Skanda Purana · Verses 2.24-5

// śrutadeva uvāca // //
tithiṣvetāsu puṇyāsu dvādaśī sitapakṣiṇī //
vaiśākhamāse rājeṃdra sarvāghaughavināśinī

kiṃ dānaiḥ kiṃ tapobhiśca kimupoṣyairvrataiśca kim //
kimiṣṭaiścaiva pūrtaiśca dvādaśī yairna sevitā

gaṃgāyāmuparāge tu yo dadyādgosahasrakam //
tatphalaṃ samavāpnoti prātaḥ snātvā harerdine

yaddattaṃ cā'rhate cā'nnaṃ dvādaśyāṃ ca site śubhe //
sikthesikthe bhavettasya koṭibrāhmaṇabhojanam//

yo dadyāttilapātraṃ tu dvādaśyāṃ madhusaṃyutam //
nirdhūtā'khilabaṃdhastu viṣṇuloke mahīyate

ekādaśyāṃ site pakṣe kuryyājjāgaraṇaṃ hareḥ //
sa jīvanneva muktaḥ syāttuṣṭāḥ syuḥ sarvadevatāḥ

koṭīṃdusūryagrahaṇe tīrthānyutplāvya yatphalam //
tatphalaṃ samavāpnoti prātaḥ snātvā harerdine/

tulasyāḥ komalaiḥ patrairdvādaśyāṃ viṣṇumarcayet //
samastakulamuddhṛtya viṣṇulokā'dhipo bhavet

( kṣepakaḥ-tulasīpatrapuṣpaiśca vaiśākhe'śvatthapūjanam //
puṣpādyabhāve dhānyairvā pūjayenmadhusūdanam

)
yamaṃ pitṝngurūndevānviṣṇumuddiśya mānavaḥ //
mādhave śukladvādaśyāṃ sodakuṃbhaṃ sadakṣiṇam

dadhyannaṃ caiva yo dadyāttasya puṇyaphalaṃ śṛṇu//
prayāge pratyahaṃ caiva kuryādyaḥ koṭibhojanam

yāvatsaṃvatsaraṃ puṇyaṃ ṣaḍrasānnairmanoramaiḥ //
tatphalaṃ samavāpnoti madhuśāsanaśāsanāt

śāligrāmaśilādānaṃ yaḥ kuryāddvādaśīdine //
vaiśākhe śuklapakṣe tu sarvapāpaiḥ pramucyate

dvādaśyāṃ payasā yastu snāpayenmadhusūdanam //
rājasūyā'śvamedhābhyāṃ yatphalaṃ parijāyate

trayodaśyāṃ yajedviṣṇuṃ payodadhivimiśritaiḥ //
śarkarāmadhubhirdravyairmadhusūdanaprītaye

tatphalaṃ samavāpnoti gaṃgāyāṃ nā'tra saṃśayaḥ //
paṃcāmṛtaiśca yo viṣṇuṃ bhaktyā saṃsnāpayedvibhum //

sa sarvakulamuddhṛtya viṣṇuloke mahīyate //
yo dadyātpānakaṃ hyasyāṃ sāyāhne prītaye hareḥ

jīrṇapāpaṃ jahātyāśu jīrṇāṃ tvacamivoragaḥ //
sāyāhne caiva yo dadyādurvārukarasāyanam

bhavenmuktaḥ karmabaṃdhādurvārukarasāyanāt //
ikṣudaṇḍaṃ cūtaphalaṃ dadyāddrākṣāphalāni ca

na vicchittiḥ saṃtateḥ syāttasya vai śatapūruṣam //
yo dadyādgaṃdhalepaṃ tu sāyāhne dvādaśīdine

bāhyopaghātaiḥ sakalairmucyate nā'tra saṃśayaḥ //
yatkiṃcitkurute puṇyaṃ dvādaśyāṃ rājasattama

mādhave tu site pakṣe tadakṣayyaphalaṃ bhavet //
prakhyātimasyā vakṣyāmi yena jāteti bhūmipa

sarveṣāṃ sarvapāpaghnīṃ sarvamaṃgaladāyinīm //
purā kāśmīradeśe tu dvijo devavratā''hvayaḥ

tasyā''sīnmālinī nāma tanayā cārurūpiṇī //
dadau tāṃ satyaśīlāya vipravaryāya dhīmate

tāmudvāhya yayau dhīmānsvadeśaṃ yavanā''hvayam //
rūpayauvanasaṃpannā tasya naiva priyā'bhavat

sadā vidveṣasaṃyuktastasyāṃ tiṣṭhati niṣṭhuraḥ//
nā'nyasya kasyaciddveṣṭi tāṃ vinā nṛpate patiḥ

tasminsā krodhasaṃyuktā vaśīkaraṇalaṃpaṭā//
apṛcchatpramadā rājanyāstyaktāḥ patibhiḥ purā

tābhiruktā tu sā bhūpa vaśyo bharttā bhaviṣyati//
asmākaṃ pratyayo jāto bhartṛtyāgāvamāninām

prayujya bheṣajaṃ vaśyaṃ nītā hi patayaḥ purā //
yoginīṃ tvaṃ tu gacchā'dya dāsyate bheṣajaṃ śubham //

na vikalpastvayā kāryo bhavitā dāsavatpatiḥ //
yoginīmaṃdire gatvā tāsāṃ vākyena bhūpate

prasādamatulaṃ tasyā lebhe duścāriṇī satī//
śatastaṃbhasamāyuktāṃ kuṭīṃ bheje tvarānvitā

suvistṛtāṃ suvarcaskāṃ tathaivā'yātayāmikām //
prāvṛtā dīrghavastreṇa sannidhiṃ tena yoginī

dīrghābhiśca saṭābhistu prāvṛtā dīptisaṃyutā //
paricārasamopetā vīkṣamāṇā śanaiḥśanaiḥ

akṣasūtrakarā sā tu japaṃtī prārthitā tayā //
dadau vaśyakaraṃ maṃtraṃ kṣobhakaṃ pratyayātmakam

tataḥ sā praṇatā bhūtvā dadyāddravyāṃ'gulīyakam //
vajramāṇikyasaṃyuktamatiraktaprabhānvitam

mṛdukāṃcanasaṃyuktaṃ bhānuraśmisamadyuti //
tato dṛṣṭvā tu saṃtuṣṭā pādasthaṃ cāṃgulīyakam

hṛdayaṃ ca tayā jñātaṃ tatpateravamānajam //
tadoktā hi tayā bhūpa tāpasyāhitayuktayā

cūrṇo rakṣānvito hyeṣa sarvabhūtavaśaṃkaraḥ//
cūrṇaṃ bhartari saṃyujya rakṣāṃ grīvāśrayāṃ kuru

bhaviṣyati patirvaśyo nā'nyāṃ yāsyati sundarīm//
nā'priyaṃ vadati kvā'pi duścāriṇyāstavā'pi ca

cūrṇarakṣāṃ gṛhītvā sā prāpa bhartṛgṛhaṃ punaḥ //
pradoṣe payasā yuktaścūrṇo bhartari yojitaḥ

grīvāyāṃ hi kṛtā rakṣā na vicāraḥ kṛtastayā //
tadā sa pītacūrṇastu bharttā nṛpavarottama

taccūrṇātkṣayarogo'bhūtpatiḥ kṣīṇo dinedine //
guhye tu kṛmayo jātā ghorā duṣṭavraṇodbhavāḥ //

dinaiḥ katipayai rājanpatyurnaiva vyavasthitiḥ //
uvāsa svecchayā sā'pi puṃścalī duṣṭacāriṇī

hatatejāstato bhartā tāmuvācā''kulendriyaḥ //
krandamāno divārātrau dāso'smi tava śobhane

trāhi māṃ śaraṇaṃ prāptaṃ necche'hamaparāṃ striyam //
tattasya viditaṃ jñātvā bhītā sā medinīpate

alaṃkārakṛte patyurjīvanecchurna vai hitā //
yoginīṃ ca yayau śīghraṃ tasyai sarvaṃ nyavedayat

tayā ca bheṣajaṃ dattaṃ dvitīyaṃ dāhaśāṃtaye //
datte ca bheṣaje tasminsvastho'bhūttatkṣaṇātpatiḥ

tiṣṭhatyupapatirgehe gṛhakṛtyā'padeśataḥ //
sarvavarṇasamudbhūtā jārāstiṣṭhaṃti vai gṛhe

na kiṃcidvacane śaktirbharturjātā kathaṃcana //
tatastenaiva doṣeṇa sarvāṃgeṣu ca jajñire

kṛmayaścāsthibhettāraḥ kālāṃtakayamopamāḥ //
tairnāsājihvayoścā''sīcchedaḥ karṇadvayasya ca

stanayoścāṃgulīnāṃ ca paṃgutvaṃ cā'pi cā''gatam //
tena paṃcatvamāpannā gatā narakayātanāḥ

tāmrabhāṃḍe ca sā dagdhā'yutāni daśa paṃca ca //
śvānayoniṣu saṃjātā śatavāraṃ punaḥpunaḥ //

chinnanāsā chinnakarṇā kṛmimūrddhā niraṃtaram //
chinnapucchā bhagnapādā tāḍitā ca gṛhegṛhe

paścātsauvīradeśeṣu padmabandhordvijasya ca //
dāsyā gṛhe śunī jātā bahuduḥkhasamākulā

chinnakarṇā chinnanāsā chinnapucchāṃghrirāturā //
kṛmipūrṇaśirā nityaṃ kṛmiyoniśca tiṣṭhati

evaṃ triṃśadgatā varṣā asmiñjanmani bhūmipa //
daivātkarmavipākena vaiśākhe meṣage ravau

śuklapakṣe tu dvādaśyāṃ padmabaṃdhostanūdbhavaḥ //
nadyāṃ snātvā śucirbhūtvā sārdravastro gṛhaṃ yayau

tulasīvedikāṃ prāpya pādāvavanije nijau //
vedikāyāmadho deśe sā śunī svāpamāgatā

prāksūryodayavelāyāṃ pādodakapariplutā //
sadyo dhvastā'śubhā jātā jātismṛtirabhūtkṣaṇāt

smṛtvā karma kṛtaṃ pūrvaṃ sā śunī tāpasaṃ sadā //
cukrośa karuṇā dīnā mune trāhīti vai punaḥ

svakarma ca munīṃdrāya smṛtvācakhyau bhayā''kulā//
bharturviṣaprayogaṃ tu svasya duścaritaṃ tathā

yā'nyāpi yuvatī brahmanbharturvaśyaṃ samācaret //
vṛthādharmā durācārā pacyate tāmrabhājane

bhartā nātho gururbhartā bhartā daivatamuttamam //
vikriyāṃ kṛtya sādhvī sā kathaṃ sukhamavāpnuyāt

tiryagyoniśataṃ yāti kṛmikoṭiśatāni ca //
tasmādbhūsura kartavyaṃ strībhirbharturvacaḥ sadā

sā'haṃ paśye punaryoniṃ kutsitāṃ yātanānvitām //
yadi noddharase brahmannadya tvaddṛṣṭisaṃmukhām

tasmāduddhara māṃ brahmanduṣkṛtāṃ pāpacāriṇīm //
sukṛtasya pradānena vaiśākhe śuklapakṣake

yā kṛtā tu tvayā brahmandvādaśī puṇyavarddhinī //
tasyāṃ tvayā kṛtaṃ puṇyaṃ snānadānānnabhojanaiḥ

duścāriṇyā api brahmaṃstena muktirbhaviṣyati //
yasyāṃ tu bhūsuraḥ snātaḥ svagṛhe manujaḥ kila

sarvatīrthaphalāvāptiṃ labhate nā'tra saṃśayaḥ //
taptaṃ dattaṃ hutaṃ yatra kṛtaṃ devārcanādi yat

tadakṣayyaphalaṃ jñeyaṃ yatkṛtaṃ dvādaśīdine //
evaṃvidhaphalaṃ yatsyāttaddehi sakalaṃ mama

dvādaśyāmupavāsena trayodaśyāṃ tu pāraṇāt //
yatphalaṃ syāttadapyaddhā tena muktirbhaviṣyati//

dayāṃ kuru mahābhāga dīnāyāṃ dīnavatsala //
dīnanātho jagannātho yuṣmannātho janārdanaḥ

tadīyāstādṛśā eva yathā rājā tathā prajāḥ //
vaivasvatapadadhvaṃsinparitrāhi suduḥkhitām

tvadvāravāsinīṃ dīnāṃ śunīṃ māṃ dīnavatsala //
brahmahatyāsahasraṃ vā gohatyānāṃ sahasrakam

agamyānāṃ ca koṭīśca dahatyeva śubhā tithiḥ //
tasyāṃ kṛtaṃ mahāpuṇyaṃ mahyaṃ dattvā mahāmune

māmuddhara samudvignāṃ dīnāṃ nātha samuddhara //
ante tubhyaṃ dvijedrāya namauktiṃ vadāmyaham

iti tasyā vacaḥ śrutvā śunīmāha muneḥ sutaḥ //
svakṛtaṃ jaṃtavośnaṃti sukhaduḥkhātmakaṃ śuni

tasmātkimu tvayā kāryaṃ kṣudrayā pāpaśīlayā //
yayā bhartā vaśaṃ nīto rakṣācūrṇādibhirdvijaḥ

sādhubhyo yatkṛtaṃ pāpaṃ svasya duḥkhakaraṃ bhavet //
sādhubhyo yatkṛta puṇyaṃ svasya duḥkhaharaṃ bhavet

ubhayaṃ bhraṃśatāmeti pāpebhyo yatkṛtaṃ bhavet //
śarkarāmiśritaṃ kṣīraṃ kādraveyaniveditam

viṣavṛddhikaraṃ dṛṣṭamevaṃ pāpakaraṃ bhaveta //
vadatyevaṃ munisute śunī duḥkhaikarūpiṇī

punaścukośordhvasvaraṃ tatpitre bahubhāṣiṇī //
padmabandho paritrāhi śunī taddvāravāsinīm

tvaducchiṣṭāśinī nityaṃ tvaṃ pāhīti punaḥpunaḥ //
strapoṣyā ye hi vartaṃte gṛhasthasya mahātmanaḥ //

teṣāmuddharaṇaṃ kāryamiti vedavidāṃ matam //
caṇḍālā vāyasāścaiva sārameyāśca nityaśaḥ

gṛhasthānāṃ dayāpātraṃ pratyahaṃ balibhojinaḥ //
aśaktaṃ noddharetpoṣyaṃ rogādyupahataṃ yadi

so'dhaḥ patenna saṃdeha iti vedavidāṃ matam

kartāramekaṃ jagatāṃ hi kartā kṛtvātmanā pāti samastajaṃtūn //
dārādirūpavyapadeśato haristasmāttadājñā khalu poṣyarakṣā

svapoṣyarakṣāṃ parihṛtya jaṃturdevena klṛptyā yadi vartate'nyadhīḥ //
sa devadrogdhā sakalasya haṃtā kīnāśalokānanu saṃprayāti

kartavyatvāddayālutvādetāmuddhara durmatim //
iti tasyā vacaḥ śrutvā duḥkhārtāyā gṛhe sutaḥ //
niścakrāma gṛhāttūrṇaṃ padmabaṃdhurdayānidhiḥ

kimetaditi tāṃ prāha putraḥ sarvaṃ nyavedayat //
sa tu putravacaḥ śrutvā tamevaṃ prāha vismitaḥ

// padmabandhuruvāca // //
mamātmaja kathaṃ vākyamīdṛśaṃ vyāhṛtaṃ tvayā //
na sādhūnāmidaṃ vākyaṃ bhavatīha varānana

ātmasaukhyakarāḥ pāpā bhavaṃti paribhāvitā //
paśya putra janāḥ sarve paropakaraṇāya vai

śaśī sūryo'tha pavano rajanī hutabhugjalam //
caṃdanaṃ pādapāḥ saṃtaḥ paropakaraṇe sthitāḥ

asthidānaṃ kṛtaṃ putra kṛpayā hi dadhīcinā //
devānāmupakārāya jñātvā daityānmahābalān

kapotā'rthe svamāṃsāni śibinā bhūbhujā purā //
pradattāni mahābhāga śyenāya kṣudhitāni vai

jīmūtavāhano rājā purā''sītkṣitimaṃḍale //
tenā'pi jīvitaṃ dattaṃ garuḍāya mahātmane

tasmāddayālunā bhāvyaṃ bhūsureṇa vipaścitā //
śuddhe varṣati devastu kimaśuddhe na varṣati

kinna dīpayate candraścaṃḍālānāṃ gṛhe sadā //
tasmādahaṃ śunīmetāṃ yācaṃtīṃ ca punaḥ punaḥ

uddhariṣye nijaiḥ puṇyaiḥ paṃkamagnāṃ ca gāṃ yathā //
iti putraṃ nirākṛtya pratijajñe mahāmatiḥ

dattaṃ dattaṃ mahāpuṇyaṃ dvādaśīdinasaṃbhavam //
śuni gaccha harerdhāma nirdhūtā'khilakalmaṣā

tadvākyātsahasā bhūpa divyā''bharaṇabhūṣitā //
vimucya dehaṃ jīrṇaṃ tu divyarūpadharā śubhā

śatā''dityaprabhā jātā sāvitrīpratimā yathā //
jagāmā''maṃtrya taṃ vipraṃ dyotayantī diśo daśa

bhuktvā divi mahābhogānpaścājātā mahītale //
naranārāyaṇāddevādurvaśīnāma nāmataḥ

vaiśākhaśuddhadvādaśyāḥ prabhāveṇa varāṃganā //
devānāṃ ca priyā jātā apsarastvaṃ ca sā yayau

yadyogigamyaṃ hutabhukprakāśaṃ varaṃ vareṇyaṃ paramārtharūpam //
yatprāpya santo'pi hi yāṃti mohaṃ tatprāpa rūpaṃ ca śunī hi devī

paścātsa padmabaṃdhurhi tāṃ tithiṃ puṇyavarddhinīm //
loveṭīṃ khyāpayāmāsa madhudviṭprāṇavallabhām

koṭīṃdusūryagrahaṇādhikā sā samastarūpādhikapuṇyarūpā //
yajñaiḥ samastairatiricyamānā dvijena khyātā bhuvanatraye ca

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe vaiśākhamāsamāhātmye nāradāmbarīṣasaṃvāde śunīmokṣaprāptirnāma caturviṃśo'dhyāyaḥ