Skanda Purana · Verses 2.22-4

// atha dānārhasatpātranirṇayaḥ //
// ṛṣaya ūcuḥ // //
bhagavansūta sarvajña vedavedāntakovida //
dānāni kasmai deyāni dānakālaśca kīdṛśaḥ

kaśca tatpratigṛhṇīyātsarvaṃ no vaktumarhasi

// śrīsūta uvāca // //
mahāpuṇyaprade kṣetre veṃkaṭākhye dvijottamāḥ //
sarveṣāmeva varṇānāṃ brāhmaṇaḥ paramo guruḥ

tasmai dānāni deyāni sa tārayati paṃḍitaḥ //
brāhmaṇaḥ pratigṛhṇīyādvarjayitvā tvavarṇakam

ṣaṇḍasya putrahīnasya daṃbhācāraratasya ca //
vedavidveṣiṇaścaiva dvijavidveṣiṇastathā

svakarmatyāginaścāpi dattaṃ bhavati niṣphalam //
paradāraratasyāpi paradravyaratasya ca

gāyakasyāpi viprasya dattaṃ bhavati niṣphalam //
asūyāviṣṭamanasaḥ kṛtaghnasya ca māyinaḥ

jñānaśūnyasya viprasya dattaṃ bhavati niṣphalam //
nityaṃ yāñcāparasyāpi hiṃsakasyābalasya ca

nāmavikrayiṇaścaiva vedavikrayiṇastathā //
smṛtivikrayiṇaścaiva dharmavikrayiṇastathā

paropatāpaśīlasya dattaṃ bhavati niṣphalam //
ye kecitpāpaniratā ninditāḥ sukṛtaistathā

na tebhyaḥ pratigṛhṇīyānna deyaṃ vāpi kiñcana //
satkarmaniratāyaiva śrotriyāyāhitāgnaye

vṛttihīnāya vai deyaṃ daridrāya kuṭumbine //
devapūjāsu saktāya purāṇakathakāya ca

deyaṃ prayatnato viprā daridrasya viśeṣataḥ //
bahunā kimihoktena śṛṇudhvaṃ dvijasattamāḥ

sarveṣāṃ brāhmaṇānāṃ ca pradātuṃ śakyate sadā //
vandhyābhartre pradattañcedrāsabho jāyate naraḥ

nāstikaṃ bhinnamaryādaṃ putrahīnaṃ jaḍaṃ khalam //
steyinaṃ kitavaṃ caiva kadācinnābhivādayet

pāṣaṇḍaṃ patitaṃ vrātyaṃ vedavikrayiṇaṃ tathā //
kṛtaghnaṃ pāpanirataṃ kadācinnābhivādayet

tathā snānaṃ prakurvantaṃ samitpuṣpakaraṃ tathā //
udapātradharañcaiva bhuṃjantaṃ nābhivādayet

vivādaśālinaṃ caṇḍaṃ vamantaṃ janamadhyagam //
bhikṣānnadhāriṇaṃ caiva śayānaṃ nābhivādayet

vandhyāñca puṣpiṇīṃ jārāṃ sūtikāṃ garbhapātinīm //
vrataghnīñca tathā caṇḍīṃ kadācinnābhivādayet

sabhāyāṃ yajñaśālāyāṃ devatāyataneṣvapi //
pratyekaṃ tu namaskāro hanti puṇyaṃ purātanam //

śrāddhavrate niyuktañca devatābhyarcakaṃ tathā //
yajñaṃ ca tarpaṇañcaiva kurvantaṃ nābhivādayet

kurvate vandanaṃ yastu na kuryātprativandanam //
nābhivādyaḥ sa vijñeyo yathā śūdrastathaiva ca

tasmātsarvepu kāleṣu buddhimānbrāhmaṇottamaḥ //
vandhyāpatiṃ dvijaṃ krūraṃ kadācinnābhivādayet //

// athākāśagaṃgāmāhātmyam//
// śrīsūta uvāca // //
atretihāsaṃ vakṣyāmi puṇyaśīlasya dhīmataḥ //
sanatkumāramunaye nāradena prabhāṣitam

tadvakṣyāmi muniśreṣṭhāḥ śṛṇudhvaṃ susamāhitāḥ //
purā godāvarītīre sarvadharmaparāyaṇaḥ

puṇyaśīlo dvijavaraḥ satyavādī jitendriyaḥ //
dayāvānsarvabhūteṣu devāgnidvijapūjakaḥ

karmaṇā janmaśuddhaśca mātāpitṛhite rataḥ //
gurubhaktiḥ sadākṣiṇyo brahmaṇyaḥ sādhusaṃmataḥ

etādṛśaguṇairyuktaḥ puṇyaśīlasya dhīmataḥ

// atha puṇyaśīlasya vandhyāpatinimantraṇena gardabhamukhatvaprāptiḥ // //
gṛhaṃ samprāptavānvipro vedavedāṃgapāragaḥ //
prārthitaḥ puṇyaśīlena pitṛśrāddhe'tivegataḥ

taṃ vipraṃ śrotriyaṃ śāntaṃ pitṛśrāddhe niyojya vai //
śrāddhaṃ cakāra dharmātmā pratyābdikamanuttamam

tataḥ kālāntare tasya puṇyaśīlasya cānane //
vairūpyaṃ prāptamatyugraṃ rāsabhānanavattadā

tataḥ khinnamanā bhūtvā puṇyaśīlo'tidhārmikaḥ //
niḥśvasya bahudhā khinnaḥ prapede'gastyayoginaḥ

suvarṇamukharītīre ṛṣisaṃghaniṣevite //
āśramaṃ paramaṃ divyaṃ sarvakāmaphalapradam

tatrāśrame munivaraiḥ sevyamānamaharniśam //
dṛṣṭvāgastyaṃ mahātmānaṃ sarvalokahitaiṣiṇam

praṇāmamakarottasmai gārdabhāsyo'tiduḥkhitaḥ

// puṇyaśīla uvāca // //
taponidhe namastubhyamagastya munisevita //
kutsitāsyaṃ mahāpāpaṃ rakṣarakṣa dayānidhe

kena doṣeṇa me cātra mukhasyāsītkurūpatā

mayi prītyā mahābhāga vadasva munisattama

agastya uvāca // //
vipravarya mahābhāga puṇyaśīla mahāmate //
ānanasya virūpaṃ vai śṛṇu nānyamanā dvija

//
atha vandhyāpateḥ śrāddhanimantraṇānarhatvakathanam // //
kañcidvipraṃ guṇanidhiṃ vedavedāṃgapāragam //
śrotriyaṃ putrarahitaṃ śrāddhe tvaṃ viniyuktavān

tena doṣeṇa mahatā mukhe tava virūpatā //
ye loke havyakavyādau vandhyāyāḥ svāminaṃ dvijam

niyojayanti te yānti mukhe gardabharūpatām //
śubhakarmaṇi vā vipra paitṛke vāpi karmaṇi //

vandhyāpatiṃ mahāpāpaṃ kadācinna nimantrayet //
vandhyāpatiṃ mahākrūraṃ vṛṣalīpatimeva vā

śreyaskāmī hi vipreṃdra śrāddhe tu na nimantrayet //
vedaśāstrādiyukto'pi kulīnaḥ karmaṭho'pi vā

vandhyābhartā dvijaśreṣṭha śrāddhe tyājyaḥ kathañcana //
jyotiṣṭomādiyajñeṣu vrateṣu ca tapaḥsu ca

samartho'pi dvijaśreṣṭhaḥ śrāddhe vandhyāpatiṃ tyajet //
alabhye tu dvije pātre tantumātropajīvinam

putravantaṃ sadācāraṃ śrāddhārthaṃ tu nimantrayet //
tadabhāve dvijaśreṣṭha putraṃ vā'nujameva vā

ātmānaṃ vā niyuñjīta śrāddhe vandhyāpatiṃ tyajet //
puṇyaśīla mahābhāga coddhṛtya bhujamucyate

sarvathā putrahīnaṃ tu śrāddhārthaṃ na niyojayet //
vandhyāpatiṃ dvijaṃ yastu śrāddhakartā niyokṣyati

tacchrāddhamāsuraṃ jñeyaṃ kartā ca narakaṃ vrajet

// athākāśagaṃgāsnānena puṇyaśīlasya tadvikṛtinivṛttiḥ // //
bahunātra kimuktena taddoṣavinivṛttaye //
upāyaṃ te pravakṣyāmi svarṇamukhyāstaṭe śubhe

vartate devasaṃghaiśca sevito veṃkaṭācalaḥ //
meruputro mahāpuṇyaḥ sarvakāmaphalapradaḥ //

tasminveṃkaṭaśailendre surāsuranamaskṛte //
viyadgaṃgeti nāmnā vai tīrthamasti mahattaram

sarvapāpapraśamanamāyurārogyavardhanam //
tvaṃ gatvā veṃkaṭaṃ śailaṃ svāmipuṣkariṇījale

snātvā saṃkalpapūrvaṃ tu gaṃgātīrthamanantaram //
gatvā tīrthavidhānena snānaṃ kuru mahāmate

snānamātrāttataḥ sadyo mukhasyāsya mahāmate //
vairūpyaṃ tatkṣaṇādeva naṃkṣyatyeva na saṃśayaḥ

evamuktaḥ puṇyaśīlo hyagastyena mahātmanā //
taṃ praṇamya mahātmānaṃ veṃkaṭādriṃ tato yayau

tatra gatvā mahābhāgaḥ svāmipuṣkariṇījale //
snātvā niyamapūrvaṃ tu viyadgaṃgāsamīpagaḥ

tatra snānena dharmātmā kāmavakropamaṃ mukham //
prāptavānpuṇyaśīlastu aho tīrthasya vaibhavam

// śrīsūta uvāca // //
evaṃ vaḥ kathitaṃ viprā nāradena prabhāṣitam //
sanatkumāramunaye śaunakādyā mahaujasaḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīveṃkaṭācalamāhātmya ākāśagaṃgāmāhātmyavarṇanaṃnāma dvāviṃśatitamo'dhyāyaḥ