Skanda Purana · Verses 2.20-2

// jaiminiruvāca // //
itthaṃ prabodhitastena nāradena kṣitīśvaraḥ //
tuṣṭāva jagatāṃ nāthaṃ vacobhiḥ karuṇānvitam

// indradyumna uvāca // //
tvadaṃghripāthojayugaṃ murāre nopāsitaṃ janmasu pūrvajeṣu //
tatkarmaṇāṃ dāruṇapākabhājaṃ dīnaṃ paritrāhi kṛpāṃbudhe mām

kva nirmalaṃ tvaccaraṇābjayugmaṃ viriṃcirudreṃdrakirīṭamagnam //
kvāhaṃ kudīnaḥ śakṛdasramāṃsamūtrāsthisaṃghaiḥ pihitastvacā vai

asārasaṃsāraparibhrameṇa śramāturastvāṃ kathamīśa jāne //
jānaṃti te tvāṃ khalu devadeva yeṣāṃ bhavo duḥkhabhavaprakāśaḥ

prabho mayā duḥkhamanekajanmapāpārjitaṃ bhuktamanekabhāvam //
śubhārjito yaḥ sukhaleśabhāvo nidarśanaṃ yanmadhupṛktatikte

yadeva saukhyānubhavāya deva karmārjito me viṣayopabhogaḥ //
sa eva duḥkhaṃ pariṇāmato me na madvidho duḥkhijano'sti cānyaḥ

vibho yadi tvāṃ manasāpi pūrvamupāstamanyadviṣamekṣaṇo'ham//
kathaṃ tadālapsyamanekajanma punaḥ punarbhogyamaśeṣaduḥkham

vibhutvadāsatvapitṛtvaputrapriyatvamātṛtvadhanitvabhāvaiḥ //
vadhyatvahiṃsratvapatitvajāyābhāvaiśca tiryaktvasurādibhāvaiḥ

nīcorddhabhāvaṃ bahuśaḥ sakṛdvā bhavāṃgaṇe'smim̐nluṭhatānubhūtam //
na vā murāre tava pādapadmadūrībhavasyeṣṭaphalaṃ hi caitat

kośaṃ balaṃ caitadaśeṣapṛthivīdhanairvṛtaṃ yauvanarūparūpyaḥ//
mano'nukūlāḥ śataśaḥ striyaśca niṣkaṃṭakaṃ me nṛpamaṃḍalaṃ ca

sāmrājyatā cāpi bharo mahānme tvajjñānahīsya paśorivāyam//
bhārāvatāraṃ kuru me kṛpābdhe sadaiva tatrodita khedayogaḥ

dīnānukaṃpinkariṇo vimuktiḥ kṛtā vibho tvatsmṛtimātrakeṇa//
bhrāṃtaṃ ghaṭīyaṃtravadatra nātha māṃ trātumarhasyanukaṃpibhāvāt

na me tvadanyaḥ khalu bandhuratra pravāhavibhraṣṭatarusvabhāve //
pāpīyasī buddhirupetabhāvā snehānubandhā viṣaye'bhibhedyā

aharniśaṃ me tava pādapadmānnāpaitu matprārthitametadeva //
tvāṃ saccidānaṃdasupūrṇasiṃdhuṃ prāptāstu ye janmasahasrabhāgyaiḥ

kiṃ te hi paśyaṃti lavaikasaukhyamanekaduḥkhaṃ viṣayendrajālam //
kva bandhanaṃ karmabhiriṣṭaleśaduḥkhākaragraṃthiśatairabhedyam

anaṃtamādyaṃtavihīnamekamānaṃdadaṃ tvatpadapaṃkajaṃ kva //
māyāṃbudhau te mamatā bhramau ca kukarmanakrāyitagartamadhye

nirāśrayaṃ me patitaṃ vilāsakaṭākṣapātena nayādya tīram //
svakāryasaṃsādhanayāśritānāṃ saṃpādanāyeṣṭavidherajasram

bhrāmyaṃtamātmīyahitaṃ visṛjya māṃ trāhi mūḍhaṃ sahajānukaṃpin //
kṣudrāya kāryāya bahu bhramaṃtamaprāpya mūlaṃ parameśvaraṃ tvām

oṃ āyāsapātraṃ paramaṃ sudīnaṃ māṃ trāhi viṣṇo jagadekavaṃdya //
vedāṃtavedyāvyaya viśvanātha tatvamīśiṣe haṃtumaghaugharāśīn

taṃ tvāṃ parityajya sukhaikahetuṃ kṣudrāśayaṃ māṃ paripāhi viṣṇo//
prasupta eṣo'khilabhūtasaṃghaścaturvidho yatkṛtamoharātrau

tvajñānabhānūdayametya cāṃte prabodhyate tvāṃ śaraṇaṃ prapadye//
tvameka evākhilalokakarttā phaṇāsahasraiḥ parivītamūrtiḥ

paryāyavṛttyā balināṃ variṣṭha tvāmiśitāraṃ śaraṇaṃ prapadye//
yayā sṛjasyatsi jagaṃti nātha vakṣaḥsarojāsanayā svaśaktyā // २२ !/
tāṃ bhadrarūpāṃ jagadāśrayāṃ te devāraṇiṃ pādayuge nato'smi //
yadaṃśujālapratisṛṣṭametadbrahmāṃḍajālaṃ karasaṃgi nātha

sudarśanaṃ daityabalasya haṃtṛ cakrābhidhaṃ tvāṃ praṇataḥ sudarśanam//
stutvetthaṃ nṛpatiśreṣṭhaḥ sāṣṭāṃga praṇanāma saḥ

paritrāhi jagannātha magnaṃ saṃsārasāgare//
anāthabandho kṛpayā dīnaṃ māṃ tamasākulam

nārada uvāca//
jaya jaya nārāyaṇa apārabhavasāgarottāraparāyaṇa sanakasanaṃdanasanātanaprabhṛti yogivaraviciṃtyamānadivyatattva svamāyāvilasitādhyāsapariṇa mitāśeṣabhūtatattva
tritattva tridaṇḍadhara triṇāciketatrimadhutrisuparṇopagīyamānadivyajñāna cchandomaya svāsanasuparṇapriya bhaktapriya bhaktajanaikavatsala svamāyājālavyavahitasvarūpa viśvarūpa viśvaprakāśa viśvatomukha viśvatokṣi viśvataḥśravaṇa viśvataḥpādaśirogrīva viśvahastanāsārasanātvakkeśalomaliṃga sarvalokātmaka sarvalokasukhāvaha sarvalokopakāraka sarvalokanamaskṛta līlāvilasitakoṭipadmodbhava rudreṃdramarudaśvisādhyasiddhagaṇapraṇatāśeṣasurāsuratribhuvanaguro na kasyāpi jñānagocara namaste namaste

// jaiminiruvāca // //
anye ca ye nṛpatayaḥ śrotriyā vedapāragāḥ //
munayo dvijāḥ kṣatriyāśca vidvāṃso vaiśyajātayaḥ

astuvanpuṇḍarīkākṣaṃ balinaṃ bhadrayā saha //
sūktaiḥ stotraiḥ purāṇaiśca kavitābhiryathā tathā

atheṃdradyumnaḥ provāca purodhasamakalmaṣam //
pūjārthaṃ vāsudevasya upacāropasaṃskṛtam

svayaṃ sa nṛpatiśreṣṭhaḥ pūjayāmāsa tānkramāt //
nāradasyopadeśena vidhinā maṃtratastathā

dvādaśākṣaramaṃtreṇa balabhadramapūjayat //
yamupāsya dhruvaḥ sthānaṃ prāptavānuttamottamam

trayīprasiddhaṃ yatsūktaṃ pāvanaṃ pauruṣaṃ mahat //
tena nārāyaṇaṃ bhūpaḥ pūjayāmāsa śaktitaḥ

devyāḥ sūktena bhadrāṃ tāṃ saudarśanyā sudarśanam //
yathāsamṛddhi bhaktyā tānpūjayitvā nṛpottamaḥ

tatprītyai dvijamukhyebhyo dadau dānāni bhaktitaḥ //
tulāpuruṣadānāni mahādānāni pārthivaḥ

aśvamedhāṃgabhūtāśca koṭiśo gā dadau tadā //
alaṃkṛtāstathānyāśca dadau gā bahudakṣiṇāḥ

tāsāṃ khuroddhṛteryogādgartobhūddvijasattamāḥ //
dānāṃbunā sa pūrṇo vai tīrthamāsīnmahāphalam

tasminsnātvā pitṝndevānsaṃtarpya vidhivannaraḥ //
aśvamedhasahasrasya phalamāpnotyasaṃśayaḥ

nāmnā khyātaṃ sarastasya indradyumnasya bhūpateḥ //
nirvapatyatra piṃḍāṃśca pitṝnuddiśya mānavaḥ

kulaikaviṃśamuddhatya brahmaloke mahīyate //
nātaḥ parataraṃ tīrthaṃ hayamedhāṃgasaṃbhavāt

indradyumnasya sarasaḥ syādvā tripathagā samā //
tataḥ prāsādaghaṭanāmupacakrāma bhūpatiḥ

śubhe kāle sunakṣatre daivajñavidhicodite //
samuhūrte nāradādīnbrāhmaṇāgryānprapūjya ca

svastivācaṃ ca karmarddhiṃ vācayitvā nṛpottamaḥ //
arghyaṃ dadau jagannāthaṃ smaranprāsādaveśmani

vasudhāṃ prārthayitvā tu sthānamācaṃdratārakam //
śilpinaḥ pūjayāmāsa vāstuyāgapuraḥsaram

mahotsavaṃ tathā cakre gītavādyaiḥ prabhūtakaiḥ //
dīnānāthavipannebhyo dadau vastu yathepsitam

rājño visarjayāmāsa bahumānapuraḥsaram //
kṛtārthānavatāraṃ taṃ harerdṛṣṭvā hatāṃhasaḥ

tataḥ sa koṭiśo vittaṃ dadau pāṣāṇadārake //
āhṛtau bahudeśebhyo dṛṣadāṃ pārthivottamaḥ

uvācedaṃ mudā yuktaḥ sabhāyāṃ pṛthivīdharaḥ //
aṣṭādaśabhyo dvīpebhyo yanmayā pauruṣārjitam

tatsarvaṃ jagadīśasya prāsādāyāpavarjitam //
jaitrayātrāprasaṃgena śramo labdhastu yo mayā

saphalo'stu sa me viṣṇoḥ prāsādāyārthayogataḥ //
ataḥ paraṃ me kiṃ bhāgyaṃ carācaraguruṃ harim

prasādayiṣye saṃpattyā bhujadvaṃdvārjitaśriyā //
śrīḥ sadā puṇḍarīkākṣe śriyonugrahajā mama

kiṃ kartumīśastasyāṃ vai devadevasya cakriṇaḥ //
kaṭākṣapāto yasya syāttasya śrīḥ sarvatomukhī

aṣṭādaśātmikā devī jihvāgre cāsya nṛtyati //
yamārādhya jagannāthaṃ brahmatvaṃ prāptavānvidhiḥ

rudro maheśvaratvaṃ ca śakrastridivarājatām //
lebhe tamarcya jagatāmarcayiṣyāmi śāśvatam

jitaṃ tena tridhā rāśībhūtamaṃho mahātmanā //
sāṃgopāṃgena vidhinā yena kṛṣṇaḥ samarcitaḥ

kalevaramidaṃ kṣetraṃ yatrāhaṃkāravānvibhuḥ //
āvirbhāvatirobhāvau sthitirnityā hi yatprabhuḥ

atra sākṣādvapuṣmantaṃ saṃpūjya jagatāṃ gurum //
sākṣātkṛtārtho bhavati caturvargasya bhājanam

bahuvyayā''yāsato yā rājyaṛddhirmayārjitā //
asyaivānugrahātsā tu saphalāstu padāṃbuje

sarvopacāraiḥ paripūjya devaṃ dravyairhṛtaiḥ sāgaramekhalāyāḥ //
yāvatsamāpnoti hi karmapākaḥ sāmrājyayātrā saphalā hi māstu

kiṃ dravyajātaṃ khalu yena viṣṇuṃ nopāharetsāṃgamapetakalmaṣaḥ //
kiṃ pauruṣeyaṃ yadi vāsudevaparicchado yena na sādhito me

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe puruṣottamakṣetramāhātmye jaimini ṛṣisaṃvāde viṃśo'dhyāyaḥ