Skanda Purana · Verses 2.27-3
// śrīnārāyaṇa uvāca //
khananokṣaṇalepādyaiḥ śodhite dharaṇītale //
catuṣpādaṃ nyasetpīṭhaṃ nānāraṅgasuśobhite
arcakaḥ prāṅmukhaḥ pīṭhapādānkoṇeṣu kārayet //
caturṣu teṣu dharmādīnsthāpayetsiṃharūpiṇaḥ
agnau dharmaṃ nyasecchvetaṃ jñānaṃ śoṇaṃ ca nairṛte //
vāyau tu pītaṃ vairāgyaṃ śyāmamaiśvaryamaiśake
manodhīcittāhaṅkārānkramātpūrvādidikṣva'tha //
vinyasetpīṭhagātreṣu haridraktasitāsitān
sthāpyā raktasitaśyāmā rajaḥsattvatamoguṇāḥ //
pīṭhasya paṭṭikāyāṃ tu trayopi munisattama//
antaḥkaraṇarūpeṣu gātreṣvatha caturṣvapi //
vimalādyā nyasecchaktīrdvedve ekaikagātrake
vimalotkarṣiṇīti dve gaurāṅgyau pūrvato nyaset //
vādayantyau śubhāṃ vīṇāṃ haridvastre svalaṃkṛte
jñānākriye nyasedyāmye pītavastre'ruṇadyutī //
ekā tālaṃ vādayantī mṛdaṅgamaparā tathā
yogāpraddhyau nyasetpaścācchyāme aruṇavāsasau //
saheva muralī cobhe vādayantyau pṛthakpṛthak
satyeśāne hemavarṇe uttarasyāṃ tato nyaset //
śyāmāṃśuke vādayantyāvubhe te parivādinīm
anugrahākhyā paṭṭikāyāṃ sthāpyaikā ca kṛtāñjaliḥ //
sarvā etāstu kartavyā dvibhujāḥ suvibhūṣaṇāḥ
pīṭhopari sitadvīpaṃ kurvīta śvetavāsasā //
tanmadhye'ṣṭadalaṃ padmaṃ kurvītojvalakarṇikam
dvādaśāṃśaṃ parityajya padmakṣetrasya bāhyataḥ //
vṛttaistribhistasya madhyaṃ vibhajetsamabhāgataḥ
tatrādyaṃ karṇikāsthānaṃ kesarāṇāṃ tu madhyamam //
patrāṇāṃ tu tṛtīyaṃ syāddalāgrāṇi tu bāhyataḥ
paritastasya ca puraṃ caturdvāraṃ prakalpayet //
raṅgadravyairbahuvidhairharidrākuṃkumādibhiḥ
kurvīta taṇḍulairvāpi tatra padmādi śobhanam //
padmasya karṇikāṃ madhye hemavarṇā suśobhayet
śoṇavarṇāni patrāṇi paritastasya cārcakaḥ //
kuryādaṣṭāpyaṣṭadikṣu svarṇavarṇāni vā mune
pūrvaṃ tu gopuraṃ śoṇaṃ śyāmaṃ kuryācca dakṣiṇam //
pītavarṇaṃ paścimaṃ ca sphaṭikābhaṃ tathottaram
antarāle ca puṣpāṇi citrāṇi purapadmayoḥ//
kṛtvā madhye'tha śrīkṛṣṇaṃ tadvāme rādhikāṃ nyaset
rādhākṛṣṇasyāsya tataḥ pṛṣṭhe saṃkarṣaṇaṃ nyaset//
caturbāhuṃ dhṛtacchatraṃ gaurāṅgaṃ nīlavāsasam
dakṣe nyasedbhagavataḥ pradyumnaṃ pītavāsasam //
caturbhujaṃ ghanaśyāmaṃ dhṛtvā cāmaramāsthitam
vāme'niruddhaṃ ca harernyasedaruṇavāsasam //
indranīlamaṇiśyāmaṃ saṃsthitaṃ dhṛtacāmaram
trayopyete tu kartavyā nānālaṃkāraśobhitāḥ //
anarghyaratnamukuṭāstāruṇyena manoharāḥ
tato'vatārāṃstu hareḥ kesareṣvaṣṭasu kramāt //
ekaikasminnyased dvaudvāvaṣṭasvevaṃ hi ṣoḍaśa
sthāpayedvāmanaṃ buddhaṃ pūrvasminkesare'grataḥ //
ghanaśyāmāvubhau hyetau karuṇau brahmacāriṇau
sitāṃśukau kare dakṣe bibhratau phullapaṅkajam //
abhayaṃ vāmahaste ca śāntau yajñopavītinau
kalkinaṃ parśurāmaṃ ca vahnikoṇe'tha vinyaset //
khaṅgapāṇistatra kalkī parśupāṇistathā'paraḥ
ubhau gaurau ca tāmrākṣau jaṭilau sitavāsasau //
yajñopavītinau kāryau tyaktakrodhamahārayau
hayagrīvavarāhau ca sthāpayedyāmyakesare //
hayagrīvo hayāsyaḥ syānnarāṃgaśca caturbhujaḥ
śaṅkhādibhṛtsvarṇavarṇo dhṛtadivyasitāmbaraḥ //
varāhastu varāhāsyo narāṃgaḥ syāccaturbhujaḥ
śaṅkhacakragadābjāni dadhatpītāmbaraṃ tathā //
madhupiṃgalavarṇaśca karttavyo dvibhujo'tha vā
matsyakūrmmau nairṛte ca sthāpayetkesare tataḥ //
kaṭeradhastadākārāvūrddhvaṃ tau tu narākṛtī
vāme śaṃkhaṃ gadāṃ dakṣe pāṇau ca dadhatāvubhau //
śyāmasundaradehau ca karttavyau dhṛtabhūṣaṇau
dhanvantariṃ nṛsiṃhaṃ ca paścime kesare nyaset //
dhanvantariḥ śuklavāsā gaurāṃgo'mṛtakumbhadhṛt
siṃhavaktro nṛsiṃhastu nṛdehaḥ kesarānvitaḥ //
nīlotpalābho dvibhujo gadācakradharo bhaveta
vāyau nyasedubhau haṃsadattātreyau jaṭādharau //
yogiveṣau sitau daṇḍakamaṇḍalukarau tathā
uttare kesare vyāsaṃ nyasedgaṇapatiṃ tataḥ //
tatra vyāso viśālākṣaḥ kṛṣṇavarṇaḥ sitāmbaraḥ
dvibhujo dhṛtavedaśca supiśaṃgajaṭādharaḥ //
sitayajñopavītaśca karttavyaḥ sapavitrakaḥ
gajāsya ekadantaśca rakto gaṇapatirbhavet //
raktāmbaradharaścaiva nāgayajñopavītavān
tundilaśca caturbāhuḥ pāśāṅkuśavarāndadhat //
kareṇaikena ca dadhadramyāṃ pustakalekhinīm
nyasetkesara īśāne kapilaṃ pūjakastataḥ //
sanatkumāraṃ ca muniṃ naiṣṭhikabrahmacāriṇam
śuklāṃgaḥ kapilaḥ kāryo dhṛtacārusitāmbaraḥ //
dadhatkarābhyāmambhojamabhayaṃ śāntavigraham
pañcavārṣikabālābho digvastro'lpajaṭādharaḥ //
sanatkumāraśca muniḥ karttavyaḥ pūjakena tu
saṃsthāpya kesareṣvitthaṃ devatāḥ paṅkajasya tu //
nyasecca dalamadhyeṣu pārṣadānarccako'ṣṭasu
viṣvaksenaṃ ca garuḍaṃ tatrādau pūrvato nyaset //
tato dakṣakrameṇaiva prabalaṃ ca balaṃ nyaset
kumudaṃ kumudākṣaṃ ca sunandaṃ nandameva ca //
śrutadevaṃ jayantaṃ ca vinyasedvijayaṃ jayam
tataḥ pracaṇḍaṃ caṇḍaṃ ca puṣpadantaṃ ca sātvatam //
dvaudvāvevaṃ krameṇaiva sthāneṣvaṣṭasu vinyaset
caturbhujāḥ sarva ete śaṅkhāryabjagadādharāḥ //
kāryāḥ kiriṭinaḥ śyāmāḥ pītavastrāḥ subhūṣaṇāḥ
dalamadhyāntarāleṣu siddhīraṣṭasu vinyaset //
nānā maṃgalavādyānāṃ vādane nipuṇāḥ kramāt
aṇimā laghimā prāptiḥ prākāmyaṃ mahimā tathā //
īśitā vaśitā caivāṣṭamī kāmāvasāyitā
etāḥ suvarṇavarṇābhāḥ sarvābharaṇabhūṣitāḥ //
veṇuvīṇādihastāśca karttavyāścitravāsasaḥ
dalāgreṣvaṣṭasu tato vedāñchāstrāṇi ca nyaset //
tatra vedānnyaseddikṣu śāstrāṇi tu vidikṣu saḥ
pūrve nyasettu ṛgvedamakṣamālādharaṃ sitam //
kharvaṃ lambodaraṃ saumyaṃ padmanetraṃ sitāmbaram
yāmye nyasedyajurvedaṃ madhyamāṃgaṃ kṛśodaram //
piṃgākṣaṃ sthūlakaṇṭhaṃ ca pītaṃ cāruṇavāsasam
akṣasrajaṃ kare vāme dakṣe vajraṃ ca bibhratam //
paścime sāmavedaṃ ca prāṃśumādityavarcasam
dakṣe'kṣamālāṃ vāme ca dhṛtavantaṃ kare daram //
svarṇavastraṃ viśālākṣaṃ vinyasedgāyanodyatam
atharvāṇaṃ nyasetsaumye sitāṃgaṃ nīlavāsasam //
vāme'kṣasūtraṃ dakṣe ca khaṭvāṃgaṃ bibhrataṃ kare //
vahnyojasaṃ ca tāmrākṣaṃ vayasā sthaviraṃ tathā
agnikoṇe dharmaśāstraṃ nyasecca kamalāsanam //
śvetaṃ ca bibhrataṃ dorbhyāṃ muktāmālāṃ tathātulām
dīrghakeśanakhaṃ sāṃkhyaṃ nairṛte tundilaṃ nyaset /३/
japamālāṃ ca daṇḍaṃ ca karābhyāṃ bibhrataṃ sitam
nyasedvāyau tato yogaṃ svarṇavarṇaṃ kṛśodaram //
ūrunyastakaradvandvaṃ svanāsāgrakṛtekṣaṇam
pañcarātraṃ tatheśāne dhavalaṃ vanamālinam//
nyasetkarābhyāṃ dadhatamakṣamālāṃ ca lāṃgalam
eṣāṃ caturṇāṃ vāsāṃsi śvetasūkṣmaghanāni ca//
karttavyāni tathākṣīṇi padmapatrāyatāni ca
agrāṇāmantarāleṣu maharṣīṃśca sayoṣitaḥ //
vinyasetpaṭhato vedānpūrvāgneyādyanukramāt
marīciṃ kalayā yuktamatriṃ cāpyanasūyayā //
śraddhayāṃgirasaṃ sākaṃ pulastyaṃ ca havirbhuvā
gatyā yuktaṃ ca pulahaṃ kriyayā ca saha kratum //
khyātyā bhṛgumarundhatyā vaśiṣṭhaṃ saha vinyaset
dvibhujāḥ sarva evaite jaṭāśmaśrudharāḥ kṛśāḥ //
kāryāstapasvino daṇḍāndadhataśca kamaṇḍalūn
padmādbahirnyaseccā'ṣṭau diśāsu vidiśāsu ca //
dikpālānindrapramukhānsahayānānyathādiśam
prācyāmairāvatārūḍhaṃ nyasedindraṃ caturbhujam//
vajrāṃkuśāmbujavarāndadhataṃ svarṇasannibham
kausumbharamyavasanaṃ nānālaṃkāraśobhitam //
śoṇāpāṃgaṃ viśālākṣaṃ sarvalakṣaṇalakṣitam
agnikoṇe nyasedagniṃ tāmravarṇaṃ caturbhujam //
dadhānaṃ pāṇibhiścaiva śūlaṃ śaktiṃ srucaṃ sruvam
catuḥśuke haimarathe niṣaṇṇaṃ vāyusārathim //
trinetraṃ dhūmravasanaṃ piṅgaśmaśrujaṭekṣaṇam
yamaṃ nyaseddakṣiṇataḥ śyāmaṃ cāmīkarāmbaram//
caturbhujaṃ daṇḍakhaḍgaparaśuṃ pāśadhāriṇam//
unmattamahiṣārūḍhaṃ nānābhūṣaṇabhūṣitam
ūrddhvakeśaṃ virūpākṣaṃ nairṛtaṃ nairṛte nyaset//
khaḍgaṃ pāśaṃ ca dadhataṃ dvibhujaṃ naravāhanam
hariśmaśruṃ dhūmravarṇaṃ parivītāsitāmbaram //
hāṭakānekabhūṣāḍhyamavaiṣṇavabhayaṃkaram
tataḥ pratīcyāṃ varuṇamindranīlamaṇiprabham //
śvetāmbaraṃ caturbāhuṃ muktāhāra vibhūṣitam
saptahaṃsarathārūḍhaṃ dorbhyāṃ pāśaṃ ca bibhratam //
anyābhyāṃ ratnapātraṃ ca śaṃkhaṃ ca dadhataṃ nyaset
vāyau vāyuṃ haridvarṇaṃ dvibhujaṃ kṛṣṇavāsasam //
pṛṣatsthaṃ muktakeśaṃ ca vyāttāsyaṃ dhvajinaṃ nyaset
saumye nyasetkuberaṃ ca svarṇavarṇaṃ caturbhujam //
gadāśaktitriśūlāni ratnapātraṃ ca bibhratam
nīlāmbaraṃ śmaśrulaṃ ca śibikāyāṃ samāsthitam //
piśaṃgavāmanayanaṃ naikabhūṣaṃ ca varmiṇam
īśāne'tha mūhārudramarddhanārīśvaraṃ nyaset //
vāmārddhe pārvatī kāryā dakṣārddhe tatra śaṃkaraḥ
īśvarārddhe jaṭājūṭaṃ kartavyaṃ candrabhūṣitam //
umārddhe tilakaṃ kāryaṃ sīmantamalike tathā
bhasmanoddhūlitaṃ cārddhamarddhaṃ kuṃkumabhūṣitam //
nāgopavītaṃ cāpyarddhamarddhaṃ hāravibhūṣitam
vāmārddhe ca stanaḥ pīnaḥ karttavyaḥ kaṃcukīvṛtaḥ //
kaṭyāṃ ca raśanā haimī pāde kāñcananūpuram
kausumbhaṃ vasanaṃ caiva karau kaṃkaṇabhūṣitau //
triśūlamakṣasūtraṃ ca dadhatau ratnamudrikau
dakṣārddhe raśanā sārpī kāryā vastraṃ gajājinam //
karau ca nāgavalayau darpaṇotpaladhāriṇau
evaṃvidhaṃ mahādevaṃ nyasedvṛṣabhavāhanam //
itthamaṣṭadigīśānāṃ kuryātsthāpanamarcakaḥ
purādbahistataścāṣṭau sthāpayedarcako grahān//
svasvadikṣu sthitānsvasvānyārūḍhānsyandanāni ca
prācyāṃ diśi nyasettatra bhāskaraṃ pītavāsasam //
sindūravarṇaṃ dvibhujaṃ padmahastaṃ rathe sthitam
ekaṃ cakraṃ dvādaśāraṃ rathasyāsyātitejasaḥ //
saptāśvāśca haridvarṇā vāme santi niyojitāḥ
agnikoṇe tataḥ sthāpyo bhṛguḥ śvetaḥ sitāmbaraḥ //
daṇḍaṃ kamaṇḍaluṃ bibhraddvibāhuḥ saumyadarśanaḥ
citravarṇāśvadaśake sthito hemamaye rathe //
dakṣiṇe ca nyasedbhaumaṃ raktaṃ raktāmbaraṃ tathā
caturbhujaṃ gadāśaktitriśūlavaradhāriṇam //
tasya haimaṃ rathaṃ kuryādaruṇāṣṭahayānvitam
rāhuśca nairṛte koṇe nīlavāsāścaturbhujaḥ //
karālāsyastamorūpaścarmāsiśaktiśūladhṛt
bhṛṅgavarṇāṣṭaturage sthitaḥ kāryastvayorathe //
sauriśca paścime sthāpya indranīlasamadyutiḥ
dhanvī triśūlī dvibhujo mandākṣaścāsitāmbaraḥ //
śabalāṣṭāśvasaṃyukte sthitaḥ kārṣṇāyase rathe
vāyukoṇe tataścandraṃ sthāpayecca sitāmbaram //
śvetavarṇaṃ gadāhastaṃ dvibhujaṃ ca rathe sthitam
śatāracakratritaye syandane tasya cāmmaye //
kundābhāḥ santyubhayato yojitāsturagā daśa
uttare dvibhujaḥ saumyo varābhayakaroruṇaḥ //
haridvāsāṣṭapiṃgāśve kāryo haimarathe sthitaḥ
īśāne ca guruḥ sthāpyo hemavarṇaḥ sitāmbaraḥ //
dvibhujaḥ padmanayano dhṛtadaṇḍakamaṇḍaluḥ //
pāṇḍurāṣṭahaye haime niṣaṇṇaḥ syandanottame
aṃgadevānbhagavataḥ sthāpayeditthamarcakaḥ //
karṇikādripurāntāntasthāneṣu kramaśo'khilān
vāsudevāṃgadevānāṃ nyasenmūrttīstu vaibhavī //
pūgaphalānītarastu nyasetpuṣpākṣatādi vā
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīvāsudevamāhātmye kriyāyoge pūjāmaṇḍalaracanāvidhinirūpaṇaṃ nāma saptaviṃśo'dhyāyaḥ
Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0