Skanda Purana · Verses 2.36-3

// atha varāhakṛtadharaṇyuddharaṇakramaḥ//
// bharadvāja uvāca // //
purā niśātyaye dhātuḥ prabuddho madhusūdanaḥ //
punaḥ pravṛttiṃ bhūtānāmanviyeṣa dhiyā bhṛśam

vinā vasumatīmanye bhūtaughadharaṇakṣamāḥ //
na bhavantīti hṛdaye tarkastasyājaniṣṭa ca

apaśyatpraṇidhānena mahīṃ pātālagocarām//
atimātrabhayodvignāṃ parītāṃ mahatāmbunā

pratipede tadā rūpaṃ bhūsamuddharaṇocitam //
upakarmoṣṭhamanalajihvaṃ praṇavaghoṣaṇam

caturāmnāyacaraṇaṃ prāyaścittakhurāṃcitam //
prāgvaṃśakāyaṃ vilasaddarbharomāvalīyutam

pravargyāvartasaṃpannaṃ dakṣiṇāgnyudarānvitam //
sruktuṇḍamakhilaiḥ sarvaiḥ saṃvibhaktāṃgasandhikam

divyasūktasaṭājālaṃ paratrahmaśirastathā //
havyakavyarayopetaṃ viśuddhapaśujānukam

uktātyuktādikacchandomārgamaṃtra balānvitam //
sarvayajñamayaṃ divyaṃ vārāhaṃ rūpamāsthitaḥ

anveṣṭuṃ dharaṇīmabdherviveśa salilāṃtaram //
daṃṣṭrābālaśaśāṃkotthalasatkāṃticayairhaṭhāt//

kalpāṃtasamayasphītaṃ tamisramapasārayan //
abhibhūtāṃbubhṛdghoṣairmuhurbrahmāṇḍakandarām

ninādamukharāṃ kurvangāḍhairghurughurusvanaiḥ //
khuraprakhuravinyāsairjarjarīkṛtavigraham

itastato viluṭhayannuragāṇāmadhīśvaram //
tīvrairniḥśvāsapavanairāpātālaṃ saritpateḥ

prāpayannatalasparśamantaraṃ darśanīyatām //
atidīrgheṇa pātreṇa magnonmagnena vāridheḥ

saṃkṣobhitāni pāthāṃsi kurvannantaryayau tadā //
saptapātālamūlādhaḥ sthitāṃ toye bhayākulām

vepamānāṃ samālokya dharaṇīṃ hṛṣṭamānasaḥ //
tāmāropya svadaṃṣṭrāgramunmamajja saritpateḥ

saṃstūyamāno munibhirjanalokanivāsibhiḥ //
tasminnudvahati premṇā deve vasumatīṃ kṣaṇam

pratisārā babhūvādho vāridhemarṅgalocitā //
taduttāraṇavelāyāṃ varāhavapuṣo'rjuna

gambhīraghoṣairambhodhiḥ prāpa maṃgalatūryatām //
udvṛttavīcivikṣiptaśīkarāsārasaṃgataḥ

bheje muktāphalacayo maṃgalākṣatavibhramam//
udūḍhā tena devena sā babhau salilāplutā

gāḍharāgasamutpannasvedaklinnatanūriva //
itthamuddhṛtya bhagavānmahīṃ pātālamūlataḥ

sudṛḍhaṃ sthāpayāmāsa madhye'mbunidhipāthasām //
tenoddhṛtāyāṃ medinyāṃ pūrṇaṃ tadbhūnabhontare

jalaṃ tatkṛtamaryādā'vyavacchinnamabhūttadā //
saṃsthāpya pṛthivīmitthaṃ tadīyādhārasiddhaye

diggajānahirājaṃ ca kamaṭhaṃ ca nyaveśayat //
teṣāmapi ca sarveṣāmādhāratvena sādaram

avyaktarūpāṃ svāṃ śaktiṃ yuyoja ca dayānidhiḥ //
tato dharāṃ samuddhṛtya sthitaṃ kiṭitanuṃ harim

tuṣṭuvuḥ sanakādyāstaṃ janalokanivāsinaḥ //
tadā varāhavapuṣamārādhya puruṣottamam

tadājñayā jagadbrahmā yathāpūrvamakalpayat

// arjuna uvāca // //
kalpāntasalile magnā kathaṃ tiṣṭhati bhūriyam //
saptapātālalokādhaḥ kimādhārā mahāmune

kalpakālaḥ kiyāneṣa syāttadvṛttiśca kīdṛśī

// atha kalpavṛttāṃtavarṇanapūrvakaṃ śvetavarāhāvatāravarṇanam // //
etadvistārya sakalaṃ mama brahmanmune vada

// bharadvāja uvāca // //
vināḍikānāṃ ṣaṣṭyā syānnāḍikaikā dinaṃ bhavet //
tatṣaṣṭyā divasāstriṃśanmāsaḥ pakṣadvayātmakaḥ

māsau dvāvṛturityuktastaiḥ ṣaṅbhirvatsaro bhavet //
ayanadvitayākāraḥ śītavarṣoṣṇasaṃśrayaḥ

devāsurāṇāmanyoyamahorātraṃ viparyayāt //
uttaraṃ dakṣiṇe bhānorayane te yathākramam

mānuṣābdaiḥ khakhavyomakhākṣipāvakasāgaraiḥ //
mahāyugaṃ bhavetpārtha kṛtādyākārasaṃyutam //

saptatyā saikayā kālo yugānāmantaraṃ manoḥ //
asmiñchvetavarāhākhye kalpe jātānmanūñchṛṇu

svāyaṃbhuvaḥ syātprathamastataḥ svārociṣo manuḥ //
uttamastāmasākhyaśca raivataścākṣuṣāhvayaḥ

ete gatāḥ prāṅmanavaḥ ṣaṭsendrasuratāpasāḥ //
vaivasvato vartate'dya saptamo manurarjuna

ādityavasurudrādyāstatkāle devatāgaṇāḥ //
iṣṭvāśvamedhaśatakaṃ tejasvī prāpa śakratām

viśvāmitro'hamatriśca jamadagniśca kaśyapaḥ //
vasiṣṭho gautamaścaiva te vai saptarṣayo'rjuna

ikṣvākupramukhāḥ śūrā manuputrā mahābalāḥ //
avaniṃ pālayāmāsurnityaṃ dharmaparāyaṇāḥ

sūryadakṣabrahmadharmarudrāṇāṃ pañca sūnavaḥ //
sāvarṇiraucyabhaumādyā bhaviṣyanmanusaptakam

caturdaśa vidhātuste bhavanti manavo'hani //
tatkalpasaṃjñaṃ tasyānte niśā syāttatsamā śṛṇu

dināvasānasamaye brahmaṇaḥ pāṇḍunandana //
jāyate'vagraho ghoraḥ pṛthivyāṃ śatavārṣikaḥ

tasminnavagrahe pṛthvyāṃ nīrasāyāṃ dhanañjaya //
caturvidhāni bhūtāni samāyānti parikṣayam

tadā taptaśikhākārairupeto gharmadīdhitiḥ //
mayūkhairagnisadṛśairvamadbhiḥ pāvakacchaṭāḥ

vinaṣṭagrāmanagaraśailavṛkṣādikānanā //
kūrmapṛṣṭhopamorvī syāttaptāyaḥpiṇḍasannibhā

tato vidhāturgātrebhyaḥ samutpannā mahāghanāḥ //
ācchādayanto gaganaṃ garjitadhvānabandhurāḥ

sitapītāruṇaśyāmāścitravarṇāśca bhīṣaṇāḥ //
śailebhasaudhavṛkṣādinānārūpasamanvitāḥ

te śatābdamitaṃ kālaṃ mahāvṛṣṭiṃ vitanvate //
tenāmbhasā śamaṃ yāti sūryodbhūto mahānalaḥ

bhūyaśca śatavarṣāṇi varṣantyugraṃ mahāghanāḥ //
tadambhasā samudvelā vikṛtiṃ yānti vārddhayaḥ

kalpāntāmbudanirmuktaṃ lokānvyāpnoti tajjalam //
bhūrbhuvaḥsvarmaharlokānāvṛṇoti tamo mahat //
tadā nimagnā salile mahī pātālamūlagā

anaṣṭā kathamapyāste brahmaśaktyavalambitā //
atha niḥśvāsasaṃbhūto māruto brahmaṇo'rjuna

utsārayati tānsarvānkalpāntotthānmahāghanān //
evaṃ pravṛddhaḥ pavanaḥ śatasaṃvatsarātmakam

kālaṃ nirantaraṃ vāti durnivārarayotthitaḥ //
tamugramanilaṃ hitvā harernābhisaroruhe

yoganidrāmavāpnoti tasminpāthasi padmabhūḥ //
yoganidrānuṣaktasya yāti tasya jagadvibhoḥ

tāvatī śarvarī pārtha dinaṃ yāvatpramāṇakam //
niśāyāṃ samatītāyāmutthito vegavānpunaḥ

sṛjapyakhilajantūnvai pūrvavacchāsanāddhareḥ //
kalpekalpe samucitai rūpaiḥ pāti jagaddhariḥ / ५६ //
asminkalpe śvetavarṇāṃ prāptavānyajñapotritām//
varāhavapuṣā devo viharannavanītale

svapūrvaniyatāvāsaṃ prapede veṃkaṭācalam //
svāmipuṣkariṇītīre caraṃściramadhokṣajaḥ

bhaktyā paramayā yuktamapaśyajjalajāsanam //
saṃpūjya prārthayāmāsa brahmā taṃ bhūtabhāvanam

purātanīṃ nijāṃ svāminbhaja divyāṃ tanūmiti //
gṛhītvānunayaṃ tasya tyaktvā tāṃ sūkarākṛtim

ananyabhajanīyāṃ svāṃ prāpa viśvātmikāṃ tanum //
tathāsthitaṃ girau tatra kṛtvāpyutsāhamūrjitam //

draṣṭuṃ na śekuḥ sarve'pi kālena bahunāpi ca

// arjuna uvāca // //
darśanasmaraṇādīnāṃ hariritthamagocaraḥ //
kathaṃ pratyakṣatāṃ prāpa mānuṣāṇāṃ mahāmune

bhāgyabhūto'tha jagatāṃ yaḥ ko vā''rādhya taṃ vibhum //
iha prakāśayāmāsa kathāmetāṃ nivedaya

harikathāśravaṇaṃ duritāpahaṃ kathayatāṃ sakalāgamavidbhavān //
sukṛtināṃ nanu saṃprati dhuryatā munivareṇya mamādya samāgatā

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīveṃkaṭācalamāhātmye suvarṇamukharīmāhātmyapraśaṃsāyāṃ varāhāvatārakīrtanaṃ nāma ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ