Skanda Purana · Verses 2.7-4

// śiva uvāca // //
tato nairṛtyadigbhāge paṃcadhārāḥ pataṃtyadhaḥ //
prabhāsaṃ puṣkaraṃ caiva gayāṃ naimiṣameva ca //
kurukṣetraṃ vijānīhi dravarūpaṃ ṣaḍānana

purā te brahmaṇaḥ sthānaṃ gatā malinarūpiṇaḥ //
pāpināṃ pāpadoṣeṇa vikṛtāḥ kṛtabuddhayaḥ

tatra gatvā namaskṛtya brahmāṇaṃ lokabhāvanam //
ūcuḥ prāṃjalayaḥ sarve nijāgamanakāraṇam

tacchrutvā dhyānamālaṃbya prahasya jagadīśvaraḥ //
uvāca vacanaṃ cāru smṛtvā badarīkāśramam

mā bhaiṣṭa gacchata kṣipraṃ harerbadarikāśramam //
yasya nirdeśamātreṇa sadyaḥ puṇyaṃ bhaviṣyati

tataste harṣavegena namaskṛtya pitāmaham //
jagmurutphullanayanā viśālāmamitaprabhām

yasya nirveśamātreṇa tatkṣaṇādvigatenasaḥ //
tato dvirūpamāsthāya svasthānaṃ yayurutsukāḥ

dravarūpeṇa cānyena paṃca tiṣṭhaṃti nirmalāḥ //
teṣu snātvā vidhānena kṛtvā nityakriyāṃ śuciḥ

tattattīrthaphalaṃ labdhvā yātyaṃte paramaṃ padam //
paṃcopavāsa nirataḥ pūjayitvā janārdanam

iha bhogānbahūnbhuktvā hareḥ sālokyamāpnuyāt

tatastu vimalaṃ tīrthaṃ somakuṃḍābhidhaṃ param //
tapaścakāra bhagavānsomo yatra kalānidhiḥ

// skanda uvāca // //
somakuṇḍasya māhātmyaṃ vada me vadatāṃ vara //
tvatprasādādahaṃ śrotumicchāmi parameśvara

// śiva uvāca // //
purātritanayaḥ śrīmānsomaḥ saṃprāpya yauvanam//
śrutvā svarvāsināṃ saukhyaṃ gaṃdharvebhyo muhurmuhuḥ //
tadā svapitaraṃ prāyātpraṣṭuṃ tallabhate katham

// soma uvāca // //
bhagavansarvadharmajña karuṇāmṛtasāgara //
kathaṃ vā labhyate svargaḥ sarveṣāmuttamottamaḥ

grahanakṣatratārāṇāmoṣadhīnāṃ patiḥ prabho //
syāmahaṃ yena taṃ yatnaṃ kṛpayā vada me pitaḥ

// atriruvāca // //
tapasārādhya goviṃdaṃ yamairvā niyamaiḥ suta //
kiṃ durllabhaṃ tu sādhūnāmiha loke paratra ca

tatastu nāradācchrutvā kṣetraṃ paramanirmalam //
jagāma badarīṃ natvā pitaraṃ diśamuttarām

tatra gatvā phalairmedhyairviṣṇoḥ pūjāmakalpayat //
jajāpa paramaṃ jāpyamaṣṭākṣaraṃ manoharam

aṣṭāśītisahasrāṇi varṣāṇi bhagavatparam //
tapastepe'tiparamaṃ sarvalokabhayāvaham

tatastuṣṭaḥ samāgatya bhagavānbhaktavatsalaḥ //
uvāca somaṃ vidhivadvaraṃ varaya suvrata

tataḥ somaḥ samutthāya namaskṛtya punaḥpunaḥ //
grahanakṣatratārāṇāmoṣadhīnāmahaṃ patiḥ //
dvijānāmapi sarveṣāṃ bhūyāsaṃ te prasādataḥ

// hariruvāca // //
varamanyaṃ vṛṇuṣvāto durllabhaṃ tvaṃ bhavādṛśām //
varānno varayāmāsa tadā taṃ himajātmaja

tato'tivimanāḥ somaḥ punastepe tapo mahat //
triṃśadvarṣasahasrāṇi devamānena putraka

tadāsau karuṇāpūrṇahṛdayo bhagavānagāt //
varaṃ varaya bhadraṃ te varado'haṃ tavāgrataḥ //
somastu tādṛśaṃ vavre tacchrutvāntarddadhe hariḥ

tato'tivimanāḥ somaḥ punastepe tapo mahat//
catvāriṃśatsahasrāṇi tapastaptaṃ suduṣkaram

tatastuṣṭo hariḥ sākṣācchaṃkhacakragadādharaḥ //
uvāca vacanaṃ cāru somaṃ śrāṃtaṃ taponidhim

uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te varaṃ varaya suvrata //
tapasārādhito nūnaṃ tvayāhaṃ tapasāṃ nidhiḥ

// soma uvāca // //
yadi tuṣṭo bhavānmahyaṃ bhagavānvaradarṣabhaḥ //
grahanakṣatratārāṇāmādhipatyaṃ prayaccha me //
tathauṣadhīnāṃ viprāṇāṃ yāminyāśca jagatpate

// śrībhagavānuvāca // //
durllabhaṃ prārthitaṃ vatsa vitarāmi tathāpyaham //
evamastu tataḥ sarve samāgatya divau kasaḥ //
abhiṣiktavaṃto vidhivatsomaṃ rājānamādṛtāḥ

tato vimānamārūḍho rathena śubhravāsasā //
abhiṣṭutaḥ surairabhūddivaṃ gato niśākaraḥ //

tataḥ prabhṛti tīrthaṃ tatsomakuṃḍeti durllabham //
yaddṛṣṭimātrānmanujā gatadoṣā bhavaṃti hi

yadupasparśanādyāṃti somalokaṃ viniṃditāḥ //
yatra snātvā vidhānena saṃtarpya pitṛdevatāḥ

somalokaṃ vinirbhidya viṣṇulokaṃ prapadyate //
upavāsatrayaṃ kṛtvā pūjayitvā janārddanam //

na teṣāṃ punarāvṛttiḥ kalpakoṭiśatairapi //
trirātreṇa sthito bhūtvā pūjayitvā janārddanam //
japaṃ kurvanviśeṣeṇa maṃtrasiddhiḥ prajāyate //

karmaṇā manasā vācā yatkṛtaṃ pātakaṃ nṛbhiḥ //
tatsarvaṃ kṣayamāyāti somakuṃḍekṣaṇādiha

tatastu dvādaśādityatīrthaṃ pāpaharaṃ param //
yatra taptvā punaḥ kṛcchraṃ kāśyapaḥ sūryatāṃ yayau

durllabhaṃ triṣu lokeṣu tapaḥsiddhyekakāraṇam //
ravivāreṣu saptamyāṃ saṃkrātyāṃ vidhivannaraḥ //
saptajanmakṛtātpāpātsnānamātreṇa śuddhyati

pārākaṃ vidhivatkṛtvā pūjanīyo janārddanaḥ //
sūryaloke sukhaṃ bhuktvā viṣṇuloke mahīyate //

mahārogābhibhūtastu snātvā pītvā jalaṃ śuciḥ //
rogamukto'cirādeva nātra kāryā vicāraṇā

catuḥsrotaṃ paraṃ tīrthaṃ vilocanamanoharam //
dharmārthakāmamokṣāste tiṣṭhaṃti dravarūpiṇaḥ

harerājñānusāreṇa kṣetre'sminvaiṣṇave svayam //
puruṣārthā dravībhūtā bhūtānāṃ muktihetavaḥ //

pūrvādidikṣu kramasanniviṣṭā dharmapradhānā iva rūpabhājaḥ //
bhajaṃti ye tānkramasanniviṣṭānprasannataiṣāṃ satataṃ bhaveddhi

nānyatra kṣetre militāḥ kathaṃciccatvāra ete tridaśairalabhyāḥ //
tānagrimaṃ janma javena labdhvā paśyaṃti pūrvārjitapuṇyapuṃjāḥ

ye durjanā durjanasaṃgabhājaḥ kṣamārjavaprāṇajayapradhānāḥ //
krīḍāmṛgā grāmyavadhūjanānāṃ na te prapaśyaṃtyacirātpumarthān

tathaiva paśyaṃtyacireṇa tattvajñānaikahetūnapi tānpumarthān

atra brahmādayo devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ //
parvaṇi prayatāḥ snātuṃ samāyāṃti ṣaḍānana

tataḥ satyapadaṃnāma tīrthaṃ sarvamanoharam //
trikoṇākāramevaitatkuṃḍaṃ kalmaṣanāśanam //
ekādaśyāṃ haristatra svayamāyāti pāvane

tatpaścādṛṣayaḥ sarve munayaśca tapodhanāḥ //
snātumāyāṃti vidhivatkuṃḍe satyapadābhidhe

gaṃdharvāpsarasāṃ yatra madhyāhne harivāsare //
gānaṃ śṛṇvaṃti viralāḥ satyavrataparāyaṇāḥ

darśanādyasya tīrthasya pātakāni mahāṃtyapi //
palāyaṃte bhayenaiva siṃhaṃ dṛṣṭvā mṛgā iva

svaśākhoktavidhānena snānaṃ kṛtvā vicakṣaṇaḥ //
satyalokamavāpnoti tato naiḥśreyasaṃ padam

ahorātraṃ śucirbhūtvā upoṣya ca janārddanam //
pūjayitvā yathāśaktyā sa jīvanmuktibhājanaḥ

brahmā viṣṇuśca rudraśca trikoṇasthāḥ samāhitāḥ //
tapaḥ kurvaṃtyanudinaṃ sarvalokāditoṣaṇam

trikoṇamaṃḍitaṃ tīrthaṃ nāmnā satyapadapradam //
darśanīyaṃ prayatnena sarvapāpamumukṣubhiḥ

japaṃ tapo haristotraṃ pūjāṃ stutyabhivaṃdanam //
māhātmyaṃ kurvatāṃ vaktuṃ brahmaṇāpi na śakyate

tato'tivimalaṃ nāma naranārāyaṇāśramam //
dvividhaṃ dṛśyate tatra pāthaḥ paramanirmalam

ubhābhyāmubhayoḥ prītirbhavatīti viniścitam //
tatra snātvā prayatnena pūjayitvā janārddanam //
sarvapāpavinirmuktastatkṣaṇānnātra saṃśayaḥ

tato nārāyaṇāvāsaśikhare vimalākṛti //
tīrthaṃ pavitramurvaśyā abhivyaktikaraṃ bhavet

// skanda uvāca // //
abhivyaktiḥ kathaṃ tasyā urvaśyāḥ śikhare pitaḥ //
kiṃ puṇyaṃ kiṃ phalaṃ tatra paraṃ kautūhalaṃ vada

// śiva uvāca // //
dharmasyapatnī mūrtyāsīttasyāṃ jātau ṣaḍānana //
naranārāyaṇau sākṣādbhagavāneva kevalam

pitrorājñāmanuprāpya tapo'rdhaṃ kṛtamānasau //
ubhayornagayostau tu tapomūrtī iva sthitau

tau dṛṣṭvā vismitaḥ śakraḥ preṣayāmāsa manmatham //
sagaṇaṃ tapaso dhvaṃso yathā syādgandhamādanam

vikramya vidhivatte tu nārāyaṇabalodayam //
jñātvā hatamanaskāstānuvāca jagatīpatiḥ

// hariruvāca // //
kimarthamāgatā yūyamātithyaṃ gṛhyatāmiti

ityuktvā phalamūlāni tebhyo dattvorvaśīṃ tathā //
dattvāntardhimagādeva paśyatāṃ vighnakāriṇīm

te tu gatvā divaṃ bhīte śakrāyocurbalaṃ hareḥ //
śakrastāmurvaśīṃ prāpya harṣaṇaikayuto'bhavat

tataḥ prabhṛti tattīrthamurvaśī nāmataḥ pṛthak //
prasiddhaṃ yatra bhagavānsvayamāste tapomayaḥ

tatra snātvā vidhānena upoṣya rajanidvayam //
pūjayitvā haristatra naro nārāyaṇo bhavet

urvaśīkuṇḍamāsādya kāmanāvaśato naraḥ //
urvaśīlokamāpnoti snānamātreṇa putraka

sadaiva bhagavāṃstatra urvaśīkuṃḍa sannidhau //
bhūtānāṃ bhāvayanbhavyaṃ tapomūrtirvyavasthitaḥ

āmodaṃ tadupari vai prabhañjano'pi śrībharturvahati padāṃbujaikalabdham //
yatsaṃgātkaliyugakalmaṣāturāṇāmutsaṃge na bhavati pāpabhārapākaḥ

yatsaṃgāddharṣamupāvahatpadaśrīnirviṇṇo girivivarecyutaikasevī //
śrībhartuścaraṇayugaṃ vahansamantādabhyeti praśamamahastapaḥsamīre

gīrvāṇānupahasati svaghena pūrṇaḥ kīṭo'pipraśamitadurnayo nirīhaḥ//
yatrasthaḥ kusumanivedamātmayogaparyuṣṭaṃ jahadupayāsyate padaṃ tat

yatretvā munimatayo bahiḥpadārthānnāpaśyannihitapadāṃbujaikabhājaḥ //
yatrasthaḥ svayamapi gopatirjanānāmādhatte svapadamanukramāgatānām

bahūni saṃti tīrthāni girau nārāyaṇāśrite //
sarvapāpaharāṇyāśu tānyahaṃ veda no janaḥ

saṃsārakuhare ghore yatra sthagitamātmanaḥ //
urvaśīkuṇḍamāsādya dinamekaṃ vasennaraḥ

urvaśīdakṣiṇe bhāge āyudhāni jagatpateḥ //
vidyaṃte darśanātteṣāṃ na śastrabhayabhāgbhavet

ya idaṃ śṛṇuyādbhaktyā śrāvayedvā samāhitaḥ //
sarvapāpavinirmuktaḥ sālokyaṃ labhate hareḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe badarikāśramamāhātmye śivakārttikeyasaṃvāde pañcadhārāditīrthamāhātmyavarṇanaṃnāma saptamodhyāyaḥ