Skanda Purana · Chapter 1.46
//nārada uvāca//
bahūdakasya kuṃḍasya tīrasthaṃ liṃgamuttamam//
kapileśvaramabhyarcya naṃdabhadrastataḥ sudhī
praṇamya cāgratastasthau prabaddhakarasaṃpuṭaḥ//
saṃsāracaritaiḥ kiṃcidduḥkhī gāthāṃ vyagāyata
sraṣṭāramasya jagataścetpaśyāmi sadāśivam//
nānāpṛcchābhiratha taṃ kuryāṃ nāthaṃ vilajjitam
apūryamāṇaṃ tava kiṃ jagatsaṃsṛjanaṃ vinā//
nirīha bahudhā yatte sṛṣṭaṃ bhārgavavajjagat
sacetanena śuddhena rāgādirahitena ca//
atha kasmādātmasadṛśaṃ na sṛṣṭaṃ nirmitaṃ jaḍam
nirvaireṇa samenātha sukhaduḥkhabhavābhavaiḥ//
brahmādikīṭaparyantaṃ kimeva kliśyate jagat
kāṃścitsvargetha narake pātayaṃstvaṃ sadāśiva//
kiṃ phalaṃ samavāpnoṣi kimevaṃ kuruṣe vada
iṣṭaiḥ putrādibhirnātha viyuktā mānavā hyamī//
kraṃdaṃti karuṇāsāra kiṃ ghṛṇāpi bhavenna te
atīva nocitaṃ sarvametadīśvara sarvathā//
yatte bhaktāḥ samaṃ pāpairmajjaṃte duḥkhasāgare
evaṃvidhena saṃsāracāritreṇa vimohitāḥ//
sthānāṃ taraṃ na yāsyāmi bhokṣye pāsyāmi nodakam
maraṇāṃtameva yāsyāmi sthāsye saṃciṃtayannadaḥ//
sa evaṃ vimṛśanneva naṃdabhadraḥ svayaṃ sthitaḥ
tataścaturthe divase bahūkataṭe śubhe//
kaścidbālaḥ saptavarṣaḥ pīḍāpīḍita āyayau
kṛśotīva galatkuṣṭhī pramuhyaṃśca padepeda//
naṃdabhadramuvācedaṃ kṛcchrātsaṃstabhya bālakaḥ
aho surūpasarvāṃga kasmādduḥkhī bhavānapi//
tatosya kāraṇaṃ sarvaṃ vyācaṣṭa naṃdabhadrakaḥ
śrutvā tatkāraṇaṃ sarvaṃ bālo dīnamanā bravīt//
aho hā kaṣṭamatyugraṃ budhānāṃ yadabuddhitā
saṃpūrṇeṃdriyagātrā yanmartumicchaṃti vai vṛthā//
muhūrtāddhyatra khaṭvāṃgo mokṣamārgamupāgataḥ
tadaho bhārataṃ khaṃḍaṃ satyāyuṣi tyajeddhi kaḥ//
ahameva dṛḍho manye pitṛbhyāṃ yo vivarjitaḥ
aśaktaścalituṃ vāpi martumicchāmi nāpi ca//
sarve lābhāḥ sātimānā iti satyā bata śrutiḥ
saṃtoṣo'pyucitastubhyaṃ dehaṃ yasya dṛḍhaṃ tvidam//
śarīraṃ nīrujaṃ cenme bhavedapi kathaṃcana
kṣaṇekṣaṇe ca tatkuryāṃ bhujyate yadyugeyuge//
iṃdriyāṇi vaśe yasya śarīraṃ ca dṛḍhaṃ bhavet
so'pyanyadicchate cecca ko'nyastasmādacetanaḥ//
śokasthānasahasrāṇi harṣasthānaśatāni ca
divase divase mūḍhamāvaśaṃti na paṃḍitam//
na hi jñānaviruddheṣu bahvapāyeṣu karmasu
mūlaghātiṣu sajjaṃte buddhimaṃto bhavadvidhāḥ//
aṣṭāṃgāṃ buddhimāhuryāṃ sarvāśreyovighātinīma
śrutismṛtyaviruddhā sā buddhistvayyasti nirmalā//
atha kṛcchreṣu durgeṣu vyāpatsu svajanasya ca
śārīramānasairduḥkhairna sīdaṃti bhavadvidhāḥ//
nāprāpyamabhivāṃchaṃti naṣṭaṃ necchaṃti śocitum
āpatsu ca na muhyaṃti narāḥ paṃḍitabuddhayaḥ//
manodehasamutthābhyāṃ duḥkhābhyāmarpitaṃ jagat
tayorvyāsasamāsābhyāṃ śamopāyamimaṃ śrṛṇu//
vyādheraniṣṭasaṃsparśācchramādiṣṭavisarjanāt
caturbhiḥ kāraṇairduḥkhaṃ śīrīraṃ mānasaṃ ca yat//
mānasaṃ cāpyapriyasya saṃyogaḥ priyavarjanam
dviprakāraṃ mahākaṣṭaṃ dvayoretadudāhṛtam//
mānasena hi duḥkhena śarīramupatapyate
ayaḥpiṃḍena taptena kuṃbhasaṃsthamivodakam//
tadāśu prati kārācca satataṃ ca vivarjanāt
vyādherādheśca praśamaḥ kriyāyogadvayena tu//
mānasaṃ śamayettasmājjñānenāgnimivāṃbunā
praśāṃte mānase hyasya śārīramupaśāmti//
manaso duḥkhamūlaṃ tu sneha ityupalabhyate
snehācca sajjano nityaṃ janturduḥkhamupaiti ca//
snehamūlāni duḥkhāni snehajāni bhāyāni ca
śokaharṣau tathāyāsaḥ sarvaṃ snehātpravartate
snehātkaraṇarāgaśca prajajñe vaiṣayastathā//
aśreyaskāvubhāvatau pūrvastatra guruḥ smṛtaḥ
tyāgī tasmānna duḥkhī syānnarvairo niravagrahaḥ//
atyāgī janmamaraṇe prāpnotīha punaḥpunaḥ
tasmātsnehaṃ na lipsena mitrebhyo dhanasaṃcayāt//
svaśarīrasamutthaṃ ca jñānena vinirvatayet
jñānānviteṣu siddheṣu śāstrūjñeṣu kṛtātmasu//
na teṣu sajjate snehaḥ padmapatreṣvivodakam
rāgābhibhūtaḥ puruṣaḥ kāmena parikṛṣyate//
icchā saṃjāyate cāsya tatastṛṣṇā pravardhate
tṛṣṇā hi sarvapāpiṣṭhā nityodvegakarī matā//
adharmabahulā caiva ghorarūpānubaṃdhinī
yā dustyajā durmatibhiryā na jīryataḥ//
yāsau prāṇāṃtiko rogastāṃ tṛṣṇāṃ tyajataḥ sukham
anādyaṃtā tu sā tṛṣṇā hyaṃtardehagatā nṛṇām//
vināśayati saṃbhūtā lohaṃ lohamalo yathā
yathaivaidhaḥ samutthena vahninā nāśamṛcchati//
tathā'kṛtātmā lobena svotpannena vinaśyati
tasmāllobho na kartavyaḥ śarīre cātmabaṃdhuṣu//
prāpteṣu va na hṛṣyeta nāśo vāpi na śocayet
//naṃdabhadra uvāca//
aho bāla na bālastvaṃ mato me tvāṃ namāmyaham//
tvadvākyairatitṛpto'haṃ tvāṃ tu prakṣyāmi kiṃcana
kāmakrodhāvahaṃkāramiṃdriyāṇi ca mānavāḥ//
niṃdaṃti tatra me nityaṃ vivakṣeyaṃ prajāyate
ahameṣa mamedaṃ ca kāryamīdṛśakastvaham//
ityādi cātmavijñānamahaṃkāra iti smṛtaḥ
parihāryaḥ ya cettaṃ ca vinonmattaḥ prakīryate//
kāmo'bhilāṣa ityuktaḥ saṃ cetpuṃsā vivarjyate
kathaṃ svargo mumukṣā vā sādhyate dṛṣadā yathā//
krodho vā yadi saṃtyājyastataḥ śatrukṣayaḥ katham
bāhyānāmāṃtarāṇāṃ vā vinā taṃ tṛṇavadviduḥ//
iṃdriyāṇi nigṛhyaiva duṣṭānīti nipīḍayet
kathaṃ syāddharmaśravaṇaṃ kathaṃ vā jīvanaṃ bhavet//
etasminme mano viddhaṃkhidyate'jñānasaṃkaṭe
tathā kasmādidaṃ sṛṣṭaṃ jaḍaṃ viśvaṃ cidātmanā//
evaṃ yadbahudhā kleśaḥ pīḍyate hā kutastvidam
//bāla uvāca//
samyagetadyathā pṛṣṭaṃ yatra muhyaṃti jaṃtavaḥ//
śrṛṇvekāgramanā bhūtvā jñātaṃ dvaipāyanānmayā
prakṛtiḥ puruṣaścaiva anādī śrṛṇumaḥ purā//
sādharmyeṇāvatiṣṭhete sṛṣṭeḥ prāgajarāmarau
tataḥ kālasvabāvābhyāṃ preritā prakṛtiḥ purā//
puṃsaḥ saṃyogamaicchatsā tadabhāvātprakupyata
tatastamomayī sā ca līlayā devavīkṣitā//
rājasī samabhūddūṣṭā sāttvikī samajāyata
evaṃ triguṇatāṃ yātā prakṛtirdevadarśanāt//
tāṃ samāsthāya paramastrimūrtiḥ samajāyata
tasyāḥ proccāraṇārthaṃ ca pravṛttaḥ svāṃśatastataḥ//
asūyata mahattattvaṃ triguṇaṃ tadvidurbudhāḥ
ahaṃkāra stato jātaḥ sattvarājasatāmasaḥ//
tamo rajastvamāpadya rajaḥ sattvaguṇaṃ nayet
śuddhasattve tato mokṣaṃ pravadaṃti manīṣiṇaḥ//
tamaso rajasasta smātsaṃśuddhyarthaṃ ca sarvaśaḥ
jīvātmasaṃjñānsvīyāṃśānvyabhajatparameśvaraḥ//
tāvaṃtaste ca kṣetrjñā dehā yāvaṃta eva hi
niḥsaraṃti yathā lohāttaptalliṃgātsphuliṃgakāḥ//
tanmātrabhūtasargoyamahaṃkārāttu tāmasāt
iṃdriyāṇāṃ sāttvikācca triguṇāni ca tānyapi//
etaiḥ saṃsiddhayaṃtreṇa saccidānandavīkṣaṇāt
rajastamaśca śodhyaṃte sattvenaiva mumukṣubhiḥ//
tasmātkāmaṃ ca krodhaṃ ca iṃdriyāṇāṃ pravartanam
ahaṃkāraṃ ca saṃsevya sāttvikīṃ siddhimaśnute//
rājasāstāmasāścaiva tyājyāḥ kāmādayastvamī
sāttvikāḥ sarvadā sevyāḥ saṃsāravijigīṣubhiḥ//
guṇatrayasya vakṣyāmi saṃkṣepāllakṣaṇaṃ tava
sāstrābhyāsastato jñānaṃ śaucamiṃdriyanigrahaḥ//
dharmakriyātmaciṃtā ca sāttvikaṃ guṇa lakṣaṇam
anyāyena dhanādānaṃ taṃdrī nāstikyameva ca//
krauryaṃ ca yācakādyaṃ ca tāmasaṃ guṇalakṣaṇam
tasmādbuddhimukaistvataiḥ sāttvikairdevatāṃ bhajet//
rājasairmānavatvaṃ ca tāmasaiḥ sthāṇuyonitā
buddhyādyaireva muktiḥ syādetaireva ca yātanā
amīṣāṃ cāpya bhāve vai na kiṃcidupapadyate//
kalādo hi kalādīnāṃ suvarṇaṃ śodhayedyathā
tathā rajastamaścaiva saṃśodhye sāttvikairguṇaiḥ//
asmādeva guṇānāṃ ca samavāyādanādijāt
sukhino duḥkhinaścaiva prāṇinaḥ śāstradarśinaḥ//
aṣṭāviṃśatilakṣaiśca guṇamekaikamīśvaraḥ
vyabhajaccaturā śītilakṣāstā jīvayonayaḥ//
sakāśānmanasastadvadātmanaḥ prabhavaṃti hi
īśvarāṃśāśca te sarve mohitāḥ prākṛtairguṇaiḥ//
kleśānāsādayaṃtyeva yathaivādhikṛtā vibhoḥ
annānāṃ payasāṃ cāpi jīvānāṃ cātha śreyase//
mānuṣyamāhustattvajñāḥ śivabhāvena bhāvitam
//naṃdabhadra uvāca//
evametatkiṃ tu bhūyaḥ prakṣyāmyetanmahāmate//
īśvarāḥ sarvadātāraḥ pūjyaṃte yaiśca devatāḥ
svabhaktāṃstānna duḥkhebhyaḥ kasmādrakṣaṃti mānavān//
viśeṣātkepi dṛśyaṃte duḥkhamagnāḥ surānratāḥ
iti me muhyate buddhistvaṃ vā kiṃ bāla manyase
//bāla uvāca//
aśuciśca śuciścāpi devabhakto dvidhā smṛtaḥ//
karmaṇā manasā vācā tadrato bhakta ucyate
aśucirdevatāścaiva yadā pūjayate naraḥ//
tadā bhūtānyā viśaṃti sa ca muhyati tatkṣaṇāt
vimūḍhaścāpṭayakāryāṇi tāni tāni niṣevate//
tato vinaśyati kṣipraṃ nāśuciḥ pūjayettataḥ//
śucirvābhyarcayedyaśca tasya cedaśubhaṃ bhavet
tasya pūrvakṛtaṃ vyaktaṃ karmaṇāṃ koṭi mucyate//
maheśvaro brahmahatyābhayādyatra tatastataḥ
sasnau tīrtheṣu kasmācca itaro mucyate katham//
ambarīṣasutāṃ hṛtvā parvatānnāradāttathā
sītāpahāramāpede rāmo'nyo mucyate katham//
brahmāpi śirasaśchedaṃ kāmayitvā sutāmagāt
iṃdracaṃdraraviviṣṇupramukhāḥ prāpnuyuḥ kṛtam//
tasmādavaśyaṃ ca kṛtaṃ bhojyameva naraiḥ sadā
mucyate ko'pi svakṛtānnaiveti śrutinirṇayaḥ//
kiṃ tu devaprasādena labhyamekaṃ suravrataiḥ
bahubhirjanmabhirbhojyaṃ bhujyetaikena janmanā//
tacca bhuktvāta tastvartho bhavediti viniścayaḥ
ye tapyaṃte gataiḥ pāpaiḥ śucayo devatāvratāḥ//
iha te putrapautraiśca modaṃte'mutra ceha ca
tasmāddevāḥ sadā pūjyāḥ śucibhiḥ śraddhayānvitaiḥ//
prakṛtiḥ śodhanīyā ca svavarṇoditakarmabhiḥ
svanuṣṭhito'pi dharmaḥ syātkleśāyaiva vināśivam//
durācārasya devopi prāheti bhagavānharaḥ
bhoktavyaṃ svakṛtaṃ tasmātpūjanīyaḥ sadāśivaḥ//
svācāreṇa parityājyau rāgadveṣāvidaṃ param
//nandabhadra uvāca//
śuddhaprajña kimetacca pāpino'pi narā yadā//
modamānāḥ pradṛśyante dārairapi dhanairapi
//bāla uvāca//
vyaktaṃ taistamasā dattaṃ dānaṃ pūrveṣu janmasu//
rajasā pūjitaḥ śaṃbhustatprāptaṃ svakṛtaṃ ca taiḥ
kiṃ tu yattamasā karma kṛtaṃ tasya prabhāvataḥ//
dharmāya na ratirbhūyāttatasteṣāṃ vidāṃvara
bhuktvā puṇyaphalaṃ yāti narakaṃ saṃśayaḥ//
asmiṃśca saṃśaye proktaṃ mārkaṃḍeyena śrūyate
ihaivaikasya nāmutra amutraikasya no iha//
iha cāmutra caikasya nāmutraikasya no iha
pūrvopāttaṃ bhavetpuṇyaṃ bhuktirnaivārjayantyapi//
iha bhogaḥ sa vai prokto durbhagasyālpamedhasaḥ
pūrvopāttaṃ yasya nāsti tapobhiścārjayatyapi//
paraloke tasya bhogo dhīmataḥ sa kriyātsphuṭam
pūrvopāttaṃ yasya nāsti puṇyaṃ cehāpi nārjayet//
tataścohāmutra vāpi bho dhiktaṃ ca narādhamam
iti jñātvā mahābhāgatyaktvā śalyāni kṛtsnaśaḥ//
bhaja rudraṃ varṇadharmaṃ pālayāsmātparaṃ na hi
yohi naṣṭeṣvabhīṣṭeṣu prāpteṣvapi ca śocati//
tṛpyeta vā bhavedbandho niścitaṃ so'nyajanmanaḥ
//nandabhadra uvāca//
namastubhyamabālāya bālarūpāya dhīmate//
ko bhavāṃstattvato vettumicchāmi tvāṃ śucismitam
bahavo'pi mayā vṛddhā dṛṣṭāścopāsitāḥ sadā//
teṣāmīdṛśakā buddhirna dṛṣṭā na śrutāmayā
yena me janmasaṃdehā nāśitā līlayaiva ca//
tasmātsāmānyarūpastvaṃ niścitaṃ na mataṃ mama
//bāla uvāca//
mahadetatsamākhyeyamekāgraḥ śrṛṇu tattvataḥ//
itaḥ saptādhike cāpi saptame janmani tvaham
vaidiśe nagare vipro nāmnā'saṃ dharmajālikaḥ//
vedavedāṃgatattvatraḥ smṛtiśāstrārthavidvaraḥ
vyākhyātā dharmaśāstrāṇāṃ yathā sākṣādbṛhaspatiḥ//
kiṃ tvahaṃ vividhāndharmālloṃkānāṃ varṇaye bhṛśam
svayaṃ cātidurācāraḥ pāpināmapi pāparāṭ//
maṃsāśī madyasevī ca paradārarataḥ sadā
asatyabhāṣī dambhīca sadā dharmadhvajī khalaḥ//
lobhī durātmā kathako na kartā karhicitkvacit
yasmājjālikavajjālaṃ lokebhyo'haṃ kṣipāmi ca//
tattvajñā māṃ tataḥ prāhurdharmajālika ityuta
so'haṃ tairbahubhiścīrṇaiḥ pātakairaṃta āgate//
mṛto gato yamasthānaṃ pātitaḥ kūṭaśālmalīm
yamadutaistataḥ kṛṣṭaḥ smāryamāmaḥ svaceṣṭitam//
khaḍgaiśca kṛtyamāno'haṃ jīvāmi pramiyāmi ca
ātmānaṃ bahudhā niṃdañchāśvatīrnyavasaṃ samāḥ//
narake yā matirbhūyāddharmaṃ prati prapīḍataḥ
sā cenmuhūrtamātraṃ syādapi dhanyastataḥ pumān//
namonamaḥ karmabhūmyai sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ ca vā
yasyāṃ muhūrtamātreṇa yugairapi na naśyati//
tato vipaścijjanako mokṣayāmāsa nārakāt
taiḥ sahāhaṃ pramuktaśca kathaṃcidavapīḍitaḥ//
sthāṇutvamanubhūyātha kleśānāsādya bhūriśaḥ
kīṭohamabhavaṃ paścāttīre sārasvate śubhe//
tatra mārge sukhamiva saṃsuptohaṃ yadṛcchayā
āgacchato rathasyāsya śabdamaśrauṣamunnatam//
taṃ meghaninadaṃ śrutvā bhītohaṃ sahasā javāt
mārgamutsṛjya dūreṇa prapalāyanamācaram//
etasminnaṃtare vyāsastatra prāpto yadṛcchayā
sa māmapaśyattrastaṃ ca kṛpayā saṃyuto muniḥ//
yanmayā sarvalokānāṃ nānādharmāḥ prakīrtitāḥ
viprajanmani tasyaiva prabhāvādvyāsasaṃgamaḥ//
tataḥ sarvarutajño māṃ prāhārcyaḥ kīṭabhāṣayā
kimevaṃ naśyase kīṭa kasmānmṛtyorbibheṣi ca//
aho samucitā bhītirmanuṣyasya kutastava
ityukto matimānpūrvapuṇyādvyāsaṃ tadocivān//
na me bhayaṃ jagadvaṃdya mṛtyorasmātkathaṃcana
etadeva bhayaṃ mānya gaccheyamadhamāṃ gatim//
asyā api kuyoneśca saṃtyanyāḥ koṭiśo'dhamāḥ
tāsu garbhādikakleśabhītastrasto'smi nānyathā
//vyāsa uvāca//
mā bhayaṃ kuru sarvābhyo yonibhyaśca cirādiva//
mokṣayiṣyāmi brāhmaṇyaṃ prāpayiṣyāmi niścitam
ityuktohaṃ kāliyena taṃ praṇamya jagadgurum//
mārgamāgatya cakreṇa pīḍito mṛtyumāgamam
tataḥ kākaśrṛgālādiyoniṣvasmi yadā'bhavam//
tadātadā samāgamya vyāso māṃ smārayacca tat
tato bahuvidhā yonīḥ parikramyāsmi karṣitaḥ//
brāhmaṇasya ca gehesyāṃ yonau jāto'tiduḥkhitaḥ
tato janmaprabhṛtyasmi pitṛbhyāṃ parivarjitaḥ//
galatkuṣṭhī mahāpīḍāmetāṃ yo'nubhavāmi ca
tato māṃ paṃcame varṣe vyāsa āgatya japtavān//
karṇe sārasvataṃ maṃtraṃ tenāhaṃ saṃsmarāmi ca
anadhītāni śāstrāṇi vedāndharmāṃśca kṛtsnaśaḥ//
uktaṃ vyāsena cedaṃ me gaccha kṣetraṃ guhasya ca//
tatra tvaṃ naṃdabhadraṃ ca āśvāsayamahāmatim
tyatkvā bahūdake prāṇānasthikṣepaṃ mahījale//
kārāyya tvaṃ tato bhāvī maitreya iti sanmuniḥ
gamiṣyasi tato mokṣamiti māṃ vyāsa uktavān//
āgataśca tataścātra vāhīkebhyo'yo'tikleśataḥ
iti te kathitaṃ sarvamātmanaścaritaṃ mayā//
pāpamevaṃvidhaṃ kaṣṭaṃ naṃdabhadra sadā tyaja
//naṃdabhadra uvāca//
aho mahādbhutaṃ tubhyaṃ caritaṃ yena me hṛdi//
bhūyaḥ śataguṇaṃ jātaṃ dharmāyadṛḍhamānasam
kiṃ tu tvayoktadharmasya kartukāmosmi niṣkṛtim//
dharmaṃ smara bhavāṃstasmātkiṃcidādiśa niścitam
//bāla uvāca//
atra tīrthe ca saptāhaṃ nirāhārastvahaṃ sthitaḥ//
sūryamaṃtrāñjamiṣyāmi tyakṣyāmi ca tatastvasūn
tato barkarikātīrthe dagdhavyohaṃ tvayā taṭe//
asthīni sāgare cāpi mama kṣepyāṇi cātra hi
yadi sāpahnavaṃ cittaṃ mayyatīva tavāsti cet//
tatastvāṃ gurukāryārthamādekṣyāmi śrṛṇuṣva tat
asminbahūdake tīrthe yatra prāṇāṃstyajāmyaham//
tatra mannāmacihnaste saṃsthāpyo bhāskaro vibhuḥ
ārogyaṃ dhanadhānyaṃ ca putradārādisaṃpadaḥ//
bhāskaro bhagavāṃstuṣṭo dadyādetacchrutervacaḥ
savitā paramo devaḥ sarvasvaṃ vā dvijanmanām//
vedavedāṃgagītaśca tvamapyenaṃ sadā bhaja
bahūdakamidaṃ kuṃḍaṃ saṃsevyaṃ ca sadā tvayā//
māhātmyamasya vakṣyāmi saṃkṣepādvyāsa sūcitam
bahūdake kuṃḍavare snāti yo vidhivannaraḥ//
ārogyaṃ dhanadhānyādyaṃ tasya syātsarvajanmasu
bahūdake ca yaḥ snātvā saptamyāṃ māghamāsake//
dadyātpiṃḍaṃ pitṝṇāṃ ca te'kṣyāṃ tṛptimāpnuyuḥ
bahūdakasya tīre yaḥ śuciryajati vai kratum//
śatakratuphalaṃ tasya nāsti kācidvicāraṇā
atra yastyajati prāṇānbahūdakataṭe naraḥ//
modate sūryaloke'sau dharmiṇāṃ ca suto bhavet
bahūdakasya tīre ca yaḥ kuryyājjapasādhanam//
sarvaṃ lakṣaguṇaṃ proktaṃ japo homaśca pūjanam
bahūdakasya tīre ca dvijamekaṃ ca bhojayet//
yo miṣṭānnena tasya syādviprakoṭiśca bhojitā
bahūdakasya tīre yā nārī gauriṇikāḥ śubhāḥ//
saṃbhojayati tasyāśca kuryātsusvāgataṃ hyumā
bahūdakasya tīre ca yaḥ kuryādyogasādhanam//
ṣaṇmāsābhyantare siddhirbhavettasya na saṃśayaḥ
bahūdakasya tīre ca pretānuddiśya dīyate//
yatkiṃcidakṣayaṃ teṣāmupatiṣṭhenna cānyathā
snānaṃ dānaṃ japo homaḥ svādhyāyaḥ pitṛtarpaṇam//
kṛtaṃ bahūdakataṭe sarvaṃ syātsumahātphalam
tvayaitaddhṛdi saṃdhārya phalaṃ vyāsena sūcitam//
bahūdakasya kuṃḍasya naṃdabhadra mahāmate
ityuktvā so'bhavanmaunī snātvā kuṃḍe tataḥ śuciḥ//
tīre prastaramāśritya svayaṃ maṃtrāñjāpa ha
//śrīnārada uvāca//
tataḥ sa saptarātrāṃte jahau bālo nijānasūn//
saṃskārito yathoktaṃ ca naṃdabhadreṇa brāhmaṇaiḥ
yatra bālaḥ sa ca prāṇāñjahau japaparāyaṇaḥ//
bālādityamiti khyātaṃ tatrāsthāpayata prabhum
bahūdake ca yaḥ snātvā bālādityaṃ prapūjayet//
tasya syādbhāskarastuṣṭo mokṣopāyaṃ ca viṃdati
naṃdabhadro 'pyathānyasyāṃ bhāryāyāmaparānsutān//
utpādyātmasamandhīmāñchivasūryaparāyaṇaḥ
rudradehaṃ yayau pārtha punarāvṛttidurlabham//
evametanmahākuṃḍaṃ bahūdakamiti smṛtam
asya tīre svamaṃśaṃ ca vallīnāthaḥ pramekṣyati//
dattātreyasya yo yogī hyavatāro bhaviṣyati
arcayitvā ca taṃ devaṃ yogasiddhimavāpnuyāt//
paśūnāmṛddhimāpnoti gośaraṇyo hyasau prabhuḥ
paścimāyāṃ budhasutastathā kṣetraṃ sa bhārata//
purūravādityamiti sthāpayāmāsa pārthivaḥ
sarvakāmapradaścāsau bhaṭṭadityasamo rivaḥ//
bahūdakakṣetrasamaṃ tasya kṣetraṃ ca bhārata
asya tīrthasya māhātmyaṃ japtavyaṃ karṇamūlake//
putrasya vāpi śiṣyasya na kathaṃcana nāstikaḥ
śrṛṇotīdaṃ śraddhayā yastasya tuṣyeśca bhāskaraḥ//
dhārayanhṛdaye mokṣaṃmucyate bhavasāgarāt
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe bahūdakamāhātmya bālādityavṛttāntavarṇanaṃnāma ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0