Skanda Purana · Verses 2.13-5

// atha dharmaguptacaritravarṇanam //
// śrīsūta uvāca // //
bhūyopi saṃpravakṣyāmi svāmitīrthasya vaibhavam //
yuṣmākamādareṇā'haṃ naimiṣāraṇyavāsinaḥ

nandonāma mahārājaḥ somavaṃśasamudbhavaḥ //
dharmeṇa pālayāmāsa sāgarāntāṃ dharāmimām

tasya putraḥ samabhavaddharmagupta iti smṛtaḥ //
rājyarakṣādhuraṃ nando nijaputre nidhāya saḥ

jiteṃdriyo jitāhāraḥ praviveśa tapovanam //
tāte tapovanaṃ yāte dharmaguptābhidho nṛpaḥ

medinīṃ pālayāmāsa dharmajño nītitatparaḥ //
īje vahuvidhairyajñairdevānindra purogamān

brāhmaṇānāṃ dadau vittaṃ kṣetrāṇi ca bahūni saḥ //
sarve svadharmaniratāstasminrājani śāsati

kadācinnābhavanpīḍāstasmiṃścorādisaṃbhavāḥ //
kadāciddharmagupto'yamāruhya turagottamam

vanaṃ viveśa vipreṃdrā mṛgayārasakautukī //
tamālatālahintālakuravākuladiṅmukhe

vicacāra vane tasminsiṃsahavyāghrabhayānake //
mattālikulasannādasaṃmūrcchitadigantare

padmakalhārakumudanīlotpalavanākule //
taṭāke rasasaṃpūrṇe tapasvijanamaṇḍite

tasminvane sañcarato dharmaguptasya bhūpateḥ //
abhūdvibhāvarī viprāstamasāvṛtadiṅmukhā

rājā'pi paścimāṃ sandhyāmupāsya vinayānvitaḥ //
jajāpa ca vane tatra gāyatrīṃ vedamātaram

siṃhavyāghrādibhītyāsminvṛkṣamekaṃ samāśrite //
rājaputre tadabhyāśamṛkṣaḥ siṃhabhayārditaḥ

anvadhāvata vṛkṣaṃ tamekaḥ siṃho vanecaraḥ //
anudrutaḥ sa siṃhena ṛkṣo vṛkṣamupāruhat

āruhya ṛkṣo vṛkṣaṃ taṃ dadarśa jagatīpatim //
vṛkṣasthitaṃ mahātmānaṃ mahābalaparākramam

uvāca bhūpatiṃ dṛṣṭvā ṛkṣoyaṃ vanagocaraḥ //
mā bhītiṃ kuru rājeṃdra vatsyāvo rajanīmiha

mahāsattvo mahākāyo mahādaṃṣṭrasamākulaḥ //
vṛkṣamūlaṃ samāyātaḥ siṃho'yamatibhīṣaṇaḥ

rātryardhaṃ bhaja nidrāṃ tvaṃ rakṣyamāṇo mayodyataḥ //
tataḥ prasuptaṃ māṃ rakṣa śarvaryardhaṃ mahāmate

iti tadvākyamākarṇya supte nandasute hariḥ //
provāca ṛkṣaṃ supto'yaṃ nṛpo me tyajyatāmiti

taṃ siṃhamabravīdṛkṣo dharmajño dvijasattamāḥ //
bhavāndharmaṃ na jānīte mṛgarāja vanecara

viśvāsaghātināṃ loke mahākaṣṭaṃ bhavatyaho //
na hi mitradruhāṃ pāpaṃ naśyedyajñāyutairapi

brahmahatyādipāpānāṃ kathañcinniṣkṛtirbhavet //
viśvāsaghātināṃ pāpaṃ na naśyejjanmakoṭibhiḥ

nāhaṃ meruṃ mahābhāraṃ manye pañcāsya bhūtale //
mahābhāramimaṃ manye lokaviśvāsaghātakam

evamukto'tha ṛkṣeṇa siṃhastūṣṇīṃ babhūva ha //
dharmagupte prabuddhe tu ṛkṣaḥ suṣvāpa bhūruhe

tataḥ siṃho'bravīdbhūpamenamṛkṣaṃ tyajasva me //
evamukto'tha siṃhena rājā suptamaśaṃkitaḥ

svāṃkanyastaśiraskaṃ tamṛkṣaṃ tatyāja bhūtale //
pātyamānastato rājñā samālambitapādapaḥ

ṛkṣaḥ puṇyavaśādvṛkṣānna papāta mahītale //
sa ṛkṣo nṛpamabhyetya kopādvākyamabhāṣata

kāmarūpadharo rājannahaṃ bhṛgukulodbhavaḥ //
dhyānakāṣṭhābhidho nāmnā ṛkṣarūpamadhārayam

kasmādanāgasaṃ suptamatyākṣīnmāṃ bhavānnṛpa //
macchāpādatiśīghraṃ tvamunmattaścara bhūtale

iti śaptvā munirbhūpaṃ tataḥ siṃhamabhāṣata //
na siṃhastvaṃ mahāyakṣaḥ kuberasacivaḥ purā

himavadgirimāsādya kadācittaṃ vadhūsakhaḥ //
ajñānādgautamābhyāśe vihāramatanormudā

gautamo'pyuṭajāddaivātsamidāharaṇāya vai //
nirgatastvāṃ vivasanaṃ dṛṣṭvā śāpamudāharat

yasmānmamāśrame'dya tvaṃ vivastraḥ sthitavānasi //
ataḥ siṃhatvamadyaiva bhavitā te na saṃśayaḥ

iti gautamaśāpena siṃhatvamagamatpurā //
kuberasacivo yakṣo bhadranāmā bhavānpurā

kubero dharmaśīlo hi tadbhṛtyāśca tathaiva hi //
ataḥ kimarthaṃ tvaṃ haṃsi māmṛṣiṃ vanagocaram

etatsarvamahaṃ dhyānājjānāmi hi mṛgādhipa //
ityukto dhyānakāṣṭhena tyaktvā siṃhatvamāśu saḥ //

yakṣarūpaṃ gato divyaṃ kuberasacivātmakam //
dhyānakāṣṭhamasāvāha prāṃjaliḥ praṇato munim

adya jñātaṃ mayā sarvaṃ pūrvavṛttaṃ mahāmune //
gautamaḥ śāpakāle me śāpāntamapi coktavān

dhyānakāṣṭhena saṃvāda ṛkṣarūpeṇa te yadā //
tadā nirdhūya siṃhatvaṃ yakṣarūpamavāpsyasi

iti māmabravīdbrahmangautamo munipuṅgavaḥ //
adya siṃhatvanāśānme jānāmi tvāṃ mahāmune

dhyānakāṣṭhābhidhaṃ śuddhaṃ kāmarūpadharaṃ sadā //
ityuktvā taṃ praṇamyātha dhyānakāṣṭhaṃ sa yakṣarāṭ

vimānavaramāruhya prayayāvalakāpurīm //
unmattarūpaṃ taṃ dṛṣṭvā mantriṇastu nṛpottamam//

pituḥ sakāśamāninyū revātīre nṛpottamam //
tasmai nivedayāmāsurmatibhraṃśaṃ sutasya ca

jñātvā tu putravṛttāntaṃ pitā vai naṃdanastadā

// atha jaiminivākyātsvāmitīrthasnātasya dharmaguptasyonmādanivṛttiḥ // //
putramādāya sahasā jaiminerantikaṃ yayau //
tasmai nivedayāmāsa putravṛttāntamāditaḥ

bhagavañjaimine putro mamādyonmattatāṃ gataḥ //
asyonmādavināśāya brūhyupāyaṃ mahāmune

iti pṛṣṭaściraṃ dadhyau jaiminirmunipuṃgavaḥ //
dhyātvā tu suciraṃ kālaṃ nṛpanandanamabravīt

dhyānakāṣṭhasya śāpena hyunmattaste suto'bhavat //
tasya śāpasya mokṣārthamupāyaṃ prabravīmi te

suvarṇamukharītīre veṃkaṭenāma parvate //
sarvapāpahare puṇye nānādhātuvinirmite

svāmipuṣkariṇī ceti tīrthamasti mahattaram //
pavitrāṇāṃ pavitraṃ hi maṃgalānāṃ ca maṃgalam

śrutisiddhaṃ mahāpuṇyaṃ brahmahatyādiśodhakam //
nītvā tatra sutaṃ te'dya snāpayasva mahāmate

unmādastatkṣaṇādeva tasya naśyenna saṃśayaḥ //
ityuktastaṃ praṇamyāsau jaiminiṃ munipuṃgavam

nandaḥ putraṃ samādāya svāmipuṣkariṇīṃ yayau //
tatra ca snāpayāmāsa putraṃ niyamapūrvakam

snānamātrāttataḥ sadyo naṣṭonmādo'bhavatsutaḥ //
svayaṃ sasnau sa nando'pi svāmipuṣkariṇījale

uṣitvā dinamekaṃ tu sahaputraḥ pitā tadā //
sevitvā veṃkaṭeśaṃ ca śrīnivāsaṃ kṛpānidhim

putramāpṛcchya nandastaṃ prayayau tapase vanam //
gate pitari putro'pi dharmagupto nṛpo dvijāḥ

pradadau veṃkaṭeśasya bahuvittāni bhaktitaḥ //
brāhmaṇebhyo dhanaṃ dhānyaṃ kṣetrāṇi ca dadau tadā

prayayau mantribhiḥ sārdhaṃ svāṃ purīṃ tadanantaram //
dharmeṇa pālayāmāsa rājyaṃ nihatakaṇṭakam

pitṛpaitāmahaṃ viprā dharmaguptotidhārmikaḥ //
unmādairapyapasmārairgrahairduṣṭaiśca ye narāḥ

grastā bhavanti viprendrāste'pi cātra nimajjanāt //
puṣkariṇyāṃ vimuktāḥ syuḥ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham

svāmipuṣkariṇīṃ tyaktvā tīrthamanyadvrajettu yaḥ //
snigdhaṃ sa gopayastyaktvā snuhīkṣīraṃ prayācate

svāmitīrthaṃ svāmitīrthaṃ svāmitīrthamiti dvijāḥ //
triḥpaṭhanto narā evaṃ yatra kvāpi jalāśaye

snāṃti sarve narāste vai yāsyanti brahmaṇaḥ padam //
evaṃ vaḥ kathitā viprā dharmaguptakathā śubhā

yasyāḥ śravaṇamātreṇa brahmahatyā vinaśyati //

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīveṃkaṭācalamāhālye svāmipuṣkariṇīmahimānuvarṇanaṃnāma trayodaśo'dhyāyaḥ