tadgotraṃ tasya cānucarasya ca //
iti kṛtvā vyavasthāṃ ca nyavasaṃstatra bhūmiṣu

tataśca śiṣyatā devairdattā cānucarānbhuvi //
brahmaṇā kathitaṃ sarvaṃ teṣāmanuhitāya vai

kurudhvaṃ vacanaṃ caiṣāṃ dadadhvaṃ ca yadicchitam //
samitpuṣpakuśādīni ānayadhvaṃ dinedine

anujñayaiṣāṃ vartadhvaṃ māvajñāṃ kuruta kvacit //
jātakaṃ nāmakaraṇaṃ tathānnaprāśanaṃ śubham

kṣauraṃ caivopanayanaṃ mahānāmnyādikaṃ tathā //
kriyākarmādikaṃ yacca vrataṃ dānopavāsakam

anujñayaiṣāṃ kartavyaṃ kājeśā idamabuvan //
anujñayā vinaiṣāṃ yaḥ kāryamārabhate yadi

darśaṃ vā śrāddhakāryaṃ vā śubhaṃ vā yadi vā'śubham //
dāridryaṃ putraśokaṃ ca kīrtināśaṃ tathaiva ca

rogairnipīḍyate nityaṃ na kvacitsukhamāpnuyuḥ //
tatheti ca tato devāḥ śakrādyāḥ surasattamāḥ

stutiṃ kurvaṃti te sarve kāma dhenoḥ puraḥ sthitāḥ //
kṛtakṛtyāstadā devā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ

tvaṃ mātā sarvadevānāṃ tvaṃ ca yajñasya kāraṇam //
tvaṃ tīrthaṃ sarvatīrthānāṃ namaste'stu sadānaghe

śaśisūryāruṇā yasyā lalāṭe vṛṣabhadhvajaḥ //
sarasvatī ca huṃkāre sarve nāgāśca kaṃbale

kṣurapṛṣṭhe ca gandharvā vedāścatvāra eva ca //
mukhāgre sarvatīrthāni sthāvarāṇi carāṇi ca

evaṃvidhaiśca bahuśo vacanaistoṣitā ca sā //
suprasannā tadā dhenuḥ kiṃ karomīti cābravīt

// devā ūcuḥ // //
sṛṣṭāḥ sarve tvayā mātardevyaite'nucarāḥ śubhāḥ //
tvatprasādānmahābhāge brāhmaṇāḥ sukhino' bhavan

tato'sau surabhī rājangatā nākaṃ yaśasvinī //
brahmaviṣṇumaheśādyāstatraivāṃtaradhustataḥ

// yudhiṣṭhira uvāca // //
abhāryāste mahātejā gojā anucarāstathā //
udvāhitā kathaṃ brahmantsutāsteṣāṃ kadā'bhavan

// vyāsa uvāca // //
parigrahārthaṃ ve teṣāṃ rudreṇa ca yamena ca //
gandharvakanyā āhṛtya dārāstatropakalpitāḥ

// yudhiṣṭhira uvāca // //
ko vā gandharvarājāsau kiṃnāmā kutra vā sthitaḥ //
kiyanmātrāstasya kanyāḥ kimācārā bravīhi me

// vyāsa uvāca // //
viśvāvasuriti khyāto gandharvādhipatirnṛpa //
ṣaṣṭikanyāsahasrāṇi āsate tasya veśmani

aṃtarikṣe gṛhaṃ tasya gadharvanagaraṃ śubham //
yauvanasthāḥ surūpāśca kanyā gandharvajāḥ śubhāḥ

rudrasyānucarau rājannaṃdī bhṛṃgī śubhānanau //
pūrvadṛṣṭāśca tāḥ kanyāḥ kathayāmāsatuḥ śivam

dṛṣṭāḥ purā mahādeva gandharvanagare vibho //
viśvāvasugṛhe kanyā asaṃkhyātāḥ sahasraśaḥ

tā ānīya valādeva gobhujebhyaḥ prayaccha bho //
evaṃ śrutvā tato devastripuraghnaḥ sadāśivaḥ

preṣayāmāsa dūtaṃ tu vijayaṃ nāma bhārata //
sa tatra gatvā yatrāste viśvāvasurariṃdamaḥ

uvāca vacanaṃ caiva pathyaṃ caiva śiveritam //
dharmāraṇye mahābhāga kājeśena vinirmitāḥ

sthāpitā vāḍavāstatra vedavedāṃgapāragāḥ //
teṣāṃ vai paricaryārthaṃ kāmadhenuśca prārthitā

tayā kṛtāḥ śubhācārā vaṇijaste tvayonijā //
ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi kumārāste mahābalāḥ

śivena preṣito'haṃ vai tvatsamīpamupāgataḥ //
kanyārthaṃ hi mahābhāga dehidehītyuvāca ha

// gandharva uvāca // //
devānāṃ caiva sarveṣāṃ gandharvāṇāṃ mahāmate //
parityajya kathaṃ loke mānuṣāṇāṃ dadāmi vai

śrutvā tu vacanaṃ tasya nivṛtto vijayastadā //
kathayāmāsa tatsarvaṃ gandharva caritaṃ mahat

// vyāsa uvāca // //
tataḥ kopasamāviṣṭo bhagavām̐llokaśaṃkaraḥ //
vṛṣabhe ca samārūḍhaḥ śūlahastaḥ sadāśivaḥ

bhūtapretapiśācādyaiḥ sahasrairāvṛtaḥ prabhuḥ //
tato devāstathā nāgā bhūtavetālakhecarāḥ

krodhena mahatāviṣṭāḥ samājagmuḥ sahasraśaḥ //
hāhākāro mahānāsīttasminsainye visarpati

prakaṃpitā dharādevī diśāpālā bhayāturāḥ //
ghorā vātāstadā'śāṃtāḥ śabdaṃ kurvaṃti diggajāḥ //

// vyāsa uvāca // //
tadāgataṃ mahāsainyaṃ dṛṣṭvā bhayavilolitam //
gandharvanagarātsarve vineśuste diśo daśa

gandharvarājo nagaraṃ tyaktvā meruṃ gato nṛpa //
tāḥ kanyā yauvanopetā rūpaudāryasamanvitāḥ

gṛhītvā pradadau sarvā vaṇigbhyaśca tadā nṛpa //
vedoktena vidhānena tathā vai devasannidhau

ājyabhāgaṃ tadā dattvā gandharvāya gavātmajāḥ //
devānāṃ pūrvajānāṃ ca sūryācaṃdramasostathā

yamāya mṛtyave caiva ājyabhāgaṃ tadā daduḥ //
dattvājyabhāgānvidhivadvavrire te śubhavratāḥ

tataḥ prabhṛti gāndharvavivāhe samupasthite //
ājyabhāgaṃ pragṛhṇanti adyāpi sarvato bhṛśam

ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi kumārā yannyavedayan //
teṣāṃ putrāśca pautrāśca śataśo'tha sahasraśaḥ //
ata eva hi tāḥ sarvā dāsatve hi vinirmitāḥ //३
kṣatriyāśca mahāvīrā kiṃkaratve hi nirmitāḥ

tato devā'stadā rājañjagmuḥ sarve yathātathā//
gate deve dvijāḥ sarve sthāne'sminnivasaṃti te

putrapautrayutā rājannivasaṃtyakutobhayāḥ//
paṭhaṃti vedānvedajñāḥ kvacicchāstrārthamudgiran

kecidviṣṇuṃ japaṃtīha śivaṃ kecijjapaṃti hi//
brahmāṇaṃ ca japaṃtyeke yamasūktaṃ hi kecana//
yajaṃti yājakāścaiva agnihotramupāsate //
svāhākārasvadhākāravaṣaṭkāraiśca suvrata

śabdairāpūyate sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram //
vaṇijaśca mahādakṣā dvijaśuśrūṇotsukāḥ

dharmāraṇye śubhe divye te vasaṃti suniṣṭhitāḥ //
annapānādikaṃ sarvaṃ samitkuśaphalādikam

āpūrayandvijātīnāṃ vaṇijaste gavātmajāḥ

puṣpopahāranicayaṃ snānavastrādidhāvanam //
upalādikanirmāṇaṃ mārjanādiśubhakriyāḥ

vaṇikstriyaḥ prakurvaṃti kaṃḍanaṃ peṣaṇādikam //
śuśrūṣaṃti ca tānviprānkājeśavacanena hi

svasthā jātāstadā sarve dvijā harṣaparāyaṇāḥ //
kājeśādīnupāsaṃte divārātrau hi saṃdhyayoḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe pūrvabhāge dharmāra ṇyamāhātmye vaṇikparigrahavarṇanaṃnāma daśamo'dhyāyaḥ