Skanda Purana · Chapter 2.4

// agastya uvāca // //
tasmāccaṃdraharisthānādāgneyyāṃ diśi saṃsthitaḥ //
devo dharmaharirnnāma kalikalmaṣanāśakaḥ

vedavedāṅgatattvajñaḥ svakarmapariniṣṭhitaḥ //
purā samāgato dharmastīrthayātrācikīrṣayā

āgatya ca cakāroccairyātrāṃ tatrādareṇa saḥ //
dṛṣṭvā māhātmyamatulamayodhyāyāḥ savismayaḥ

vidhāya svabhujāvūrdhvau vipro'vocanmudānvitaḥ //
aho ramyamidaṃ tīrthamaho māhātmyamuttamam

ayodhyāsadṛśī kāpi dṛśyate nāparā purī //
yā na spṛśati vasudhāṃ viṣṇucakrasthitā'niśam //

yasyāṃ sthito hariḥ sākṣātseyaṃ kenopamīyate //
aho tīrthāni sarvāṇi viṣṇulokapradāni vai

aho viṣṇuraho tīrthamayodhyā'ho mahāpurī //
aho māhātmyamatulaṃ kiṃ na ślāghyamihāsthitam

ityuktvā tatra bahuśo nanarta pramadākulaḥ //
dharmo māhātmyamālokya ayodhyāyā viśeṣataḥ

taṃ tathā nartamānaṃ vai dharmaṃ dṛṣṭvā kṛpānvitaḥ //
āvirbabhūva bhagavānpītavāsā hariḥ svayam //
taṃ praṇamya ca dharmo'tha tuṣṭāva harimādarāt

// dharma uvāca // //
namaḥ kṣīrābdhivāsāya namaḥ paryaṃkaśāyine //
namaḥ śaṃkarasaṃspṛṣṭadivyapādāya viṣṇave

bhaktyārccitasupādāya namo'jādipriyāya te //
śubhāṃgāya sunetrāya mādhavāya namo namaḥ

namo'ravindapādāya padmanābhāya vai namaḥ //
namaḥ kṣīrābdhikallolaspṛṣṭagātrāya śārṅgiṇe

ॐ namo yoganidrāya yogarkṣairbhāvitātmane //
tārkṣyāsanāya devāya govindāya namonamaḥ

sukeśāya sunāsāya sulalāṭāya cakriṇe //
suvastrāya suvarṇāya śrīdharāya namonamaḥ

subāhave namastubhyaṃ cārujaṃghāya te namaḥ //
suvāsāya sudivyāya suvidyāya gadābhṛte

keśavāya ca śāṃtāya vāmanāya namonamaḥ //
dharmapriyāya devāya namaste pītavāsase

// agastya uvāca // //
iti stuto jagannātho dharmeṇa śrīpatirmudā //
uvāca sa hṛṣīkeśaḥ prīto dharmamudāradhīḥ

// śrībhagavānuvāca // //
tuṣṭo'haṃ bhavato dharma stotreṇānena suvrata //
varaṃ varaya dharmajña yaste syānmanasaḥ priyaḥ

stotreṇānena yaḥ stauti mānavo māmatandritaḥ //
sarvānkāmānavāpnoti pūjitaḥ śrīyutaḥsadā

// dharma uvāca // //
yadi tuṣṭosi bhagavandevadeva jagatpate //
tvāmahaṃ sthāpayāmyatra nijanāmnā jagadguro

// agastya uvāca // //
evamastviti saṃprocyābhavaddharmaharirvibhuḥ //
smaraṇādeva mucyeta naro dharmaharervibhoḥ

sarayūsalile snātvā suciṃtākulamānasaḥ //
devaṃ dharmahariṃ paśyetsarvapāpaiḥ pramucyate

atra dānaṃ tathā homaṃ japo brāhmaṇabhojanam //
sarvamakṣayatāṃ yāti viṣṇuloke nivāsakṛt

ajñānājjñānato vāpi yatkiṃcidduṣkṛtaṃ bhavet //
prāyaścittaṃ vidhātavyaṃ tannāśāya prayatnataḥ

prāyaścittena vidhinā pāpaṃ tasya praṇaśyati//
tasmādatra prakarttavyaṃ prāyaścittaṃ vidhānataḥ

ajñānājjñānato vāpi rājādernigrahāttathā //
nityakarmanivṛttiḥ syādyasya puṃso'vaśātmanaḥ //
tenāpyatra vidhātavyaṃ prāyaścittaṃ prayatnataḥ

atra sākṣātsvayaṃ devo viṣṇurvasati sādaraḥ //
tasmādvarṇayituṃ śakyo mahimā na hi mānavaiḥ

āṣāḍhe śukla pakṣasya ekādaśyāṃ dvijottama //
tasya sāṃvatsarī yātrā kartavyā tu vidhānataḥ

svargadvāre naraḥ snātvā dṛṣṭvā dharmahariṃ vibhum //
sarvapāpaviśuddhātmā viṣṇuloke vasetsadā

tasmāddakṣiṇadigbhāge svarṇasya khaniruttamā //
yatra cakre svarṇavṛṣṭiṃ kubero raghujādbhayāt

//
// vyāsa uvāca // //
bhagavanbrūhi tattvajña svarṇavṛṣṭirabhūtkatham //
kuberasya kathaṃ bhītirutpannā raghubhūpateḥ

etatsarvaṃ samācakṣva vistarānmama suvrata //
śrutvā kathārahasyāni na tṛpyati mano mama

// agastya uvāca // //
śṛṇu vipra pravakṣyāmi svarṇasyotpattimuttamām //
yasya śravaṇato nṛṇāṃ jāyate vismayo mahān

āsītpurā raghupatirikṣvākukulavarddhanaḥ //
raghurnijabhujodāravīryaśāsitabhūtalaḥ

pratāpatāpitārātivargavyākhyātasadyaśāḥ //
prajāḥ pālayatā samyaktenanītimatā satā

yaśaḥpūreṇa samaliptā diśo daśa sitatviṣā //
sa cakre prauḍhavibhavasādhanāṃ vijayakramāt

nānādeśānsamākramya caturaṃgabalānvitaḥ //
bhūtāni vaśamānīya vasu jagrāha daṇḍataḥ

utkṛṣṭānnṛpatīnvīro daṃḍayitvā balādhikān //
ratnāni vividhānyāśu jagrāhātibalastadā

sa vijitya diśaḥ sarvā gṛhītvā ratnasaṃcayam//
ayodhyāmāgato rājā rājadhānīṃ ca tāṃ śubhām

tatrāgatya ca kākutstho yajñāyotsukamānasaḥ //
cakāra nirmalāṃ buddhiṃ nijavaṃśocitakriyāma

vasiṣṭhaṃ munimājñāya vāmadevaṃ ca kaśyapam

anyānapi muniśreṣṭhānnānātīrthasamāśritān //
samānayadvinītena dvijavaryeṇa bhūpatiḥ

dṛṣṭvā sthitānsa tānsarvānpradīptāniva pāvakān //
tānāgatānviditvātha raghuḥ parapuraṃjayaḥ //
niścakrāma yathānyāyaṃ svayameva mahāyaśāḥ

tato vinītavatsarvānkākutstho dvijasattamān //
uvāca dharmayuktaṃ ca vacanaṃ yajñasiddhaye

// raviruvāca //
munayaḥ sarva evaite yūyaṃ śṛṇuta madvacaḥ //
yajñaṃ vidhātumicchāmi tatrājñāṃ dātumarhatha

sāṃprataṃ māmako yajño yuktaḥ syānmunisattamāḥ //
etadvicāryya tattvena brūta yūyaṃ munīśvarāḥ //

// munaya ūcuḥ // //
rājanviśvajidākhyāto yajñānāṃ yajña uttamaḥ //
sāṃprataṃ kuru taṃ yatnānmā vilaṃbaṃ vṛthā kṛthāḥ

//
// agastya uvāca //
nṛpaścakre tato yajñaṃ viśvadigjayasaṃjñitam //
nānāsaṃbhāramadhuraṃ kṛtasarvasvadakṣiṇam

nānāvidhena dānena munisaṃtoṣaharṣakṛt //
sarvasvameva pradadau dvijebhyo bahumānataḥ

teṣu viśveṣu yāteṣu pūjiteṣu gṛhānsvakān //
bandhuṣvapi ca tuṣṭeṣu muniṣu praṇateṣu ca

tena yajñena vidhivadvihitena nareśvaraḥ //
śuśubhe śobhanācāraḥ svarge deveṃdravatkṣaṇāt

tatrāṃtare samabhyāyānmuniryamavatāṃ varaḥ //
viśvāmitramuneraṃtevāsī kautsa iti smṛtaḥ

dakṣiṇārthaṃ gurorddhīmānpāvituṃ taṃ nareśvaram //
caturdaśasuvarṇānāṃ koṭīrāhara satvaram //

maddakṣiṇeti guruṇā nirbandhādyācito ruṣā //
āgataḥ sa muniḥ kautsastato yācitumādarāt //
raghuṃ bhūpālatilakaṃ dattasarvasvadakṣiṇam //

tamāgatamabhipretya raghurādaratastadā //
utthāya pūjayāmāsa vidhivatsa paraṃtapaḥ //
saparyyāsīttasya sarvā mṛtpātravihitakriyā

pūjāsaṃbhāramālokya tādṛśaṃ taṃ munīśvaraḥ //
vismito'bhūnnirānando dakṣiṇā''śāṃ parityajan //
uvāca madhuraṃ vākyaṃ vākyajñānaviśāradaḥ //

// kautsa uvāca // //
rājannabhyudayaste'stu gacchāmyanyatra sāṃpratam

gurvarthāharaṇāyaiva dattasarvasvadakṣiṇam //
tvāṃ na yāce dhanābhāvādato'nyatra vrajāmyaham

// agastya uvāca // //
ityuktastena muninā raghuḥ parapuraṃjayaḥ //
kṣaṇaṃ dhyātvā'bravīdenaṃ vinayādvihitāṃjaliḥ

// raghuruvāca // //
bhagavaṃstiṣṭha me harmye dinamekaṃ munivrata //
yāvadyatiṣye bhagavanbhavadarthārthamuccakaiḥ

// agastya uvāca // //
ityuktvā paramodāravaco munimudāradhīḥ //
pratasthe ca raghustatra kuberavijigīṣayā

tamāyāṃtaṃ kubero'tha vijñāpya vacanoditaiḥ //
prasannamanasaṃ cakre vṛṣṭiṃ svarṇasya cākṣayām

svarṇavṛṣṭirabhūdyatra sā svarṇakhaniruttamā //
sa muniṃ darśayāmāsa khaniṃ tena niveditām

tasmai samarpayāmāsa tāṃ raghuḥ khanimuttamām //
munīndro'pi gṛhītvāśu tato gurvarthamādarāt

rājñe nivedayāmāsa sarvamanyadguṇādhikaḥ //
varānatha dadau tuṣṭaḥ kautso matimatāṃ varaḥ

// kautsa uvāca // //
rājam̐llabhasva satputraṃ nijavaṃśaguṇānvitam //
iyaṃ svarṇakhanistūrṇaṃ manobhīṣṭaphalapradā

bhūyādatra paraṃ tīrthaṃ sarvapāpaharaṃ sadā //
atra snānena dānena nṛṇāṃ lakṣmīḥ prajāyate

vaiśākhe śukladvādaśyāṃ yātrā sāṃvatsarī smṛtā //
nānābhīṣṭaphalaprāptirbhūyānmadvacasā nṛṇām

// agastya uvāca // //
iti dattvā varānrājñe kautsaḥ saṃtuṣṭamānasaḥ //
pratasthe nijakāryārthe gurorāśramamutsukaḥ

rājā sa kṛtakṛtyo'tha śeṣaṃ saṃgṛhya taddhanam//
dvijebhyo vidhivaddattvā pālayāmāsa vai prajāḥ

evaṃ svarṇakhanerjātaṃ māhātmyaṃ ca munīśvarāt

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe'yodhyāmāhātmye dharmaharisvarṇakhanimāhātmyavarṇanaṃnāma caturtho'dhyāyaḥ