Skanda Purana · Chapter 1.44
//arjuna uvāca//
divyaprākāramicchāmi śrotuṃ cāhaṃ munīśvara//
kathaṃ kāryāṇi kānīha sphuṭaṃ yaiḥ puṇyapāpakam
//nārada uvāca//
śapaṣāḥ pośaghaṭakau viṣāgna taptamāṣakau//
phalaṃ ca taṃdulaṃ caiva divyānyaṣṭau vidurbudhāḥ
asākṣikeṣu cārtheṣu mitho vivadamānayoḥ//
rājadrohābhiśāpeṣu sāhaseṣu tathaiva ca
avidastattvataḥ satyaṃ śapathenābhilaṃghayet//
maharṣibhiśca devaiśca satyārthāḥ śapathāḥ kṛtāḥ
javano nṛpatiḥ kṣīṇo mithyāśapathamācaret//
vasiṣṭhāgre varṣamadhye sānvayaḥ kila bhārata
aṃdhaḥ śatrugṛhaṃ gacchedyo mithyāśapathāṃścaret//
rauravasya svayaṃ dvāramuddhāṭayati durmatiḥ
manyaṃte vai pāpakṛto na kaścitapaśyatīti naḥ//
tāṃśca devāḥ prapaśyaṃti svasyaivāṃtarapauruṣāḥ
ādityacaṃdrāvanilo'nalaśca dyaurbhūmirāpo hṛdayaṃ yamaśca//
ahaśca rātriśca ubhe ca saṃdhye dharmo hi jānāti narasya vṛttam
evaṃ tasmādabhijñāya satyarthaśapathāṃścaret//
vṛthā hi śapathānkurvanpretya ceha vinaśyati
idaṃ satyaṃ vadāmīti bruvansākṣī bhavānyataḥ//
śubhāśubhaphalaṃ dehi śuciḥ pādau raveḥ svṛśet
atha śāstrasya vipro'pi śastrasyāpi ca kṣatriyaḥ//
māṃ saṃspṛśaṃstathā vaiśyaḥ śudraḥ svagurumeva ca
mātaraṃ pitaraṃ pūjyaṃ spṛśetsādhāraṇaṃ tvidam//
kośasya rūpaṃ pūrvaṃ te vyākhyātaṃ pāṃḍunaṃdana
vipravarjyaṃ tathā keśaṃ varṇināṃ dāpayennṛpaḥ//
yo yo yaddevatābhaktaḥ pāyayettasya taṃ naram
samabhaktaṃ ca devānāmādityasyaiva pāyayet//
sarveṣāṃ cogradevānāṃ snāpayedāyudhāstrakam
snānodakaṃ vā saṃkalpaṃ gṛhītvā pāyayennavam//
trisaptarātramadhye ca phalaṃ kośasya nirdiśet
ataḥ paraṃ mahādivyavidhānaṃ śrṛṇu yadbhavet//
saṃśayacchedi sarveṣāṃ dhārṣṭyattaddivyameva ca
saśiraskaṃpradātavyamiti brahmā purābravīt//
mahogrāṇāṃ ca dātavyamaśiraskamapi sphuṭam
sādhūnāṃ varṇināṃ rājā na śiraskaṃ pradāpayet//
na pravātedhaṭaṃ deyaṃ noṣṇakāle hutāśanam
varṇināṃ ca tathā kālaṃ taṃdulaṃ mukharogiṇām
kuṣṭhapittārditānāṃ ca brāhmaṇānāṃ ca no viṣam//
taptamāṣakamarhaṃti sarve dharmyaṃ niratyayam
na vyādhimarake deśe śapathānkośameva ca//
divyānyāsurakairmaṃtraiḥ staṃbhayaṃtīha kecana
pratighātavidasteṣāṃ yojayeddharmavatsalān//
divyānāṃ stabhakāñjñātvā pāpānnityaṃ mahīpatiḥ
vivāsayetsvakādrāṣṭrātte hi lokasya kaṃṭakāḥ//
teṣāmanveṣaṇe yatnaṃ rājā nityaṃ samācaret
te hi pāpasamācārāstaskarebhyo'pi taskarāḥ//
prāgdṛṣṭadoṣānsvalpeṣu divyeṣu viniyojayet
mahatsvapi na cārtheṣu dharmajñāndharmavatsalān//
na mithyāvacanaṃ yeṣāṃ janmaprabhṛti vidyate
śraddadhyātpārthivasteṣāṃ vacanā deva bhārata//
jñātvā dharmiṣṭhatāṃ rājā puruṣasya vicakṣaṇaḥ
krodhāllobhātkārayaṃśca svayameva praduṣyati//
tasmātpāpiṣu divyaṃ syāttatrādau procyate dhaṭe
susamāyāṃ pṛthivyāṃ ca digbhāge pūrvadakṣiṇe//
yajñiyasya tu vṛkṣasya sthāpyaṃ syānmuṃḍakadvayam
staṃbhakasya pramāṇaṃ ca saptahastaṃ prakīrtitam//
dvau hastau nikhanetkāṣṭhaṃ dṛśyaṃ syāddhastapaṃcakam
aṃtaraṃ tu tayoḥ kāryaṃ tathā hastacatuṣṭayam//
muṃḍakopari kāṣṭhaṃ ca dṛḍhaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ
caturhastaṃ tulākāṣṭhamavraṇaṃ kārayetsthiram//
khadirārjunavṛkṣāṇāṃ śiṃśapāśālajaṃ tvatha
tulākāṣṭhe tu kartavyaṃ tathā vai śikyakadvayam//
prāṅmukho niścalaḥ kāryaḥ śucau deśe dhaṭastathā
pāṣāṇasyāpi jāyet staṃbheṣu ca dhaṭastathā//
vaṇiksuvarṇakāro vā kuśalaḥ kāṃsyakārakaḥ
tulādhāradharaḥ kāryo ripau mitre ca yaḥ samaḥ//
śrāvayetprāḍvivāko'pi tulādhāraṃ vicakṣaṇaḥ
brahmaghne ye smṛtā lokā ye ca strībālaghātake//
tulādhārasya te lokāstulāṃ dhārayato mṛṣā
ekasmiṃstolayecchikye jñātaṃ sūpoṣitaṃ naram//
dvitīye mṛttikāṃ śubhrāṃ gaurāṃ tu tulayedbudhaḥ
iṣṭikābhasmapāṣāṇakapālāsthīni varjayet//
tolayitvā tataḥ pūrvaṃ tasmāttamavatārayet
mūrdhni patraṃ tato nyasya nyastapatraṃ niveśayet//
patre maṃtrastvayaṃ lekhyo yaḥ puroktaḥ śvayaṃbhuvā
brahmaṇastvaṃ sutā devī tulānāmneti kathyate//
tukāro gaurave nityaṃ lakāro laghuni smṛtaḥ
gurulāghavasaṃyogāttulā tena nigadyase//
saṃśayānmocayasvainamabhiśastaṃ naraṃ śubhe
bhūya āropayettaṃ tu naraṃ tasminsapatrakam//
tulito yadi vardheta śuddho bhavati dharmataḥ
hīyamāno na śuddhaḥ syāditi dharmavido viduḥ//
śikyacchede tulābhaṃge punarāropayennaram
evaṃ niḥsaṃśayaṃ jñānaṃ yaccānyāyaṃ na lopayet//
etatsarvaṃ ravau vāre kāryaṃ saṃpūjya bhāskaram
athātaḥ saṃpravakṣyāmi viṣadivyaṃ śrṛṇuṣva me
dviprakāraṃ ca tatproktaṃ ghaṭasarpaviṣaṃ tathā//
śṛṃgiṇo vatsanābhasya himaśailabhavasya vā
yavāḥ sapta pradātavyā athavā ṣaḍghṛtaplutāḥ//
mūrdhni vinyastapatrasya patre caivaṃ niveśayet
tvaṃ viṣa brahmaṇaḥ putra satyadharme vyavasthitaḥ//
trāyasvainaṃ naraṃ pāpātsatyenāsya bhavāmṛtam
yena vegairvinā jīrṇaṃ chardimūrcchāvivarjitam//
taṃ tu śuddhaṃ vijānīyāditi dharmavido viduḥ
kṣudhitaṃ kṣudhitaḥ sarpaṃ ghaṭasthaṃ procya pūrvavat//
saṃspṛśettālikāḥ sapta na daśecchudhyatīti saḥ
agnidivyaṃ yathā prāha viraṃcistacchṛṇuṣva me//
saptamaṃḍalakānkuryāddevasyāgre ravestathā
maṃḍalānmaṃḍalaṃ kāryaṃ pūrveṇeti viniścayaḥ//
ṣoḍaśāṃtulakaṃ kāryaṃ maṃḍalāttāvadaṃ taram
ārdravāsasamāhūya tathā caivāpyupopitam//
kārayetsarvadivyāni devabrāhmaṇasaṃnidhau
pratyakṣaṃ kārayeddivyaṃ rājño vādhikṛtasya vā//
brāhmaṇānāṃ śrutavatāṃ prakṛtīnāṃ tathaiva ca
paścime dinakāle hi prāṅmukhaḥ prāñjaliḥ śuciḥ//
caturasre maṃḍale'nye kṛtvā caiva samau karau
lakṣayeyuḥ kṛtādīni hastayostasya hāriṇaḥ//
saptāśvatthasya patrāṇi bhadhnīyuḥ karayostataḥ
navena kṛtasūtreṇa kārpāsena dṛḍhaṃ yathā//
tatastu susamaṃ kṛtvā aṣṭāṃgulamathāyasam
piṃḍaṃ hutāśasaṃtaptaṃ paṃcāśatpalikaṃ dṛḍham//
ādau pūjāṃ raveḥ kṛtvā hutāśasyātha kārayet
raktacaṃdanadhūpābhyāṃ raktapuṣpaistathaiva ca//
abhiśastasya patraṃ ca badhnīyāccaiva mūrdhani
maṃtreṇānena saṃyuktaṃ brāhmaṇābhihitena ca//
tvamagne vedāścatvārastvaṃ ca yajñeṣu hūyase
pāpaṃ punāsi vai yasmāttasmātpāvaka ucyase//
tvaṃ mukhaṃ sarvadevānāṃ tvaṃ mukhaṃ brahmavādinām
jaṭharastho'si bhūtānāṃ tato vetsi śubhāśubham//
pāpeṣu darśayātmānamarciṣmānbhava pāvaka
athavā śuddhabhāveṣu śīto bhavamahābala//
tato'bhiśastaḥ śanakairmaṃḍalāni parikramet
parikramya śanairjahyāllohapiṃḍaṃ tataḥ kṣitau//
vipatrahastaṃ taṃ paścātkārayedvrīhimardanam
nirvikārau karau dṛṣṭvā śuddho bhavati dharmataḥ//
bhayādvā pātayedyastu tadadho vā vibhāvyate
punastvāhārayellohaṃ vidhireṣa prakīrtitaḥ//
athātaḥ saṃpraaivakṣyāmi taptamāṣavidhiṃ śrṛṇu
kārayedāyasaṃ pātraṃ tāmraṃ vā ṣoḍaśāṃgulam//
caturaṃgulakhātaṃ tu mṛnmayaṃ vāpi kārayet
pūrayedghṛtatailābhyāṃ palairviśatibhistataḥ//
sutapte nikṣipettatra suvarṇasya tu māṣakam
vahnyuktaṃ vinyasenmaṃtramabhiśastasya mūrdhani//
aṃguṣṭhāṃguliyogena taptamāṣaṃ samuddharet
śuddhaṃ jñeyamasaṃdigdhaṃ visphoṭādivivarjitam//
phālaśuddhiṃ pravakṣyāmi tāṃ śrṛṇu tvaṃ dhanaṃjaya
āyasaṃ dvādaśapalaṃ ghaṭitaṃ phālamucyate//
aṣṭāṃgulamadīrghaṃ ca caturaṃgulavistṛtam
vahnyuktaṃ vinyasenmaṃtramabhiśastasya mūrdhani//
triḥparāvartayejjihvā lihannasmātṣaḍaṃgulam
gavāṃ kṣīraṃ pradātavyaṃ jihvāśodhanamuttamam//
jihvāparīkṣaṇaṃ kuryāddagdhā cenna tu vimocyate
taṃ viśuddhaṃ vijānīyādviśuddhā cettu jāyate//
taṃdulasyātha vakṣyāmi vidhidharmaṃ sanātanam
caurye tu taṃdulā deyā na cānyatra kathaṃcana//
taṃdulānudake siktvā rātrau tatraiva sthāpayet
prabhāte kāriṇe deyā bhakṣaṇāya na saṃśayaḥ//
triḥkaॉtvaḥ prāṅmukhaścaiva patre niṣṭhīvayettataḥ
pippalasyātha bhūrjasya na tvanyasya kathaṃcana//
tāṃstu vai kārayecchuddhāṃstaṃdulāñchālisaṃbhavān
mṛnmaye bhājane kṛtvā savituḥ purataḥ sthitaḥ//
tandulānmaṃtrayecchuddhānmantreṇānena dharmataḥ
dīyase dharmatattvajñairmānuṣāṇāṃ viśodhanam//
stutastandula satyena dharmatastrātumarhasi
niṣṭhīvane kṛte teṣāṃ savituḥ purataḥ sthite//
śoṇitaṃ dṛśyate yasya tamaśuddhaṃ vinirdiśet
evamaṣṭavidhaṃ divyaṃ pāpasaṃśayacchedanam//
bhaṭṭādityasya purato jāyate kurunaṃdana
jaladivyaṃ tathā prāhurdviprakāraṃ purāvidaḥ//
jalahastaṃ smṛtaṃ caikaṃ majjanaṃ cāparaṃ viduḥ
bāṇakṣepastathādānaṃ yāvadvīryavatā kṛtam//
tāvattaṃ majjayejjīvettathā tacchuddhimādiśet
evaṃvidhamidaṃ sthānaṃ bhaṭṭādityasya bhārata//
mamaiva kṛpayā bhānorjātametanmahītale
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe bhaṭṭādityamāhātmye divyavarṇanaṃnāma catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0