Skanda Purana · Verses 2.3-2

// // brahmovāca // //
bhūyaḥ śṛṇuṣva vipreṃdra kārtikasya ca vaibhavam //
daśamīdinamārabhya daśamyāṃ tu samāpayet

paurṇamāsīṃ samārabhya paurṇamāsyāṃ samāpayet //
āśvinasya haridinīṃ samārabhya tu bhaktimān

dāmodaraṃ namaskṛtya kuryātsaṃkalpamāditaḥ //
dāmodara namaste'stu sarvapāpavināśana

kārtikasya vrataṃ kartumanujñāṃ dātumarhasi //
nirvighnaṃ kuru deveśa āmāsaṃ puruṣottama

iti saṃprārthya vidhinā kārtikavratamācaret //
anūruṃ vadatā proktaṃ bhāskareṇa śrutaṃ mayā //
kalau ca svargagamanakāraṇaṃ śrūyatāṃ hi tat

// sūrya uvāca // //
dvādaśānāṃ tu māsānāṃ mārgaśīrṣo'tipuṇyadaḥ

tasmātpuṇyaphalaḥ prokto vaiśākho narmadātaṭe //
tato lakṣaguṇaḥ proktaḥ prayāge māghamāsakaḥ //

tasmānmahāphalaḥ proktaḥ kārtiko jalamātrake //
ekataḥ sarvadānāni vratāni niyamāstathā

ekataḥ kārtikasnānaṃ brahmaṇā tulayā dhṛtam //
saṃtatiścaiva saṃpattiḥ kalau yeṣāṃ prajāyate

avaśyaṃ taiḥ kṛtaṃ viddhi kārtikasnānamādarāt //
snānaṃ ca dīpadānaṃ ca tulasīvanapālanam

bhūmiśayyā brahmacaryyaṃ tathā dvidalavarjanam //
viṣṇusaṃkīrtanaṃ satyaṃ purāṇaśravaṇaṃ tathā

kārtike māsi kurvaṃti jīvanmuktāsta eva hi //
na kārtikasamaṃ dharmyamarthyaṃ no kārtikātparam

na kārtikasamaṃ kāmyaṃ mokṣadānaṃ na kārtikāt //
yudhiṣṭhireṇa dharmārthamarthārthaṃ ca dhruveṇa ca

śrīkṛṣṇena tu kāmārthaṃ mokṣārthaṃ nāradena ca //
kṛtametadvrataṃ tasmācchreṣṭhaṃ kṛṣṇapriyaṃ ca hi

//
// aruṇa uvāca // //
brūhi bhāskara sarvātmankadā''rabhya vrataṃ kṛtam//
saphalaṃ jāyate samyakkā ca pūjyā'tra devatā

// bhāskara uvāca //
ahaṃ viṣṇuśca śarvaśca devī vighneśvarastathā //
eko'haṃ paṃcadhā jāto nāṭye sūtradharo yathā

asmākaṃ sarva evaite bhedā viddhi khageśvara //
tasmātsauraiśca gāṇeśaiḥ śāktaiḥ śaivaiśca vaiṣṇavaiḥ

kartavyaṃ kārtikasnānaṃ sarvapāpāpanuttaye //
sūryasya prītaye kāryaṃ tulāsaṃsthe divākare

iṣapūrṇāṃ samārabhya yāvatkārtikapūrṇimā //
tāvatsnānaṃ vidhātavyaṃ śivasaṃtuṣṭaye naraiḥ

devīpakṣaṃ samārabhya mahārātricaturdaśī //
tāvatsnānaṃ vidhātavyaṃ devī saṃprīyatāmiti

gaṇapakṣaṃ samārabhya kṛṣṇā yā kārtike bhavet//
caturthī tāvadeva syātsnānaṃ gaṇapatuṣṭaye

ekādaśīṃ samārabhya āśvinasyā'sitetarām //
ekādaśyāṃ kārtikasya śuklāyāṃ paripūryate //
kṛtaṃ yena tu tasya syātparituṣṭo janārdanaḥ

na kārtikasamo māso na kāśīsadṛśī purī //
na prayāgasamaṃ tīrthaṃ na devaḥ keśavātparaḥ

prasaṃgādvā balātkārairjñātvājñātvā kṛtaṃ bhavet //
snānaṃ kārtikamāsasya na paśyedyamayātanām

snānārthaṃ cenna sāmarthyaṃ datvānyasmai dhanādikam //
snātasya tasya hastasya grahaṇā puṇyabhāgbhavet

athavā kārtikasnānaṃ ye kurvaṃti dvijātayaḥ //
teṣāṃ prāvaraṇaṃ dattvā snānajaṃ phalamāpnuyāt

rādhādāmodaraḥ pūjyaḥ kārtike tu viśeṣataḥ

svarṇasya vātha raupyasyā'pyabhāve śulbajāmapi //
mṛjjāṃ vā citrajātāṃ vā'tha vā piṣṭavicitritām

dāmodarasya rādhāyāstulasyadho'rcayaṃti ye //
mūrtiṃ te tu narā jñeyā jīvanmuktā na saṃśayaḥ

api pāpasahasrāḍhyaḥ kārtikasnānato naraḥ //
mukto'vaśyaṃ sa bhavati nā'tra kāryā vicāraṇā

tulasyabhāve kartavyā pūjā dhātrītale khaga //
mukhyapūjāvidhānaṃ tu kartavyaṃ sūryamaṃḍale

apratyakṣāḥ sarvadevāḥ pratyakṣo bhagavānayam //
sarve devāḥ kālavaśāḥ kālakālo divākaraḥ

etadārādhane'śaktaḥ pratimāṃ pūjayennaraḥ //
pratimāto'dhikaṃ puṇyaṃ brāhmaṇasya tu pūjane

daridro dānapātraṃ syādvidyāvāṃstu viśeṣataḥ //
viprābhāve pūjanīyā gāvaḥ kṛṣṇā manoharāḥ

viṣṇormūrtirjaṃgamataḥ sthāvarā tu praśasyate //
śūdrasthāpitamūrtīnāṃ namaskāraṃ karoti yaḥ //
pitṛbhirnirayaṃ yāti daśapūrvairdaśāparaiḥ

śūdrārcitasya saṃsparśāddahedāsaptamaṃ kulam

tasmādvicāryya viprairyā sthāpitā tāṃ samarcayet //
tato'pi yā devatābhiḥ kṛtā sā bhuktimuktidā

mūrtyabhāve pūjanīyo'śvattho vā'tha vaṭo'tha vā //
aśvattharūpī viṣṇuḥ syādvaṭarūpī śivo yataḥ

kārtike tulasīśākaṃ tāṃbūlaṃ vā narādhamaḥ //
ajñānājjñānato vā'pi bhuñjāno nirayaṃ vrajet

śāligrāmaśilācakre nityaṃ sannihito hariḥ //
tasmātsarvaprayatnena śāligrāmaṃ prapūjayet

rudraśāpavaśādgāvo viṣṭhābhakṣaṇatatparāḥ //
tathā'pi tāḥ pūjanīyā lokadvayaphalapradāḥ

brahmāṃ'śakasamudbhūte pālāśe yastu bhojanam //
kuryātkārtikamāse'sau viṣṇulokaṃ prayāsyati

*
aśvattharūpī bhagavānvaṭarūpī sadāśivaḥ //
tasmātsarvaprayatnena kārtike'śvatthamarcayet

yā nārī kārtike māsi lakṣaṃ kuryātpradakṣiṇāḥ //
rādhādāmodaraṃ pūjya mandavāre ca tattale

dampatī bhojayedrādhādāmodarasvarūpiṇau //
bhojayitvā sapatnīkānpaścādbhuṃjīta vāgyataḥ

vandhyā'pi labhate putramitarāsāṃ tu kā kathā //
sadā sannihito viṣṇurdvipatsu brāhmaṇe yathā

bodhidrume pādapeṣu śāligrāme śilāsu ca //
tasmādaśvatthamūle vai kartavyaṃ viṣṇupūjanam

aśvatthapūjā sparśena karttavyā śanivāsare //
anyavāre'śvatthasaṃgāddaridro jāyate naraḥ

snānaṃ jāgaraṇaṃ dīpaṃ tulasīvanapālanam //
kārtike māsi kurvaṃti te narā viṣṇumūrtayaḥ

saṃmārjanaṃ viṣṇugṛhe svastikādinivedanam //
viṣṇoḥ pūjāṃ ca ye kuryurjīvanmuktāstu te narāḥ

snānakālaṃ pravakṣyāmi tīrthādiṣu ca yatphalam //
snānadharmāśca ye kecittānsarvānme nibodhata

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe kārtikamāsamāhātmye kārtikavaibhavavarṇanaṃnāma tṛtīyo'dhyāyaḥ