Skanda Purana · Chapter 1.43
//śrīnārada uvāca//
tato'haṃ pārtha bhūyo'pi janānugrahakāmyayā//
pratyakṣadevaṃ mārtaṃḍamatrānetumiyeṣa ha
sarveṣāṃ prāṇināṃ yasmāduḍupo bhagavānraviḥ//
ihāmutra ca kauṃteya viśvaddhārī ravirmataḥ
ye smaraṃti raviṃ bhaktyā kīrtayaṃti ca ye narāḥ//
pūjayaṃti ca ye nityaṃ kṛtārthāste na saṃśayaḥ
sūryabhaktiparā ye ca nityaṃ tadgatamānasāḥ//
ye smaraṃti sadā sūryaṃ na te duḥkhasya bhājinaḥ
bhavanāni manojñāni vividhābharaṇāḥ striyaḥ//
dhanaṃ cādṛṣṭaparyaṃtaṃ sūryapūjāvidheḥ phalam
durlabhā bhaktiḥ sūrye vā durlabhaṃ tasya cārcanam//
dānaṃ ca durlabhaṃ tasmai tato homaśca durlabhaḥ
namaskārādisaṃyuktaṃ ravirityakṣaradvayam//
jihvāgre vartate yasya saphalaṃ tasya jīvitam
ityahaṃ hṛdi saṃciṃtya māhātmyaṃ ravijaṃ mahat//
pūrṇaṃ varṣaśataṃ pārtha raviṃ bhaktyā hyatoṣayam
japena suviśuddhena cchandasāṃ vāyubhojanaḥ//
tataḥ khāddvitīyāṃ mūrtiṃ kṛtvā yogabalādvibhuḥ
tejasā durdṛśo bhāsvānpratyakṣaḥ samajāyata
tamahaṃ prāṃjalirbhūtvā namaskṛtya raviṃ prabhum//
sāmabhirvividhairdevaṃ paryatoṣayamīśvaram
tuṣṭo māmāha varado devarṣe suciraṃ tvayā//
tapasārādhito'smīti varaṃ vṛṇu yathepsitam
ityukto'haṃ lokanāthaṃ prāṃjaliḥ prāstuvaṃ vacaḥ//
yadi tuṣṭo bhavānmahyaṃ yadi deyo varo mama
tataste kāmarūpe yā kalā nātha pravartate//
rājavardhanarājñā yā''rādhitā ca janaiḥ purā
tayā ca kalayā bhāno sadātra sthātumarhasi//
tatastatheti devena prokte tuṣṭena bhārata
asthāpayamahaṃ sūryaṃ bhaṭṭādityābhidhānakam//
bhaṭṭenasthāpitaṃ yasmānmayā tasmādravirjagau
tataḥ saṃpūjya taṃ puṣpaiḥ kṛtāveśamahaṃ ravim//
bhaktyudrekāplutāṃgo'tha stutimetāmathācaram
sarvavedarahasyaiśca nāmabhiśca śatāṣṭabhiḥ//
saptasaptiraciṃtyātmā mahākāruṇikottamaḥ
saṃjīvano jayo jīvo jīvanātho jagatpatiḥ//
kālāśrayaḥ kālakartā mahāyogī mahāmatiḥ
bhūtāṃtakaraṇo devaḥ kamalānandanandanaḥ//
sahasrapācca varado divyakuṇḍalamaṇḍitaḥ
dharmapriyocitātmā ca savitā vāyuvāhanaḥ//
ādityo'krodhanaḥ sūryo raśmimālī vibhāvasuḥ
dinakṛddinahṛnmaunī suratho rathināṃvaraḥ//
rājñīpatiḥ svarṇaretāḥ pūṣā tvaṣṭā divākaraḥ
ākāśatilako dhātā saṃvibhāgī manoharaḥ//
prajñaḥ prajāpatirdhanyo viṣṇuḥ śrīśo bhiṣagvaraḥ
ālokakṛllokanātho lokapālanamaskṛtaḥ//
viditāśayaśca sunayo mahātmā bhaktavatsalaḥ
kīrtikīrtikaro nityo rociṣṇuḥ kalmaṣāpahaḥ//
jitānando mahāvīryo haṃsaḥ saṃhārakārakaḥ
kṛtakṛtyaḥ susaṃgaśca bahujño vacasāṃ patiḥ//
viśvapūjyo mṛtyuhāri ghṛṇī dharmasya kāraṇam
praṇatārtiharo'roga āyuṣyamānsukhadaḥ sukhī//
maṅgalaṃ puṇḍarīkākṣo vratī vrataphalapradaḥ
śuciḥ pūrṇo mokṣamārgadātā bhoktā maheśvaraḥ//
dhanvaṃtariḥ priyābhāṣī dhanurvedavidekarāṭa
jagatpitā dhūmaketurvidhūto dhvāṃtahā guruḥ//
gopatiśca kṛtātithyaḥ śubhācāraḥ śucipriyaḥ
sāmapriyo lokabandhurnaikarūpo yugādikṛt//
dharmaseturlokasākṣī kheṭataṛ sarvadaḥ prabhuḥ
mayaivaṃ saṃstuto bhānurnāmnāmaṣṭaśatena ca//
tuṣyatāṃ sarvalokānāṃ sarvalokapriyo vibhuḥ
ityevaṃ saṃstavātprīto bhāskaro māmavocata//
sadātra kalayā sthāsye devarṣe tvatpriyepsayā
yo māmatra mahābhaktyā bhaṭṭādityaṃ prapūjayet//
sahasraśaḥ kā marūpe saṃpūjyāpnoti tatphalam
māmuddiśya ca yo vipraḥ svalpaṃ vā yadi vā bahu//
dāsyate'trākṣayaṃ tacca grahīṣye karajaṃ yathā
raktotpalaiśca kahlāraiḥ kesaraiḥ karavīrakaiḥ//
śatatrayairmahāpdamai ravivāreṇa mānavaḥ
saptamyāmatha ṣaṣṭhyāṃ vā ye'rcayiṣyaṃti māmiha//
yānyānprārthayate kāmāṃstāṃtānprāpsyati niścitam
darśanānmama bhaktyā ca nāśo vyādhidaridrayoḥ//
praṇāmātsvargamāpnoti śrutvā mokṣaṃ ca nityaśaḥ
abhaktiṃ yaśca kartā me sa gacchenniściṃtaṃ kṣayam//
aṣṭottaraśataṃ nāma mamāgre yattvayeritam
trikālamekakālaṃ vā paṭhataḥ śrṛṇuyatphalam//
kīrtimānsubhago vidvānsusukhī priyadarśanaḥ
bhavedvarṣaśatāyuśca sarvarogavivarjitaḥ//
yastvidaṃ śrṛṇuyānnityaṃ paṭhedvā prayataḥ śuciḥ
akṣayaṃ svalpamapyannaṃ bhavettasyopasādhitam//
vijayī ca bhavennityaṃ tathā jātismaro bhavet
tasmādetattvayā jāpyaṃ paraṃ svastyayanaṃ mahat//
tathā mamāgre kuṃḍaṃ ca kuru snānārthamuttamam
kāmarūpakalā yatra tatra kuṃḍaṃ vane bhavet//
evaṃ dattvā varānbhānustatraivāṃ taradhīyata
tato bhāskaravākyena siddheśasya ca savyataḥ//
vanamadhye mayā kuṃḍaṃ kṛtaṃ darbhaśalākayā
kāmarūpabhavaṃ kuṃḍaṃ vṛkṣāste cāpi bhārata//
saṃlīnāstanmahāścaryaṃ mamājāyata cetasi
māghamāsasya śuklāyāṃ saptamyāṃ strī naro'pi vā//
snānaṃ kuṃḍe śubhaṃ kṛtvā bhaṭṭādityaṃ prapaśyati
tasyānaṃtaṃ bhavetpuṇyaṃ rathaṃ yaśca prapūjayet//
rathayātrāṃ ca kurute yasminyasminnasau pathi
ye ca paśyaṃti lokāste dhanyāḥ sarve na saṃśayaḥ//
putradhānyadhanairyuktā nīrujastejasā'nvitāḥ
bhaviṣyaṃti narāste ye kārayaṃti rathotsavam//
gaṃgādisarvatīrtheṣu yatphalaṃ kīrtitaṃ budhaiḥ
bhaṭṭādityasya kuṃḍe ca tatphalaṃ saptamīdine//
tatra kuṃḍe ca yaḥ snātvā sūryārghyaṃ prayacchati//
kapilā gośatasyāsau dattasya phalamaśnute
//arjura uvāca//
vāsudevādayaḥ sarve vadaṃtyevaṃ mahāmune
bhāskarārghaṃ vinā pātaḥ kṛtaṃ sarvaṃ ca niṣphalam//
tasyāhaṃ śrotumicchāmi vidhiṃ vidhividāṃ vara
//nārada uvāca//
yathā brahmādayo devā yacchaṃtyarghaṃ mahātmane//
bhāskarāya śrṛṇu tvaṃ taṃ vidhiṃ sarvāghanāśanam
prathamaṃ tāvatpratyuṣe udite sūrye śucirbhūtvā gomayakṛtamaṃḍalasyopari raktacaṃdanena maṃḍalakaṃ kṛtvā tatastāmrapātre raktacaṃdanodakaśvetacaṃdanādidravyaiḥ prapūraṇaṃ kṛtvā tanmadhye hemākṣatadūrvādadhisarpīṣi parikṣipya sthāpayet
svaśarīramālabhet anena maṃtreṇa//
ॐkhakholkāya namaḥ//
saptavārānuccārya sthātavyam//
tena śuddhirupasaṃjāyate dehasyārcārhatā bhavati//
paścādāsanasthaṃ devaṃ savitāraṃ maṃḍalamadhye dvādaśātmakaṃ surādibhiḥ saṃpūjyamānaṃ dhyātvā pūrvoktamarghapātraṃ śirasi kṛtvā bhūmau jānunī nipātya sūryābhimukhastadgatamanābhūtvārghamaṃtramudāharet//
taducyate sūryavaktrādvinirgatamiti
yasyoccāraṇaśabdena rathaṃ saṃsthāpya bhāskaraḥ//
pratigṛhṇāti caivārghyaṃ varamiṣṭaṃ ca yacchati
ॐyasyāhuḥ sapta cchaṃdāṃsi rathe tiṣṭhaṃti vājinaḥ//
aruṇaḥ sārathiryasya rathavāho'grataḥ sthitaḥ
jayā ca vijayā caiva jayaṃtī pāpanāśanī//
iḍā ca piṃgalā caiva vahaṃto'śvamukhāstathā
ḍiṃḍiśca śeṣanāgaśca gaṇādhyakṣastathaiva ca//
skaṃdarevaṃtatārkṣyāśca tathā kalmāṣapakṣiṇau
rājñī ca nikṣubhā devī lalitā caiva saṃjñikā//
tathā yajñabhujo devā ye cānye parikīrtitāḥ
ebhiḥ parivṛto yo'sāvadharottaravāsibhiḥ//
tamahaṃ lokakartāramāhvayāmi tamopaham
ammayo bhagavānbhānuramuṃ yajñaṃ pravartayan//
idamarghyaṃ ca pādyaṃ ca pragṛhāṇa namonamaḥ
//āvāhanam//
sahasrakiraṇa varada jīvanarūpa te namaḥ//
iti sāṃnidhyakaraṇam//
ॐvaṣaṭ ityuccārya sūryasya caraṇayugalaṃ paśyan bhuvi padmyāṃ pātrīṃ nirvāpayet pādyaṃ taducyate//
evaṃ pādyaṃ dattvā baddhāṃjaliḥ susvāgatamiti kuryāt//
svāgataṃ bhagavannehi mama prasādaṃ vidhāya āsyatām//
iha gṛhāṇa pūjāṃ ca prasādaṃ ca dhiyā kuru//
tiṣṭha tvaṃ tāvadatraiva yāvatpūjāṃ karomyaham
evaṃ vijñāpanaṃ dadyādanena maṃtreṇa kamalāsanam//
tatkamalāsanaṃ kamalanaṃdana upāviśati//
āsana upaviṣṭasya śeṣāṃ pūjāṃ niyojayet anena vidhānena//
ॐsomamūrtikṣīrodapataye namaḥ//
iti kṣīrādisnapanam//
ॐbhāskarāya nīrava sine namaḥ//
//iti jalasnānam//
tato vāsoyugaṃ śubhraṃ dadyāt anena maṃtreṇa//
idaṃ vāsoyugaṃ sūrya gṛhāṇa kṛpayā mama//
kaṭibhūṣaṇamekaṃ te dvitīyaṃ cāṃgaprāvaraṇam
tato yajñopavītaṃ dadyāt anena maṃtreṇa//
sūtrataṃtumayaṃ śuddhaṃ pavitramidamuttamam//
yajñopavītaṃ deveśa pragṛhāṇa namo'stu te
tato yathāśakti śvetamukuṭamudrikādibhūṣaṇāni dadyāt anena maṃtreṇa//
mukuṭo ratnanaddho'yaṃ mudrikāṃ bhūṣaṇāni ca//
alaṃkāraṃ gṛhaṇemaṃ mayā bhaktyā samarpitam
evamalaṃkāraṃ nivedya paścātkeśarakuṃkumakarpūraraktacaṃdanamiśramanulepanaṃ dadyāt
ॐtavātipriya vṛkṣāṇāṃ raso'yaṃ tigmadīdhite//
sa tavaivocitaḥ svāmingṛhāṇa kṛpayā mama
tataścaṃpakajapākaravīrakarṇakakesarakokanadādibhiḥ pūjāṃ kuryāt
ॐvanaspatiraso divyo gaṃdhāḍhyo gaṃdha uttamaḥ//
āhāraḥ sarvadevānāṃ dhūpo'yaṃ pratigṛhyatām
//śallakīdhūpamaṃtraḥ//
tataḥ pāyasādiniṣpannaṃ naivedyaṃ nivedayedanena maṃtreṇa//
naivedyamamṛtaṃ sarvabhūtānāṃ prāṇavardhanam//
pūrṇapātre mayā dattaṃ pratigṛhṇa prasīda me
tataḥ śaucodakatāṃbūladīpārārtikaśītalikāpunaḥ pūjādi nivedya yathāśaktyā stutvā sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ vā kṣamasveti procya visarjayet//
tato bhūyo namasya hemavastropavītālaṃkārān brāhmaṇāya nivedya nirmālyaṃ saṃhṛtyāṃbhasi nikṣipet
//ityarghyadānavidhiḥ//
ya evaṃ bhāskarāyārghyaṃ mūrtau maṃḍalake'pi vā//
nityaṃ nivedayetprātaḥ syādraverātmavatpriyaḥ
anena vidhinā karṇo bhāskarārghyaṃ prayacchati//
tataḥ sūryasya pārthāsāvātmavadvallabho mataḥ
aśaktaścennityamekamarghyaṃ dadyāddivākṛte//
tato'tra rathasaptamyāṃ kuṃḍe deyaḥ prayatnataḥ
aśvamedhaphalaṃ prāpya sūryaloka mavāpnuyāt//
tasmātsarvaprayatnena dātavyo'rgho'tra bhārata
evaṃvidhastvasau devo bhaṭṭādityo'tra tiṣṭhati//
bhūyānato'pi bahuśaḥ pāpahā dharmavardhanaḥ
divyamaṣṭavidhaṃ cātra sadyaḥ pratyayakārakam//
pāpānāṃ copabhuktaṃ hi yathā pārtha halāhalam
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe sāgarasaṃgame bhaṭṭādityamāhātmyavarṇanaṃnāma tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0