Skanda Purana · Verses 2.6-2

// brahmovāca // //
śṛṇu nārada vakṣyāmi kārtikasya vrataṃ mahat //
yacchutvā sarvapāpebhyo mukto mokṣamavāpsyasi

kārtike māsi saṃprāpte niṣiddhāni ca varjayet //
tailābhyaṃgaṃ parānnaṃ ca tathā vai tailabhojanam

phalāni bahubījāni dhānyāni dvidalānyapi //
varjayetkārtike māsi nā'tra kāryā vicāraṇā

alābuṃ gṛṃjaraṃ caiva vṛṃtākaṃ bṛhatīphalam //
annaṃ paryuṣitaṃ vā'pi bhissaṭaṃ ca masūrikam

punarbhojanaṃ mādhvaṃ ca parānnaṃ kāṃsyabhojanam //
nakhaṃ carma ca chatrākaṃ kāṃji durgaṃdhameva ca

gaṇānnaṃ gaṇikānnaṃ ca tathā vai grāmayājinaḥ //
śūdrānnaṃ śadrasaṃparkaṃ sūtakānnaṃ tathaiva ca

śrāddhānnamṛtuśāṃtyāśca jātakaṃ nāmakaṃ tathā //
śleṣmātakaphalaṃ caiva varjayetkārtikavratī

niṣiddheṣu ca patreṣu bhojanaṃ naiva kārayet //
madhupālāśakadalījaṃbūplakṣamakūṭikāḥ //
etatpatreṣu bhoktavyaṃ puṣkare na kadācana

kārtike māsi saṃprāpte yaḥ kuryādvanabhojanam //
sa yāti paramaṃ lokaṃ viṣṇordevasya cakriṇaḥ

prātaḥsnānaṃ tu kartavyaṃ tathaiva haripūjanam //
kathāyāḥ śravaṇaṃ caiva kārtike śasyate mune

gopīcaṃdanadānaṃ tu godānaṃ śrotriyāya ca //
kartavyaṃ kārtike māsi tena mokṣamavāpnuyāt

kadalīphaladānaṃ tu dānaṃ dhātrīphalasya ca //
vastradānaṃ tathā kuryācchītārtāya dvijanmane

śākādidānaṃ kurvīta cānnadānaṃ viśeṣataḥ //
śāligrāmasya dānaṃ ca kartavyaṃ tu dvijanmane

paurāṇikāya yo dadyādāmānnaṃ ghṛtapāyasam //
sa caiśvaryamavāpnoti śatabrāhmaṇabhojanāt

kamalaiḥ pūjayedyastu kārtike kamalāpriyam //
sa tu puṇyamavāpnoti nā'tra kāryā vicāraṇā

kārtike tulasīpatraṃ yo bhaktyā viṣṇave'rpayet //
saṃsārācca vinirmukto yāti viṣṇoḥ paraṃ padam

kārtike ketakīpuṣpairarcayedgaruḍadhvajam //
pūjito janmasāhasraṃ nā'tra kāryā vicāraṇā

śaṃkhadānaṃ tu yaḥ kuryāttathā cakrāṃkitasya ca //
tasya pāpāni naśyaṃti dānamātrānna saṃśayaḥ

gītāpāṭhaṃ tu yaḥ kuryātkārtike viṣṇuvallabhe //
tasya puṇyaphalaṃ vaktuṃ nā'laṃ varṣaśatairapi

śrīmadrāgavatasyā'pi śravaṇaṃ yaḥ samācaret //
sarvapāpavinirmuktaḥ paraṃ nirvāṇamṛcchati

ekādaśyāṃ nirāhāramupavāsaṃ karoti yaḥ //
pūrvajanmakṛtātpāpānmucyate nā'tra saṃśayaḥ

śāligrāmasya naivedyaṃ koṭiyajñaphalaṃ labhet //
anyadevasya naivedyaṃ bhuktvā cāṃdrāyaṇaṃ caret

pūjākāle tu devasya ghaṇṭānādaṃ karoti yaḥ //
harestṛptiṃ parāṃ yāti manujo nā'tra saṃśayaḥ

parānnaṃ varjayedyastu kārtike viṣṇutuṣṭaye //
dāmodarasya prītiṃ sa samyakprāpnoti mānavaḥ

adhvagaṃ tu pariśrāṃtaṃ kāle ca gṛhamāgatam //
yo'tithiṃ pūjayedbhaktyā janmasāhasranāśanam

niṃdāṃ kurvaṃti ye mūḍhā vaiṣṇavānāṃ mahātmanām //
pataṃti pitṛbhiḥ sārddhaṃ mahāraurava saṃjñake

dṛṣṭvā bhāgavatānviprānsanmukho na ca yāti hi //
na gṛhṇāti haristasya pūjāṃ dvādaśavārṣikīm

niṃdāṃ bhagavataḥ śṛṇvaṃstatparasya janasya ca //
tato nā'paiti yaḥ so'pi hareḥ priyatamo nahi

pradakṣiṇāṃ tu yaḥ kuryātkārtike keśavasya hi //
padepade'śvamedhasya phalaṃ prāpnotyasaṃśayaḥ

daṃḍapraṇāmaṃ yaḥ kuryātkārtike keśavā'grataḥ //
rājasūyā'śvamedhānāṃ phalaṃ prāpnotyasaṃśayaḥ

kuṭumbabhojanaṃ caiva kārtike bhaktisaṃyutaḥ //
kārayedvipraśārdūla tasya puṇyamanaṃtakam

parastrīsaṃgamaṃ yastu kārtike kurute naraḥ //
tasya pāpasya viśrāṃtiryāvadvaktuṃ na śakyate

tulasīmṛttikāpuṃḍraṃ lalāṭe yasya dṛśyate //
yamastaṃ nekṣituṃ śaktaḥ kimu dūtā bhayaṃkarāḥ

śākaṃ vā lavaṇaṃ vā'pi yatkiṃcidvā bhaviṣyati //
taddeyaṃ kārtike māsi prītyarthaṃ śārṅgadhanvanaḥ

ityādyā bahavo dharmāḥ kārtike viṣṇuvallabhāḥ //
yathāśaktyā prakurvīta dharmaṃ devasya tuṣṭidam

harisaṃtuṣṭaye kāryastyāgo vā sveṣṭavastunaḥ//
māsāṃte dvijavaryāya dadyāttadvratapūrtaye

sarvavratāni caikatra satyavratamathaikataḥ//
tasmātsarvaprayatnena satyaṃ bhāṣeta sarvadā

anyadharmeṣvadhikṛtiḥ kulajātivibhāgataḥ //
adhikārī kārtike tu sarva eva jano bhavet

gogrāsaḥ kārtike māsi viśeṣādyaistu dīyate //
teṣāṃ puṇyaphalaṃ vaktuṃ na śaknoti pitāmahaḥ

viṣṇudevālayaṃ prātaḥ saṃmārjayati kārtike //
tasya vaikuṃṭhabhavane jāyate sudṛḍhaṃ gṛham

dadyātkārtikamāse tu dharmakāṣṭhāni bhūriśaḥ //
na tatpuṇyasya nāśosti kalpakoṭiśatairapi

sudhādi lepayedyastu kārtike viṣṇumaṃdire //
citrādikaṃ likhedvā'pi modate viṣṇusannidhau

devālaye vā tīrthe vā kṛto duṣṭairnṛpaiḥ karaḥ //
taṃ mocayaṃti ye lokāsteṣāṃ dharmaḥ sanātanaḥ

kārtike māsi yo vipro gabhastīśvarasannidhau //
śatarudrījapaṃ kuryānmaṃtrasiddhiḥ prajāyate

vārāṇasyāṃ tu yaiḥ sthitvā trivarṣaṃ kārtikavratam //
sopāṃgaṃ sāṃgaṃ yairmartyaiḥ kṛtaṃ bhaktyaikatatparaiḥ

iha loke phalaṃ teṣāṃ pratyakṣaṃ jāyate kila //
saṃpattyā caiva saṃtatyā yaśobhirdharmabuddhibhiḥ

palāṃḍuṃ śṛṃgaṃ māṃsaṃ ca śayyāṃ sauvīrakaṃ tathā //
rājikonmādikaṃ cā'pi cipiṭānnaṃ ca varjayet

dhātrīphalaṃ bhānuvāre paradeśāgamaṃ tathā //
tīrthaṃ vinā sadaiveha varjayetkārtikavratī

devavedadvijātīnāṃ gurugovratināṃ tathā //
strīrājamahatāṃ niṃdāṃ varjayetkārtikavratī

narakasya caturdaśyāṃ tailābhyaṃgaṃ ca kārayet //
anyatra kārtike māsi tailasnānaṃ vivarjayet //
nālikāṃ mūlakaṃ caiva kūṣmāṃḍaṃ ca kapitthakam //

rajasvalāṃtyaja mleccha patita'vratikaistathā //
dvijadviḍvedabāhyaiśca na vadetsarvadā vratī

ebhirdṛṣṭaṃ ca kākaiśca sūtikānnaṃ ca yadbhavet //
dviḥpācitaṃ ca dagdhānnaṃ naivādyādvaiṣṇavavratī

kramātkūṣmāṃḍabṛhatītaruṇīmūlakaṃ tathā //
śrīphalaṃ ca kaliṃgaṃ ca phalaṃ dhātrībhavaṃ tathā

nārikelamalābuṃ ca paṭolaṃ bṛhatīphalam //
carmavṛṃtākacavalīśākaṃ tulasijaṃ tathā

śākānyetāni varjyāni kramātpratipadādiṣu //
evameva hi māghe'pi kuryyācca niyamānvratī

kārtikavratinaḥ puṇyaṃ yathoktavratakāriṇaḥ //
na samartho bhavedvaktuṃ brahmā'pīha caturmukhaḥ

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe kārtikamāsamāhātmye kārtikavratanirūpaṇaṃnāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ