Skanda Purana · Verses 1.32-2

//nārada uvāca//
śrutvaitaṃ saṃstavaṃ daityaḥ saṃghuṣṭaṃ devabaṃdibhiḥ//
sasmāra brahmaṇo vākyaṃ vadhaṃ bālādupasthitam

śrutvā sa klinnasarvāṃgo dvāḥsthaṃ rājā vaco'bravīt//
amātyāndraṣṭumicchāmi śīghramānaya mā ciram

tataste rājavacanātkālanemi mukhāgatāḥ//
prāha tāṃstārako daityaḥ kimidaṃ vo viceṣṭitam

yaiḥ śatrusaṃbhavā vārtā kāpi na śrīvitastvaham//
madirākāmamattānāṃ maṃtritvaṃ vo na yujyate//
hitaṃ mantrayate rājñastena maṃtrī nigadyate

//amātyā ūcuḥ//
ko jānāti surāndīnāndaityānāmiti no matiḥ

mā viṣīda mahārāja vayaṃ jeṣyāmahe surān//
bālādapi bhayaṃ kiṃ vā lajjāyai ciṃtitaṃ tvidam

sarvametatsusādhyaṃ ca bherī saṃtāḍyatāṃ dṛḍham//
tato daityendravacanātsaṃnāhajananī tadā

bhṛśaṃ saṃtāḍitā bherī kaṃpayāmāsa sā jagat//
smaraṇāddaityarājasya parvatebhyo mahāsurāḥ

nimnagābhyaḥ samudrebhyaḥ pātālebhyoṃ'barādapi//
sahasā samanuprāptā yugāṃtānalasaprabhāḥ

koṭikoṭisahasraistu parārdhairdaśabhiḥ śataiḥ//
senāpatiḥ kālanemiḥ śīghraṃ devānupāyayau

caturyojanavistīrṇe nānāścaryasamanvite//
rathe sthito manāgdīnastārakaḥ samadṛśyata

etasminnaṃtare pārtha kruddhaiḥ skandasya pārṣadaiḥ//
prākāraḥ pātitaḥ sarvo bhagnānyupavanāni ca

tataścacāla vasudhā devī savanakānanā//
jajvāla khaṃ sanakṣatraṃ pramūḍhaṃ bhuvanaṃ bhṛśam

tamobhūtaṃ jagaccasīdgṛdhrairvyāptaṃ nabho'bhavat//
tato nānāpraharaṇaṃ pralayāṃbudasannibham

kālanemimukhaṃ pārtha adṛśyata mahadbalam//
taddhi ghoramasaṃkhyeyaṃ jagarja vividhā giraḥ

abhyadravadraṇe devānbhagavaṃtaṃ ca śaṃkaram//
vinadadbhistato daityaindevānīkaṃ mahāyudhaiḥ

parvataiśca śataghnībhirāyasaiḥ paridhairapi//
kṣaṇena drāvitaṃ sarvaṃ vimukhaṃ cāpyadṛśyata

asurairvadhyamāne tu pāvakairiva kānanam//
apataddāvabhūmiṣṭha mahādrumavanaṃ yathā

te bhinnāsthiśi rodehāḥ prādravaṃta divaukasaḥ//
na nāthamadhyagacchaṃta vadhyamānā mahāsuraiḥ

atha tadvidrutaṃ sainyaṃ dṛṣṭvāḥ puraṃdaraḥ//
āśvāsayannuvācedaṃ balavaddānavārditam

bhayaṃ tyajata bhadraṃ vaḥ śurāḥ śastrāṇi gṛhṇata//
kurudhvaṃ vikrame buddhi mā ca kācidvyathāstu vaḥ

eṣa kālānalaprakhyo mayūraṃ samupasthitaḥ//
rakṣitā vo mahāsenaḥ kathaṃ bhītistathāpi vaḥ

śakrasya vacanaṃ śrutvā samāśvastā divokasaḥ//
dānavānpratyayudhyaṃta śakraṃ kṛtvā vyapāśrayam

kālanemirmahendreṇa saṃyuge samayujyata//
sahasrākṣauhiṇīyukto jaṃbhakaḥ śaṃkareṇa ca

kujaṃbho viṣṇunā caiva tāvatya kṣauhiṇīvṛtaḥ//
anye ca tridaśāḥ sava marutaśca mahābalāḥ

pratyayudhyaṃtaṃ daityeṃdreḥ sādhyāśca vasubhiḥ saha//
tato bahuvidhaṃ yuddhaṃ kālanemirvidhāyaca

utsṛjya sahasā pārtha airāvaṇaśiraḥsthitaḥ//
sa tu pādaprahāreṇa muṣṭinā caiva taṃ gajam

śakraṃ ca caghne vinadanpetatustāvubhau bhuvi//
tataḥ śakraṃ samādāya kālanemirvicetasam

rathamāśritya bhūyopi tārakābhimukho yayau//
atha kruddhaṃ tadā devaiḥ sahasā cāṃtakādibhiḥ

hriyate hriyate rājā trātā ko'pi na vidyate//
etasminnaṃtare śarvaṃ pinākadhanuṣaścyutaiḥ

bāṇaiḥ sasainyaṃ kṛtvā ca jaṃbhakaṃ gṛdhramodanam//
kālanemiṃ samāgamya rathastho vākyamabravīt

kimetena mahendreṇa mayā yudhyasva dānava//
vīraṃmanya sudurbuddhe tato jñāsyasi vīratām

//kānemiruvāca//
nagnena saha ko yudhyeddhatenāpi ca yena vā//
śaṃsatsu daityavīrāṇāmupahāsaḥ prajāyate

ātmanastu samaṃ kiṃcidvilokya sudurmate//
tadākarṇya ca sāvajñaṃ vacaḥ śarvo visiṣmiye

tataḥ kumāraḥ sahasā mayūrastho'bhyadhāvata//
kujaṃbhaṃ sānugaṃ hatvā vāsudevopyadhāvata

tato hariḥ skaṃdamāha kimetena tava prabho//
daityādhamena pāpena muhūrtaṃ paśya me balam

evamuktvā nivāryainaṃ keśavo garuḍasthitaḥ//
śārṅgakodaṃḍanirmuktairbāṇairdaityamavākirat

sa tairbāṇaistāḍyamāno vajrairiva mahāsuraḥ//
vimucya vāsavaṃ kruddho bāṇāṃstānvyadhamaccharaiḥ

yānyānbāṇānharirdivyānastrāṇi ca mumoca ha//
nivārayati daityastānprahasam̐llīlayaiva ca

tataḥ kaumodakīṃ gṛhya kṣiprakārī janārdanaḥ//
mumoca sainyanāthāya sārathiṃ ca vyacūrṇayat

tato rathādavaplutya vivṛtya vadanaṃ mahat//
garuḍaṃ caṃcunādāya sa viṣṇuṃ kṣiptavānmukhe

tato'bhūtsarvadevānāṃ vimoho jagatāmapi//
cacāla vasudhā celuḥ parvatāḥ sapta cārṇavāḥ

kālanemirnaścaiva prānṛtyata mahāraṇe//
asaṃmūḍhastato viṣṇustvarākāla upasthite

kukṣiṃ vidārya cakreṇa bhāskaro'bhādivoditaḥ//
bahirbhūto hariścainaṃ mahoyitvā svanindayā

pātālasya talaṃ ninye tatra śiśye sa kāṣṭhavat//
tataścakreṇa daityānāṃ nihatā daśakoṭyaḥ

pramoditāstathā devā vimohāstatkṣaṇādbabhuḥ//
tataḥśarvastamāliṃgya sādhusādhu janārdana

tvayā yadvihitaṃ karma tatkartānyo na vidyate//
mahiṣādyāḥ sudurjeyā devyā ye vinipatitāḥ

teṣāmatibalo hyeṣa tvayā viṣṇo vinirjitaḥ//
tārakāmayasaṃgrāme vadhyastesau janārdana

kaṃsarūpaḥ punaste'yaṃ haṃtavyo'ṣṭamajanmani//
evaṃ praśaṃsamānāste vāsudevaṃ jagadgurum

śastrajālairlabdhasaṃjñāndaityasainyānanāśayat//
tāni daityaśarīrāṇi jarjarāṇi mahāyudhaiḥ

apatanbhūtale pārtha cchinnābhrāṇīva sarvaśaḥ//
tatastaddānavaṃ sainyaṃ hatanāthamabhūttadā

devaiḥ skaṃdānugaiścaiva kṛtaṃ śastraiḥ parāṅmukham//
atho kruṣṭaṃ tadā hṛṣṭaiḥ sarvairdevairmudāyutaiḥ

saṃhatāni ca sarvāṇi tadā tūryāṇyavādayan//
atha bhagnaṃ balaṃ prekṣya hatavīraṃ mahāraṇe

devānāṃ ca mahāmodaṃ tārakaḥ prāha sārathim//
sārathe paśya sainyāni drāvyamāṇāni me suraiḥ

yesmābhistṛṇavaddṛṣṭāḥ paśya kālasya citratām//
tanme vāhaya śīghraṃ tvaṃ rathamenaṃ surānprati

paśyaṃtu me balaṃ bāhvordravaṃtu ca surādhamāḥ//
bruvannevaṃ sārathiṃ sa vidhunvansumahaddhanuḥ

krodha raktekṣaṇo rājā devasainyaṃ samāviśat//
āgacchamānaṃ taṃ dṛṣṭvā hariḥ skaṃdamathābravīt

kumāra paśya daityeṃdraṃ kālaṃ yadvadyugātyaye//
ayaṃ sa yena tapasā ghoreṇārādhitaḥ śivaḥ

ayaṃ sa yena śakrādyāḥ kṛtā markāḥ samārbudam//
ayaṃ sa sarvaśastraigairyo'smābhirna jito raṇe

nāvajñayā pradraṣṭavyastārako'yaṃ mahāsuraḥ//
saptamaṃ hi dinaṃ te'dya madhyāhno'yaṃ ca vartate

arvāgastamanādenaṃ jahi vadhyo'nyathā nahi//
evamuktvā sa śakrādīṃstvaritaḥ keśavo'bravīt

āyāsayata daityeṃdraṃ sukhavadhyo yathā bhavet//
tataste viṣṇuvacanādvinadanto divaukasaḥ

tamāsādya śaravrātairmuditāḥ samavākiran//
prahasanniva devāṃstāndrāvayāmāsa tārakaḥ

yathā nāstikadurvṛtto nānāśāstropadeśakān//
soḍhuṃ śaktā na te vīraṃ mahati syaṃdane sthitam

mahāpasmārasaṃkrāṃtaṃ yathaivāpriyavādinam//
vidhūya sakalāndevānkṣaṇamātreṇa tārakaḥ

ājagāma kumārāya vidhuvansa mahādhanuḥ//
āgacchamānaṃ taṃ dṛṣṭvā skaṃdaḥ pratyudyayau tataḥ

tasyārakṣadbhavaḥ pārśvaṃ dakṣiṇaṃ caiva taṃ hariḥ//
pṛṣṭhe ca pārṣadāstasya koṭiśo'rbadaśastathā

tatastau sumahāyuddhe saṃsaktau devadaityayauḥ//
dharmādharmāvivodagrau jagadāścaryakārakau

tataḥ kumāramāsādya līlayā tārako'bravīt//
aho bālātibālastvaṃ yattvaṃ gīrvāṇavākyataḥ

āsādayasi māṃ yuddhe pataṃga iva pāvakam//
vadhena tava ko lābho mama mukto'si bālaka

piṣa kṣīraṃ gṛhāṇemaṃ kaṃdukaṃ krīḍa līlayā//
evamuktaḥ prahasyāha tārakaṃ yogināṃ guruḥ

śiśutvaṃ māvamaṃsthā me śiśuḥ kaṣṭo bhujaṃgamaḥ//
duṣprekṣyo bhāskaro bālo duḥsparśo'lpo'pi pāvakaḥ

alpākṣaro na maṃtraḥ kiṃ sasphuro daitya dṛśyate//
evamuktvā daityamuktaṃ gṛhītvā kaṃdukaṃ ca tam

tasmiñchaktyastramādāya daityāya pramumoca ha//
tasya tena prahārema rathaścūrṇikṛto'bhavat

caturyojanamātro yo nānāścaryasamanvitaḥ//
garuḍasya sutā ye ca śīryamāṇe rathottame

muktāḥ kathaṃcidutpatya sāgarāṃtaramāviśan//
tataḥ kruddhastārakaśca mudgaraṃ kṣiptavānguhe

viṃdhyādrimiva taṃ skaṃdo gṛhītvā taṃ vyatāḍayat//
sthire tasyorasi vyūḍhe mudgaraḥ śatadhā'gamat

mene ca durjayaṃ daityastadā ṣaḍvadanaṃ raṇe//
ciṃtayāmāsa buddhyā ca prāptaṃ tadbrahmaṇo vacaḥ

taṃ bhītamiva cālakṣya daityavīrāśca koṭiśaḥ//
nadaṃto'timahāsenaṃ nānāśastrairavākiran

kruddhasteṣu tataḥ skaṃdaḥ śaktiṃ ghorāmathādade//
abhyasyamāne śaktyastre skaṃdanāmitatejasā

ulkājālaṃ mahāghoraṃ papāta vasudhātale//
cālyamānā tathā śaktiḥ sughorā bhavasūnunā

tataḥ koṭyo viniṣpetuḥ śaktīnāṃ bhartarṣabha//
sa śaktyastreṇa balavānkarasthenāhanatprabhuḥ

aṣṭau padmāni daitvānāṃ daśakoṭiśatāni ca//
tathā niyutasāhasraṃ vāhanaṃ koṭireva ca

hraṃdodaraṃ ca daityeṃdraṃ nikharvairdaśabhirvṛtam//
tatrākurvansutumulaṃ nādaṃ vadhyeṣu śatruṣu

kumārānucarāḥ pārtha pūrayaṃto diśo daśa//
śaktyastrasyārciḥ saṃbhūtaśaktibhiḥ ke'pi sūditāḥ

patākayāvadhūtāśca hatāḥ kecitsahasraśaḥ//
keciddhaṃṭāravatrastāśchinnabhinnahṛdo'patan

kecinmayūrapakṣābhyāṃ caraṇābhyāṃ ca sūditāḥ//
koṭiśastāmracūḍena vidāryaiva ca bhakṣitāḥ

pārṣadairmātṛbhiḥ sārdhaṃ padmaśo nihatāḥ pare//
evaṃ nihanyamāneṣu dānaveṣu guhādibhiḥ

abhāgyairiva lokeṣu tārakaḥ skaṃdamāyayau//
jagrāha ca gadāṃ divyāṃ lakṣaghaṃṭādurāsadām

tayā mayūramājaghne mayūro vimukho'bhavat//
dṛṣṭvā parāṅmukhaṃ lokeṣu vāsudevo'bravīttvaran

devasenāpate śīghraṃ śaktiṃ muṃca mahāsure//
pratijñāmātmanaḥ pāhi laṃbate ravimaṃḍalam

//skaṃda uvāca//
tvayaiva rudrabhakto'yaṃ janārdana mameritam//
vadhārthaṃ rudrabhaktasya bāhuḥ śaktiṃ muṃcati

nārudraḥ pūjayedrudraṃ bhaktarūpasya yo haraḥ//
rudrarūpamamuṃ hatvā kīdṛśaṃ janmano bhavet

tiraskṛtā vipralabdhāḥ śaptāḥ kṣiptāḥ prapīḍitāḥ//
rudrabhaktāḥ kulaṃ sarvaṃ nirdahaṃti hatāḥ kimu

eṣa ceddhaṃti tadbhadraṃ hanyatāmeṣa māṃ raṇe//
rudrabhakte punarviṣṇo nāhaṃ śastramupādade

//śrībhagavānuvāca//
naitattavocitaṃ skaṃda rudrabhakto yathā śrṛṇu//
dve tanū girijābharturvedajñā munayo viduḥ

ekā jīvātmikā tatra pratyakṣā ca tathāparā//
drogdhā bhūteṣu bhaktaśca rudrabhakto na sa smṛtaḥ

bhakto rudro kṛpāvāṃśca jaṃtuṣveva haravrataḥ//
tadenaṃ bhūtamartyeṣu drogdhāraṃ tvaṃ pinākinaḥ

jahi naivātra paśyāmi doṣaṃ kaṃcana te prabho//
śrutveti vācaṃ goviṃdātsatyārthāmapi bhārata

haṃtuṃ na kurute buddhiṃ rudrabhakta iti smaran//
tārakastu tataḥ kruddho yayau vegena keśavam

prāha caivaṃ sudurbuddhe hanmi tvāṃ paśya me balam//
devānāṃ cāpi dharmāṇāṃ mūlaṃ matimatāṃ tathā//
hatvā tvāmadya sarvāṃstāṃśchetsye paśyādya me balam

//viṣṇuruvāca//
daityeṃdra tava cāsmābhiḥ kimaho śrṛṇu satyatām

rathe ya eṣa śarvo'yaṃ hate'sminsakalaṃ hatam//
śrutveti tārakaḥ kruddhastūrṇaṃ rudrarathaṃ yayau

abhisṛtya sa jagrāha rudrasya rathakūbaram//
yadā sa kūbaraṃ kruddhastārakaḥ sahasā'grahīt

resatū rodasī tūrṇaṃ mumuhuśca maharṣayaḥ//
vyanadaṃśca mahākāyā daityā jaladharopamāḥ

āsīcca niścitaṃ teṣāṃ jitamasmābhirityuta//
tāra kasyāpyabhiprāyaṃ bhagavānvīkṣya śaṃkaraḥ

umayā saha saṃtyaktvā rathaṃ vṛṣabhamāvahat//
omityatha japanbrahmā ākāśaṃ sahasāśritaḥ

tatastaṃ śatasiṃhaṃ ca rathaṃ rudreṇa nirmitam//
utkṣipya pṛthvyāmāsphoṭya cūrṇayāmāsa tārakaḥ

śūlapāśupatādīni sahasopasthitāni ca//
vārayāmāsa giriśo bhavaḥ sādhya iti bruvan

tataḥ svavaṃcitaṃ jñātvā rudreṇātmānamīrṣyayā//
vinadansahasā'dhāvadvṛṣabhasthaṃ maheśvaram

tato janārdano'dhāvaccakramudyamya vegataḥ//
vajramiṃdrastathodyamya daṃḍaṃ cāpi yamo nadan

gadāṃ dhaneśvaraḥ kruddhaḥ pāśaṃ ca varuṇo nadan
vāyurmahāṃkuśaṃ ghoraṃ śaktiṃ vahnirmahāprabhām

nirṛtirniśitaṃ khaḍgaṃ rudrāḥ śūlāni kopitāḥ//
dhanūṃṣi sādhyā devāśca parighānvasavastathā

viśvedevāśca musalaṃ caṃdrārkau svaprabhāmapi//
oṣadhīścāśvinau devau nāgāśca jvalitaṃ viṣam

himādri pramukhāścāpi samudyamya mahīdharān//
bhṛśamunnadato devāndhāvato vīkṣya tārakaḥ

nivṛttaḥ sahasā pārtha mahāgaja ivonnadan//
sa vajramuṣṭi nāhatya bhuje śakramapātayat

daṃḍaṃ yamādupādāya mūrdhnyāhatya nyapātayat//
urasāhatya sagadaṃ dhanadaṃ bhuvyapātayat

varuṇātpāśamādāya tena baddhā nyapātayat//
mahāṃkuśena vāyuṃ ca ciraṃ mūrdhni jaghāna saḥ

phūlkārairuddhataṃ vahniṃ śamayāmāsa tārakaḥ//
nirṛtiṃkhaḍgamādāya hatvā tena nyapātayat

śūlaireva tathā rudrāḥ sādhyāśca dhanuṣārditāḥ//
parighaireva vasavo muśalaireva viśvakāḥ

reṇunācchādya caṃdrārkau valmīkasthāvivekṣitau//
mahogrāścauṣadhīstālairaśvibhyāṃ so'bhyavartayat

saviṣāśca kṛtā nāgā nirviṣāḥ pādakuṭṭanaiḥ//
parvatāḥ parvataireva nirucchvāsā bhṛśaṃ kṛtāḥ

evaṃ taddevasainyaṃ ca hāhābhūtamacetanam//
kṛtvā muhūrtādādhāvaccakrapāṇiṃ tamunnadan

tataścāṃtardadhe sadyaḥ prahasanniva keśavaḥ//
kuyogina iva svāmī sadā buddhimatāṃ varaḥ

apaśyaṃstārako viṣṇuṃ punarvṛṣabhavā hanam//
ādhāvatkupito daityo muṣṭimudyamya vegataḥ

acirāṃśurivālakṣyo lakṣyotha bhagavānhariḥ//
ābabhāṣe tato devānbāhumudyamyacoccakaiḥ

palāyadhvamaho devāḥ śaktiścedvaḥ palāyitum//
vimūḍhā hi vayaṃ sarve ye bālavacasāgatāḥ

kiṃ na śrutaḥ purā gītaḥ ślokaḥ svāyaṃbhuvena yaḥ//
yathā bāleṣu nikṣiptāḥ strīṣu ṣaṃḍitakeṣu ca//
apasmārīṣu caivāpi sarve te saṃśayaṃ gatāḥ

pratyakṣaṃ tadidaṃ sarvamādhunā cātra dṛsyate

ajñāsiṣma puraivaitadrudrabhaktaṃ na haṃtyasau//
yatpratijñāṃ nākariṣyanna syānnaḥ kadanaṃ mahat

athaiṣa yadi daityeṃdraṃ na nihaṃti kubuddhimān//
mā bhayaṃ vo mahābhāgā nihaniṣyāmi vo ripūn

adya me vipulaṃ bāhvorbalaṃ paśyata daityādhamaṃ nāśayāmi muṣṭinaikena paśyata

mayā hi dakṣiṇo bāhurdattaśca bhavatāṃ sadā//
ripūnvā nihaniṣyāmi satyaṃ tatparipālaye

yeṃ'bare ye ca pātāle bhuvi ye ca mahāsurāḥ//
kṣaṇāttānnāsayiṣyāmi mahāvāto ghanāniva

evamuktā jagannātho muṣṭimudyamya dakṣiṇam//
nirāyudhastārkṣyapṛṣṭhādavaplutyābhyadhāvata

tasmindhāvati goviṃde cacāla bhuvanatrayam//
vimūrchitamabhūdviśvaṃ devā bhītiṃ parāṃ yayuḥ

dhāvataścāpi kalpāṃtaṃ rudrakalpasya tasya yāḥ//
mukhātsamudyajurjvālāstābiḥ kharvaśataṃ hatam

tatoṃ'tarikṣe vācaśca procuḥ siddhāḥ svayaṃ tadā//
jahi kopaṃ vāsudeva tvayi kruddhe kva vai jagat

anādṛtyeva tadvākyaṃ bruvannānyatkaromyaham//
āhvayaṃśca mahādaityaṃ kruddho hariradhāvata

uvāca vācaṃ sādhūṃśca yatnātpālayatāṃ phalam//
duṣṭānvinighnatāṃ caiva tatphalaṃ mama jāyatām

athāpaśyanmahāseno rudraṃ yāṃtaṃ ca tārakam//
tārakaṃ cānvadhāvantaṃ purāmapuruṣaṃ harim

jagacca kṣubdhamatyarthaṃ svāṃ pratijñāṃ purā kṛtām//
paścimāṃ pratilaṃbaṃtaṃ bhāskaraṃ cāpi lohitam

ākāśavāṇīṃ śrṛṇvaṃśca kiṃ skanda tvaṃ viṣīdasī//
paścāttāpo yadi bhavetkṛtvā brahmavadhaṃ tvayi

sthāpayerligamīśasya mokṣo hatyāśatairapi//
āviveśa mahākrodhaṃ didhakṣuriva medinīm

athotplutya mayūrātsa prahasanniva keśavam//
bāhubhyāmapyupādāya provāca bhavanaṃdanaḥ

jānāmi tvāmahaṃ viṣṇo mahābuddhiparākramam//
bhūtabhavyaviṣyāṃśca daityānhaṃsyapi hūṃkṛtaiḥ

tvameva haṃtā daityānāṃ devānāṃ paripālakaḥ//
dharmasaṃsthāpakaśca tvameva te racitoṃ'jaliḥ

kṣaṇārdhaṃ paśya me vīryaṃ bhāskaro lohitāyate//
evaṃ praṇamya skandena vāsudevaḥ prasāditaḥ

viroṣo'bhūttamāliṃgya vacanaṃ keśavo'bravīt//
sanāthastvadya dharmo'yaṃ surāścaiva tvayā guha

smarātmānaṃ yadarthaṃ tvamutpanno'si maheśvarāt//
sādhūnāṃ pālanārthāya duṣṭasaṃharaṇāya ca//
suraviprakṛte janma jīvitaṃ ca mahātmanām

rudrasya devyā gaṃgāyāḥ kṛttikānāṃ ca tejasā//
svāhāvahneśca jātastvaṃ tattejaḥ saphalīkuru//
sādhūnāṃ ca kṛte yasya dhanaṃ vīryaṃ ca saṃpadaḥ

saphalaṃ tasya tatsarvaṃ nānyathā rudranaṃdana

adya dharmaśca devāśca gāvaḥ sādhyāśca brāhmaṇāḥ//
naṃdaṃtu tava vīryeṇa pradarśaya nijaṃ balam

//skanda uvāca//
yā gatiḥ śivatyāgena tvattyāgena ca keśava//
tāṃ gatiṃ prāpnuyāṃ kṣipraṃ hanmi cenna hi tārakam

yā gatiḥ śrutityāgena sādhvī bhāryātipīḍanāt//
sādhūnāṃ ca parityāgādvṛthā jīvitasādhanāt//
niṣṭhurasya gatiryā ca tāṃ gatiṃ yāmi keśava

ityukte sumahānnādaḥ saṃprajajñe divaukasām//
praśaśaṃsurguhaṃ kecitkecinnārāyaṇaṃ prabhum

tatastārkṣaayaṃ samārudya haristasminmahāraṇe//
tāmracūḍaṃ mahāsena stārakaṃ cāpyadhāvatām

lohitāṃbarasaṃvīto lohitasragvibhūṣaṇaḥ//
lohitākṣo mahābāhurhiraṇyakavacaḥ prabhuḥ

bhujena tolayañchaktiṃ sarvabhūtāni kampayan//
prāpya taṃ tārakaṃ prāha mahāseno hasanniva

tiṣṭhatiṣṭha sudurbuddhe jīvitaṃ te mayi sthitam//
suhṛṣṭaḥ kriyatāṃ loko durlabhaḥ sarvasiddhidaḥ

yatte suniṣṭhuratvaṃ ca dharme deveṣu goṣu ca//
tasya te praharāmyadya smara śastraṃ suśikṣitam

evamukte guhenātha nivṛttasyāsya bhārata//
tārakasya śirodeśātkāpi nārī viniryayau

tejasā bhāsayaṃtī tamadha ūrdhvaṃ diśo daśa//
dṛṣṭvā nārīṃ guhaḥ prāha kāsi kasmācca nirgatā

//nāryuvāca//
ahaṃ śaktirguhākhyātā bhūtaleṣu sadā sthitā//
anena daityarājena mahatā tapasārjjitā

sureṣu sarveṣu vasāmi cāhaṃ vipreṣu śāstrārtharateṣu cāham//
sādhvīṣu nārīṣu tathā vasāmi vinā guṇānnāsmi vasāmi kutracit

tadasya puṇyasaṃghasya saṃprāptodyāvadhirguha//
tadenaṃ tyajya yāsyāmi jahyenaṃ viśvahetave

tasyāṃ tato nirgatāyāṃ daityaśīrṣaṃ vyakampayat//
kaṃpitaṃ cāsya taddehaṃ gatavīryo'bhavatkṣaṇāt

etasminnaṃtare śaktiṃ so'kṣipadgirijātmajaḥ//
ulkājvālā vimuñcaṃtīmatisūryāgnisaprabhām

kalpāṃbhodhisamunnādāṃ didhakṣaṃtīṃ jagadyathā//
tārakasyāṃtakālāya abhāgyasya daśāmiva

dāraṇīṃ parvatānāṃ ca sarvasattvabalādhikām//
utkṣipya tāṃ vinadyoccairamuñcatkupito guhaḥ

dharmaścedbalavām̐lloke dharmo jayati cetsadā//
tena satyena daityoyaṃ pralayaṃ yātvitīrayan

sā kumārabhujotsṛṣṭā durnivāryā durāsadā//
vibheda hṛdayaṃ cāsya bhittvā ca dharaṇiṃ gatā

niḥsṛtya jalakallolapūrvikā skaṃdamāyayau//
sa ca saṃtāḍitaḥ śaktyā vibhinnahṛdayosuraḥ//
nādayanvasudhāṃ sarvāṃ papātāyomukho mṛtaḥ

evaṃ pratāpya trailokyaṃ nirjitya bahuśaḥ surān//
mahāraṇe kumāreṇa nihataḥ pārtha tārakaḥ

etasminnihate daitye praharṣaṃ viśvamāyayau

vavurvātāstathā puṇyāḥ suprabhobhūddivākaraḥ//
jajvaluścāgnayaḥ śāṃtāḥ śāṃtā digjanitasvanāḥ

tataḥ punaḥ skaṃdamāha prahṛṣṭaḥ keśavo'rihā//
skaṃdaskaṃda mahābāho bāṇonāma balātmajaḥ

krauṃcaparvatamādāya devasaṃghānprabādhate//
so'dhunā te bhayādvīra palāyitvā nagaṃ gataḥ//
jahi taṃ pāpasaṃkalpaṃ krauṃcasthaṃ śaktivegataḥ

tataḥ krauṃcaṃ mahātejā nānāvyālavināditam//
śaktyā bibheda bahubhirvṛkṣairjīvaiśca saṃkulam

tatra vyālasahasrāṇi daityakoṭyayutaṃ tathā//
dadāha bāṇāṃ ca giraṃ bhittvā śaktirmahāravā

adyāpi chidraṃ tatpārtha krauṃcasya parivartate

yena haṃsāśca krauṃcāśca mānasāya prayāṃti ca//
hatvā bāṇaṃ mahāśaktiḥ punaḥ skaṃdaṃ samāgatā//
pratyāyāti manaḥ sādhorāhṛtaṃ prahitaṃ tathā

tato harīṃdrapramukhāḥ pratuṣṭuvurnanṛtuśca raṃbhāpramukhā varāṃganāḥ//
vādyāni sarvāṇi ca vādayaṃtastaṃ sādhusādhvityamarā jagurbhuśam

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māhesvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe kumāreśvaramāhātmye kumārakṛtatārakavadhavarṇanaṃnāma dvātriṃśo'dhyāyaḥ