Skanda Purana · Chapter 1.47

// nārada uvāca // //
tato mayāsya tīrthasya rakṣaṇāya punarjaya //
samārādhya yathā devyaḥ sthāpitāstacchṛṇuṣva bhoḥ

yathātmā sarvabhūteṣu vyāpakaḥ parameśvaraḥ //
tathaiva prakṛtirnityā vyāpakā parameśvarī

śakti prasādādāpnoti vīryaṃ sarvāśca saṃpadaḥ //
īśvarī sarvabhūteṣu sā caivaṃ pārtha saṃsthitā

buddhihrīpuṣṭilajjeti tuṣṭiḥ śāṃtiḥ kṣamā spṛhā //
śraddhā ca cetanā śaktirmaṃtrotsāhaprabhūdbhavā

iyameva ca baṃdhāya mokṣāyeyaṃ ca sarvadā //
enāmārādhya caiśvaryamindrādyāḥ samavāpnuyuḥ

ye ca śaktiṃ na manyaṃte tiraskurvaṃti cādhamāḥ //
yogīndrā api te vyaktaṃ bhraśyaṃte kāśijā yathā

vārāṇasyāṃ kila purā siddhayogīśvarāḥ punaḥ //
avamanya ca te śaktiṃ punarbhraṃśamupāgatāḥ

tasmātsadā dehineyaṃ śaktiḥ pūjyaiva nityadā //
tuṣṭā dadāti sā kāmānruṣṭā saṃharate kṣaṇāt

paramā prakṛtiḥ sā ca bahubhedairvyavasthitā //
tāsāṃ madhye mahādevyo hyatra saṃsthāpitāḥ śṛṇu

catasrastu mahāśaktyaścaturdikṣu vyavasthitāḥ //
siddhāṃbikā tu pūrvasyāṃ sthāpitā sā guhena ca

jagadādau mūlaprakṛterutpannā sā prakīrtyate //
ārādhitā yataḥ siddhaistasmātsiddhāṃbikā ca sā

dakṣiṇasyāṃ tathā tārā saṃsthitā sthāpitā mayā //
tāraṇārthāya devānāṃ yasmātkūrmaṃ samāśritā

yayāviṣṭaḥ samujjahre vedānkūrmo jagadguruḥ //
anayāviṣṭadehaśca budho bauddhānhaniṣyati

koṭiśo vedamārgasya dhvaṃsakānpāpakarmiṇaḥ//
iyaṃ mayā samārādhya samānītā gireḥ sutā

koṭisaṃkhyābhiratyugradevībhiḥ saṃvṛtā ca sā //
dakṣiṇāṃ diśamāśritya saṃsthitā mama gauravāt

paścimāyāṃ tathā devī saṃsthitā bhāskarā śubhā //
yayāviṣṭāni bhāsaṃte bhāskarapramukhāni ca

biṃbāni sarvatārāṇāṃ gacchantyāyāṃti ca drutam //
saiṣā mahābalā śaktirbhāsvarā kurunandana

mayārādhya samānītā kaṭāhādatra saṃsthitā //
koṭikoṭivṛtā nityaṃ trāyate paścimāṃ diśam

uttarasyāṃ tathā devī saṃsthitā yoganaṃdinī //
paramaprakṛterdehātpūrvaṃ niḥsṛtayā yayā

dṛṣṭyā dṛṣṭā nirmalayā yogamāpuścatuḥsanāḥ //
yogīśvarī ca sā devī sanakādyaiḥ sutoṣitā

saiva cāṃḍakaṭāhānme samārādhyātra prāpitā //
yoginībhiḥ parivṛtā saṃsthitā cottarāṃ diśam

evametā mahāśaktyaścatasraḥ saṃsthitāḥ sadā //
pūjitāḥ kāmadā nityaṃ ruṣṭāḥ saṃharaṇakṣamāḥ

tataśca nava me durgāḥ samānītāḥ śṛṇudhva tāḥ

tripurānāma paramā devī sthāṇuryayā purā //
āviṣṭastripuraṃ ninye bhasmatvaṃ jagadīśvaraḥ

tripureti tatastāṃ tu proktavānbhagavānharaḥ //
tuṣṭāva ca svayaṃ tasmātpūjyā sā jagatāmapi

sā cārādhya samānītā mayāmareśvaraparvatāt //
bhaktānāṃ kāmadā sāsti bhaṭṭādityasamīpataḥ

aparā cāpi kolaṃbā mahāśaktiḥ sanātanī //
kolarūpī yayāviṣṭaḥ keśavaścojjahāra gām

tasmātsā viṣṇunā coktā kolaṃbeti stutārcitā //
sā ca devī mayā pārtha bhaktiyogena toṣitā

vārāhagirisaṃsthā māṃ samānītā ca sābravīt //
yatrāhaṃ nārada sadā tiṣṭhāmi kṛpayārthinām //

tatra kūpena saṃstheyaṃ rudrāṇīsaṃsthitena vai //
taṃ hi kūpaṃ vinā mahyaṃ na ratirjāyate kvacit

tasmādbhavānkūpavaraṃ svayamatra khana dvija //
evamukte pārtha devyā darbhamūlena me tadā

kūpo'khani yatra sākṣādrudrāṇī kūpa ābabhau //
tato mayā tatra devāḥ snātvā japtvā ca tarpitāḥ

pūjitā ca tato daivī kolaṃbā jagadīśvarī //
parituṣṭā tadā devī praṇataṃ mā tato'bravīt

sadātra cāhaṃ sthāsyāmi prasādaṃ prāpitā tvayā //
ye ca kūpetra saṃsnātvā māghāṣṭamyāṃ viśeṣataḥ

pūjayiṣyaṃti māṃ martyāsteṣāṃ chetsyāmi duṣkṛtam //
sarvatīrthamayī yaśca sarvartukavanesthitaḥ

meroḥ samīpe rudrāṇyāḥ kūpa eṣa sa eva ca

prayāgādapi gaṃgāyā gayāyāśca viśeṣataḥ //
kūpesminnadhikaṃ snānaṃ mayā nārada kīrtitam

tadahaṃ tava vākyena saṃsthitātra tapodhana //
guhenātha saraḥ puṇyaṃ pālayiṣyāmyataṃdritā

kumāreśaṃ pūjayitvā pūjayiṣyaṃti ye ca mām //
devībhiḥ ṣaṣṭikoṭībhiryutā teṣāmabhīṣṭadā

// nārada uvāca // //
ityukto'haṃ pārtha devyā tadānīṃ prīyamāṇayā //
pratyabravaṃ pramuditaḥ kolaṃbāṃ viśvamātaram

atrāsya mātā tvaṃ devi guptakṣetrasyakāraṇam //
tīrthayātrā vṛthā teṣāṃ nārccayaṃtīha tvāṃ ca ye

idaṃ ca yatsaraḥ puṇyaṃ tvannāmnā khyātimeṣyati //
īśvarī saraso'sya tvaṃ tīrthasyāsya tatheśvarī

evaṃ dīrghaṃ tapastaptvā sthāpitā mayakā śubhā //
mahādurgā naraistasmātpūjyeyaṃ satataṃ budhaiḥ

tṛtīyā ca diśi tasyāṃ sthitā saṃsthāpitā mayā //
guhena ca kapāleśyāḥ prabhāvosyāḥ pureritaḥ

dhanyāste ye prapaśyaṃti nityamenāṃ narottamāḥ //
kapāleśvaramabhyarcya viśvaśaktiriyaṃ yataḥ

evametāstisro durgāḥ pūrvasyāṃ diśi saṃsthitāḥ //
paścimāyāṃ pravakṣyāmi tisro durgā mahottamā

suvarṇākṣī tu yā devī brahmāṃḍaparipālinī //
sā mayātra samārādhya tīrthe devī niveśitā //

ye caināṃ praṇamiṣyaṃti pūjayiṣyaṃti bhaktitaḥ //
trayastriṃśadbhiḥ koṭībhirdevībhiḥ pūjitā ca taiḥ

aparā ca mahādurgā carcitā ceti saṃsthitā /
rasātalatalāttatra mayānītā subhaktitaḥ

iyamarcyā ca ciṃtyā ca vīratvaṃ samabhīpsubhiḥ //
bahubhirdevadaiteyairdadau tebhyaśca vīratām

iyameva mahādurgā śūdrakaṃ vīrasattamam /
caurairbaddhaṃ kalau cāgre mokṣayiṣyati vikramāt

tatastvetāṃ sa cārādhya vīreṃdratvamavāpsyati //
nihaniṣyati cākramya kālasenamukhānripūn

tasmādiyaṃ samārādhyā vīryakāmairnaraiḥ sadā //
carcitā yā mahādurgā paścimāyāṃ diśi sthitā

tathā trailokyavijayā tṛtīyasyāṃ diśi sthitā /
yāmārādhya jayaṃ prāptastrilokyāṃ rohiṇīpatiḥ //
somalokānmayānītā pūjitā jayadā sadā

evametāḥ paścimāyāmuttarasyāmataḥ śṛṇu //
tisro devyaścottarasyāmekavīrāmukhāḥ sthitāḥ

ekavīreti yā devī sākṣātsā śivapūjitā //
yayāviṣṭo jagatsarvaṃ saṃharatyeṣa bhūtarāṭ

vīryeṇādyekavīrāyāḥ kṛtvā lokāṃśca bhasmasāt //
yugaikādaśapūrṇatve vilakṣo'bhūtsa bhasmani

evaṃvidhā tvekavīrā śaktireṣā sanātanī //
pūjitārādhitā caiva sarvābhīpsitadā nṛṇām //

brahmalokātsamānītā mayārādhyātra bhārata //
nāmakīrtanamapyasyā duṣṭānāṃ ghātanaṃ viduḥ

dvitīyā harasiddhyākhyā devī durgā mahābalā //
śīkottarātsamārādhya mayānītātra pāṃḍava

yadā śīkottarasthena pārvatyā prārthitena ca //
rudreṇa ḍākinīmaṃtraḥ prokto devyāḥ kṛpālunā

tadā maṃtraprabhāveṇa mohitā girijā satī //
tamevākramya māṃsaṃ ca śoṇitaṃ ca bhavaṃ papau

tato rudraśarīrāttu viniṣkrāṃtārtināśinī //
harasiddhirmahādurgā mahāmaṃtraviśāradā

sā sahasrabhujā devī samākramyābhipīḍya ca //
mokṣayāmāsa giriśamaśāpayata tāṃ tathā

tataḥ prabhṛti sā loke harasiddhiḥ prakīrtyate //
devīnāṃ ṣaṣṭikoṭībhirāvṛtā pūjyate suraiḥ

etāmārādhya sugrīvapramukhā doṣanāśinīm///
abhūvantsumahāvīryā ḍākinīsaṃghanāśanāḥ

tasmādetāṃ pūjayettu manovākkāyakarmabhiḥ //
ḍākinyādyā na sarpaṃti harasiddheranaṃtaram

tṛtīyeśānakoṇasthā caṃḍikā navamī sthitā //
vāgīśo'pi labhetpāraṃ naiva yasyāḥ pravarṇane

yā purā pārvatīdehādviniḥsṛtya mahāsurau //
caṃḍamuṃḍau nihatyaiva bhakṣayāmāsa krodhataḥ

akṣauhiṇīśataṃ tvekaṃ caṃḍamuṃḍau ca tāvubhau //
nāpūryataikagrāso'syāḥ kiṃlakṣyā yātviyaṃ hi sā

iyamevāṃdhakānāṃ ca tṛṣitā śoṇitaṃ punaḥ //
papau tato nijagrāha cāṃdhakaṃ bhagavānbhavaḥ

iyaṃ ca raktabījānāṃ kṛtvā pānaṃ ca raktajam //
arpayāmāsa taṃ devyāścāmuṇḍāpītaśoṇitam

eṣā tṛpyati bhaktānāṃ praṇāmenāpi bhārata //
arbudānāṃ ca koṭībhirdaityānāṃ pāpakarmiṇām

kuṇḍaṃ cāsyā mayā devyāḥ puṇyaṃ niṣpāditaṃ śubham //
yatra vai sparśamātreṇa sarvatīrthaphalaṃ labhet

harasiddhirdevasiddhirdharmasiddhiśca bhārata //
vividhā prāpyate siddhistīrthe'smiṃścaṃḍikārataiḥ

yaśca pūjayate devīṃ svalpena bahunāpi vā //
kātyāyanī koṭiśatairvṛtā tasya vibhūtidā

evametā mahādurgā navatīrthe'tra saṃsthitāḥ //
catasraścāpi digdevyo nityamarcyāḥ śubhepsubhiḥ

āśvinasya ca māsasya navarātre viśeṣataḥ //
upoṣya caikabhaktairvā devīstvetāḥ prapūjayet

balipūpakanaivedyaistarpaṇairdhūpagaṃdhibhiḥ //
tasya rakṣāṃ caraṃtyetā rathyāsu trikacatvare

bhūtapretapiśācādyā nopakuryuḥ prapīḍanam //
āpado vidravaṃtyāśu yoginyo naṃdayaṃti tam

putrārthī labhate putrāndhanārthī dhanamāpnuyāt //
rogārto mucyate rogādbaddho mucyeta bandhanāt

āsāṃ yaḥ kurute bhaktiṃ naro nārī ca śraddhayā //
sarvānkāmānavāpnoti yāṃściṃtayati cetasi

kāmagavya imā devyaścintāmaṇinibhāstathā //
kalpavallyo''tha bhaktānāṃ praticchando'tra nava hi

tathātra bhūtamātāsti harasiddhestu dakṣiṇe //
tasyā māhātmyamatulaṃ saṃkṣepātprabravīmi te

pūrvaṃ kila guho vidvānpuṇye sārasvate taṭe//
bhūtapretapiśācānāmādhirājye'bhyaṣicyata

sa ca sarvāṇi bhūtāni maryādāyāmadhārayat //
etadannaṃ pradāyaiva kṛpayā bhagavānguhaḥ

yadamaṃtrahutaṃ kiṃcidvedabāhyaṃ ca yatkṛtam //
aśraddhayā ca krodhena tadvastṛptyai bhaviṣyati

tatastvanena bhogena tāni naṃdaṃti kṛtsnaśaḥ //
tataḥ kenāpi kālena śraddhayā'śraddhayā kṛtam

puṇyaṃ tānyeva bhūtāni grasaṃtyākramya devatāḥ //
tato devāḥ kṣudhārttāste guhāyaitannyavedayan

sa vai tadākarṇya kruddho guhaḥ kāla ivābhavat //
tasya kruddhasya bhrūpadmamadhyātkācidvinirgatā

jvālāmālā sudurdarśā nārī dvādaśalocanā //
sā ca praṇamya taṃ prāha tava śaktirahaṃ prabho //
śīghramādiśa māṃ kṛtye kiṃ karomi tavepsitam

// skanda uvāca // //
etairbhūtagaṇaiḥ pāpairullaṃghya mama śāsanam

manuṣyadattaṃ sakalaṃ bhujyate svecchayādhamaiḥ //
śīghrametāni tvaṃ tasmānmaryādāyāmupānaya

etāstvānuvrajiṣyaṃti devyaḥ koṭiśataṃ śubhe //
tatastatheti sā coktā devībhiḥ saṃvṛtā tadā

mayūraṃ samupāsthāya guhaśaktiḥ samāgatā //
sarojavanamāsādya bhūtasaṃghānapaśyata

jaghāna ca samāsādya devī nānāvidhāyudhaiḥ //
tataḥ pretapiśācādyā hanyamānā mahāraṇe

prasādayaṃti tāṃ devīṃ nānāveṣaiḥ sudīnavat //
kecidbrāhmaṇaveṣaiśca tāpasānāṃ tatho ktibhiḥ

nṛtyaṃti devi padmākṣi prasīdeti punaḥpunaḥ //
tataḥ prasannā sā devī vriyatāṃ svecchayā''ha tān

tāṃ te procustrāhi nastvaṃ bhūtamātā bhaveśvari //
maryādāṃ naiva tyakṣyāmo vayaṃ skandavinirmitām

ye caivaṃ tvāṃ toṣayanti teṣāṃ dehi varānsadā

// śrīdevyuvāca // //
vaiśākhe darśadivase ye caivaṃ toṣayaṃti mām //
ariṣṭābharaṇaiḥ puṣpairdadhibhaktaiśca pūjanaiḥ //
teṣāṃ sarvopasargā vai yāsyaṃti vilayaṃ sphuṭam

evaṃ dattvā varaṃ devī mumude bhūtasaṃvṛtā //
evaṃprabhāvā sā devī mayānītātra bhārata

ya enāṃ praṇamenmartyaḥ sarvāriṣṭairvimucyate

evaṃ prabhāvāḥ parikīrtitā mayā samāsatastīrthavare'tra devyaḥ //
caturdaśaivārjuna pūjitā yāścaturdaśasthānavarairnṛmukhyaiḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe śrīdevyākhyānavarṇanaṃnāma saptacatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ