Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skanda Purana · Chapter 1.46

1.46.46.1

//nārada uvāca//
bahūdakasya kuṃḍasya tīrasthaṃ liṃgamuttamam//
kapileśvaramabhyarcya naṃdabhadrastataḥ sudhī

1.46.46.2

praṇamya cāgratastasthau prabaddhakarasaṃpuṭaḥ//
saṃsāracaritaiḥ kiṃcidduḥkhī gāthāṃ vyagāyata

1.46.46.3

sraṣṭāramasya jagataścetpaśyāmi sadāśivam//
nānāpṛcchābhiratha taṃ kuryāṃ nāthaṃ vilajjitam

1.46.46.4

apūryamāṇaṃ tava kiṃ jagatsaṃsṛjanaṃ vinā//
nirīha bahudhā yatte sṛṣṭaṃ bhārgavavajjagat

1.46.46.5

sacetanena śuddhena rāgādirahitena ca//
atha kasmādātmasadṛśaṃ na sṛṣṭaṃ nirmitaṃ jaḍam

1.46.46.6

nirvaireṇa samenātha sukhaduḥkhabhavābhavaiḥ//
brahmādikīṭaparyantaṃ kimeva kliśyate jagat

1.46.46.7

kāṃścitsvargetha narake pātayaṃstvaṃ sadāśiva//
kiṃ phalaṃ samavāpnoṣi kimevaṃ kuruṣe vada

1.46.46.8

iṣṭaiḥ putrādibhirnātha viyuktā mānavā hyamī//
kraṃdaṃti karuṇāsāra kiṃ ghṛṇāpi bhavenna te

1.46.46.9

atīva nocitaṃ sarvametadīśvara sarvathā//
yatte bhaktāḥ samaṃ pāpairmajjaṃte duḥkhasāgare

1.46.46.10

evaṃvidhena saṃsāracāritreṇa vimohitāḥ//
sthānāṃ taraṃ na yāsyāmi bhokṣye pāsyāmi nodakam

1.46.46.11

maraṇāṃtameva yāsyāmi sthāsye saṃciṃtayannadaḥ//
sa evaṃ vimṛśanneva naṃdabhadraḥ svayaṃ sthitaḥ

1.46.46.12

tataścaturthe divase bahūkataṭe śubhe//
kaścidbālaḥ saptavarṣaḥ pīḍāpīḍita āyayau

1.46.46.13

kṛśotīva galatkuṣṭhī pramuhyaṃśca padepeda//
naṃdabhadramuvācedaṃ kṛcchrātsaṃstabhya bālakaḥ

1.46.46.14

aho surūpasarvāṃga kasmādduḥkhī bhavānapi//
tatosya kāraṇaṃ sarvaṃ vyācaṣṭa naṃdabhadrakaḥ

1.46.46.15

śrutvā tatkāraṇaṃ sarvaṃ bālo dīnamanā bravīt//
aho hā kaṣṭamatyugraṃ budhānāṃ yadabuddhitā

1.46.46.16

saṃpūrṇeṃdriyagātrā yanmartumicchaṃti vai vṛthā//
muhūrtāddhyatra khaṭvāṃgo mokṣamārgamupāgataḥ

1.46.46.17

tadaho bhārataṃ khaṃḍaṃ satyāyuṣi tyajeddhi kaḥ//
ahameva dṛḍho manye pitṛbhyāṃ yo vivarjitaḥ

1.46.46.18

aśaktaścalituṃ vāpi martumicchāmi nāpi ca//
sarve lābhāḥ sātimānā iti satyā bata śrutiḥ

1.46.46.19

saṃtoṣo'pyucitastubhyaṃ dehaṃ yasya dṛḍhaṃ tvidam//
śarīraṃ nīrujaṃ cenme bhavedapi kathaṃcana

1.46.46.20

kṣaṇekṣaṇe ca tatkuryāṃ bhujyate yadyugeyuge//
iṃdriyāṇi vaśe yasya śarīraṃ ca dṛḍhaṃ bhavet

1.46.46.21

so'pyanyadicchate cecca ko'nyastasmādacetanaḥ//
śokasthānasahasrāṇi harṣasthānaśatāni ca

1.46.46.22

divase divase mūḍhamāvaśaṃti na paṃḍitam//
na hi jñānaviruddheṣu bahvapāyeṣu karmasu

1.46.46.23

mūlaghātiṣu sajjaṃte buddhimaṃto bhavadvidhāḥ//
aṣṭāṃgāṃ buddhimāhuryāṃ sarvāśreyovighātinīma

1.46.46.24

śrutismṛtyaviruddhā sā buddhistvayyasti nirmalā//
atha kṛcchreṣu durgeṣu vyāpatsu svajanasya ca

1.46.46.25

śārīramānasairduḥkhairna sīdaṃti bhavadvidhāḥ//
nāprāpyamabhivāṃchaṃti naṣṭaṃ necchaṃti śocitum

1.46.46.26

āpatsu ca na muhyaṃti narāḥ paṃḍitabuddhayaḥ//
manodehasamutthābhyāṃ duḥkhābhyāmarpitaṃ jagat

1.46.46.27

tayorvyāsasamāsābhyāṃ śamopāyamimaṃ śrṛṇu//
vyādheraniṣṭasaṃsparśācchramādiṣṭavisarjanāt

1.46.46.28

caturbhiḥ kāraṇairduḥkhaṃ śīrīraṃ mānasaṃ ca yat//
mānasaṃ cāpyapriyasya saṃyogaḥ priyavarjanam

1.46.46.29

dviprakāraṃ mahākaṣṭaṃ dvayoretadudāhṛtam//
mānasena hi duḥkhena śarīramupatapyate

1.46.46.30

ayaḥpiṃḍena taptena kuṃbhasaṃsthamivodakam//
tadāśu prati kārācca satataṃ ca vivarjanāt

1.46.46.31

vyādherādheśca praśamaḥ kriyāyogadvayena tu//
mānasaṃ śamayettasmājjñānenāgnimivāṃbunā

1.46.46.32

praśāṃte mānase hyasya śārīramupaśāmti//
manaso duḥkhamūlaṃ tu sneha ityupalabhyate

1.46.46.33

snehācca sajjano nityaṃ janturduḥkhamupaiti ca//
snehamūlāni duḥkhāni snehajāni bhāyāni ca

1.46.46.34

śokaharṣau tathāyāsaḥ sarvaṃ snehātpravartate

1.46.46.35

snehātkaraṇarāgaśca prajajñe vaiṣayastathā//
aśreyaskāvubhāvatau pūrvastatra guruḥ smṛtaḥ

1.46.46.36

tyāgī tasmānna duḥkhī syānnarvairo niravagrahaḥ//
atyāgī janmamaraṇe prāpnotīha punaḥpunaḥ

1.46.46.37

tasmātsnehaṃ na lipsena mitrebhyo dhanasaṃcayāt//
svaśarīrasamutthaṃ ca jñānena vinirvatayet

1.46.46.38

jñānānviteṣu siddheṣu śāstrūjñeṣu kṛtātmasu//
na teṣu sajjate snehaḥ padmapatreṣvivodakam

1.46.46.39

rāgābhibhūtaḥ puruṣaḥ kāmena parikṛṣyate//
icchā saṃjāyate cāsya tatastṛṣṇā pravardhate

1.46.46.40

tṛṣṇā hi sarvapāpiṣṭhā nityodvegakarī matā//
adharmabahulā caiva ghorarūpānubaṃdhinī

1.46.46.41

yā dustyajā durmatibhiryā na jīryataḥ//
yāsau prāṇāṃtiko rogastāṃ tṛṣṇāṃ tyajataḥ sukham

1.46.46.42

anādyaṃtā tu sā tṛṣṇā hyaṃtardehagatā nṛṇām//
vināśayati saṃbhūtā lohaṃ lohamalo yathā

1.46.46.43

yathaivaidhaḥ samutthena vahninā nāśamṛcchati//
tathā'kṛtātmā lobena svotpannena vinaśyati

1.46.46.44

tasmāllobho na kartavyaḥ śarīre cātmabaṃdhuṣu//
prāpteṣu va na hṛṣyeta nāśo vāpi na śocayet

1.46.46.45

//naṃdabhadra uvāca//
aho bāla na bālastvaṃ mato me tvāṃ namāmyaham//
tvadvākyairatitṛpto'haṃ tvāṃ tu prakṣyāmi kiṃcana

1.46.46.46

kāmakrodhāvahaṃkāramiṃdriyāṇi ca mānavāḥ//
niṃdaṃti tatra me nityaṃ vivakṣeyaṃ prajāyate

1.46.46.47

ahameṣa mamedaṃ ca kāryamīdṛśakastvaham//
ityādi cātmavijñānamahaṃkāra iti smṛtaḥ

1.46.46.48

parihāryaḥ ya cettaṃ ca vinonmattaḥ prakīryate//
kāmo'bhilāṣa ityuktaḥ saṃ cetpuṃsā vivarjyate

1.46.46.49

kathaṃ svargo mumukṣā vā sādhyate dṛṣadā yathā//
krodho vā yadi saṃtyājyastataḥ śatrukṣayaḥ katham

1.46.46.50

bāhyānāmāṃtarāṇāṃ vā vinā taṃ tṛṇavadviduḥ//
iṃdriyāṇi nigṛhyaiva duṣṭānīti nipīḍayet

1.46.46.51

kathaṃ syāddharmaśravaṇaṃ kathaṃ vā jīvanaṃ bhavet//
etasminme mano viddhaṃkhidyate'jñānasaṃkaṭe

1.46.46.52

tathā kasmādidaṃ sṛṣṭaṃ jaḍaṃ viśvaṃ cidātmanā//
evaṃ yadbahudhā kleśaḥ pīḍyate hā kutastvidam

1.46.46.53

//bāla uvāca//
samyagetadyathā pṛṣṭaṃ yatra muhyaṃti jaṃtavaḥ//
śrṛṇvekāgramanā bhūtvā jñātaṃ dvaipāyanānmayā

1.46.46.54

prakṛtiḥ puruṣaścaiva anādī śrṛṇumaḥ purā//
sādharmyeṇāvatiṣṭhete sṛṣṭeḥ prāgajarāmarau

1.46.46.55

tataḥ kālasvabāvābhyāṃ preritā prakṛtiḥ purā//
puṃsaḥ saṃyogamaicchatsā tadabhāvātprakupyata

1.46.46.56

tatastamomayī sā ca līlayā devavīkṣitā//
rājasī samabhūddūṣṭā sāttvikī samajāyata

1.46.46.57

evaṃ triguṇatāṃ yātā prakṛtirdevadarśanāt//
tāṃ samāsthāya paramastrimūrtiḥ samajāyata

1.46.46.58

tasyāḥ proccāraṇārthaṃ ca pravṛttaḥ svāṃśatastataḥ//
asūyata mahattattvaṃ triguṇaṃ tadvidurbudhāḥ

1.46.46.59

ahaṃkāra stato jātaḥ sattvarājasatāmasaḥ//
tamo rajastvamāpadya rajaḥ satt‌vaguṇaṃ nayet

1.46.46.60

śuddhasattve tato mokṣaṃ pravadaṃti manīṣiṇaḥ//
tamaso rajasasta smātsaṃśuddhyarthaṃ ca sarvaśaḥ

1.46.46.61

jīvātmasaṃjñānsvīyāṃśānvyabhajatparameśvaraḥ//
tāvaṃtaste ca kṣetrjñā dehā yāvaṃta eva hi

1.46.46.62

niḥsaraṃti yathā lohāttaptalliṃgātsphuliṃgakāḥ//
tanmātrabhūtasargoyamahaṃkārāttu tāmasāt

1.46.46.63

iṃdriyāṇāṃ sāttvikācca triguṇāni ca tānyapi//
etaiḥ saṃsiddhayaṃtreṇa saccidānandavīkṣaṇāt

1.46.46.64

rajastamaśca śodhyaṃte sattvenaiva mumukṣubhiḥ//
tasmātkāmaṃ ca krodhaṃ ca iṃdriyāṇāṃ pravartanam

1.46.46.65

ahaṃkāraṃ ca saṃsevya sāttvikīṃ siddhimaśnute//
rājasāstāmasāścaiva tyājyāḥ kāmādayastvamī

1.46.46.66

sāttvikāḥ sarvadā sevyāḥ saṃsāravijigīṣubhiḥ//
guṇatrayasya vakṣyāmi saṃkṣepāllakṣaṇaṃ tava

1.46.46.67

sāstrābhyāsastato jñānaṃ śaucamiṃdriyanigrahaḥ//
dharmakriyātmaciṃtā ca sāttvikaṃ guṇa lakṣaṇam

1.46.46.68

anyāyena dhanādānaṃ taṃdrī nāstikyameva ca//
krauryaṃ ca yācakādyaṃ ca tāmasaṃ guṇalakṣaṇam

1.46.46.69

tasmādbuddhimukaistvataiḥ sāttvikairdevatāṃ bhajet//
rājasairmānavatvaṃ ca tāmasaiḥ sthāṇuyonitā

1.46.46.70

buddhyādyaireva muktiḥ syādetaireva ca yātanā

1.46.46.71

amīṣāṃ cāpya bhāve vai na kiṃcidupapadyate//
kalādo hi kalādīnāṃ suvarṇaṃ śodhayedyathā

1.46.46.72

tathā rajastamaścaiva saṃśodhye sāttvikairguṇaiḥ//
asmādeva guṇānāṃ ca samavāyādanādijāt

1.46.46.73

sukhino duḥkhinaścaiva prāṇinaḥ śāstradarśinaḥ//
aṣṭāviṃśatilakṣaiśca guṇamekaikamīśvaraḥ

1.46.46.74

vyabhajaccaturā śītilakṣāstā jīvayonayaḥ//
sakāśānmanasastadvadātmanaḥ prabhavaṃti hi

1.46.46.75

īśvarāṃśāśca te sarve mohitāḥ prākṛtairguṇaiḥ//
kleśānāsādayaṃtyeva yathaivādhikṛtā vibhoḥ

1.46.46.76

annānāṃ payasāṃ cāpi jīvānāṃ cātha śreyase//
mānuṣyamāhustattvajñāḥ śivabhāvena bhāvitam

1.46.46.77

//naṃdabhadra uvāca//
evametatkiṃ tu bhūyaḥ prakṣyāmyetanmahāmate//
īśvarāḥ sarvadātāraḥ pūjyaṃte yaiśca devatāḥ

1.46.46.78

svabhaktāṃstānna duḥkhebhyaḥ kasmādrakṣaṃti mānavān//
viśeṣātkepi dṛśyaṃte duḥkhamagnāḥ surānratāḥ

1.46.46.79

iti me muhyate buddhistvaṃ vā kiṃ bāla manyase

1.46.46.80

//bāla uvāca//
aśuciśca śuciścāpi devabhakto dvidhā smṛtaḥ//
karmaṇā manasā vācā tadrato bhakta ucyate

1.46.46.81

aśucirdevatāścaiva yadā pūjayate naraḥ//
tadā bhūtānyā viśaṃti sa ca muhyati tatkṣaṇāt

1.46.46.82

vimūḍhaścāpṭayakāryāṇi tāni tāni niṣevate//
tato vinaśyati kṣipraṃ nāśuciḥ pūjayettataḥ//
śucirvābhyarcayedyaśca tasya cedaśubhaṃ bhavet

1.46.46.83

tasya pūrvakṛtaṃ vyaktaṃ karmaṇāṃ koṭi mucyate//
maheśvaro brahmahatyābhayādyatra tatastataḥ

1.46.46.84

sasnau tīrtheṣu kasmācca itaro mucyate katham//
ambarīṣasutāṃ hṛtvā parvatānnāradāttathā

1.46.46.85

sītāpahāramāpede rāmo'nyo mucyate katham//
brahmāpi śirasaśchedaṃ kāmayitvā sutāmagāt

1.46.46.86

iṃdracaṃdraraviviṣṇupramukhāḥ prāpnuyuḥ kṛtam//
tasmādavaśyaṃ ca kṛtaṃ bhojyameva naraiḥ sadā

1.46.46.87

mucyate ko'pi svakṛtānnaiveti śrutinirṇayaḥ//
kiṃ tu devaprasādena labhyamekaṃ suravrataiḥ

1.46.46.88

bahubhirjanmabhirbhojyaṃ bhujyetaikena janmanā//
tacca bhuktvāta tastvartho bhavediti viniścayaḥ

1.46.46.89

ye tapyaṃte gataiḥ pāpaiḥ śucayo devatāvratāḥ//
iha te putrapautraiśca modaṃte'mutra ceha ca

1.46.46.90

tasmāddevāḥ sadā pūjyāḥ śucibhiḥ śraddhayānvitaiḥ//
prakṛtiḥ śodhanīyā ca svavarṇoditakarmabhiḥ

1.46.46.91

svanuṣṭhito'pi dharmaḥ syātkleśāyaiva vināśivam//
durācārasya devopi prāheti bhagavānharaḥ

1.46.46.92

bhoktavyaṃ svakṛtaṃ tasmātpūjanīyaḥ sadāśivaḥ//
svācāreṇa parityājyau rāgadveṣāvidaṃ param

1.46.46.93

//nandabhadra uvāca//
śuddhaprajña kimetacca pāpino'pi narā yadā//
modamānāḥ pradṛśyante dārairapi dhanairapi

1.46.46.94

//bāla uvāca//
vyaktaṃ taistamasā dattaṃ dānaṃ pūrveṣu janmasu//
rajasā pūjitaḥ śaṃbhustatprāptaṃ svakṛtaṃ ca taiḥ

1.46.46.95

kiṃ tu yattamasā karma kṛtaṃ tasya prabhāvataḥ//
dharmāya na ratirbhūyāttatasteṣāṃ vidāṃvara

1.46.46.96

bhuktvā puṇyaphalaṃ yāti narakaṃ saṃśayaḥ//
asmiṃśca saṃśaye proktaṃ mārkaṃḍeyena śrūyate

1.46.46.97

ihaivaikasya nāmutra amutraikasya no iha//
iha cāmutra caikasya nāmutraikasya no iha

1.46.46.98

pūrvopāttaṃ bhavetpuṇyaṃ bhuktirnaivārjayantyapi//
iha bhogaḥ sa vai prokto durbhagasyālpamedhasaḥ

1.46.46.99

pūrvopāttaṃ yasya nāsti tapobhiścārjayatyapi//
paraloke tasya bhogo dhīmataḥ sa kriyātsphuṭam

1.46.46.100

pūrvopāttaṃ yasya nāsti puṇyaṃ cehāpi nārjayet//
tataścohāmutra vāpi bho dhiktaṃ ca narādhamam

1.46.46.101

iti jñātvā mahābhāgatyaktvā śalyāni kṛtsnaśaḥ//
bhaja rudraṃ varṇadharmaṃ pālayāsmātparaṃ na hi

1.46.46.102

yohi naṣṭeṣvabhīṣṭeṣu prāpteṣvapi ca śocati//
tṛpyeta vā bhavedbandho niścitaṃ so'nyajanmanaḥ

1.46.46.103

//nandabhadra uvāca//
namastubhyamabālāya bālarūpāya dhīmate//
ko bhavāṃstattvato vettumicchāmi tvāṃ śucismitam

1.46.46.104

bahavo'pi mayā vṛddhā dṛṣṭāścopāsitāḥ sadā//
teṣāmīdṛśakā buddhirna dṛṣṭā na śrutāmayā

1.46.46.105

yena me janmasaṃdehā nāśitā līlayaiva ca//
tasmātsāmānyarūpastvaṃ niścitaṃ na mataṃ mama

1.46.46.106

//bāla uvāca//
mahadetatsamākhyeyamekāgraḥ śrṛṇu tattvataḥ//
itaḥ saptādhike cāpi saptame janmani tvaham

1.46.46.107

vaidiśe nagare vipro nāmnā'saṃ dharmajālikaḥ//
vedavedāṃgatattvatraḥ smṛtiśāstrārthavidvaraḥ

1.46.46.108

vyākhyātā dharmaśāstrāṇāṃ yathā sākṣādbṛhaspatiḥ//
kiṃ tvahaṃ vividhāndharmālloṃkānāṃ varṇaye bhṛśam

1.46.46.109

svayaṃ cātidurācāraḥ pāpināmapi pāparāṭ//
maṃsāśī madyasevī ca paradārarataḥ sadā

1.46.46.110

asatyabhāṣī dambhīca sadā dharmadhvajī khalaḥ//
lobhī durātmā kathako na kartā karhicitkvacit

1.46.46.111

yasmājjālikavajjālaṃ lokebhyo'haṃ kṣipāmi ca//
tattvajñā māṃ tataḥ prāhurdharmajālika ityuta

1.46.46.112

so'haṃ tairbahubhiścīrṇaiḥ pātakairaṃta āgate//
mṛto gato yamasthānaṃ pātitaḥ kūṭaśālmalīm

1.46.46.113

yamadutaistataḥ kṛṣṭaḥ smāryamāmaḥ svaceṣṭitam//
khaḍgaiśca kṛtyamāno'haṃ jīvāmi pramiyāmi ca

1.46.46.114

ātmānaṃ bahudhā niṃdañchāśvatīrnyavasaṃ samāḥ//
narake yā matirbhūyāddharmaṃ prati prapīḍataḥ

1.46.46.115

sā cenmuhūrtamātraṃ syādapi dhanyastataḥ pumān//
namonamaḥ karmabhūmyai sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ ca vā

1.46.46.116

yasyāṃ muhūrtamātreṇa yugairapi na naśyati//
tato vipaścijjanako mokṣayāmāsa nārakāt

1.46.46.117

taiḥ sahāhaṃ pramuktaśca kathaṃcidavapīḍitaḥ//
sthāṇutvamanubhūyātha kleśānāsādya bhūriśaḥ

1.46.46.118

kīṭohamabhavaṃ paścāttīre sārasvate śubhe//
tatra mārge sukhamiva saṃsuptohaṃ yadṛcchayā

1.46.46.119

āgacchato rathasyāsya śabdamaśrauṣamunnatam//
taṃ meghaninadaṃ śrutvā bhītohaṃ sahasā javāt

1.46.46.120

mārgamutsṛjya dūreṇa prapalāyanamācaram//
etasminnaṃtare vyāsastatra prāpto yadṛcchayā

1.46.46.121

sa māmapaśyattrastaṃ ca kṛpayā saṃyuto muniḥ//
yanmayā sarvalokānāṃ nānādharmāḥ prakīrtitāḥ

1.46.46.122

viprajanmani tasyaiva prabhāvādvyāsasaṃgamaḥ//
tataḥ sarvarutajño māṃ prāhārcyaḥ kīṭabhāṣayā

1.46.46.123

kimevaṃ naśyase kīṭa kasmānmṛtyorbibheṣi ca//
aho samucitā bhītirmanuṣyasya kutastava

1.46.46.124

ityukto matimānpūrvapuṇyādvyāsaṃ tadocivān//
na me bhayaṃ jagadvaṃdya mṛtyorasmātkathaṃcana

1.46.46.125

etadeva bhayaṃ mānya gaccheyamadhamāṃ gatim//
asyā api kuyoneśca saṃtyanyāḥ koṭiśo'dhamāḥ

1.46.46.126

tāsu garbhādikakleśabhītastrasto'smi nānyathā

1.46.46.127

//vyāsa uvāca//
mā bhayaṃ kuru sarvābhyo yonibhyaśca cirādiva//
mokṣayiṣyāmi brāhmaṇyaṃ prāpayiṣyāmi niścitam

1.46.46.128

ityuktohaṃ kāliyena taṃ praṇamya jagadgurum//
mārgamāgatya cakreṇa pīḍito mṛtyumāgamam

1.46.46.129

tataḥ kākaśrṛgālādiyoniṣvasmi yadā'bhavam//
tadātadā samāgamya vyāso māṃ smārayacca tat

1.46.46.130

tato bahuvidhā yonīḥ parikramyāsmi karṣitaḥ//
brāhmaṇasya ca gehesyāṃ yonau jāto'tiduḥkhitaḥ

1.46.46.131

tato janmaprabhṛtyasmi pitṛbhyāṃ parivarjitaḥ//
galatkuṣṭhī mahāpīḍāmetāṃ yo'nubhavāmi ca

1.46.46.132

tato māṃ paṃcame varṣe vyāsa āgatya japtavān//
karṇe sārasvataṃ maṃtraṃ tenāhaṃ saṃsmarāmi ca

1.46.46.133

anadhītāni śāstrāṇi vedāndharmāṃśca kṛtsnaśaḥ//
uktaṃ vyāsena cedaṃ me gaccha kṣetraṃ guhasya ca//
tatra tvaṃ naṃdabhadraṃ ca āśvāsayamahāmatim

1.46.46.134

tyatkvā bahūdake prāṇānasthikṣepaṃ mahījale//
kārāyya tvaṃ tato bhāvī maitreya iti sanmuniḥ

1.46.46.135

gamiṣyasi tato mokṣamiti māṃ vyāsa uktavān//
āgataśca tataścātra vāhīkebhyo'yo'tikleśataḥ

1.46.46.136

iti te kathitaṃ sarvamātmanaścaritaṃ mayā//
pāpamevaṃvidhaṃ kaṣṭaṃ naṃdabhadra sadā tyaja

1.46.46.137

//naṃdabhadra uvāca//
aho mahādbhutaṃ tubhyaṃ caritaṃ yena me hṛdi//
bhūyaḥ śataguṇaṃ jātaṃ dharmāyadṛḍhamānasam

1.46.46.138

kiṃ tu tvayoktadharmasya kartukāmos‌mi niṣkṛtim//
dharmaṃ smara bhavāṃstasmātkiṃcidādiśa niścitam

1.46.46.139

//bāla uvāca//
atra tīrthe ca saptāhaṃ nirāhārastvahaṃ sthitaḥ//
sūryamaṃtrāñjamiṣyāmi tyakṣyāmi ca tatastvasūn

1.46.46.140

tato barkarikātīrthe dagdhavyohaṃ tvayā taṭe//
asthīni sāgare cāpi mama kṣepyāṇi cātra hi

1.46.46.141

yadi sāpahnavaṃ cittaṃ mayyatīva tavāsti cet//
tatastvāṃ gurukāryārthamādekṣyāmi śrṛṇuṣva tat

1.46.46.142

asminbahūdake tīrthe yatra prāṇāṃstyajāmyaham//
tatra mannāmacihnaste saṃsthāpyo bhāskaro vibhuḥ

1.46.46.143

ārogyaṃ dhanadhānyaṃ ca putradārādisaṃpadaḥ//
bhāskaro bhagavāṃstuṣṭo dadyādetacchrutervacaḥ

1.46.46.144

savitā paramo devaḥ sarvasvaṃ vā dvijanmanām//
vedavedāṃgagītaśca tvamapyenaṃ sadā bhaja

1.46.46.145

bahūdakamidaṃ kuṃḍaṃ saṃsevyaṃ ca sadā tvayā//
māhātmyamasya vakṣyāmi saṃkṣepādvyāsa sūcitam

1.46.46.146

bahūdake kuṃḍavare snāti yo vidhivannaraḥ//
ārogyaṃ dhanadhānyādyaṃ tasya syātsarvajanmasu

1.46.46.147

bahūdake ca yaḥ snātvā saptamyāṃ māghamāsake//
dadyātpiṃḍaṃ pitṝṇāṃ ca te'kṣyāṃ tṛptimāpnuyuḥ

1.46.46.148

bahūdakasya tīre yaḥ śuciryajati vai kratum//
śatakratuphalaṃ tasya nāsti kācidvicāraṇā

1.46.46.149

atra yastyajati prāṇānbahūdakataṭe naraḥ//
modate sūryaloke'sau dharmiṇāṃ ca suto bhavet

1.46.46.150

bahūdakasya tīre ca yaḥ kuryyājjapasādhanam//
sarvaṃ lakṣaguṇaṃ proktaṃ japo homaśca pūjanam

1.46.46.151

bahūdakasya tīre ca dvijamekaṃ ca bhojayet//
yo miṣṭānnena tasya syādviprakoṭiśca bhojitā

1.46.46.152

bahūdakasya tīre yā nārī gauriṇikāḥ śubhāḥ//
saṃbhojayati tasyāśca kuryātsusvāgataṃ hyumā

1.46.46.153

bahūdakasya tīre ca yaḥ kuryādyogasādhanam//
ṣaṇmāsābhyantare siddhirbhavettasya na saṃśayaḥ

1.46.46.154

bahūdakasya tīre ca pretānuddiśya dīyate//
yatkiṃcidakṣayaṃ teṣāmupatiṣṭhenna cānyathā

1.46.46.155

snānaṃ dānaṃ japo homaḥ svādhyāyaḥ pitṛtarpaṇam//
kṛtaṃ bahūdakataṭe sarvaṃ syātsumahātphalam

1.46.46.156

tvayaitaddhṛdi saṃdhārya phalaṃ vyāsena sūcitam//
bahūdakasya kuṃḍasya naṃdabhadra mahāmate

1.46.46.157

ityuktvā so'bhavanmaunī snātvā kuṃḍe tataḥ śuciḥ//
tīre prastaramāśritya svayaṃ maṃtrāñjāpa ha

1.46.46.158

//śrīnārada uvāca//
tataḥ sa saptarātrāṃte jahau bālo nijānasūn//
saṃskārito yathoktaṃ ca naṃdabhadreṇa brāhmaṇaiḥ

1.46.46.159

yatra bālaḥ sa ca prāṇāñjahau japaparāyaṇaḥ//
bālādityamiti khyātaṃ tatrāsthāpayata prabhum

1.46.46.160

bahūdake ca yaḥ snātvā bālādityaṃ prapūjayet//
tasya syādbhāskarastuṣṭo mokṣopāyaṃ ca viṃdati

1.46.46.161

naṃdabhadro 'pyathānyasyāṃ bhāryāyāmaparānsutān//
utpādyātmasamandhīmāñchivasūryaparāyaṇaḥ

1.46.46.162

rudradehaṃ yayau pārtha punarāvṛttidurlabham//
evametanmahākuṃḍaṃ bahūdakamiti smṛtam

1.46.46.163

asya tīre svamaṃśaṃ ca vallīnāthaḥ pramekṣyati//
dattātreyasya yo yogī hyavatāro bhaviṣyati

1.46.46.164

arcayitvā ca taṃ devaṃ yogasiddhimavāpnuyāt//
paśūnāmṛddhimāpnoti gośaraṇyo hyasau prabhuḥ

1.46.46.165

paścimāyāṃ budhasutastathā kṣetraṃ sa bhārata//
purūravādityamiti sthāpayāmāsa pārthivaḥ

1.46.46.166

sarvakāmapradaścāsau bhaṭṭadityasamo rivaḥ//
bahūdakakṣetrasamaṃ tasya kṣetraṃ ca bhārata

1.46.46.167

asya tīrthasya māhātmyaṃ japtavyaṃ karṇamūlake//
putrasya vāpi śiṣyasya na kathaṃcana nāstikaḥ

1.46.46.168

śrṛṇotīdaṃ śraddhayā yastasya tuṣyeśca bhāskaraḥ//
dhārayanhṛdaye mokṣaṃmucyate bhavasāgarāt

1.46.46

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe bahūdakamāhātmya bālādityavṛttāntavarṇanaṃnāma ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc