Skanda Purana · Verses 2.27-2

// jaiminiruvāca // //
athāṃtarikṣānniḥśreṇī ratnakāṃcananirmitā //
saṃlagnā pādasaṃpīṭhe padmayonervimānagā

sā kṣitispṛṣṭamūlā vai vidhāturavarohaṇe //
caturvyāyāmatāpīna sopānaśreṇisaṃyutā

rathaprāsādayormadhye śakracāpa ivāṃśumān //
āvirbabhūva sahasā sādbhutaṃ vīkṣito janaiḥ

tato gaṃdharvarājaistu ratnavetrakarairdvijāḥ //
eṣa paṃthāḥ prabho hyehi ityādeśitamārgakaiḥ //

durvāsaso nāradasya karayordattahastakaḥ //
sopānairavatīrṇo'tha punānaścakṣuṣā jagat

smayamāno rathāndṛṣṭvā prāsādaṃ samalaṃkṛtam //
digaṃtavyāpinīṃ śālāṃ ratnastaṃbhopaśobhitām

śakrasyāpyadbhutakarī sarvasaṃbhārasaṃbhṛtām //
avātaradvimānātsa devabrahmarṣirājabhiḥ

kirīṭadattāṃjalibhiḥ stūyamānaḥ samaṃtataḥ //
kaṭākṣeṇānugṛhṇāti yāṃ diśaṃ sa pitāmahaḥ

tatrāṃjalīnāṃ saṃmardāḥ koṭayaḥ śirasā dhṛtāḥ //
pādābja praṇataṃ dṛṣṭvā iṃdradyumnaṃ prajāpatiḥ

uvāca praśrayagirā smitabhinnoṣṭhasaṃpuṭaḥ //
aṃgulyā nirdiśandevānpitṝnbrahmarṣitāpasān //

siddhavidyādharānyakṣagaṃdharvāpsarasastathā //
ekatra militānsarvānyugapanmodanirbharān

paśyeṃdradyumna bhāgyaṃ te sarvalokavaśīkaram //
tvadarthamekadā sarve māṃ puraskṛtya saṃgatāḥ

ityuktvā prayayau śīghraṃ nārāyaṇarathaṃ tataḥ //
praṇipatya jagannāthaṃ triḥ parītya pitāmahaḥ

ānaṃdasiṃdhusaṃmagnaḥ saromāṃcavapuḥ svayam //
svamātmānaṃ nunāvātha pratyakṣaṃ svaragadgadam

// brahmovāca // //
namastubhyaṃ namo mahyaṃ tubhyaṃ mahyaṃ namonamaḥ //
ahaṃ tvaṃ tvamahaṃ sarvaṃ jagadetaccarācaram

mahadādi jagatsarvaṃ māyāvilasitaṃ tava //
adhyastaṃ tvayi viśvātmaṃstvayaiva pariṇāmitam

yadetadakhilābhāsaṃ tattvadajñānasaṃbhavam //
jñāte tvayi vilīyeta rajjusarpādibodhavat

anirvaktavyamevedaṃ sattvātsattvavivekataḥ //
advitīya jagadbhāsa svaprakāśa namo'stu te

viṣayānaṃdamakhilaṃ sahajānaṃdarūpiṇaḥ /
aṃśaṃ tavopajīvaṃti yena jīvaṃti jaṃtavaḥ

niṣprapaṃca nirākāra nirvikāra nirāśraya //
sthūlasūkṣmāṇumahimansthaulyasūkṣmavivarjita

guṇātīta guṇādhāra triguṇātmannamo'stu te

tvanmāyayā mohito'haṃ sṛṣṭimātraparāyaṇaḥ //
adyāpi na labhe śarma aṃtaryyāminnamostu te

tvannābhipaṃkajājjāto nityaṃ tatraiva saṃstuvan //
nātikramitumīśo'smi māyāṃ te ko'nya īśvaraḥ

ahaṃ yathāṃḍamadhye'sminracitaḥ sṛṣṭikarmaṇi //
tathānulomakalitā brahmāṃḍe brahmakoṭayaḥ

sārddhatrikoṭisaṃkhyānāṃ viriṃcīnāmapi prabho //
naiko'pi tattvato vetti yathāhaṃ tvatpuraḥ sthitaḥ

namociṃtyamahimne te cidrūpāya namonamaḥ //
namo devādhidevāya devadevāya te namaḥ

divyādivyasvarūpāya divyarūpāya te namaḥ //
jarāmṛtyuvihīnāya mṛtyurūpāya te namaḥ

jvaladagnisvarūpāya mṛtyorapi ca mṛtyave //
prapannamṛtyuna(?)śāya sahajānaṃdarūpiṇe //
bhaktipriyāya jagatāṃ mātre pitre namo namaḥ

praṇatārtivināśāya nityodyoginnamo'stu te //
namonamaste dīnānāṃ kṛpāsahajasiṃdhave

parāya pararūpāya paraṃpārāya te namaḥ //
apārapārabhūtāya brahmarūpāya te namaḥ

paramārthasvarūpāya namaste parahetave //
paraṃparā parivyāpta paratattvaparāya te

praṇatārtivināśāya namaḥ svātmaikabhānave //
purā yatprārthitaṃ svāsminsṛṣṭibhārāvatāraṇe

tatkuruṣva jagannātha sahajāktadarūpabhāk //
tvayi prasanne kiṃ nātha durlabhaṃ mayi vidyate

tvayaivāhaṃ pṛthaglīlābhedādbhinnaḥ kṛpāṃbudhe //
ajñānatimiracchanne jagatkārāgṛhāṃtare

bhrāmyanna dvāramāpnoti tvāmṛte muktihetave

namonamaste jagadekavandya surāsurābhyarcitapādapadma //
namonamastāpaharaikacaṃdra namonamaḥ śarmasubodhasāṃdra

namo namaḥ kalpakadūrabhūta duṣprāpyakāmaprada kalpavṛkṣa //
dīnāśaraṇyapraṇataikaduḥkhasaṃghoddhṛtau nityasubaddhapakṣa

prasīda jagatāṃ nātha magnānāṃ duḥkhasāgare //
kaṭākṣalīlāpātena trāyasva karuṇākara //

stutvetthaṃ śrījagannāthaṃ vedārthaḥ sa pitāmahaḥ //
jagāma sīriṇaṃ draṣṭumavatīrṇaṃ dharādharam

praṇamya parayā bhaktyā tuṣṭāva balinaṃ mudā //
nabhaḥ śiraste deveśa āpaste vigrahaḥ prabho

pādau kṣitirmukhaṃ vahniḥ śvasitāni samīraṇaḥ //
manaste hyoṣadhīnāthaścakṣuṣī te divākaraḥ

bāhavaḥ kakubho nātha namaste jñānadarpaṇa //
caturdaśānāṃ lokānāṃ mūlastaṃbhāya sīriṇe

padāṃbhojaprapannānāṃ namaḥ pāpaughadāriṇe //
anantavaktranayanaśrotrapādākṣibāhave

namo nādimahāmūlatamaḥstomaughabhānave //
trayīmaya tridhādoṣanāśāya tryavatāriṇe

phaṇāmaṇiphaṇākāra kṣitimaṇḍaladhāriṇe //
namaḥ kālāgnirudrāya mahārudrāya te namaḥ

bhogatalpaphaṇācchatramadhyasuptāya te namaḥ //
mahārṇavajale vṛddha ekībhūte jagattraye

tvameva śeṣo bhagavansahasraphaṇamaṃḍitaḥ //
phaṇāmaṇigaṇavyājasaṃbhṛtākhilabhautikaḥ

tvameva nāthaḥ sarveṣāṃ sraṣṭā pālayitā vibho //
attā dhārayitā nityaṃ madādyāstvannimittakāḥ

eṣa nārāyaṇo devo vedāṃteṣūpagīyate //
tvatto na bhinno bhagavankāraṇādbhedabhāgasi

śayyā tvaṃ śayitā hyeṣa chādyaḥ saṃchādako bhavān //
yo vai viṣṇuḥ sa vai rāmo yo rāmaḥ kṛṣṇa eva saḥ

yuvayoraṃtaraṃ nāsti prasīda tvaṃ jaganmaya //
iti stavāṃte balinaṃ praṇamya parameśvaram

īśvarīṃ jagatāṃ draṣṭuṃ subhadrāsyandanaṃ yayau //
jaya devi jaganmātaḥ prasīda parameśvari

kāryakāraṇakartrī tvaṃ sarvaśaktyai namo'stu te //
sarvasya hṛdi saṃviṣṭe jñānamohātmike sadā

kaivalyamuktide bhadre tvāṃ namāmi surāraṇim//
devi tvaṃ viṣṇumāyāsi mohayantī carācaram

hṛtpadmāsanasaṃsthāsi viṣṇubhāvānusāriṇī//
tvameva lakṣmīrgaurī ca śacī kātyāyanī tathā

yacca kiṃcitkvacidvastu sadasadvākhilātmike //
tasya sarvasya śaktistvaṃ stotuṃ tvāṃ kastu śaktimān //

jaya bhadre subhadre tvaṃ sarveṣāṃ bhadradāyini //
bhadrābhadrasvarūpe tvaṃ bhadrakāli namo'stu te

tvaṃ mātā jagatāṃ devi pitā nārāyaṇo hi saḥ//
strīrūpaṃ tvaṃ sarvameva puṃrūpo jagadīśvaraḥ

yuvayorna hi bhedo'sti nāstyanyatparameva hi //
yathā vayaṃ niyuktā hi tvayā vai viṣṇumāyayā

nideśakāriṇo nityaṃ bhramāmaḥ parameśvari //
vṛttiḥ pravṛttiḥ paramā kṣudhā nidrā tvameva ca

āśā tvamāśāpūrṇā ca sarvāśā paripūrikā//
muktihetustvameveśi baṃdhahetustvameha hi

sarvajñānaprade nitye bhaktānāṃ kalpavallarī//
trāhi pādābjanamraṃ māṃ kṛpāpāṃgavilokanaiḥ

stutvetthaṃ bhadrarūpāṃ tāṃ tatsamīpasthitaṃ rathe//
cakraṃ sudarśanaṃ viṣṇoścaturthaṃ vapurāsthitam

praṇamya parayā bhaktyā imāṃ stutimudāharat//
sudarśana mahājvāla koṭisūryasamaprabha

ajñānatimirāṃdhānāṃ vaikuṇṭhādhvapradarśakaḥ//
namaste nityavilasadvaiṣṇavasvaniketana

avāryavīryaṃ yadrūpaṃ viṣṇostatpraṇamāmyaham //
praṇamya stutvā devānsa rathebhyaḥ parivṛtya ca

indradyumnanāradābhyāmādiṣṭapadapaddhatiḥ //
nīlācalamathārohatprāsādaṃ draṣṭumutsukaḥ

tataḥ sa gatvā prāsādasamīpaṃ daivataiḥ saha //
dadarśa śālāṃ-rucirāṃ svacittābhimatā dvijāḥ

tanmadhye sthāpayāmāsa daivatoragabhūpatīn //
brahmarṣīnyogino viprānvaiṣṇavāṃśca tapasvinaḥ

divyasiṃhāsanavare nṛpeṇa pratipādite //
sa pādapīṭhe bhagavānupaviṣṭaḥ svayaṃ vibhuḥ

śāṃtikaṃ pauṣṭikaṃ kartuṃ bhāradvājaṃ mahāmunim //
pitāmahājñayā bhūpo varayāmāsa ṛddhimat

pratiṣṭhāyāṃ tu ye devā balipūjāvidhau matāḥ //
homeṣu ca tathā te vai dhyānarūpamupāśritāḥ

ājñayā padmayonestu caturdigbhāgamāśritāḥ //
supūjitā gaṃdhapuṣpamālālaṃkārabhūṣaṇaiḥ

tataḥ karma pravavṛte bhāradvājena dhīmatā //
pratyakṣaṃ devadevasya sarveṣāṃ ca divaukasām

trailokyavāsināṃ pūjāṃ cakāra nṛpatirmudā //
sāṃgopāṃgaṃ samabhyarcya jagatsraṣṭāramagrataḥ

tataḥ saṃpūjitāḥ sarve tena trailokyavāsinaḥ //
paśyanto'vasthitaṃ madhye sākṣādbrahmāṇamavyayam

vapuṣmaṃtaṃ jagannāthaṃ pratyakṣaṃ brahmarūpiṇam //
indradyumnaprasādena jīvanmuktatvamāpnuvan

kalevaraṃ bhagavataḥ prāsādaṃ sumanoharam //
pratiṣṭhāya bharadvājaḥ samucchritamahādhvajam

vyajñāpayatatpratiṣṭhāyai jīvasyātha pitāmaham //
samuttasthau tato brahmā kṛtasvastyayanaḥ svayam

ṛṣibhirnāradādyaiśca vidvadbhirbrāhmaṇaistathā //
rājabhiḥ kṣatriyairnāgaiḥ sahitaḥ paramarṣibhiḥ

gandharvairgāyamāneṣu divyagāneṣu susvaram //
māṃgalyocitarāgeṣu nṛtyantīṣvapsaraḥsu ca

śākuneṣu ca sūkteṣu paṭhyamāneṣu ca dvijaiḥ //
śaṃkhakāhālamurajabherīvāditravaiṇave

śabde pramūrcchati tataḥ sarve te syandanopari //
gatvāvatārayāmāsū rathātsopānavartmani

sāvadhānāḥ samādhisthā bhaktyā saṃyamitātmakāḥ //
pārśvayorbhujayormūrdhni pādayornyastapāṇayaḥ

śanaiḥ śanaiḥ salīlaṃ te nārāyaṇamanāmayam //
vāsaṃ vāsaṃ tūlikāsu ninyuḥ prāsādasannidhim

uparyupari saṃtānavṛṣṭipūtpatitāsu ca //
jaya kṛṣṇa jagannātha jaya sarvā'ghanāśana

jaya līlādārutano jaya vāṃchāphalaprada //
jaya saṃsārasaṃmagnalīloddhāra jayāvyaya

jayānukaṃpāpāthodhe jaya dīnaparāyaṇa //
jayācyuta jayānanta jayeśāna namo'stu te

ebhiḥ stavaiḥ stūyamāno brahmaṇā ca svayaṃbhuvā //
tuṣṭāva sa mudā yukto nāradaścopavīṇayan

ratnacchatrayuge mūrdhni dhāryamāṇe'tha pṛṣṭhataḥ //
śaśinā bhāsvatā bhaktyā divyadhūpena dhūpitā

śreṇīkṛtā hyubhayataḥ pārśvayoścāmaragrahāḥ //
salīlāṃdolanavyagrā yauvanālaṃkṛtāstathā

evaṃ ca sahitāḥ sarve kautūhalasamanvitāḥ //
sudarśanaṃ subhadrāṃ ca balabhadramanaiṣiṣuḥ

prāsādadvāri racite ratnastaṃbhe'tha maṇḍape //
vāsayitvābhiṣekāya saṃmukhādarśamaṇḍale

adhivāsitai ratnakuṃbhaistīrthavāryupasaṃbhṛtaiḥ //
sūktābhyāṃ śrīpuruṣayorabhiṣekaṃ pitāmahaḥ //
cakāra bhagavām̐llokasaṃgrahārthaṃ dvijottamāḥ

tato hyalaṃkṛtāndevāngaṃdhamālyopaśobhitān //
nīrājayitvā bhagavānsa svayaṃ lokabhāvanaḥ //
ratnasiṃhāsane ramye sthāpayāmāsa mantrataḥ

// brahmovāca // //
aśeṣajagadādhāra sarvalokapratiṣṭhita //
supratiṣṭhākhilavyāpinprāsāde susthiro bhava

tvayi pratiṣṭhite nātha vayaṃ sarve pratiṣṭhitāḥ //
tvadājñayā pratiṣṭheyaṃ pūrṇā''stāṃ tvatprasādataḥ

sthāpayitvā jagannāthaṃ spṛṣṭvā tasya hṛdaṃbujam //
ānuṣṭubhaṃ maṃtrarājaṃ sahasraṃ sa jajāpa ha

vaiśākhasyāmale pakṣe aṣṭamyāṃ puṣyayogataḥ //
kṛtā pratiṣṭhā bho viprāḥ śobhane guruvāsare

taddinaṃ sumahatpuṇyaṃ sarvapāpapraṇāśanam //
snānaṃ dānaṃ tapo homaḥ sarvamakṣayyamaśnute

tasmindine ye paśyaṃti mānavā bhaktibhāvitāḥ //
kṛṣṇaṃ rāmaṃ subhadrāṃ ca muktibhājo na saṃśayaḥ

śuklāṣṭamī yā vaiśākhe gurupuṣyayutā yadā //
tasyāmabhyarcanaṃ viṣṇoḥ koṭijanmāghanāśanam

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe puruṣottamakṣetramāhātmye saptaviṃśo'dhyāyaḥ