Skanda Purana · Verses 2.6-8

// // nārada uvāca // //
vaiśākhe'dhvagataptānāṃ tṛṣārtānāṃ mahīpate //
jaladānamakurvāṇastirśayonimavāpnuyāt

atraivodāhara ntīmamitihāsaṃ purātanam //
viprasya gṛhagodhāyāḥ saṃvādaṃ paramādbhutam

purā cekṣvākuvaṃśe'bhūddhemāṃga iti bhūmipaḥ //
brahmaṇyaśca vadānyaśca jitāmitro jitendriyaḥ

yāvatyo bhūmikaṇikā yāvanto jalabiṃdavaḥ //
yāvantyuḍūni gagane tāvatīradadātsa gāḥ

yeneṣṭayajñadarbhaiśca bhūmirbarhiṣmatī śubhā //
gobhūtilahiraṇyādyaistoṣitā bahavo dvijāḥ

tenādattāni dānāni na vidyanta iti śrutam//
tenādattaṃ jalaṃ caikaṃ sukhalabhyadhiyā nṛpa

bodhito brahmaputreṇa vasiṣṭhena mahātmanā //
amaulyaṃ sarvato labhyaṃ taddātā kiṃ phalaṃ labhet

durbuddhyā hetuvādaiśca na jalaṃ dattavāndvije //
alabhyadāne puṇyaṃ syāditi vākyaṃ suyuktimat

sa ānarca dvijānvyaṅgāndaridrānvṛttikarśitān //
nārcayacchrotriyānviprāṃstattvajñānbrahmavādinaḥ

prakhyātānpūjayiṣyaṃti sarve lokā mahārhaṇāḥ //
anāthānāmavidyānāṃ vyaṃgānāṃ ca dvijanmanām

daridrāṇāṃ gatiḥ kā vā tasmātte me dayāspadam //
iti durdhīrapātreṣu dattavānkimapi svayam

tena doṣeṇa mahatā cātakatvaṃ trijanmasu //
ekajanmani gṛdhratvaṃ śvā'bhavatsaptajanmasu

paścānnṛpagṛhe jāto bhūpo'yaṃ gṛhagodhikā //
śrutakīrtyākhyabhūpasya mithilādhipaternṛpa

gṛhadvārapratolyāṃ ca vartate kīṭakāśanā //
saptāśītiṣu varṣeṣu sthitaṃ tena durātmanā

videhādhipatergehe kadācidṛṣisattamaḥ //
śrutadeva iti khyātaḥ śrauto madhyāhna āgataḥ

taṃ dṛṣṭvā sahasotthāya jātaharṣo narādhipaḥ //
madhuparkādibhiḥ pūjya tasya pādāvanejanīḥ

apo mūrdhnā vahankṣipraṃ tadotsiktaiśca biṃdubhiḥ //
daivopadiṣṭakālena prokṣitā gṛhagodhikā

sadyo jātasmṛtirabhūtsmṛtakarmādiduḥkhitā //
trāhitrāhīti cukrośa brāhmaṇaṃ gṛhamāgatam

tiryagjaṃturavaṃ śrutvā brāhmaṇo vismito'vadat //
kutaḥ krośasi godhe tvaṃ daśeyaṃ kena karmaṇā

tvaṃ devaḥ puruṣaḥ kaścinnṛpo vā'tha dvijo'tha vā //
kastvaṃ brūhi mahābhāga tvāmadyāhaṃ samuddhare

ityuktaḥ sa nṛpaḥ prāha śrutadevaṃ mahāmatim //
ahamikṣvākukulajo vedaśāstraviśāradaḥ

yāvatyo bhūmikaṇikā yāvantastoyabiṃdavaḥ //
yāvaṃtyuḍūni gagane tāvatīradadaṃ sma gāḥ

sarve yajñā mayā ceṣṭāḥ pūrtānyācaritāni me //
dānanyapi ca dattāni dharmarājastvanuṣṭhitaḥ

tathāpi durgatirjātā mama cordhvagatiṃ vinā //
trivāraṃ cātakatvaṃ me gṛdhratvaṃ caikajanmani

saptajanmasvalarkatvaṃ prāptaṃ pūrvaṃ mayā dvija //
siṃcatā'nena bhūpena tvapaḥ pādāvanejanīḥ

biṃdavo dūramutkṣiptāstaiḥ sikto'haṃ kathaṃcana //
tena janmasmṛtirabhūtsarvapāpmā hataśca me

godhā janmāni bhāvyāni hyaṣṭā viṃśatikāni me /
dṛśyante daivasṛṣṭāni bibhye tairjanmabhirbhṛśam

na kāraṇaṃ prapaśyābhi tanme vistarato vada //
ityuktaḥ sa ṛṣiḥ prāha jñātvā vijñānacakṣuṣā

śṛṇu bhūpa pravakṣyāmi tava duryonikāraṇam //
na jalaṃ tu tvayā dattaṃ vaiśākhe mādhavapriye

tajjalaṃ sulabhaṃ matvā hyamūlyamiti niścitam //
nādhvagānāṃ dvijātīnāṃ gharmakāle'pyajānatā

tathā pātraṃ samutsṛjya hyapātre pratidattavān //
jvalantamagnimutsṛjya nahi bhasmani hūyate

bahudhā varṇitasyā'pi saugandhyādiyutasya ca //
kaṇṭakānvitavṛkṣasya na kurvaṃti samarcanam

viśiṣṭānāṃ pādapānāmaśvatthaḥ sevyatāṃ gataḥ //
tulasīṃ tu samutsṛjya bṛhatī pūjyate nu kim

anāthatvaṃ pūjyatāyāṃ na prayojakatāmiyāt //
paṃgvādyā ye'pyanāthā hi dayāpātraṃ hi kevalam

taponiṣṭhā jñānaniṣṭhāḥ śrutiśāstraviśāradāḥ //
viṣṇurūpāḥ sadā pūjyā netare tu kadācana

tatrāpi jñānino'tyarthaṃ viprā viṣṇoḥ sadaiva hi //
jñānināmapi bhūpāla viṣṇureva sadā priyaḥ //
tasmājjñānī sadā pūjyaḥ pūjyātpūjyataraḥ smṛtaḥ

avajñā sādhuvṛttānāmihā'mutra ca duḥkhadā //
sevā vai mahatāṃ puṃsāṃ pumarthānāṃ hi kāraṇam

koṭayo'pyandhajātīnāṃ na paśyaṃti yathā'yatham //
evaṃ mandāyutānāṃ tu saṃgatirnārthadā bhavet

nahyammayāni tīrthāni na devā mṛcchilāmayāḥ //
te punaṃtyurukālena darśanādeva sādhavaḥ

na sādhusevanātkvāpi sīdante taiḥ suśikṣitāḥ //
janmamṛtyujarādyairvā sudhayā''pyāyitā yathā

na jalaṃ tu tvayā dattaṃ sādhavo vā na sevitāḥ //
tena te durgatiśceyaṃ prāptā cekṣvākunaṃdana

vaiśākhe matkṛtaṃ puṇyaṃ tubhyaṃ dāsyāmi śāntaye //
bhūtaṃ bhavyaṃ bhavadyena karmajātaṃ vije ṣyasi

ityuktvā'pa upaspṛśya dadau puṇyamanuttamam

yadā dattaṃ brāhmaṇena snānaṃ caikadine kṛtam //
tena dhvastā'khilāghastu tyaktvā tāṃ gṛhagodhikām

divyaṃ vimānamāruhya divyasragvastrabhūṣaṇaḥ //
paśyatāmeva bhūtānāṃ maithilasya gṛhāṃtare

baddhāñjalipuṭo bhūtvā parikramya praṇamya ca //
anujñāto yayau rājā stūyamāno'marairdivam

tatra bhuktvā mahābhogānvarṣāyutamatandritaḥ //
sa eva cekṣvākukule kākutstho'bhūnmahāprabhuḥ

saptadvīpavatīpālo brahmaṇyaḥ sādhusaṃmataḥ //
devendrasya sakhā viṣṇoraṃśa eva mahāprabhuḥ

bodhitastu vasiṣṭhena vaiśākhoktānmanoramān //
anuṣṭhāyākhilāndharmāṃstena dhvastākhilā'śubhaḥ

divyaṃ jñānaṃ samāsādya viṣṇoḥ sāyujyamāptavān//
vaiśākhaḥ śubhadastasmātpuṃbhiḥ sarvairanuṣṭhitaḥ

āyuryaśaḥpuṣṭido'yaṃ mahāpāpaughanāśanaḥ //
pumarthānāṃ nidānaṃ ca viṣṇuḥ prīṇātyanena tu

cāturvarṇyanaraiḥ sarvaiścaturāśramavartibhiḥ //
anuṣṭheyo mahādharmo vaiśākhe mādhavāgame

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe vaiśākhamāsamāhātmye nāradāmbarīṣasaṃvāde gṛhagodhikākhyānaṃ nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ