Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skanda Purana · Chapter 1.44

1.44.44.1

//arjuna uvāca//
divyaprākāramicchāmi śrotuṃ cāhaṃ munīśvara//
kathaṃ kāryāṇi kānīha sphuṭaṃ yaiḥ puṇyapāpakam

1.44.44.2

//nārada uvāca//
śapaṣāḥ pośaghaṭakau viṣāgna taptamāṣakau//
phalaṃ ca taṃdulaṃ caiva divyānyaṣṭau vidurbudhāḥ

1.44.44.3

asākṣikeṣu cārtheṣu mitho vivadamānayoḥ//
rājadrohābhiśāpeṣu sāhaseṣu tathaiva ca

1.44.44.4

avidastattvataḥ satyaṃ śapathenābhilaṃghayet//
maharṣibhiśca devaiśca satyārthāḥ śapathāḥ kṛtāḥ

1.44.44.5

javano nṛpatiḥ kṣīṇo mithyāśapathamācaret//
vasiṣṭhāgre varṣamadhye sānvayaḥ kila bhārata

1.44.44.6

aṃdhaḥ śatrugṛhaṃ gacchedyo mithyāśapathāṃścaret//
rauravasya svayaṃ dvāramuddhāṭayati durmatiḥ

1.44.44.7

manyaṃte vai pāpakṛto na kaścitapaśyatīti naḥ//
tāṃśca devāḥ prapaśyaṃti svasyaivāṃtarapauruṣāḥ

1.44.44.8

ādityacaṃdrāvanilo'nalaśca dyaurbhūmirāpo hṛdayaṃ yamaśca//
ahaśca rātriśca ubhe ca saṃdhye dharmo hi jānāti narasya vṛttam

1.44.44.9

evaṃ tasmādabhijñāya satyarthaśapathāṃścaret//
vṛthā hi śapathānkurvanpretya ceha vinaśyati

1.44.44.10

idaṃ satyaṃ vadāmīti bruvansākṣī bhavānyataḥ//
śubhāśubhaphalaṃ dehi śuciḥ pādau raveḥ svṛśet

1.44.44.11

atha śāstrasya vipro'pi śastrasyāpi ca kṣatriyaḥ//
māṃ saṃspṛśaṃstathā vaiśyaḥ śudraḥ svagurumeva ca

1.44.44.12

mātaraṃ pitaraṃ pūjyaṃ spṛśetsādhāraṇaṃ tvidam//
kośasya rūpaṃ pūrvaṃ te vyākhyātaṃ pāṃḍunaṃdana

1.44.44.13

vipravarjyaṃ tathā keśaṃ varṇināṃ dāpayennṛpaḥ//
yo yo yaddevatābhaktaḥ pāyayettasya taṃ naram

1.44.44.14

samabhaktaṃ ca devānāmādityasyaiva pāyayet//
sarveṣāṃ cogradevānāṃ snāpayedāyudhāstrakam

1.44.44.15

snānodakaṃ vā saṃkalpaṃ gṛhītvā pāyayennavam//
trisaptarātramadhye ca phalaṃ kośasya nirdiśet

1.44.44.16

ataḥ paraṃ mahādivyavidhānaṃ śrṛṇu yadbhavet//
saṃśayacchedi sarveṣāṃ dhārṣṭyattaddivyameva ca

1.44.44.17

saśiraskaṃpradātavyamiti brahmā purābravīt//
mahogrāṇāṃ ca dātavyamaśiraskamapi sphuṭam

1.44.44.18

sādhūnāṃ varṇināṃ rājā na śiraskaṃ pradāpayet//
na pravātedhaṭaṃ deyaṃ noṣṇakāle hutāśanam

1.44.44.19

varṇināṃ ca tathā kālaṃ taṃdulaṃ mukharogiṇām

1.44.44.20

kuṣṭhapittārditānāṃ ca brāhmaṇānāṃ ca no viṣam//
taptamāṣakamarhaṃti sarve dharmyaṃ niratyayam

1.44.44.21

na vyādhimarake deśe śapathānkośameva ca//
divyānyāsurakairmaṃtraiḥ staṃbhayaṃtīha kecana

1.44.44.22

pratighātavidasteṣāṃ yojayeddharmavatsalān//
divyānāṃ stabhakāñjñātvā pāpānnityaṃ mahīpatiḥ

1.44.44.23

vivāsayetsvakādrāṣṭrātte hi lokasya kaṃṭakāḥ//
teṣāmanveṣaṇe yatnaṃ rājā nityaṃ samācaret

1.44.44.24

te hi pāpasamācārāstaskarebhyo'pi taskarāḥ//
prāgdṛṣṭadoṣānsvalpeṣu divyeṣu viniyojayet

1.44.44.25

mahatsvapi na cārtheṣu dharmajñāndharmavatsalān//
na mithyāvacanaṃ yeṣāṃ janmaprabhṛti vidyate

1.44.44.26

śraddadhyātpārthivasteṣāṃ vacanā deva bhārata//
jñātvā dharmiṣṭhatāṃ rājā puruṣasya vicakṣaṇaḥ

1.44.44.27

krodhāllobhātkārayaṃśca svayameva praduṣyati//
tasmātpāpiṣu divyaṃ syāttatrādau procyate dhaṭe

1.44.44.28

susamāyāṃ pṛthivyāṃ ca digbhāge pūrvadakṣiṇe//
yajñiyasya tu vṛkṣasya sthāpyaṃ syānmuṃḍakadvayam

1.44.44.29

staṃbhakasya pramāṇaṃ ca saptahastaṃ prakīrtitam//
dvau hastau nikhanetkāṣṭhaṃ dṛśyaṃ syāddhastapaṃcakam

1.44.44.30

aṃtaraṃ tu tayoḥ kāryaṃ tathā hastacatuṣṭayam//
muṃḍakopari kāṣṭhaṃ ca dṛḍhaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ

1.44.44.31

caturhastaṃ tulākāṣṭhamavraṇaṃ kārayetsthiram//
khadirārjunavṛkṣāṇāṃ śiṃśapāśālajaṃ tvatha

1.44.44.32

tulākāṣṭhe tu kartavyaṃ tathā vai śikyakadvayam//
prāṅmukho niścalaḥ kāryaḥ śucau deśe dhaṭastathā

1.44.44.33

pāṣāṇasyāpi jāyet staṃbheṣu ca dhaṭastathā//
vaṇiksuvarṇakāro vā kuśalaḥ kāṃsyakārakaḥ

1.44.44.34

tulādhāradharaḥ kāryo ripau mitre ca yaḥ samaḥ//
śrāvayetprāḍvivāko'pi tulādhāraṃ vicakṣaṇaḥ

1.44.44.35

brahmaghne ye smṛtā lokā ye ca strībālaghātake//
tulādhārasya te lokāstulāṃ dhārayato mṛṣā

1.44.44.36

ekasmiṃstolayecchikye jñātaṃ sūpoṣitaṃ naram//
dvitīye mṛttikāṃ śubhrāṃ gaurāṃ tu tulayedbudhaḥ

1.44.44.37

iṣṭikābhasmapāṣāṇakapālāsthīni varjayet//
tolayitvā tataḥ pūrvaṃ tasmāttamavatārayet

1.44.44.38

mūrdhni patraṃ tato nyasya nyastapatraṃ niveśayet//
patre maṃtrastvayaṃ lekhyo yaḥ puroktaḥ śvayaṃbhuvā

1.44.44.39

brahmaṇastvaṃ sutā devī tulānāmneti kathyate//
tukāro gaurave nityaṃ lakāro laghuni smṛtaḥ

1.44.44.40

gurulāghavasaṃyogāttulā tena nigadyase//
saṃśayānmocayasvainamabhiśastaṃ naraṃ śubhe

1.44.44.41

bhūya āropayettaṃ tu naraṃ tasminsapatrakam//
tulito yadi vardheta śuddho bhavati dharmataḥ

1.44.44.42

hīyamāno na śuddhaḥ syāditi dharmavido viduḥ//
śikyacchede tulābhaṃge punarāropayennaram

1.44.44.43

evaṃ niḥsaṃśayaṃ jñānaṃ yaccānyāyaṃ na lopayet//
etatsarvaṃ ravau vāre kāryaṃ saṃpūjya bhāskaram

1.44.44.44

athātaḥ saṃpravakṣyāmi viṣadivyaṃ śrṛṇuṣva me

1.44.44.45

dviprakāraṃ ca tatproktaṃ ghaṭasarpaviṣaṃ tathā//
śṛṃgiṇo vatsanābhasya himaśailabhavasya vā

1.44.44.46

yavāḥ sapta pradātavyā athavā ṣaḍghṛtaplutāḥ//
mūrdhni vinyastapatrasya patre caivaṃ niveśayet

1.44.44.47

tvaṃ viṣa brahmaṇaḥ putra satyadharme vyavasthitaḥ//
trāyasvainaṃ naraṃ pāpātsatyenāsya bhavāmṛtam

1.44.44.48

yena vegairvinā jīrṇaṃ chardimūrcchāvivarjitam//
taṃ tu śuddhaṃ vijānīyāditi dharmavido viduḥ

1.44.44.49

kṣudhitaṃ kṣudhitaḥ sarpaṃ ghaṭasthaṃ procya pūrvavat//
saṃspṛśettālikāḥ sapta na daśecchudhyatīti saḥ

1.44.44.50

agnidivyaṃ yathā prāha viraṃcistacchṛṇuṣva me//
saptamaṃḍalakānkuryāddevasyāgre ravestathā

1.44.44.51

maṃḍalānmaṃḍalaṃ kāryaṃ pūrveṇeti viniścayaḥ//
ṣoḍaśāṃtulakaṃ kāryaṃ maṃḍalāttāvadaṃ taram

1.44.44.52

ārdravāsasamāhūya tathā caivāpyupopitam//
kārayetsarvadivyāni devabrāhmaṇasaṃnidhau

1.44.44.53

pratyakṣaṃ kārayeddivyaṃ rājño vādhikṛtasya vā//
brāhmaṇānāṃ śrutavatāṃ prakṛtīnāṃ tathaiva ca

1.44.44.54

paścime dinakāle hi prāṅmukhaḥ prāñjaliḥ śuciḥ//
caturasre maṃḍale'nye kṛtvā caiva samau karau

1.44.44.55

lakṣayeyuḥ kṛtādīni hastayostasya hāriṇaḥ//
saptāśvatthasya patrāṇi bhadhnīyuḥ karayostataḥ

1.44.44.56

navena kṛtasūtreṇa kārpāsena dṛḍhaṃ yathā//
tatastu susamaṃ kṛtvā aṣṭāṃgulamathāyasam

1.44.44.57

piṃḍaṃ hutāśasaṃtaptaṃ paṃcāśatpalikaṃ dṛḍham//
ādau pūjāṃ raveḥ kṛtvā hutāśasyātha kārayet

1.44.44.58

raktacaṃdanadhūpābhyāṃ raktapuṣpaistathaiva ca//
abhiśastasya patraṃ ca badhnīyāccaiva mūrdhani

1.44.44.59

maṃtreṇānena saṃyuktaṃ brāhmaṇābhihitena ca//
tvamagne vedāścatvārastvaṃ ca yajñeṣu hūyase

1.44.44.60

pāpaṃ punāsi vai yasmāttasmātpāvaka ucyase//
tvaṃ mukhaṃ sarvadevānāṃ tvaṃ mukhaṃ brahmavādinām

1.44.44.61

jaṭharastho'si bhūtānāṃ tato vetsi śubhāśubham//
pāpeṣu darśayātmānamarciṣmānbhava pāvaka

1.44.44.62

athavā śuddhabhāveṣu śīto bhavamahābala//
tato'bhiśastaḥ śanakairmaṃḍalāni parikramet

1.44.44.63

parikramya śanairjahyāllohapiṃḍaṃ tataḥ kṣitau//
vipatrahastaṃ taṃ paścātkārayedvrīhimardanam

1.44.44.64

nirvikārau karau dṛṣṭvā śuddho bhavati dharmataḥ//
bhayādvā pātayedyastu tadadho vā vibhāvyate

1.44.44.65

punastvāhārayellohaṃ vidhireṣa prakīrtitaḥ//
athātaḥ saṃpraaivakṣyāmi taptamāṣavidhiṃ śrṛṇu

1.44.44.66

kārayedāyasaṃ pātraṃ tāmraṃ vā ṣoḍaśāṃgulam//
caturaṃgulakhātaṃ tu mṛnmayaṃ vāpi kārayet

1.44.44.67

pūrayed‌ghṛtatailābhyāṃ palairviśatibhistataḥ//
sutapte nikṣipettatra suvarṇasya tu māṣakam

1.44.44.68

vahnyuktaṃ vinyasenmaṃtramabhiśastasya mūrdhani//
aṃguṣṭhāṃguliyogena taptamāṣaṃ samuddharet

1.44.44.69

śuddhaṃ jñeyamasaṃdigdhaṃ visphoṭādivivarjitam//
phālaśuddhiṃ pravakṣyāmi tāṃ śrṛṇu tvaṃ dhanaṃjaya

1.44.44.70

āyasaṃ dvādaśapalaṃ ghaṭitaṃ phālamucyate//
aṣṭāṃgulamadīrghaṃ ca caturaṃgulavistṛtam

1.44.44.71

vahnyuktaṃ vinyasenmaṃtramabhiśastasya mūrdhani//
triḥparāvartayejjihvā lihannasmātṣaḍaṃgulam

1.44.44.72

gavāṃ kṣīraṃ pradātavyaṃ jihvāśodhanamuttamam//
jihvāparīkṣaṇaṃ kuryāddagdhā cenna tu vimocyate

1.44.44.73

taṃ viśuddhaṃ vijānīyādviśuddhā cettu jāyate//
taṃdulasyātha vakṣyāmi vidhidharmaṃ sanātanam

1.44.44.74

caurye tu taṃdulā deyā na cānyatra kathaṃcana//
taṃdulānudake siktvā rātrau tatraiva sthāpayet

1.44.44.75

prabhāte kāriṇe deyā bhakṣaṇāya na saṃśayaḥ//
triḥkaॉtvaḥ prāṅ‌mukhaścaiva patre niṣṭhīvayettataḥ

1.44.44.76

pippalasyātha bhūrjasya na tvanyasya kathaṃcana//
tāṃstu vai kārayecchuddhāṃstaṃdulāñchālisaṃbhavān

1.44.44.77

mṛnmaye bhājane kṛtvā savituḥ purataḥ sthitaḥ//
tandulānmaṃtrayecchuddhānmantreṇānena dharmataḥ

1.44.44.78

dīyase dharmatattvajñairmānuṣāṇāṃ viśodhanam//
stutastandula satyena dharmatastrātumarhasi

1.44.44.79

niṣṭhīvane kṛte teṣāṃ savituḥ purataḥ sthite//
śoṇitaṃ dṛśyate yasya tamaśuddhaṃ vinirdiśet

1.44.44.80

evamaṣṭavidhaṃ divyaṃ pāpasaṃśayacchedanam//
bhaṭṭādityasya purato jāyate kurunaṃdana

1.44.44.81

jaladivyaṃ tathā prāhurdviprakāraṃ purāvidaḥ//
jalahastaṃ smṛtaṃ caikaṃ majjanaṃ cāparaṃ viduḥ

1.44.44.82

bāṇakṣepastathādānaṃ yāvadvīryavatā kṛtam//
tāvattaṃ majjayejjīvettathā tacchuddhimādiśet

1.44.44.83

evaṃvidhamidaṃ sthānaṃ bhaṭṭādityasya bhārata//
mamaiva kṛpayā bhānorjātametanmahītale

1.44.44

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe bhaṭṭādityamāhātmye divyavarṇanaṃnāma catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc