Skanda Purana · Verses 2.5-8

// // ambarīṣa uvāca // //
vaiśākhaḥ sarvadharmebhyastapodharmebhya eva ca //
sa kathaṃ sarvamāsebhyo dānebhyo'pyadhiko'bhavat

// nārada uvāca // //
tadvakṣyāmi mahāprājña śṛṇu caikamanā bhava //
kalpāṃte devarāḍviṣṇuḥ śeṣaśāyī mahāprabhuḥ

kukṣistha lokasaṅgho'yaṃ sa śete pralayārṇave //
aneko hyekatāṃ prāpya bhūtibhiryogamāyayā

nimeṣasyāvasāne tu śrutibhirbodhitastataḥ //
kukṣisthajīvasaṃghānāṃ rakṣāṃ cakre dayānidhiḥ

tattatkarmaphalaprāptyai sṛṣṭiṃ sraṣṭuṃ mano dadhe //
tasya nābherabhūtpadma sauvarṇaṃ bhuvanāśrayam

brahmāṇaṃ janayāmāsa vairājaṃ puruṣāhvayam //
tasminsasarja bhagavānbhuvanāni caturdaśa

bhinnakarmāśayānprāṇisaṅghāṃśca vividhānbahūn //
triguṇānprakṛtiṃ loke maryādāścādhipāṃstathā

varṇāśramavibhāgāṃśca dharmaklṛptiṃ ca so'karot //
vedaiścaturbhistatraiśca sahitānsmṛtibhistathā

purāṇairitihāsaiśca svājñārūpairmaheśvaraḥ //
ṛṣīnpravartakāṃścakre dharmaguptyai mahāprabhuḥ

taiḥ pravartitadharmāstu varṇāśramavibhāgajāḥ //
prajāḥ śraddadhire sarvāḥ svocitānviṣṇutoṣadān

tāṃstu pravartamānāṃstu svāśramāndraṣṭumīśvaraḥ //
hṛdistho'pyavyayaḥ sākṣādvibhīṣārthaṃ parīkṣayā

anūnānkuśalānyatra dharmānkurvaṃti vai prajāḥ //
sa kālaḥ ko bhavedvidvāniti sarcitayatprabhuḥ

varṣākālo mayā sṛṣṭaḥ sīdaṃtyastā imāḥ prajāḥ //
tatrānūnānna kurvaṃti dharmānpaṃkādyupadrutāḥ

tāndṛṣṭvā kopa eva syātteṣu tuṣṭirna me bhavet //
mayekṣitā na sīdaṃtu tasmāttānavalokaye

śaradyapi tathā pūrtiḥ karṣaṇānnaiva jāyate //
kecitpakvaphalāsaktāḥ kecidvṛṣṭibhirarditāḥ

kecicchītārditāścaiva tāndṛṣṭvā roṣa eva me //
vaiguṇyaṃ paśyataścaiva na me toṣo'bhijāyate

utthāpanaṃ tu necchaṃti prātarhemaṃta āgate //
kopo me'nutthitāndṛṣṭvā prātaḥ sūryodaye sati //

śiśire'pi tathaivārtāḥ prātaḥkāla imāḥ prajāḥ //
tathā pakvaphalādānāśaktā hyaniśamaṃjasā

punaḥ śītārditāḥ prātaḥsnānārthamiti ciṃtitāḥ //
teṣāṃ tu karmalopaḥ syānnaiva pūrtiḥ kathaṃcana

prekṣāyāḥ samayo nā'yamiti ciṃtā''kulo vibhuḥ //
vasaṃta samayaṃ mene sarvāpattinivārakam

snāne dāne tathā yāge kriyāyāṃ bhoga eva ca //
nānādharmavidhāne ca hyanukūlastvayaṃ hyṛtuḥ

aprayāsena labhyāni dravyāṇyasubhṛtāṃ dhuvam //
yena kenāpi dravyeṇa tuṣṭistanubhṛtāṃ bhavet

viṣṇorādhārabhūtānāṃ taddravyaṃ dharmasādhanam //
vasaṃte sakalaṃ dravyaṃ prāṇināṃ tu sukhāvaham

dānayogyaṃ dharmayogyaṃ bhogayogyaṃ tu sarvaśaḥ //
nirdhanānāṃ tu paṅvādi vikalānāṃ mahātmanām

dravyāṇi ca sulabhyāni jalādīni na saṃśayaḥ //
dravyairetaiḥ svātmahitaṃ dharmaṃ kurvaṃti matpriyāḥ

patraiḥ puṣpaiḥ phalairanyaiḥ śākaiścāpi priyoktibhiḥ //
sraktāṃbūlaiścandanādyaiḥ pādaprakṣālanādibhiḥ

praśrayādyairaho teṣāṃ varado'hamitīrayan //
saṃciṃtya bhagavānviṣṇuḥ pratasthe ramayā saha

vanāni sarvataḥ paśyanvikasatkusumāni ca //
hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇaṃ mattālidvijasevitam

āśramāṇāṃ mahārhāṇāṃ vanagrāmanivāsinām//
prāṃgaṇādīni ramyāṇi hyudyānāni sthalāni ca

ramāyai darśayanviṣṇuḥ saha devairmunīśvaraiḥ //
siddhacāraṇagandharvakinnaroragarākṣasaiḥ

stūyamāno'bhyagādgehānvarṇāśramanivāsinām //
mīnādikarkaṭāṃtaṃ vai sa tiṣṭhanramayā suraiḥ

sārddhaṃ pratīkṣya puruṣānkṛtākṛta saparyayā //
tatra dharmavatāṃ puṃsāṃ dadātīṣṭānmanorathān

mattānna sahate puṃso haratyāyurdhanādikam //
yadi kurvaṃti vaiśākhe saparyā paramātmanaḥ

tatrāpi calamūrtīnāṃ sādhūnāṃ yatra vai vibhuḥ //
māsevanyeṣu yajjātaṃ karmalopaṃ sahiṣyati

yathā deśāgataṃ bhūpaṃ dṛṣṭvā jānapadāḥ prajāḥ //
yadi taṃ copatiṣṭhanti praśrayādyairmahārhaṇaiḥ

tadā karādikaṃ nyūnaṃ pūrṇaṃ jānāti pārthivaḥ //
punarapyadhikaṃ ceṣṭaṃ tuṣṭo dāsyati niścitam

tadā tvakṛtapūjānāṃ daṇḍaṃ teṣāṃ karoti ca //
tathā viṣṇuḥ svakīyānāṃ vaiśākhe mādhavāgame

saparyāṃ kurvatāṃ puṃsāṃ dadātīṣṭānmanorathān //
akurvatāṃ tathā puṃsāṃ dhanādīni haratyalam

dharmagopturmahāviṣṇordevadevasya śārṅgiṇaḥ //
parīkṣākāla evā'yaṃ tasmānmāsottamo hyayam

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe vaiśākhamāsamāhātmye nāradāṃvarīṣasaṃvāde vaiśākhaśreṣṭhatvanirūpaṇaṃ nāma pañcamodhyāyaḥ