Skanda Purana · Chapter 1.5

//lomaśa uvāca//
viṣṇau gate tadā sarve devāśca ṛṣibhiḥ saha//
vinirjitā gaṇaiḥ sarve ye ca yajñopajīvinaḥ

bhṛguṃ ca pātayāmāsa smaśrūṇāṃ luṃcanaṃ kṛtam//
dvijāṃścotpāṭayāmāsa pūṣṇo vikṛtavikriyān

viḍaṃbitā svadhā tatra ṛṣayaśca viḍaṃbitāḥ//
vavṛṣuste purīṣeṇa vitānāgnau rupānvitāḥ

anirvācyaṃ tadā cakrurgaṇāḥ krodhasamanvitāḥ//
aṃtarvedyaṃtaragato dakṣo vai mahato bhayāt

taṃ nilīnaṃ samājñāya ānināyaruṣānvitaḥ//
kapoleṣu gṛhītvā taṃ khaḍgenopahataṃ śiraḥ

abhedyaṃ tacchiro matvā vīrabhadraḥ pratāpavān//
skaṃdhaṃ padbhyāṃ samākramya kadhare'pīḍayattadā

gaṃdharātpāṭyamānācca śiraśchinnaṃ durātmanaḥ//
dakṣasya ca tadā tena vīrabhadreṇa dhīmatā//
tacchiraḥ suhutaṃ kuṃḍe jvalixxxxxxx

ye cānya ṛṣayo devāḥ pitaro yakṣarākṣasāḥ//
gaṇairupadrutāḥ sarve palāyanaparā yayuḥ

caṃdrādityagaṇāḥ sarve grahanakṣatratārakāḥ//
sarve vicalitā hyāsangaṇaistepi hyupadrutāḥ

satyalokaṃ gato brahmā putraśokena pīḍitaḥ//
ciṃtayāmāsa cāvyagraḥ kiṃ kāryaṃ kāryamadya vai

manasā dūyamānena śaṃna lebhe pitāmahaḥ//
jñātvā sarvaṃ prayatnena duṣkṛtaṃ tasya pāpinaḥ

gamanāya matiṃ cakre kailāsaṃ parvataṃ prati//
haṃsārūḍho mahātejāḥ sarvadevaiḥ samanvitaḥ

praviṣṭaḥ parvataśreṣṭhaṃ sa dadarśa sadāśivam//
ekāṃtavāsinaṃ rudraṃ śailādena samanvitam

kaparddinaṃ śriyā yuktaṃ vedāṃgānāṃ ca durgamam//
tathāvidhaṃ samālokya brahma kṣobhaparo'bhavat

daṃḍavatpatito bhūmaukṣamāpayitumudyataḥ//
saṃspṛśaṃ statpadābjaṃ ca caturmukuṭakoṭibhiḥ//
stutiṃ kartuṃ samārebhe śivasya paramātmanaḥ

//brahmovāca//
namo rudrāya śāṃtāya brahmaṇe paramātmane//
tvaṃ hi viśvasṛjāṃ sraṣṭā dhātā tvaṃ prapitāmahaḥ

namo rudrāya mahate nīlakaṃṭhāya vedhase//
viśvāya viśvabījāya jagadānaṃdahetave

oṃkārastvaṃ vaṣaṭkāraḥ sarvāraṃbhapravartakaḥ//
yajñosi yajñakarmāsi yajñānāṃ ca pravartakaḥ

sarveṣāṃ yajñakartṝṇāṃ tvameva pratipālakaḥ//
śaraṇyosi mahādeva sarveṣāṃ prāṇināṃ prabho//
rakṣa rakṣa mahādeva putraśokena pīḍitam

//mahādeva uvāca//
śrṛṇuṣvāvahito bhūtvā mama vākyaṃ pitāmaha//
dakṣasya yajñabhaṃgoyaṃ na kṛtaśca mayā kvacit

svīyena karmaṇā dakṣo hato brahmanna saṃśayaḥ

pareṣāṃ kleśadaṃ karma na kāryaṃ tatkadācana//
parameṣṭhinpareṣāṃ yadātmanastadbhaviṣyati

evamuktvā tadā rudro brahmaṇā sahitaḥ suraiḥ//
yayau kanakhalaṃ tīrthaṃ yajñavāṭaṃ prajāpateḥ

rudrastadā dadarśāya vīrabhadreṇa yatkṛtam//
svāhā svadhā tathā pūṣā bhṛgurmatimatāṃ varaḥ

tadānya ṛṣayaḥ sarve pitaraśca tathāvidhāḥ//
ye'nye ca bahavastatra yakṣagaṃdharvakinnarāḥ

troṭitā luṃcitāścaiva mṛtāḥ kecidraṇājire

śaṃbhuṃ samāgataṃ dṛṣṭvā vīrabhadro gaṇaiḥ saha//
daṃḍapraṇāmasaṃyuktastasthāvagre sadāśivam

dṛṣṭvā puraḥ sthitaṃ rudro vīrabhadraṃ mahābalam//
upāca prahasanvākyaṃ kiṃ kṛtaṃ vīra nanvidam

dakṣamānaya śīghraṃ bho yenedaṃ kṛtamīdṛśam//
yajñe vilakṣaṇaṃ tāta yasyedaṃ phalamīdṛśam

evamuktaḥ śaṃkareṇa vīrabhadrastvarānvitaḥ//
kabaṃdhamānayitvātha śaṃbhoragre tadākṣipat

tadoktaḥ śaṃkareṇaiva vīrabhadro mahāmanāḥ//
śiraḥ kenā panītaṃ ca dakṣasyāsya durātmanaḥ

dāsyāmi jīvanaṃ vīra kuṭilasyāpi cādhunā//
evamuktaḥ śaṃkareṇa vīrabhadro'bravītpunaḥ

mayā śiro hutaṃ cāgnau tadānīmeva śaṃkara//
avaśiṣṭaṃ śiraḥśaṃbho paśośca vikṛtānanam

iti jñātvā tato rudraḥ kabaṃdhopari cākṣipat//
śiraḥ paśośca vikṛtaṃ kūrcayuktaṃ bhayāvaham

sa dakṣo jīvitaṃ lebhe prasādācchaṃkarasya ca//
sa dṛṣṭvāgre tadā rudraṃ dakṣo lajjāsamanvitaḥ//
tuṣṭāva praṇato bhūtvā śaṃkaraṃ lokaśaṃkaram

//dakṣa uvāca//
namāmi devaṃ varadaṃ vareṇyaṃ namāmi deveśvaraṃ sanātanam//
namāmi devādhipamīśvaraṃ haraṃ namāmi śaṃbhuṃ jagadekabaṃdhum

namāmi viśveśvaraviśvarūpaṃ sanātanaṃ brahma nijātmarūpam//
namāmi sarvaṃ nijabhāvabhāvaṃ varaṃ vareṇyaṃ nato'smi

//lomaśa uvāca//
dakṣeṇa saṃstuto rudro babhāṣe prahasanrahaḥ

//hara uvāca//
caturvidhā bhajaṃte māṃ janāḥ sukṛtinaḥ sadā//
ārto jijñāsurarthārthī jñānī ca dvijasattama

tasmānme jñāninaḥ sarve priyāḥ syurnātra saṃśayaḥ//
vinā jñānena māṃ prāptuṃ yataṃte te hi bāliśaḥ

kevalaṃ karmaṇā tvaṃ hi saṃsārāttartumicchasi

na vedaiśca na dānaiśca na yajñaistapasā kvacit//
na śaknuvaṃti māṃ prāptuṃ mūḍhāḥ karmmavaśānarāḥ

tasmājjñānaparo bhūtvā kuru karmma samāhitaḥ//
sukhaduḥkhasamo bhūtvā sukhī bhava niraṃtaram

//lomaśa uvāca//
upadiṣṭastadā tena śaṃbhunā parameṣṭhinā//
dakṣaṃ tatraiva saṃsthāpāya yayo rudraḥ svaparvatam

brahmaṇāpi tathā sarve bhṛgvādyāśca maharṣayaḥ//
āśvāsitā bodhitāśca jñāninaścābhavankṣaṇāt

gataḥ pitāmaho brahmā tataśca sadanaṃ svakam

dakṣopi ca svayaṃ vākyātparaṃ bodhamupāgataḥ/
śivadhyānaparo bhūtvā tapastepe mahāmanāḥ

tasmātsarvaprayatnena saṃkṣevyo bhagavāñchivaḥ

saṃmārjanaṃ ca kurvaṃti narā ye ca śivāṃgaṇe//
te vai śivapuraṃ prāpya jagadvaṃdyā bhagsi ca

ye śivasya prayacchati darppaṇaṃ sumahāprabham//
bhaviṣyaṃti śivasyāgre pārṣadatvena te narāḥ

cāmarāṇi prayacchaṃti devadevasya śūlinaḥ//
cāmarairvījyapānāste bhaviṣyaṃti jagattraya

dīpadānaṃ prayacchaṃti mahādevālaye narāḥ//
tejasvino bhaviṣyaṃti te trailokyapradīpakā

dhūpaṃ ye vai prayacchanti śivāya paramātmane//
yaśasvino bhaviṣyaṃti uddharanti kuladvayam

naivedyaṃ ye prayacchaṃti bhakayā hariharāgrataḥ//
sikthesikthe kratuphalaṃ prāpnuvaṃti hi te narāḥ

bhagnaṃ śivālayaṃ ye ca prakurvaṃti narottamāḥ//
prāpnuvati phala te vai dviguṇaṃ nātra saṃśayaḥ

nūtanaṃ ye prakṛrvaṃti iṣṭakairaśmanāpi vā//
svarge hi te pramodaṃte yāvattiṣṭhati nirmalam//
yaśo bhūmau dvijaśreṣṭhā kāryā vicāraṇā

kārayaṃti ca ye viprāḥ prāsādaṃ bahubhūmikam//
śivasyātha mahāprājñāḥ prāpnuvaṃti parāṃ gatim

śuddhaṃ dhavalitaṃ ye ca kurvanti haramaṃdiram//
svīyaṃ parakṛtaṃ cāpi te'pi yāṃti parāṃ gatim

vitānaṃ ye prayacchati narāḥ sukṛtinopi hi//
tārayati kulaṃ kṛtsnaṃ śivalokaṃ gatāḥ punaḥ

ye ca nādamayīṃ ghaṃṭāṃ nibadhnaṃti śivālaye//
tejasvinaḥ kīrtimaṃto bhaviṣyaṃti jagattraye

ekakālaṃ dvikālaṃ vā trikālaṃ cānupaśyati//
āḍhyo vāpi daridro vā sukhaṃ duḥkhātpracucyate

śraddhāvānbhajate yo vā śivāya paramātmane//
kulakoṭiṃ samuddhṛtya śivena saha modate

atraivodāharaṃtīma mitihāsaṃ purātanam//
aiṃdradyumneśca saṃvādaṃ yamasya ca mahātmanaḥ

purā kṛtayuge hyasīdindraseno narādhipaḥ//
pratiṣṭhānādhipo vīro mṛgayārasikaḥ sadā

abrahmaṇyaḥ sadā krūraḥ kevalāsutṛpaḥ sadā//
paraprāṇaurnijaprāṇānpuṣṇāti sa khalaḥ sadā

parastrīlaṃ paṭo'tyaṃtaṃ paradravyeṣu lolupaḥ//
brāhmaṇā ghātitāstena surāpaśca niraṃtaram

gurulatpagatotyarthaṃ sadā sauvarṇataskaraḥ//
tathābhūtānugāḥ sarve rājñastasya durātmanaḥ

evaṃ bahuvidhaṃ rājyaṃ cakāra sa durātmavān//
tataḥ kālena mahatā paṃcatvaṃ prāpa durmatiḥ

tadā yāmyaiśca nīto'sāviṃdraseno durātmavān//
yamāntikamanuprāptastadā rājā sakalmaṣaḥ

yamena dṛṣṭastatrāsāviṃdrasenogrataḥ sthitaḥ//
abhyutthānaparo bhūtvā nanāma śirasā śivam

dūtānsaṃbhartsayāmāsa yamo dharmabhṛtāṃ varaḥ//
pāśairbaddhaṃ caṃdrasenaṃ muktvā provāca dharmarāṭ

gaccha puṇyatamām̐llokānbhuṃkṣva rājanyasattama//
yāvadiṃdraśca nāke'sti yāvatsūryo nabhastale

paṃcabhūtāni yāvacca tāvattvaṃ ca sukhī bhava//
sukṛtī tvaṃ mahārāja śivabhakto'si nityadā

yamasya vacanaṃ śrutvā iṃdrasenobhyabhāṣata//
ahaṃ śivaṃ na jānāmi mṛgayārasiko hyaham

tacchrutvā vacanaṃ tasya yamo bhāṣyamabhāṣata//
āhara praharasveti uktaṃ cedaṃ sadā tvayā

tena karmavipākena sadā pūtosi mānada//
tasmāttvaṃ gaccha kailāsaṃ parvataṃ śaṃkaraṃ prati

evaṃ saṃbhāṣamāṇasya yamasya ca mahātmanaḥ//
āgatāḥ śivadvatāste vṛṣārūḍhā mahāprabhāḥ

nīlakaṃṭhā daśabhujāḥ paṃcavaktrāstrilocanāḥ//
kaparddinaḥ kuṃḍalinaḥ śaśaṃkāṃkitamaulayaḥ

tāndṛṣṭvā sahasotthāya yamo dharmabhṛtāṃ varaḥ//
pūjayāmāsa tānsarvānmaheṃdrapratimāṃstadā

tvarīrenaiva te sarve ūcurvaivasvataṃ yamam//
atrāgato mahābhāga iṃdraseno'mitadyutiḥ//
nāmnāḥ pravarttako nityaṃ rudrasya ca mahātmanaḥ

śrutvā ca vacanaṃ teṣāṃ yamena ca puraskṛtaḥ//
iṃdraseno vimānasthaḥ preṣito hi śivālayam

ānītoyaṃ tadā taiśca pārṣadapravarottamaiḥ//
śaṃbhunā hi tadā dṛṣṭa iṃdraseno'mitadyutiḥ

abhyutthāyāgato rudraḥ pariṣvajya tadā nṛpam//
arddhāsanagataṃ kṛtvā iṃdrasenaṃ tato'bravīt

kiṃ dātavyaṃ nṛpaśreṣṭha prayacchāmi tavepsitam//
iti śrutvā vacastasya maheśasya tadā nṛpaḥ//
ānaṃdāśrukaṇānmuṃcanpremṇā novāca kiṃcana

tadā kṛto maheśena pārṣado hi mahātmanā//
caṃḍo nāmnāca vikhyātomuṇḍasya ca sakhā priyaḥ

nāmoccāraṇamātreṇa rudrasya paramātmanaḥ//
siddhiṃ prāpto hi pāpiṣṭha idraseno narādhipaḥ

rahehareti vai nāmnā śaṃbhoścakradharasya ca//
rakṣitā bahavo martyāḥ śivena paramātmanā

maheśānnāparo devo dṛśyatebhuvanatraye//
tasmātsarvaprayatnena pūjanīyaḥ sadāśivaḥ

patraiḥpuṣpaiḥ phalairvāpi jalairvā vimalaiḥ sadā//
karavīraiḥ pūjyamānaḥ śaṃkaro varado bhavet

karavīrāddaśaguṇamarkapuṣpaṃ viśiṣyate//
vibhūtyādikṛtaṃ sarvaṃ jagadetaccarācaram

śivasyāṃgaṇalagnā yā tasmāttāṃ dhārayetsadā//
tatastripuṃḍre yatpumyaṃ tacchṛṇudhvaṃ dvijottamāḥ

sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ tacchṛṇudhvaṃ dvijottamāḥ//
stenaḥ ko'pi mahāpāpo ghātito rājadūtakaiḥ

taṃ khādituṃ samāyātaḥ śvāśirasyuparisthitaḥ//
nakhāṃtarālasaṃlagnā rakṣā tasyaiva pāpinaḥ

lalāṭe patitā tasya tripuṃḍrāṃkiṃtamudrayā//
caitanyena vinā tasya dehamātraikalagnayā

kailāsaṃ taskaro nīto rudradūtaistatastadā//
vibhūtermahimānaṃ tu ko viśeṣiturmahati

vibhūtvā maṃḍitāṃgānāṃ narāṇāṃ puṇyakarmaṇām//
mukhe paṃcākṣaro yeṣāṃ rudrāste nātra saṃśayaḥ

jaṭākalāpino ye ca ye rudrākṣavibhūṣaṇāḥ//
te vai manuṣyarūpeṇa rudrā nāstyatra saṃśayaḥ

tasmātsadāśivaḥ puṃbhiḥ pūjanīyo hi nityaśaḥ//
prātarmadhyāhnakāle ca sāyaṃ saṃdhyā viśiṣyate

prātastu darśanācchaṃbhornaiśameno vyapohati//
madhyāhne darśanācchaṃbhoḥ saptajanmārjitaṃ nṛṇām//
pāpaṃ praṇāśamāyāti niśāyāṃ naiva gaṇyate

śiveti dvyakṣaraṃ nāma mahā pāpapraṇāśanam//
yeṣāṃ mukhodgataṃ nṝṇāṃ tairidaṃ dhāryate jagat

śivāṃgaṇe tu yā bherī sthāpitā puṇyakarmabhiḥ//
tasyā nādena pūtā vai ye ca pāparatā janāḥ//
pāṣaṃḍino'pyasadvādāste'pi yāṃti parāṃ gatim

paśoryasya ca saṃbaddhā carmaṇā ca śivālaye//
nṛbhiryā sthāpitā bherī mṛdaṃgamurajādi ca//
sa paśuḥ śivasānnidhyamāpnotyatra na saṃśayaḥ

tasmāttataṃ ca vitataṃ ghanaṃ suṣirameva ca//
cāmarāṇi mahārhāṇi maṃcakāḥ śayanāni ca

gāthāśca itihāsāśca gāyanaṃ ca yathāvidhi//
bahurūpādikaṃ śaṃbhoḥ priyānyetāni kalpayet

kalpayitvā ca gacchaṃti śivalokaṃ hi pāpinaḥ//
sudharmāṇo mahātmānaḥ śivapūjāviśāradāḥ

gurormukhācca saṃprāptaśivapūjāratāśca ye//
śivarūpeṇa ye viśvaṃ paśyaṃti kṛtaniścayāḥ

samyagbuddhyā samācārā varṇāśramayutā narāḥ//
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśvayāḥ śūdrāścānye tathā narāḥ

śvapaco'pi variṣṭhaḥ sa śaṃbhoḥ priyataro bhavet//
śaṃbhunādhiṣṭhitaṃ sarvaṃ jagadetaccarācaram

tasmātsarvaṃ śivamayaṃ jñātavyaṃ suviśeṣataḥ//
vedaiḥ purāṇaiḥ śāstraiśca tathaupanipadairapi

āgamairvividhaiḥ śaṃbhurjñātavyo nātra saṃśayaḥ//
niṣkāmaiśca sakāmaiśca pūjanīyaḥ sadā śivaḥ

//lomaśa uvāca//
kathayāmi purāvṛttamitihāsaṃ purātanam//
naṃdī nāma purā vaiśyo hyavaṃtīpuramāvasat

śivadhyānaparo bhūtvā śivapūjāṃ cakāra saḥ//
nityaṃ tapovanasthaṃ hi liṃgamekaṃ samarcayat

uṣasyuṣasi cotthāya pratyahaṃ śivavallabhaḥ//
naṃdīliṃgārccanarato babhūvātiśayena hi

liṃgaṃ paṃcāmṛtenaiva yathoktenābhyaṣecayat//
vipraiḥ samāvṛto nityaṃ vedavedāṃgapāragaiḥ

yathāśāstreṇa vidhinā liṃgārcanaparo'bhavat//
snāpayitvā tataḥ puṣpairnānaścaryasamanvitaiḥ

muktāphalairiṃdranīlairgomedaiśca niraṃtaram//
vaiḍūryaiścaiva nīlaiśca māṇikyaiśca tathārcayat

evaṃ naṃdī mahābhāgo bahūnyabdāni cārccayat//
vijanasthaṃ tadā liṃgaṃ nānābhogasamanvitam

ekadā mṛgayāsaktaḥ kirāto bhūtahiṃsakaḥ//
avivekaparo bhūtvā mṛgayārasikaḥ sadā

pāpī pāpasamācāro vicarangirikaṃdare//
anekaśvāpadākīrṇe hanyamāna itastataḥ

evaṃ vicaramāṇo'sau kirāto bhūtahiṃsakaḥ//
yadṛcchayāgatastatra yatra liṃgaṃ supūjitam

udakaṃ vīkṣamāṇo'sau tṛṣayā pīḍito bhṛśam//
tato vane saraḥ śīghraṃ dṛṣṭvā toye samāviśat

tīre saṃsthāpya duṣṭātmā tatsarvaṃ mṛgayādikam//
gaṃḍūṣotsarjanaṃ kṛtvā pītvā toyaṃ ca nirgataḥ

śivālayaṃ dadarśāgre anekāścaryamaṃḍitam//
dṛṣṭaṃ supūjitaṃ liṃgaṃ nānāratnaiḥ pṛthakpṛthak

tathā liṃgaṃ samālakṣya yadā pūjāṃ samāharat//
ratnāni sarvabhūtāni vidhūtāni itastataḥ

snapanaṃ tasya liṃgasya kṛtaṃ gaṃḍūṣavāriṇā//
kareṇaikena pūjārthaṃ bilvapatrāṇi so'rpayat

dvitīyena karem̐ṇaiva mṛgamāṃsaṃ samarpayat//
daṇḍapraṇāmasaṃyuktaḥ saṃkalpaṃ manasā'karot

adyaprabhṛti pūjāṃ vai kariṣyāmi prayatnataḥ//
tvaṃ me svāmī ca bhaktohamadyaprabhṛti śaṃkara

evaṃ naiyamiko bhūtvā kirāto gṛhamāgataḥ//
nandī dadarśa tatsarvaṃ kirātena itastataḥ

ciṃtāyukto'bhavannaṃdī jātaṃ kiṃ chidramadya me//
kathitāni ca vighnāni śivapūjāratasya ca//
upasthitāni tānyeva mama bhāgyaviparyayāt

evaṃ vimṛśya suciraṃ prakṣālya śivamaṃdiram//
yathāgatena mārgeṇa naṃdī svagṛhamāgataḥ

tato naṃdinamāgatya purodhā gatamānasam//
abravodvacanaṃ taṃ tu kasmāttvaṃ gatamānasaḥ

purohitaṃ prati tadā nandī vacanamabravīt

adya dṛṣṭaṃ mayā vipra amedhyaṃ śivasaṃnidhau//
kenedaṃ kāritaṃ tatra na jānāmi kathaṃcana

tataḥ purodhā vacanaṃ nandinaṃ cābravīttadā//
yena viskhalitaṃ tatra ratnādīnāṃ prapūjanam//
so'pi mūḍho na saṃdehaḥ kāryākāryeṣu maṃdadhīḥ

tasmācciṃtā na kartavyā tvayā aṇurapi prabho//
prabhāte ca mayā sārddhaṃ gamyatāṃ tacchivālayam

nirīkṣaṇārthaṃ duṣṭasya tatkāryaṃ vidadhāmyaham//
etacchrutvā tu vacanaṃ nandī tasya purodhasaḥ

āsthitaḥ svagṛhe naktaṃ dūyamānena cetasā//
tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyāmāhūya ca purodhasam

gataḥ śivālayaṃ nandī samaṃ tena mahātmanā//
tato dṛṣṭaṃ pūrvadine kṛtaṃtena durātmanā

samyakprapūjanaṃ kṛtvā nānāratnaparicchadam//
pañcopacārasaṃyuktaṃ caikādasyanvitaṃ tathā

anekastutibhiḥ stutvā girīśaṃ brāhmaṇaiḥ saha//
tadā yāmadvayaṃ jātaṃ stūyamānasya naṃdinaḥ

āyāto hi mahākālastathārūpo mahābalaḥ//
kālarūpo mahāraudro dhanuṣpāṇiḥ pratāpavān

taṃ dṛṣṭvā bhayavitrasto nandī sa vilalāpa ha//
purodhāścaiva sahasā bhayabhītastadābhavat

kirātena kṛtaṃ tatra yathāpūrvamaviskhalam//
tāṃ pūjāṃ prapadāhatya bilvapatraṃ samarpayat

snapanaṃ tasya kṛtvā ca tato gaṃḍūṣavāriṇā//
naivedyaṃ tatpalaṃ caiva kirātaḥ śivamarpayat

daṇḍavatpatito bhūmāvutthāya svagṛhaṃ gataḥ//
taddṛṣṭvā mahadāścaryaṃ ciṃtayāmāsa vai ciram

purodhasā saha tadā naṃdīvyākulacetasā//
tena cākāritā viprā bahavo vedavādinaḥ

nivedya teṣu tatsarvaṃ kirātena ca yatkṛtam//
kiṃ kāryamatha bho viprāḥ kathyatāṃ ca yathātatham

saṃpradhārya tataḥ sarve militvā dharmaśāstrataḥ//
ūcuḥ sarve tadā viprā naṃdinaṃ cātiśaṃkinam

idaṃ vighnaṃ samutpannaṃ durnivāryaṃ surairapi//
tasmādānaya liṃgaṃ tvaṃ svagṛhaṃ vaiśyasattama

tatheti matvāsau naṃdī śivasyotpāṭanaṃ tadā//
kṛtvā svagṛhamānīya pratiṣṭhāpya yatāvidhi

suvarṇapīṭhikāṃ kṛtvā navaratnasuśobhitām//
upacārairanekaiśca pūjayāmāsa vai tadā

athāpare dyurāyātaḥ kirātaḥ śivamaṃdiram//
yāvadvilokyāmāsa liṃgamaiśaṃ na dṛṣṭavān

maunaṃ vihāya sahasā hyākrośannidamabravīt//
he śaṃbho kva gatosi tvaṃ darśayātmānamadya vai

na dṛṣṭosi mayā tvaṃ hi tyajāmyadya kalevaram//
he śaṃbho he jagannātha tripurāṃtakara prabho

he rudra he mahādeva darśayātmānamātmanā

evaṃ sākṣepamadhurairvākyaiḥ kṣiptaḥ sadāśivaḥ//
kirātena tato raṃgairvīrosau jaṭharaṃ svakam

vibhedāśu tato bāhūnāsphoṭyaiva ruṣābravīt//
he śaṃbho darśayātmānaṃ kuto māṃ tyajya yāsyasi

iti kṣiptvā tatoṃtrāṇi māṃsamutkṛtya sarvataḥ//
tasmingarte kareṇaiva kirātaḥ sahasākṣipat

svasthaṃ ca hṛdayaṃ kṛtvā sasnau tatsarasi dhruvam//
tathaiva jalamānīya bilvapattraṃ tvarānvitaḥ

pūjayitvā yathānyāyaṃ daṃḍavatpatito bhuvi

dhyānasthitastatastatra kirātaḥ śivasaṃnidhau//
prādurbhūtastadā rudraḥ pramathaiḥ parivāritaḥ

karpūragauro dyutimānkapardī caṃdraśekharaḥ//
taṃ gṛhītvā kare rudra uvāca parisāṃtvayan

bhobho vīra mahāprājña madbhaktosi mahāmate//
varaṃ vṛṇīṣvātmahitaṃ yatte'bhilaṣitaṃ mahat

evamuktaḥ sa rudreṇa mahākālo mudānvitaḥ//
papāta daṃḍavadbhūmau bhaktyā paramayā yutaḥ

tato rudraṃ babhāṣe sa varaṃ samprārthayāmyaham//
ahaṃ dāsosmi te rudra tvaṃ me svāmī na saṃśayaḥ

etadbuddhātmano bhaktiṃ dehi janmanijanmani//
tvaṃ mātā ca pitā tvaṃ ca tvaṃ baṃdhuśca sakhā hi me

tvaṃ gurustvaṃ mahāmaṃtro maṃtravedyo'si sarvadā//
tasmāttvadaparaṃ nānyattriṣu lokeṣu kiṃcana

niṣkāmaṃ vākyamākarṇya kirātasya tadā bhavaḥ//
dadau pārṣadamukhyatvaṃ dvārapālatvameva ca

tadā ḍamarunādena nāditaṃ bhuvanatrayam//
bherībhāṃkāraśabdena śaṃkhānāṃ ninadena ca

tadā duṃdubhayo neduḥ paṭahāśca sahasraśaḥ//
naṃdī taṃ nādamākarṇya vismayāttvarito yayau

tapovanaṃ yatra śivaḥ sthitaḥ pramathasaṃvṛtaḥ//
kirāto hi tathā dṛṣṭo naṃdinā ca tadā bhṛśam

uvāca praśrito vākyaṃ sa naṃdī vismayānvitaḥ//
kirātaṃ stotukāma'sau parameṇa samādhinā

ihānītastvayā śaṃbhustvaṃ bhaktosi paraṃtapa//
tvaṃ bhakto'hamiha prāpto māṃ nivedaya śaṃkare

tacchrutvā vacanaṃ tasya kirātastvarayānvitaḥ//
naṃdinaṃ ca kare gṛhya śaṃkaraṃ samupāgataḥ

prahasya bhagavānrudraḥ kirātaṃ vākyamabravīt//
ko'yaṃ tvayā samānīto gaṇānāmiha sannidhau

//kirāta uvāca//
vijñapto'sau kirātena śaṃkaro lokaśaṃkaraḥ//
tava bhaktaḥ sadā deva tava pūjārato hyasau

pratyahaṃ ratnamāṇikyaiḥ puṣpaiścoccāvacairapi//
jīvitena dhanenāpi pūjito'si na saṃśayaḥ

tasmājjānīhi manmitraṃ naṃdinaṃ bhaktavatsala

//mahādeva uvāca//
na jānāmi mahābhāga naṃdinaṃ vaiśyacarcitam//
tvaṃ me bhaktaḥ sakhā ceti mahākāla mahāmate

upādhirahitā ye ca ye'pi caiva manasvinaḥ//
te'tīva me priyā bhaktāste viśiṣṭā narottamāḥ

tava bhakto hyahaṃ tāta sa ca me priyakṛttaraḥ//
tāvubhau svīkṛtau tena pārṣadatvena śaṃbhunā

tato vimānāni bahūni tatra samāgatānyeva mahāprabhāṇi//
kirātavaryeṇa sa vaiśyavarya uddhāritastena mahāprabheṇa

kailāsaṃ parvataṃ prāptau vimānairvegavattaraiḥ//
sārūpyameva saṃprāptāvīśvareṇa mahātmanā

nīrājitau girijayā śivena sahitau tadā//
uvācedaṃ tato devī prahasya gajagāminī

yathā tvaṃ hi mahādeva tathā caitau na saṃśayaḥ//
svarūpeṇa ca gatyā ca hāsyabhāvaiḥ supūjitau

mayā tvameka evāsīḥ sevito vai na saṃśayaḥ//
devyāstadvacanaṃ śrutvā kirāto vaiśya eva ca

sadyaḥ parāṅmukhau bhūtvā śaṃkarasya ca paśyataḥ//
bhavāvastvanukaṃpyau ca bhavatā hi trilocana

tava dvāri sthitau nityaṃ bhāvavaste namonamaḥ

tayorbhāvaṃ sa bhagavānviditvā prahasanbhavaḥ//
uvāca parayā bhaktyā bhavatorastu vāṃchitam

tadā prabhṛti tāvetau dvārapālau babhūvatuḥ//
śivadvāri sthitau viprā madhyāhne śivadarśinau

eko naṃdī mahākālo dvāvetau śivavallabhau//
ūcatustau mudāyuktāveka eva sadāśivaḥ

ekāṃguliṃ samuddhṛtya mahādevobhyabhāṣata//
tathā naṃdī uvācedamuddhṛtya svāṃgulidvayam

evaṃ saṃjñānvitau dvāri tiṣṭhatastau mahātmanaḥ//
śaṃkarasya mahābhāgāḥ śrṛṇvaṃtu ṛṣayo hyamī

śailādena purā proktaṃ śivadharmamanaṃtakam//
prāṇināṃ kṛpayā viprāḥ sarveṣāṃ duṣkṛtātmanām

ye pāpino'pyadharmiṣṭhā aṃdhā mūkāśca paṃgavaḥ//
kulahīnā durātmānaḥ śvapacā api mānavāḥ

yādṛśāstādṛśāścānye śivabhaktipuraskṛtāḥ//
te'pi gacchaṃti sāṃnidhyaṃ devadevasya śūlinaḥ

liṃgaṃ sikatāmayaṃ ye pūjayaṃti vipaścitaḥ//
te rudralokaṃ gacchaṃti nātra kāryā vicāraṇā

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kedārakhaṃḍe śivaśāstre śivabhaktimāhātmyavarṇanaṃnāma paṃcamo'dhyāyaḥ