Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skanda Purana · Chapter 1.41

1.41.41.1

//karadhama uvāca//
kecicchivaṃ samāśritya viṣṇumāśritya vedhasam//
varṇayaṃti pare mokṣaṃ tvaṃ tu kasmāttu manyase

1.41.41.2

//mahākāla uvāca//
apāravaibhavā devāstrayo'pyete nararṣabha//
yogīṃdrāṇāmapi tvatra ceto muhyati kiṃ mama

1.41.41.3

purā kilaivaṃ munayo naimiṣāraṇyavāsinaḥ//
saṃdihyāṃtaḥ śreṣṭhatāyāṃ brahmalokamupāgaman

1.41.41.4

tasminkṣaṇe viriṃco'pi ślokaṃ prahvo'bravītkila//
anaṃtāya namastasmai yasyāṃto nopalabhyate

1.41.41.5

maheśāya ca bhakte dvau kṛpāyetāṃ sadā mayi//
tataḥ śreṣṭhaṃ ca taṃ matvā kṣīrodaṃ munayo yayuḥ

1.41.41.6

tatra yogeśvaraḥ ślokaṃ prabudhyannamumabravīt//
brahmāṇaṃ sarvabhūteṣu paramaṃ brahmarūpiṇam

1.41.41.7

sadāśivaṃ ca vaṃde tau bhavetāṃ maṃgalāya me//
tataste vismitā viprā apasṛtya yayuḥ punaḥ

1.41.41.8

kailāse dadṛśuḥ sthāṇuṃ vadaṃtaṃ girijāṃ prati//
ekādaśyāṃ pranṛtyāni jāgare viṣṇusadmani

1.41.41.9

sadā tapasyāṃ carāmi prītyarthaṃ harivedhasoḥ//
śrutveti cāpasṛtyaiva khinnāste munayo'bruvan

1.41.41.10

yadvā devā na saṃyāṃti pāraṃ ye ca parasparam//
tatsṛṣṭasṛṣṭasṛṣṭeṣu gaṇanā kā'smadādiṣu

1.41.41.11

uttamādhamamadhyatvamamīṣāṃ varṇayaṃti ye//
asatyavādinaḥ pāpāste yāṃti nirayaṃ dhruvam

1.41.41.12

evaṃ te niściyāmāsurnaimiṣeyā stapasvinaḥ//
satyametacca rājeṃdra mamāpīdaṃ mataṃ sphuṭam

1.41.41.13

jāpakānāṃ sahasrāṇi vaiṣṇavānāṃ tathaiva ca//
śaivānāṃ ca vidhiṃ viṣṇuṃ sthāṇuṃ cāpyanvamūmucan

1.41.41.14

tasmādyasya manorāgo yasmindeve bhavetsphuṭam//
sa taṃ bhajedvipāpaḥ syānmamedaṃ matamuttamam

1.41.41.15

//karaṃdhama uvāca//
kāni pāpāni vipreṃdra yaistu saṃmūḍhacetasaḥ//
na vedeṣu na dharmeṣu ratimāpadyate manaḥ

1.41.41.16

//mahākāla uvāca//
adharmabhedā vijñeyāścittavṛttiprabhedataḥ//
sthūlāḥ sūkṣmā asūkṣmāśca koṭibhedairanekaśaḥ

1.41.41.17

tatra ye pāpanicayāḥ sthūlā narakahetavaḥ//
te samāsena kathyaṃte manovākkāyasādhanāḥ

1.41.41.18

tu. mahābhārata anuśāsana १३.२
parastrīdravyasaṃkalpaścetasāniṣṭaciṃtanam//
akāryābhiniveśaśca caturddhā karma mānasam

1.41.41.19

anibaddhapralāpitvamasatyaṃ cāpriyaṃ ca yat//
parāpavādapaiśunyaṃ caturdhā karma vācikam

1.41.41.20

abhakṣyabhakṣaṇaṃ hiṃsā mithyā kāmasya sevanam//
parasvānāmupādānaṃ caturdhā karma kāyikam

1.41.41.21

ityetaddvādaśavidhaṃ karma proktaṃ trisaṃbhavam//
asya bhedānpunarvakṣye yeṣāṃ phalamanaṃtakam

1.41.41.22

ye dviṣaṃti mahādevaṃ saṃsārārṇavatārakam//
sumahātpātakopetāste yāṃti narakāgniṣu

1.41.41.23

mahāṃti pātakānyāhurniraṃtaraphalāni ṣaṭ‌//
nābhinaṃdaṃti ye dṛṣṭvā śaṃkaraṃ na stuvaṃti ye

1.41.41.24

yatheṣṭaceṣṭā niḥśaṃkāḥ saṃtiṣṭhaṃti ramaṃti ca//
upacāravinirmuktāḥ śivasya gurusaṃnidhau

1.41.41.25

śivācāraṃ na manyaṃte śivabhaktāndviṣaṃti ṣaṭ//
gurumārttamaśaktaṃ vā videśaprasthitaṃ tathā

1.41.41.26

aribhiḥ paribhūtaṃ vā yastyajati sa pāpakṛt//
tadbhāryāputramitreṣu yaścāvajñāṃ karoti vā

1.41.41.27

ityetatpātakaṃ jñeyaṃ guruniṃdāsamaṃ mahat//
brahmaghnaśca surāpaśca steyī ca gurutalpagaḥ

1.41.41.28

mahāpātakinastvete tatsaṃsargī ca paṃcamaḥ//
krodhāddveṣādbhayāllobhādbrāhmaṇasya vadaṃti ye

1.41.41.29

marmāṃtikaṃ mahādoṣaṃ brahmaghnaḥ sa prakīrtitaḥ//
brāhmaṇaṃ yaḥ samāhūya yācamānamakiṃcanam

1.41.41.30

paścānnāstīti yo brūyātsa ca vai brahmahā smṛtaḥ//
yaśca vidyābhimānena nistejayati saddvijam

1.41.41.31

udāsīnaḥ sabhāmadhye brahmahā sa prakīrtitaḥ//
mithyāguṇaiḥ svamātmānaṃ nayatyutkarṣatāṃ balāt

1.41.41.32

viruddhaṃ gurubhiḥ sārdhaṃ brahmaghnaḥ sa prakīrtitaḥ//
kṣuttṛṣṇātaptadehānāṃ dvijānāṃ bhoktumicchatām

1.41.41.33

yaḥ samācarate vighnaṃ tamāhurbrahmagātakam//
piśunaḥ sarvalokānāṃ chidrānveṣaṇatatparaḥ

1.41.41.34

udvegajananaḥ krūraḥ sa ca vai brahmahā smṛtaḥ//
gavāṃ tṛṣābhibhūtānāṃ jalārthamupasarpatām

1.41.41.35

yaḥ samācarate vighnaṃ tamāhurbrahmaghātakam//
paradoṣaṃ parijñāya nṛpakarṇe japeta yaḥ

1.41.41.36

pāpīyānpiśunaḥ krūrastamāhurbrahmaghātakam//
nyāyenopārjitaṃ vipraistaddravyaharaṇaṃ ca yat

1.41.41.37

chadmanā vā balādvāpi brahmahatyāsamaṃ matam//
adhītya yaśca śāstrāṇi parityajati mūḍhadhīḥ

1.41.41.38

surāpānasamaṃ jñeyaṃ jīvanāyaiva vā paṭhet//
agnihotraparityāgaḥ paṃcayajñopakarmaṇām

1.41.41.39

mātṛpitṛparityāgaḥ kūṭasākṣī suhṛdvadhaḥ//
abhakṣyabhakṣaṇaṃ vanyajaṃtūnāṃ kāmyayā vadhaḥ

1.41.41.40

grāmaṃ vanaṃ gavāvāsaṃ yaśca krodhena dīpayet//
iti ghorāṇi pāpāni surāpānasamāni ca

1.41.41.41

dīnasarvasvaharaṇaṃ narastrīgajavājinām//
gobhūratnasuvarṇānāmauṣadhīnāṃ rasasya ca

1.41.41.42

caṃdanāgarukarpūrakastūrīpaṭṭavāsasām//
hastanyāsāpaharaṇaṃ skamasteyasamaṃ smṛtam

1.41.41.43

kanyānāṃ varayogyānāmadānaṃ sadṛśe vare//
putramitrakalatreṣu gamanaṃ bhaginīṣu ca

1.41.41.44

kumārīsāhasaṃ ghoramaṃtyajastrīniṣevaṇam//
savarṇāyāśca gamanaṃ gurutalpasamaṃ smṛtam

1.41.41.45

dvijāyārthaṃ pratiśrutya na prayacchati yaḥ punaḥ//
na ca casmārayate vipraṃ tulyaṃ tadupapapātakam

1.41.41.46

abhimānotikopaśca dāṃbhikatvaṃ kṛtaghnatā//
atyaṃtaviṣayāsaktiḥ kārpaṇyaṃ śāṭhyamatsaram

1.41.41.47

bhṛtyānāṃ ca parityāgaḥ sādhubaṃdhutapasvinām//
gavāṃ kṣatriyavaiśyānāṃ strīśūdrāṇāṃ ca tāḍanam

1.41.41.48

śivāśramatarūṇāṃ ca puṣpārāmavināśanam//
ayājyānāṃ yājanaṃ cāpyayācyānāṃ ca yācanam

1.41.41.49

yajñārāmataḍāgādidārāpatyasya vikrayaḥ//
tīrthayātropavāsānāṃ vratāyatanakarmaṇām

1.41.41.50

strīdhanānyupajīvaṃti strībhiratyaṃtanirjitāḥ//
arakṣaṇaṃ ca nārīṇāṃ madyapastrīniṣevaṇam

1.41.41.51

ṛṇānāmapradānaṃ ca mithyāghṛddhyupajīvanam//
niṃditānāṃ dhanādānaṃ sādvīkanyoktidūṣaṇam

1.41.41.52

viṣamāraṇayaṃtrāṇāṃ proyago mūlakarmaṇām//
uccāṭanābhicārāśca rāgavidveṣaṇakriyā

1.41.41.53

jihvākāmopabho gārthaṃ yasyāraṃbhaḥ svakarmasu//
mūlyenādhyāpayedyastu mūlyenādhīyate ca ye

1.41.41.54

vrātyatā vratasaṃtyāgaḥ sarvāhāraniṣevaṇam//
asacchāstrābhigamanaṃ śuṣkatarkāva laṃbanam

1.41.41.55

devāgnigurusādhūnāṃ niṃdā gobrāhmaṇasya ca//
pratyakṣaṃ vā parokṣaṃ vā rājñāṃ maṃḍalināmapi

1.41.41.56

utsannapatṛdevejyāḥ svakarmatyāginaśca ye//
duḥśīlā nāstikāḥ pāpā na sadā satyavādinaḥ

1.41.41.57

parvakāle divā cāpsu viyonau paśuyoniṣu//
rajasvalāsvayonau ca maithunaṃ yaḥ samācaret

1.41.41.58

strīputramitrasuhṛdāmāśācchedakarāśca ye//
janasyāpriyavaktāraḥ krūrāḥ samayabhedinaḥ

1.41.41.59

bhettā taḍāgakūpānāṃ saṃkramāṇāṃrasasya ca//
ekapaṃktisthitānāṃ ca pākabhedaṃ karoti yaḥ

1.41.41.60

ityetaiśca narāḥ pāpairupapātakinaḥ smṛtāḥ//
yuktāstadunakaiḥ pāpaiḥ pāpinastānnibodha me

1.41.41.61

ye gobrāhmaṇakanyānāṃ svāmimitratapasvinām//
antaraṃ yāṃti kāryeṣu te smṛtāḥ pāpino narāḥ

1.41.41.62

paraśriyābhitapyaṃte hīnāṃ savaṃti ye striyām//
paṃktyarthaṃ ye na kurvaṃti dānayajñādikāḥ kriyāḥ

1.41.41.63

goṣṭhāgnijalarathyāsu tarucchāyānageṣu ca//
tyajaṃti ye purīṣādyamārāmāyataneṣu ca

1.41.41.64

gītavādyaratā nityā mattāḥ kilakilāparāḥ//
kūṭaveṣakriyācārāḥ kūṭasaṃvyavahāriṇaḥ

1.41.41.65

kūṭaśāsanakartāraḥ kūṭayuddhakarāśca ye//
nirdayo'tīva bhṛtyeṣu paśūnāṃ damanaśca yaḥ

1.41.41.66

mithyāprasādito vākyamākarṇayati yaḥ śanaiḥ//
capalaścāpi māyāvī śaṭho mithyāvinītakaḥ

1.41.41.67

yo bhāryāputramitrāṇi bālavṛddhakṛśāturān//
bhṛtyānatithibaṃdhūṃśca tyaktvāśnāti bubhukṣitān

1.41.41.68

yaḥ svayaṃ mṛṣṭamaśnāti viprāyānyatprayacchati//
vṛthāpākaḥ sa vijñeyo brahmavādivigarhitaḥ

1.41.41.69

niyamānsvayamādāya ye tyajaṃtyajiteṃdriyāḥ//
ye tāḍayaṃti gāṃ nityaṃ vāhayaṃti muhurmuhuḥ

1.41.41.70

durbalānnaiva puṣṇaṃti praṇaṣṭārthā dviṣaṃti ca//
pīḍayantyabhicāreṇa sakṣatānvāhayaṃti ca

1.41.41.71

teṣā madattvā cāśraṃti cikitsaṃti na rogiṇaḥ//
ajāviko māhiṣikaḥ samudrī vṛṣalīpatiḥ

1.41.41.72

hīnavarṇātmavṛttiśca vaidyo dharmadhvajī ca yaḥ//
yaśca śāstramatikramya svecchayaivāharetkaram

1.41.41.73

sadā daṇḍaruciryaśca yo vā daṇḍarucirna hi//
utkocakairadhikṛtaistaskaraisca prapīḍyate

1.41.41.74

yasya rājñaḥ prajā rāṣṭre pacyate narakeṣu saḥ//
acauraṃ cauravatpaśyeccauraṃ vā'caurarūpiṇam

1.41.41.75

ālasyopahato rājā vyasanī narakaṃ vrajet//
evamādīni cānyāni pāpānyāhuḥ purāvidaḥ

1.41.41.76

yadvātadvā paradravyamapi sarṣapamātrakam//
apahṛtya naraḥ pāpo nārakī nātra saṃśayaḥ

1.41.41.77

evamādyairnaraḥ pāpairutkrāntaiḥ samanaṃtaram//
śarīraṃ yātanārthāya pūrvākāramavāpnuyāt

1.41.41.78

tasmāttrividhamapyetannārakīyaṃ vivarjayet//
sadāśivaṃ ca śaraṇaṃ vrajetsacchraddhayā yutaḥ

1.41.41.79

namaskāraḥ stutiḥ pūjā nāmasaṃkīrtanaṃ tathā//
saṃparkātkautukāllobhānna tasya viphalaṃ bhavet

1.41.41.80

//karaṃdhama uvāca//
saṃkṣepācchivapūjāyā vidhānaṃ vaktumarhasi//
kṛtena yena manujaḥ śivapūjāphalaṃ labhet

1.41.41.81

//mahākāla uvāca//
prātarmadhyāhnasāyāhne śaṃkaraṃ sarvadā bhajet//
darśanātsparśanānmartyaḥ kṛtatṛtyo bhavetsphuṭam

1.41.41.82

ādau snānaṃ prakurvita bhasmasnānamathāpi vā//
āpadgataḥ kaṇṭhasnānaṃ mantrasnānamathāpi vā

1.41.41.83

āvikaṃ paridadhyācca tato vāsaḥ sitaṃ ca vā//
dhāturaktamatho navyaṃ malinaṃ saṃdhitaṃ na ca

1.41.41.84

uttarīyaṃ ca saṃdadhyādvinā tanniṣphalārcanam//
bhasmatripuṇḍradhārī ca lalāṭe hṛti cāṃsayoḥ

1.41.41.85

pūjayedyo mahādevaṃ prītaḥ paśyati taṃ muhuḥ//
sarvadoṣānbahiḥ kṣipya śivāyatanamāviśet

1.41.41.86

praviśya ca praṇamyeśaṃ tato garbhagṛhaṃ viśet//
pāṇī prakṣālya taccitto nirmālyamavaropayet

1.41.41.87

yena rudrāyate bhaktyā kurute mārjanakriyām//
tasmānmārjayate tvevaṃ sthāṇunaitatparasparam

1.41.41.88

rudrabhaktyā ca saṃtiṣṭhenamālinyaṃ mārjayettataḥ//
bhaktirdevasya tiṣṭhenna mālinyaṃ mārjataḥ sadā

1.41.41.89

gaḍukānpūrayetpaścānnirmalena jalena vai//
gaḍukāstu samāḥ sarve sarve ca śubhadarśanāḥ

1.41.41.90

nirvraṇāḥ saumyarūpāśca sarve codakapūritāḥ//
vastrapūtajalaiḥ pūrṇāgandhadhūpaiśca vāsitāḥ

1.41.41.91

kṣālitāḥ pūritā nītāḥ ṣaḍakṣarajapena ca//
gaḍukāṣcaśataṃ kuryādathavāpyaṣṭaviṃśatiḥ

1.41.41.92

aṣṭādaśāpi caturastatonyūnaṃ na kārayet//
payo dadhi ghṛtaṃ caiva kṣaudramikṣurasaṃ tathā

1.41.41.93

evaṃ sarvaṃ ca taddravyaṃ vāmataḥ saṃnyasedbhavāt//
tato bahirviniṣkramya pūjayetpratihārakān

1.41.41.94

sarveṣāṃ vācakā mantrāḥ kathyaṃte'taḥ paraṃ kramāt

1.41.41.95

ॐgaṃ gaṇapataye namaḥ// ॐkṣāṃ kṣetrapālāya namaḥ// ॐgaṃ gurubhyo namaḥ// iti ākāśe// ॐkauṃ kuladevyai namaḥ// ॐ naṃdine namaḥ// ॐmahākālāya namaḥ// ॐdhātre vidhātrai namaḥ//
tataḥ pravisya liṃgācca kiñciddakṣiṇataḥ śuciḥ//
udaṅmukhaḥ kṣaṇaṃ dhyāyetsamakāyāsanasthitaḥ

1.41.41.96

darbhādibhiḥ parivṛtaṃ madhyapadmārkamaṃḍalam//
somamaṇḍalamadhyasthaṃ dhyāyedvai vahnimaṃḍalam

1.41.41.97

tanmadhye viśvarūpaṃ ca vāmādyaṣṭādiśaktikam//
paṃcavaktraṃ daśabhujaṃ trinetraṃ caṃdrabhūṣitam

1.41.41.98

vāmāṃkagirijaṃ devaṃ dhyāyetsiddhaiḥ stutaṃ muhuḥ//
tataḥ pūrvaṃ pradadyācca pādyārghaṃ śaṃbhave nṛpa

1.41.41.99

pānīyamakṣatā darbhā gaṃdhapūṣpaṃ sasarpiṣam//
kṣīraṃ dadhi madhu punarnavāṃgo'rghaḥ prakīrtitaḥ

1.41.41.100

tataḥ śraddhārdracittasya snānaṃ liṃgasya cācaret//
gṛhītvā gaḍukaṃ pūrvaṃ malasnānaṃ samācaret

1.41.41.101

arddhena snāpayetpūrvaṃ kuryācca malagharṣaṇam//
sarveṇa snāpayetpaścātpūjayetsnāpayettataḥ

1.41.41.102

praṇamya ca tato bhaktyā snāpayenmūlamaṃtrataḥ//
ॐhūṃ viśvamūrtaye śivāya nama//
iti dvādaśākṣaro mūlamaṃtraḥ

1.41.41.103

vārikṣaradadhikṣaudraghṛtenekṣurasena ca//
snāpayenmūlamantreṇa jaladhūpārcanātpṛthak

1.41.41.104

gaḍukaiḥ snāpayetsarvaiḥ snātaṃ gandhairvirūkṣayet

1.41.41.105

virūkṣitaṃ tataḥ snāpya śrīkhaṇḍena vilepayet//
pūjayedvividhaiḥ puṣpairvidhinā yena tacchṛṇu

1.41.41.106

āgneyapāde// ॐdharmāya namaḥ// nairṛtake// ॐjñānāya namaḥ// vāyavye// ॐvairāgyāya namaḥ// īśānapāde// ॐaiśvaryāya namaḥ// pūrvapāde// ॐadharmāya namaḥ// dakṣiṇe// ॐajñānāya namaḥ// paścime// ॐavairāgyāya namaḥ// uttare ॐanaiśvaryāya namaḥ// ॐanantāya namaḥ// ॐpadmāya namaḥ ॐarkamaṇḍalā namaḥ// ॐsomamaṇḍalāya namaḥ// ॐvahnimaṇḍalā namaḥ// ॐvāmājyeṣṭhādipaṃcamantraśaktibhyo namaḥ// ॐparamaprakṛtyai devyai namaḥ// ॐīśānatatpuruṣāghoravāmadevasadyojātapañcavaktrāya rudrasādhyavasvādityaviśvedevādidevaviśvarūpāya aṇḍajasvedajodbhijjajarāyujarūpasthāvarajaṅgamamūrtaye parameśvarāya ॐhūṃ viśvamūrtaye śivāya namastriśūladhanuḥkhaḍgakapāladaṇḍakuṭhārebhyaḥ

1.41.41.107

tato jalādhāramukhe caṇḍīśvarāya namaḥ//
evaṃ saṃpūjya vidhivattato'rghaṃ saṃniveśayet

1.41.41.108

pānīyamakṣatāḥ puṣpametairyuktaṃ phalottamaiḥ//
gṛhāṇārghyaṃ mahādeva pūjāsaṃpūrtihetave

1.41.41.109

arghādanaṃtaraṃ śaktaḥ pūjayedvasupūjayā//
dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyaṃ kramātpaścānnivedayet

1.41.41.110

ghaṇṭāṃ ca vādayettatra tato nīrājanaṃ caret//
bhrāmayeddevadevasya śaṃkhavāditraniḥsvanaiḥ

1.41.41.111

nīrājanaṃ ca yaḥ paśye ddevadevasya śūlinaḥ//
sa mucyetpātakaiḥ sarvaiḥ kiṃ punaryaḥ kariṣyati

1.41.41.112

nṛtyaṃ gītaṃ ca vādyaṃ ca alīkamapi yaścaret//
tasya tuṣyedanaṃtaṃhi gītavādyaphalaṃ yataḥ

1.41.41.113

stotraistataśca saṃstūya daṇḍavatpraṇamedbhuvi//
kṣamāpayecca deveśaṃ sukṛtaṃ kukṛtaṃ kṣama

1.41.41.114

ya evaṃ yajate rudramasmim̐lliṃge viśeṣataḥ//
pitaraṃ pitāmahaṃ caiva tathaiva prapitāmaham

1.41.41.115

sarvātpāpātsamuttārya rudraloke vasecciram//
evaṃ māheśvaro bhūtvā sadācāravratasthitaḥ

1.41.41.116

paśupāśavimokṣārthaṃ pūjayettanmanā yadi//
ya evaṃ yajate rudraṃ tenaitattarpitaṃ jagat

1.41.41.117

kiṃ tvetatsaphalaṃ rājannācārayo na laṃghayet//
ācārātphalate dharmo hyācārātsvargamaśnute

1.41.41.118

ācārāllabhate hyāyurācāro haṃtyalakṣaṇam//
yajñadānatapāṃsīha puruṣasya na bhūtaye

1.41.41.119

bhavanti yaḥ sadācāraṃ samullaṃghya pravartate//
tasya kiñcitsamuddeśaṃ vakṣye taṃ śrṛṇu pārthiva

1.41.41.120

trivargasādhane yatnaḥ kartavyo gṛhamedhinā//
tatsaṃsiddhau gṛhasthasya siddhiratra paratra ca

1.41.41.121

brāhme muhūrte budhyena dharmārthau cāpi cintayet//
samutthāya tathācamya daṃtadhāvanapūrvakam

1.41.41.122

sandhyāmupāsīta budhaḥ saṃśāṃtaḥ prayataḥ śuciḥ//
pūrvāṃ sandhyāṃ sanakṣatrāṃ paścimāṃ sadivākarām

1.41.41.123

upāsīta yathānyāyaṃ naināṃ jahyādanāpadi//
varjayedanṛtaṃ cāsatpralāpaṃ paruṣaṃ tathā

1.41.41.124

asatsevāṃ hyasadvādaṃ hyasacchāstraṃ ca pārthiva//
ādarśadarśanaṃ daṃtadhāvanaṃ keśasādhanam

1.41.41.125

devārcanaṃ ca pūrvāhṇe kāryāṇyāhurmaharṣayaḥ//
pālāśamāsanaṃ caiva pāduke daṃtadhāvanam//
varjayedāsanaṃ caiva padā nākarṣayedbudhaḥ

1.41.41.126

jalamagniṃ ca ninayedyagapanna vicakṣaṇaḥ

1.41.41.127

pādau prasārayennaiva gurudevāgnisaṃmukhau//
catuṣpathaṃ caityataruṃ devāgāraṃ tathā yatim

1.41.41.128

vidyādhikaṃ guruṃ vṛddhaṃ kuryādetānpradakṣiṇān

1.41.41.129

āhāranīhāravihārayogāḥ susaṃvṛtā dharmavidānukāryāḥ//
vāgbuddhivīryāṇi tapastathaiva vārtāyuṣī guptatame ca kārye

1.41.41.130

ubhe mūtrapurīṣe tu divā kuryādudaṅmukhaḥ//
dakṣiṇābhimukho rātrau hyevamāyurna riṣyate

1.41.41.131

pratyagniṃ prati sūryaṃ ca prati gāṃ vratinaṃ prati//
prati somodakaṃ sandhyāṃ prajñā naśyati mehataḥ

1.41.41.132

bhojane śayane sthāne utsarge malamūtrayoḥ//
rathyācaṃkramaṇe cārdrapañcakaścācametsadā

1.41.41.133

na nadyāṃ mehanaṃ kuryānna śmaśāne nabhasmani//
na gomaye na kṛṣṭe ca naivālūne na śāḍvale

1.41.41.134

uddhṛttābhistathādbhistu śaucaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ//
aṃtarjalāddevakulādvalmīkānmūṣakasthalāt

1.41.41.135

apaviddhāpaśaucāśca varjayetpaṃca mṛttikāḥ//
gandhalepāpaharaṇaṃ śaucaṃ kuryāttathā budhaḥ

1.41.41.136

nātmānaṃ tāḍayennaiva dadyādduḥ khebhya eva ca//
ubhābhyāmapi pāṇibhyāṃ kaṇḍūyennātmanaḥ śiraḥ

1.41.41.137

rakṣeddārāṃstyajedīṣyāṃ tāsu niṣkāraṇaṃ budhaḥ//
sūryāstaṃ na vinākāścitkriyā naivācarettathā

1.41.41.138

adroheṇaiva bhūtānāmalpadroheṇa vā punaḥ//
śivacittorjayodvittaṃ na cātikṛpaṇo bhavet

1.41.41.139

nerṣyuḥ syānna kṛtaghnaḥ syānna paradrohakarmadhīḥ//
na pāṇipādacapalo na netracapalo'nṛjuḥ

1.41.41.140

na ca vāgaṅgacapalo na cāśiṣṭasya gocaraḥ//
na śuṣkavādaṃ kurvīta śuṣkravairaṃ tathaiva ca

1.41.41.141

upāyaiḥ sādhayedarthāndaṇḍastvagatikā gatiḥ//
bhinnāśanaṃ bhinnaśayyāṃ varjayedbhinnabhājanam

1.41.41.142

aṃtareṇa na gacchena dvayorjvalanaliṃgayoḥ//
nāgnyorna viprayoścaiva na daṃpatyornṛpottama

1.41.41.143

na sūryavyomayornaiva harasya vṛṣabhasya ca//
eteṣāmaṃtaraṃ kurvanyataḥ pāpamavāpnuyāt

1.41.41.144

naikavastraśca bhuṃjīta nāgnau homamathācaret//
na cārcayeddvijānnaiva kuryāddevārcanaṃ budhaḥ

1.41.41.145

khaṃḍanaṃ peṣaṇaṃ mārṣṭiṃ jalasaṃśodhanaṃ tathā//
raṃdhanaṃ bhojanaṃ svāpa utthānaṃ gamanaṃ kṣutam

1.41.41.146

kāryāraṃbhaṃ samāptiṃ ca vacaḥ procya tathā priyam//
pibañjighranspṛśañchṛṇvanvivakṣurmaithunaṃ tathā

1.41.41.147

śucitvaṃ ca japaṃ sthāṇuṃ yaḥ kuryādviṃśatiṃ tathā//
māheśvaraḥ sa vijñeyaḥ śeṣonyo nāmadhārakaḥ

1.41.41.148

sa vai rudramayo bhūtvā tataścāṃte śivaṃ vrajet//
parastriyaṃ nābhibhāṣettathā saṃbhāṣayedyadi

1.41.41.149

mātaḥ svasaratho putri āryeti ca vadedbudhaḥ//
ucachiṣṭo nālabhetkiṃcinna ca sūryaṃ vilokayet

1.41.41.150

nenduṃ na tārakāścaiva nādayennātmanaḥ śiraḥ//
svasrā dihitrā mātrā vā naikāṃtāsana mācaret

1.41.41.151

durjayo hīṃdriyagrāmo muhyate paṃḍito'pi san//
gurumabhyāgataṃ gehe svayamutthāya yatnataḥ

1.41.41.152

āsanaṃ kalpayettasya kuryātpādābhivaṃdanam//
nodakchirāḥ svapejjātu na ca pratyakchirā budhaḥ

1.41.41.153

śirasyagastyamādhāya tathaiva ca puraṃdaram//
udakyādarśanaṃ sparśaṃ varjyaṃ saṃbhāṣaṇaṃ tathā

1.41.41.154

nāpsu mūtraṃ purīṣaṃ vā maithunaṃ vā samācaret//
kṛtvā vibhavato devamanuṣyarṣisamarcanām

1.41.41.155

pitṝṇāṃ ca tataḥ śeṣaṃ bhoktuṃ māheśvaro'rhati//
vāgyataḥ śucirācāṃtaḥ prāṅmukhodaṅmukho'pi vā

1.41.41.156

antarjānuśca taccitto bhuñjītānnamakutsayan//
nopaghātaṃ vinā doṣānna tasyodāharedbudhaḥ

1.41.41.157

nagnasnānaṃ na kurvīta na śayīta vrajeta vā//
duṣkṛtaṃ na gurorbrūyātkruddhaṃ cainaṃ prasādayet

1.41.41.158

parivādaṃ na śrṛmuyādanyeṣāmapi jalpatām//
sadā cā karṇayeddhamāstyaktvā kṛtyaśatānyapi

1.41.41.159

nityaṃ nityaṃ hi saṃmārṣṭi gehadarpaṇayoriva//
śuklāyāṃ ca caturdaśyāṃ naktabhojī sadā bhavet

1.41.41.160

tisro rātrīrna śaktaścedevaṃ māheśvaro bhavet//
saṃyāvakṛśarāmāṃsaṃ nātmānamupasādhayet

1.41.41.161

sāyaṃprātaśca bhoktavyaṃ kṛtvā hyatithi bhojanam//
svapnādhyayanabhojyāni saṃdhyayośca vivarjayet

1.41.41.162

bhuṃjānaḥ saṃdhyayormohādasurāvasatho bhavet//
snāto na dhūnayetkeśānkṣute niṣṭhīvite'dhvani

1.41.41.163

ālabheddakṣiṇaṃ karṇaṃ sarvabhūtāni kṣāmayet//
na cāpi nīlīvāsāḥ syānna viparyastavastradhṛk

1.41.41.164

varjyaṃ ca malinaṃ vastraṃ daśābhiśca vivarjitam//
prakṣālya mukhahastau ca pādau cāpyupaviśya ca

1.41.41.165

aṃtajānustrirācāmeddirmukhaṃ parimārjayet//
toyena sparśayetkhāni svamūrdhānaṃ tathaiva ca

1.41.41.166

ācamya punarācamya kriyāḥ kurvīta sarvaśaḥ//
kṣute niṣṭhīvite caiva daṃtalagne tathaiva ca

1.41.41.167

patitānāṃ ca saṃbhāṣe kuryādācamanikriyām//
adhyetavyā trayī nityaṃ bhavitavyaṃ vipaścitā

1.41.41.168

dharmato dhanamāhārya yaṣṭavyaṃ cāpi yatnataḥ//
hīnebhyopi na yuṃjīta tvaṃkāraṃ karhicidbadhaḥ//
tvaṃkāro vā vadho vāpi gurūṇāmubhayaṃ samam

1.41.41.169

satyaṃ vācyaṃ nityamaitreṇa bhāvyaṃ kāryaṃ tyājyaṃ nityamāyāsakāri//
loke'muṣminyaddinaṃ syāttathāsminnātmā yoge yejanīyo gabhīraiḥ

1.41.41.170

tīrthasnānaiḥ sopavāsairvrataiśca pātre dānairhomajapyaiścayajñaiḥ//
bhavārcanairdevapūjāviśeṣairātmā nityaṃ śodhanīyo malāktaḥ

1.41.41.171

yatrāpi kurvato nātmā jugupsāmeti pārthiva//
tatkartavyasamasaṃgena yannagopyaṃ mahājane

1.41.41.172

iti te vai samuddeśaḥ kīrtitaḥ kiṃcideva ca//
śeṣaḥ smṛtipurāṇebhyastvayā śrotavya eva ca

1.41.41.173

evamācarato dharmaṃ maheśasya gṛhe sataḥ//
dharmārthakāmasaṃprāptau paratreha ca śobhanam

1.41.41.174

evaṃ nānāvidhāndharmānmahākālasya phālguna//
vadato dhvanirākāśe sumahānabhyajāyata

1.41.41.175

yāvatpaśyaṃti ye tatra samājagmuḥ śrṛṇuṣva tān//
brahmā viṣṇuḥ svayaṃ rudro de vī rudragaṇāstathā

1.41.41.176

iṃdrādayastathā devā vasiṣṭhādyā munīśvarāḥ//
tuṃbarupravarāścāpi gaṃdharvāpsarasāṃ gaṇāḥ

1.41.41.177

tānmaheśamukhānsarvānmahākālo mahāmatiḥ//
arcayāmāsa bahudhā bhaktyudrekātipūritaḥ

1.41.41.178

tato brahmādibhirdevairvare ratnamayāsane//
upaviṣṭo'bhiṣiktaśca mahīsāgarasaṃgame

1.41.41.179

tato devyā samāliṃgya nītvotsaṃgaṃ svakaṃ mudā//
putratve kalpitaḥ pārtha mahākālo mahāmatiḥ

1.41.41.180

uktañca yāvadbrahmāṇḍamidamāste śivavrata//
tāvattiṣṭha śivasthāne śivavacchivabhaktitaḥ

1.41.41.181

devena ca varo dattastvalliṃgaṃ yo'rcayiṣyati//
jitendriyaḥ śucirbhūtvā ūrdhvaṃ mallokameṣyati

1.41.41.182

darśanaṃ stavanaṃ pūjā praṇāmaśca tato japaḥ//
dānaṃ cātra kṛtaṃ liṃge mamātitṛptikāraṇam

1.41.41.183

ityukte vismitā devāḥ sādhu sādhviti te jaguḥ//
brahmaviṣṇumukhāścaiva mahākālaṃ pratuṣṭuvuḥ

1.41.41.184

tataḥ suraiḥstūyamāno vaṃdyamānaśca cāraṇaiḥ//
nṛtyadbhirapsarobhiśca kītairgaṃdharvajaiḥ śubhaiḥ

1.41.41.185

koṭikoṭigaṇaiścaiva stuvadbhiḥ sarvato vṛtaḥ

1.41.41.186

mahākālo rudrabhavanaṃ gato bhavapurassaraḥ//
evametanmahāliṃgamutpannaṃ kurunaṃdana

1.41.41.187

kūpaścāpi saraḥ puṇyaṃ mahākālasya siddhidam//
atra ye manujāḥ pārtha liṃgasyārādhane ratāḥ

1.41.41.188

mahākālaḥ samāliṃgya tāñchivāya nivedayet//
etadatyadbhutaṃ liṃgaṃ triṣu lokeṣu viśrutam

1.41.41.189

dṛṣṭaṃ spṛṣṭaṃ pūjitaṃ ca gatāste bhavasadma tat evametāni liṃgāni sapta jātāni phālguna

1.41.41.190

ye śrṛṇvaṃti gṛṇaṃtyetattepi dhanyā narottamāḥ

1.41.41

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe śrīmahākālamāhātmye mahākālakaraṃdhamasaṃvāde śivapūjanavidhinityakartavyadharmanirūpaṇapūrvakamahākālaśivalokaprāptivarṇanaṃnāmaikacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc