Skanda Purana · Verses 2.1-4

// śrībadarīnāthāya namaḥ //
// śaunaka uvāca // //
sūtasūta mahābhāga sarvadharmavidāṃ vara //
sarvaśāstrārthatattvajña purāṇe pariniṣṭhita

vyāsaḥ satyavatīputro bhagavānviṣṇuravyayaḥ //
tasya yatpriyaśiṣyastvaṃ tvatto vettā na kaścana

prāpte kaliyuge ghore sarvadharmabahiṣkṛte //
janā vai duṣṭakarmāṇaḥ sarvadharmavivarjitāḥ

kṣudrāyuṣaḥ kṣudraprāṇabalavīryatapaḥkriyāḥ //
adharmaniratāḥ sarve vedaśāstravivarjitāḥ

tīrthāṭanatapodānaharibhaktivivarjitāḥ //
kathameṣāmalpakānāmuddhāro'lpaprayatnataḥ

tīrthānāmuttamaṃ tīrthaṃ kṣetrāṇāmuttamaṃ tathā //
mumukṣūṇāṃ kutaḥ siddhiḥ kutra vā ṛṣisaṃcayaḥ

kutra vālpaprayatnena tapo mantrāśca siddhidāḥ //
kutra vā vasati śrīmāñjagatāmīśvareśvaraḥ//
bhaktānāmanuraktānāmanugrahakṛpālayaḥ

etadanyacca sarvaṃ me parārthaikaprayojanam //
brūhi bhadrāya lokānāmanugrahavicakṣaṇa

// sūta uvāca // //
sādhu sādhu mahābhāga bhavānparahite rataḥ //
haribhaktikṛtāsaktiprakṣālitamanomalaḥ

atha me devakīputro hṛtpadmamadhirohati //
prasaṃgāttava viprarṣe durllabhaḥ sādhusaṃgamaḥ

harati duṣkṛtasaṃcayamuttamāṃ gatimalaṃ tanute tanumāninām //
adhikapuṇyavaśādavaśātmanāṃ jagati durlabhaḥ sādhusamāgamaḥ

harati hṛdayabandhaṃ karmapāśārditānāṃ vitarati padamuccairalpajalpaikabhājāma //
jananamaraṇakarmaśrāṃtaviśrāṃtihetustrijagati manujānāṃ durllabhaḥ satprasaṃgaḥ

// sūta uvāca // //
ayaṃ praśnaḥ purā sādho skandenākāri sarvataḥ //
kailāsaśikhare ramya ṛṣīṇāṃ pariśṛṇvatām //
purato girijābhartuḥ kartuṃ niḥśreyasaṃ satām

// skaṃda uvāca// //
bhagavansarvalokānāṃ karttā harttā pitā guruḥ //
kṣemāya sarvajaṃtūnāṃ tapase kṛtaniścayaḥ

kalikāle hyanuprāpte vedaśāstravivarjite //
kutra vā vasati śrīmānbhagavānsātvatāṃ patiḥ

kṣetrāṇi kāni puṇyāni tīrthāni saritastathā //
kena vā prāpyate sākṣādbhagavānmadhusūdanaḥ //
śraddadhānāya bhagavankṛpayā vada me pitaḥ

// śrīmahādeva uvāca // //
bahūni saṃti tīrthāni kṣetrāṇi ca ṣaḍānana //
harivāsanivāsaikaparāṇi paramārthinām

kāmyāni kānicitsaṃti kānicinmuktidānyapi //
ihāmutrārthadānyeva bahupuṇyapradāni vai

gaṃgā godāvarī revā tapatī yamunā sarit //
kṣiprā sarasvatī puṇyā gautamī kauśikī tathā

kāverī tāmraparṇī ca caṃdrabhāgā maheṃdrajā //
citrotpalā vetravatī sarayūḥ puṇyavāhinī

carmaṇvatī śatadrūśca payasvinyatrisaṃbhavā //
gaṃḍikā bāhudā sarvāḥ puṇyāḥ siṃdhuḥ sarasvatī

bhuktimuktipradāścaitāḥ sevyamānā muhurmuhuḥ //
ayodhyā dvārakā kāśī madhurāvaṃtikā tathā //

kurukṣetraṃ rāmatīrthaṃ kāṃcī ca puruṣottamam //
puṣkaraṃ darduraṃ kṣetraṃ vārāhaṃ vidhinirmitam //
badaryyākhyaṃ mahāpuṇyaṃ kṣetraṃ sarvārthasādhanam

ayodhyāṃ vidhivaddṛṣṭvā purīṃ muktyekasādhanīm //
sarvapāpavinirmuktāḥ prayāṃti harimaṃdiram

vividhaviṣṇuniṣevaṇapūrvakācaritapūjananartanakīrtanāḥ //
gṛhamapāsya hareranuciṃtanājjitagṛhārjitamṛtyuparākramāḥ

svargadvāre naraḥ snātvā dṛṣṭvā rāmālayaṃ śuciḥ //
na tasya kṛtyaṃ paśyāmi kṛtakṛtyo bhavedyataḥ

dvārikāyāṃ hariḥ sākṣātsvālayaṃ naiva muṃcati //
adyāpi bhavanaṃ kaiścitpuṇyavadbhiḥ pradṛśyate

gomatyāṃ tu naraḥ snātvā dṛṣṭvā kṛṣṇamukhāṃbujam //
muktiḥ prajāyate śeṣo vinā sāṃkhyaṃ ṣaḍānana

asīvaruṇayormadhye paṃcakrośyāṃ mahāphalam //
amarā mṛtyumicchaṃti kā kathā itare janāḥ

maṇikarṇyāṃ jñānavāpyāṃ viṣṇupādodake tathā //
hrade paṃcanade snātvā na mātuḥ stanapo bhavet

prasaṃgenāpi viśveśaṃ dṛṣṭvā kāśyāṃ ṣaḍānana //
muktiḥ prajāyate puṃsāṃ janmamṛtyuvivarjitā

bahunā kimihoktena naitatkṣetrasamaṃ kvacit //
tapopavāsanirato mathurāyāṃ ṣaḍānana //
janmasthānaṃ samāsādya sarvapāpaiḥ pramucyate

viśrāṃtitīrthe vidhivatsnātvā kṛtvā tilodakam //
pitṝnuddhṛtya narakādviṣṇulokaṃ pragacchati

yadi kuryātpramādena pātakaṃ tatra mānavaḥ //
viśrāṃte snānamāsādya bhasmībhavati tatkṣaṇāt

avaṃtyāṃ vidhivatsnātvā śiprāyāṃ mādhave narāḥ //
piśācatvaṃ na paśyaṃti janmāṃtaraśatairapi

koṭitīrthe naraḥ snātvā bhojayitvā dvijottamān//
mahākālaṃ haraṃ dṛṣṭvā sarvapāpaiḥ pramucyate

muktikṣetramidaṃ sākṣānmama lokaikasādhanam //
dānāddaridratāhāniriha loke paratra ca

kurukṣetre rāmatīrthe svarṇaṃ dattvā svaśaktitaḥ //
sūryoparāge vidhivatsa naro muktibhāgbhavet

ye tatra pratigṛhṇaṃti narā lobhavaśaṃgatāḥ //
puruṣatvaṃ na teṣāṃ vai kalpakoṭiśatairapi

harikṣetre hariṃ dṛṣṭvā snātvā pādodake janaḥ //
sarvapāpavinirmukto hariṇā saha modate

khagagaṇā vividhā nivasaṃtyaho ṛṣigaṇāḥ phalamūladalāśanāḥ //
pavanasaṃyamanakramanirjiteṃdriyaparākramaṇā munayastviha

viṣṇukāṃcyāṃ hariḥ sākṣācchivakāṃcyāṃ śivaḥ svayam //
abhedādubhayorbhaktyā muktiḥ karatale sthitā //
vibhedajananātpuṃsāṃ jāyate kutsitā gatiḥ

sakṛddṛṣṭvā jagannāthaṃ mārkaṃḍeyahrade plutaḥ //
vinā jñānena yogena na mātuḥ stanapo bhavet

rohiṇyāmudadhau snātvā iṃdradyumnahrade tathā //
bhuktvā nieveditaṃ viṣṇorvaikuṃṭhe vasatiṃ labhet

daśayojanavistīrṇaṃ kṣetraṃ śaṃkhopari sthitam//
caturbhujatvamāyāṃti kīṭā api na saṃśayaḥ

kārttikyāṃ puṣkare snātvā śrāddhaṃ kṛtvā sadakṣiṇam//
bhojayitvā dvijānbhaktyā brahmaloke mahīyate

sakṛtsnātvā hrade tasminyūpaṃ dṛṣṭvā samāhitaḥ //
sarvapāpavinirmukto jāyate dvijasattamaḥ

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi yogābhyāsena yatphalam //
saukare vidhivatsnātvā pūjayitvā hariṃ śuciḥ

saptajanmakṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati //
tīrtharājaṃ mahāpuṇyaṃ sarvatīrthaniṣevitam

kāmināṃ sarvajaṃtūnāmīpsitaṃ karmabhirbhavet //
veṇyāṃ snātvā śucirbhūtvā kṛtvā mādhavadarśanam //
bhuktvā puṇyavatāṃ bhogānante mādhavatāṃ vrajet //

māghe māsi naraḥ snātvā triveṇyāṃ bhaktibhāvitaḥ //
badarīkīrtanātpuṇyaṃ tatsamāpnoti mānavaḥ

daśāśvamedhikaṃ tīrthaṃ daśayajñaphalapradam //
saṃkṣepātkathitaṃ putra kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi

// skaṃda uvāca // //
badaryyākhyaṃ hareḥ kṣetraṃ triṣu lokeṣu durlabham //
kṣetrasya smaraṇādeva mahāpātakino narāḥ //
vimuktakilviṣāḥ sadyo maraṇānmuktibhāginaḥ

anyatīrthe kṛtaṃ yena tapaḥ paramadāruṇam //
tatsamā badarīyātrā manasāpi prajāyate

bahūni saṃti tīrthāni divi bhūmau rasātale //
badarīsadṛśaṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati

aśvamedha sahasrāṇi vāyubhojye ca yatphalam //
kṣetrāṃtare viśālāyāṃ tatphalaṃ kṣaṇamātrataḥ

kṛte muktipradā proktā tretāyāṃ yogasiddhidā //
viśālā dvāpare proktā kalau badarikāśramaḥ

sthūlasūkṣmaśarīraṃ tu jīvasya vasatisthalam //
tadvināśayati jñānādviśālā tena kathyate

amṛtaṃ sravate yā hi badarītaruyogataḥ //
badarī kathyate prājñairṛṣīṇāṃ yatra saṃcayaḥ

tyajetsarvāṇi tīrthāni kālekāle yugeyuge //
badarīṃ bhagavānviṣṇurna muñcati kadācana

sarvatīrthāvagāhena tapoyogasamādhitaḥ //
tatphalaṃ prāpyate samyagbadarīdarśanādguha

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi yogābhyāsena yatphalam //
vārāṇasyāṃ dinaikena tatphalaṃ badarīṃ gatau

tīrthānāṃ vasatiryatra devānāṃ vasatistathā //
ṛṣīṇāṃ vasatiryatra viśālā tenakathyate

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe badarikāśramamāhātmye śivakārttikeyasaṃvāde badarikāśramasya sarvatīrthādhikatvavarṇanaṃnāma prathamo'dhyāyaḥ