Skanda Purana · Chapter 2.35

// brahmovāca // //
vaikuṇṭhākhyacaturdaśyā māhātmyaṃ te vadāmyaham //
vālakhilyaiḥ purā proktaṃ saṃkṣepeṇa śṛṇuṣva tat

// vālakhilyā ūcuḥ // //
kārtikasya site pakṣe caturdaśyāṃ samāgamat //
vaikuṇṭheśastu vaikuṇṭhādvārāṇasyāṃ kṛte yuge

rātryāṃ turyāṃśaśeṣāyāṃ snātvā'sau maṇikarṇike //
gṛhītvā hemapadmānāṃ sahasraṃ vai tato'vrajat

atibhaktyā pūjayituṃ śivayā sahitaṃ śivam //
vidhāya pūjāṃ vaiśveśīṃ tataḥ padmairapūjayat

sahasrasaṃkhyāṃ kṛtvādāvekanāmnā tataḥ param //
ārabdhaṃ pūjanaṃ tena śivastadbhaktimaikṣata

ekaṃ padmaṃ padmamadhyānnilīyā''ttaṃ hareṇa tu //
tataḥ pūjitavānviṣṇurekonaṃ kamalaṃ tvabhūt

itastatastena dṛṣṭaṃ padmaṃ tiṣṭhati na kvacit //
kamaleṣu bhramo jāto'thavā nāmasu me bhramaḥ

kṣaṇaṃ vicārya sa harirna me nāmabhramo'bhavat //
padme caiva bhramo jāto vicāryaivaṃ punaḥpunaḥ

sahasrapadmasaṃkalpaḥ pūjārthaṃ tu kṛto mayā //
arcyaḥ kathaṃ mahādeva ekonakamalairmayā

yadyānetuṃ gamiṣyāmi bhaṃgaḥ syādāsanasya tu //
ataḥ paraṃ kiṃ vidheyaṃ cintodvigno haristadā

ekaḥ prakāra utpanno hṛdaye'sya munīśvarāḥ //
puṇḍarīkākṣa ityevaṃ māṃ vadaṃti munīśvarāḥ

netraṃ me padmasadṛśe padmārthe tvarpayāmyaham //
iti niścitya manasā dattvā tarjanikāṃ sa tu

netramadhyāttadutpāṭya mahādevastu pūjitaḥ //
tato maheśvarastuṣṭo vākyametaduvāca ha

// mahādeva uvāca // //
tvatsamo nāsti madbhaktastrailokye sacarācare //
rājyaṃ dattaṃ trilokyāste bhava tvaṃ lokapālakaḥ

anyaṃ varaya bhadraṃ te varaṃ yanmanasepsitam //
avaśyameva dāsyāmi nātra kāryā vicāraṇā

madbhaktiṃ tu samālaṃbya ye dviṣaṃti janārdanam //
te maddveṣyā narā viṣṇo vrajeyurnarakaṃ dhruvam

// // viṣṇuruvāca // //
trailokyarakṣākaraṇaṃ mamādiṣṭaṃ maheśvara //
dumardāśca mahāsattvā daityā māryāḥ kathaṃ mayā

/
// śiva uvāca // //
etatsudarśanaṃ cakraṃ mahādaityanikṛṃtanam //
gṛhāṇa bhagavanviṣṇo mayā tubhya niveditam

anena sarvadaityānāṃ bhagavankadanaṃ kuru //
evaṃ cakraṃ harerdattvā tato vacanamabravīt

// śiva uvāca // //
varṣe ca hemalaṃbākhye māse śrīmati kārtike //
śuklapakṣe caturdaśyāmaruṇābhyudayaṃ prati

mahādevatithau brāhme muhūrte maṇikarṇike //
snātvā vaiśveśvaraṃ liṃgaṃ vaikuṇṭhādetya pūjitam

sahasrakamalaistasmādbhaviṣyati mama priyā //
vikhyātā sarvalokeṣu vaikuṇṭhākhyā caturdaśī

anyaṃ varaṃ prayacchāmi śṛṇu viṣṇo vaco mama //
pūrvarātreṣu te pūjā kartavyā sarvajātibhiḥ

upavāsaṃ divā kuryātsāyaṃkāle tavārcanam //
paścānmamārcanaṃ kāryamanyathā niṣphalaṃ bhavet

grāhyā tu haripūjāyāṃ rātrivyāptā caturdaśī //
aruṇodayavelāyāṃ śivapūjāṃ samācaret

sahasrakamalairviṣṇurādau yaiḥ pūjito naraiḥ//
paścācchivaḥ pūjitaścejjīvanmuktāsta eva hi

sāyaṃ snātvā paṃcanade biṃdumādhavamarcayet //
snātvā yo viṣṇukāṃcyāṃ vā'naṃtasenaṃ samarcayet

rudrakāṃcyāṃ tataḥ snātvā praṇaveśaṃ samarcayet //
ādau snātvā vahnitīrthe yajennārāyaṇaṃ tataḥ

retodake tataḥ snātvā kedāreśaṃ samarcayet //
ādau snātvā sūryaputryāṃ veṇīmādhavamarcayet

jāhnavyāṃ ca tataḥ snātvā saṃgameśaṃ prapūjayet //
sarvāḥ śriyastasya vaśyāḥ satyaṃ viṣṇo mayoditam

evaṃ tasmai varāndattvā hyaṃtardhānaṃ yayau śivaḥ //
tasmātsarvaprayatnena pūjyau hariharāvubhau

kalau daśasahasrāṇi viṣṇustyajati medinīm //
tadarddhaṃ jāhnavītoyaṃ tadarddhaṃ grāmadevatāḥ

kārtikyāṃ pūrṇimāyāṃ tu kuryāttraipuramutsavam //
dīpo deyo'vaśyameva sāyaṃkāle śivālaye

*
tripuro nāma daityeṃdraḥ prayāge tapa āsthitaḥ //
tapasā tasya saṃtuṣṭo dadau brahmā varaṃ param

devāsuramanuṣyebhyo na te mṛtyurbhaviṣyati //
iti labdhavaro daityo viśvakarmavinirmitam

tripurākhyaṃ vimānaṃ tamāruhya bhuvanatrayam //
yadā vai pīḍayāmāsa tadā devaiḥ stuto haraḥ

tripuraṃ ghātayāmāsa bāṇenaikena śatruhā //
kārtikyāṃ pūrṇimāyāṃ tu sarve devāḥ pratuṣṭuvuḥ

tasmindine sarvadevairdīpā dattā harāya ca //
sarvathaiva pradeyāśca dīpāstu haratuṣṭaye

viṃśatiḥ saptaśatakāḥ sahitā dīpavartayaḥ //
dadaddīpaṃ pūrṇimāyāṃ sarvapāpaiḥ pramucyate

paurṇamāsyāṃ tu saṃdhyāyāṃ kartavyastripurotsavaḥ //
dadyādanena mantreṇa pradīpāṃśca surālaye

kīṭāḥ pataṃgā maśakāśca vṛkṣā jale sthale ye vicaraṃti jīvāḥ //
dṛṣṭvā pradīpaṃ na ca janmabhāgino bhavaṃtu nityaṃ śvapacā hi viprāḥ

kāryastasmātpaurṇamāsyāṃ tripurāya mahotsavaḥ //
kārtikyāṃ kṛttikāyoge yaḥ kuryātsvāmidarśanam //

sapta janma bhavedvipro dhanāḍhyo vedapāragaḥ //
atra kṛtvā vṛṣotsargaṃ naktācchaivapuraṃ vrajet

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe kārtikamāsamāhātmye vaikuṇṭhacaturdaśī tripurīpūrṇimāvratavidhānakathanaṃnāma paṃcatriṃśo'dhyāyaḥ