Skanda Purana · Verses 2.27-4

atha śrīveṃkaṭācalasya sarvapuṇyatīrthādhāratvavarṇanam //
// ṛṣaya ūcuḥ // //
veṃkaṭādrau mahāpuṇye sarvasaṃkaṭanāśane //
santi vai kati tīrthāni sūta paurāṇikottama

teṣāṃ saṃkhyāṃ ca me brūhi kati mukhyāni tatra vai //
tatrāpyatyantamukhyāni vada me munisattama

saddharmaratidānyatra kati mukhyāni tāni ca //
kāni jñānapradānyatra bhaktiverāgyadāni ca

muktipradāni kānyatra tāni me vada suvrata

//
// śrīsūta uvāca // //
ṣaṭṣaṣṭikoṭitīrthāni puṇyānyatra nagottame //
aṣṭottarasahasrāṇi teṣu mukhyāni suvrata

saddharmaratidānyatra santi cāṣṭottaraṃ śatam //
sahasrebhyaśca mukhyāni pṛthaktebhyaśca tāni ca

bhaktivairāgyadānyatra ṣaṣṭiraṣṭottare śate

// atha svāmipuṣkariṇyādiṣaṭtīrthasnānakālanirṇayaḥ // //
muktidānyatra ṣaṭ caiva veṃkaṭācalamūrdhani //
svāmipuṣkariṇī caiva viyadgaṅgā tataḥ param

paścātpāpavināśaṃ ca pāṇḍutīrthamataḥparam //
kumāradhārikātīrthaṃ tumbostīrthamataḥ param

kumbhamāse paurṇamāsyāṃ maghāyogo yadā bhavet //
kumāradhārikāṃ yānti sarvatīrthāni he dvijāḥ

tatra yaḥ snāti viprendrā rājasūyaphalaṃ labhet //
muktiśca bhavitā tatra nātra kāryā vicāraṇā

annadānavidhistatra sārdhaṃ dakṣiṇayā' dvijāḥ //
uttarāphalgunīyuktaśuklapakṣīyaparvaṇi

tumbostīrthaṃ mīnasaṃsthe ravau tīrthāni sarvaśaḥ //
aparāhṇe samāyānti tatra snāto na jāyate

mauñjībandhaṃ vivāhaṃ ca kārayeddravyadānataḥ //
meṣasaṃkramaṇe bhānau citrānakṣatrasaṃyute //

paurṇamāsyāṃ samāyānti viyadgaṅgāṃ tathaiva ca //
tatra snātvā naraḥ sadyaḥ śatakratuphalaṃ labhet

suvarṇaṃ tatra dātavyaṃ kanyādānaṃ viśeṣataḥ //
vṛṣabhasthe ravau viprā dvādaśyāṃ harivāsare

śukle vāpyatha kṛṣṇe vā bhaumenāpi samanvite //
pāṇḍutīrthaṃ samāyānti gaṅgādīni jagattraye

tatra snātvā ca gāṃ dattvā mucyate pratibandhakāt //
āśvayukchuklapakṣe ca saptamyāṃ bhānuvāsare

uttarāṣāḍhayuktāyāṃ tathā pāpavināśanam //
uttarābhādrayuktāyāṃ dvādaśyāṃ vā samāgataḥ

śālagrāmaśilāṃ dattvā snātvā ca vidhipūrvakam //
mucyate sarvapāpaiśca janma koṭiśatodbhavaiḥ

dhanurmāse site pakṣe dvādaśyāmaruṇodaye //
āyānti sarvatīrthāni svāmipuṣkariṇījale

tatra snātvā naraḥ sadyo muktimeti na saṃśayaḥ //
yasya janmasahasreṣu puṇyamevārjitaṃ purā

tasya snānaṃ bhavedviprā nānyasya tvakṛtātmanaḥ //
vibhavānuguṇaṃ dānaṃ kāryaṃ tatra yathāvidhi

śāligrāmaśilādānaṃ gāṃ dadyācca viśeṣataḥ

// atha purāṇaśravaṇasya viśeṣataḥ prāśastyavarṇanam// //
ye śṛṇvaṃti kathāṃ viṣṇoḥ sadā bhuvanapāvanīm //
te vai manuṣyaloke'sminviṣṇubhaktā bhavanti hi

yadyaśaktaḥ sadā śrotuṃ kathāṃ bhuvanapāvanīm//
muhūrtaṃ vā tadardhaṃ vā kṣaṇaṃ vā viṣṇusatkathām//
yaḥ śṛṇoti naro bhaktyā durgatirnāsti tasya hi

yatphalaṃ sarvayajñeṣu sarvadāneṣu yatphalam //
sakṛtapurāṇaśravaṇāttatphalaṃ vindate naraḥ

kalau yuge viśeṣeṇa purāṇaśravaṇādṛte//
nāsti dharmaḥ paraḥ puṃsāṃ nāsti muktipradaṃ param

purāṇaśravaṇaṃ viṣṇornāmasaṃkīrtanaṃ param//
ubhe eva manuṣyāṇāṃ puṇyadrumamahāphale

pibannevāmṛtaṃ yatnādekaḥ syādajarāmaraḥ//
viṇṇoḥ kathāmṛtaṃ kuryātkulamevājarāmaram

// atha purāṇavaktuḥ sarvapūjanīyatvavarṇanam // //
bālo yuvātha vṛddho vā daridro durbhago'pi vā //
purāṇajñaḥ sadā vandyaḥ sa pūjyaḥ sukṛtātmabhiḥ

nīcabuddhiṃ na kurvīta purāṇajñe kadācana //
yasya vaktrodgatā vāṇī kāmadhenuḥ śarīriṇām

bhavakoṭisahasreṣu bhūtvā bhūtvāvasīdatām //
yo dadātyapunarvṛttiṃ ko'nyastasmātparo guruḥ

vyāsāsanasamārūḍho yadā paurāṇiko dvijaḥ //
ā samāpteḥ prasaṃgasya namaskuryānna kasyacit

na durjanasamākīrṇe na śūdraśvāpadāvṛte //
deśe na dyūtasadane vadetpuṇyakathāṃ sudhīḥ

sugrāme sujanākīrṇe sukṣetre devatālaye //
puṇye vātha nadītīre vadetpuṇyakathāṃ sudhīḥ

śraddhābhaktisamāyuktā nānyakāryeṣu lālasā //
vāgyatāḥ śucayo'vyagrāḥ śrotāraḥ puṇyabhāginaḥ

abhaktyā ye kathāṃ puṇyāṃ śṛṇvaṃti manujādhamāḥ //
teṣāṃ puṇyaphalaṃ nāsti duḥkhaṃ janmani janmani

purāṇaṃ ye tu saṃpūjya tāmbūlādyairupāyanaiḥ //
śṛṇvaṃti ca kathāṃ bhaktyā na daridrā na pāpinaḥ

kathāyāṃ kathyamānāyāṃ ye gacchantyanyato narāḥ//
bhogāntare praṇaśyanti teṣāṃ dārāśca saṃpadaḥ

soṣṇīṣamastakā ye ca kathāṃ śṛṇvaṃti pāvanīm //
te bālakāḥ prajāyante pāpino manujādhamāḥ

tāṃbūlaṃ bhakṣayanto ye kathāṃ śṛṇvaṃti pāvanīm //
śvaviṣṭhāṃ bhakṣayantyete narake ca pataṃti hi

ye ca tuṃgāsanārūḍhāḥ kathāṃ śṛṇvanti dāṃbhikāḥ //
akṣayyānnarakānbhuktvā te bhavantyeva vāyasāḥ

ye ca vīrāsanārūḍhā ye ca siṃhāsanasthitā//
śṛṇvanti satkathāṃ te vai bhavantyarjunapādapāḥ

asaṃpraṇamya śṛṇvanto viṣavṛkṣā bhavanti hi //
tathā śayānāḥ śṛṇvanto bhavantyajagarā hi te

yaḥ śṛṇoti kathāṃ vaktuḥ samānāsanasaṃsthitaḥ//
gurutalpasamaṃ pāpaṃ saṃprāpya narakaṃ vrajet

ye nindaṃti purāṇajñaṃ satkathāṃ pāpahāriṇīm //
te vai janmaśataṃ martyāḥ śunakāśca bhavaṃti hi

kathāyāṃ kīrtyamānāyāṃ ye vadaṃti duruttaram //
te gardabhāḥ prajāyante kṛkalāsāstataḥparam

kadācidapi ye puṇyāṃ na śṛṇvaṃti kathāṃ narāḥ //
te bhuktvā narakānghorānbhavanti vanasūkarāḥ

kathāyāṃ kīrtyamānāyāṃ vighnaṃ kurvaṃti ye narāḥ //
koṭyabdaṃ narakānbhuktvā bhavaṃti grāmasūkarāḥ

ye kathāmanumodante kīrtyamānāṃ narottamāḥ //
aśṛṇvanto'pi te yānti śāśvataṃ padamavyayam//

ye śrāvayanti manujāḥ puṇyāṃ paurāṇikīṃ kathām //
kalpakoṭiśataṃ sāgraṃ tiṣṭhanti brahmaṇaḥ pade

āsanārthaṃ prayacchanti purāṇajñasya ye narāḥ //
kambalājinavāsāṃsi tathā maṃcakameva vā

svargalokaṃ samāsādya bhuktvā bhogānyathepsitān //
sthitvā brahmādilokeṣu padaṃ yāṃti nirāmayam

purāṇasya prayacchanti ye ca sūtraṃ navaṃ varam //
bhogino jñānasaṃpannāste bhavaṃti bhave bhave

ye mahāpātakairyuktā hyupapātakinaśca ye //
purāṇaśravaṇādeva te yāṃti paramaṃ padam

veṃkaṭādrestu māhātmyaṃ śrutvā ta ṛṣayastataḥ //
vyāsaprasādasaṃpannaṃ sūtaṃ paurāṇikottamam //
pūjayitvā yathānyāyaṃ praharṣamatulaṃ gatāḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīveṃkaṭācalamāhātmye sarvatīrthamahimopasaṃhārapūrvakapurāṇaśravaṇaprakriyādyanuvarṇanaṃnāma saptaviṃśo'dhyāyaḥ