Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skanda Purana · Verses 1.3-2

1.3-2.3.1

//sūta uvāca//
evaṃ sthānāni puṇyāni yāniyānīha vai bhuvi//
nirīkṣaṃstatra tatrāhaṃ nārado vīrasattama

1.3-2.3.2

vicaranmedinīṃ sarvāṃ prāpto'hamāśramaṃ bhṛgoḥ//
yatra revānadī puṇyā saptakalpasmarā varā

1.3-2.3.3

mahāpuṇyā pavitrā ca sarvatīrthamayī śubhā//
punāni kīrtanenaiva darśanena viśeṣataḥ

1.3-2.3.4

tatrāvagāhanātpārtha mucyate jaṃturaṃhasā//
yathā sā piṅgalā nāḍī dehamadhye vyavasthitā

1.3-2.3.5

iyaṃ brahmāṃḍapiṇḍasya sthāne tasminprakīrtitā//
tatrāste śuklatīrthākhyaṃ revāyāṃ pāpanāśanam

1.3-2.3.6

yatra vai snānamātreṇa brahmahatyā praṇaśyati//
tasyāpi sannidhau pārtha revāyā uttare taṭe

1.3-2.3.7

nānāvṛkṣasamākīrṇaṃ latāgulmopaśobhitam//
nānāpuṣpaphalo petaṃ kadalīkhaṃḍamaṃḍitam

1.3-2.3.8

anekāśvāpadākīrṇaṃ vihagairanunāditam//
sugaṃdhapuṣpaśobhāḍhyaṃ mayūraravanāditam

1.3-2.3.9

bhramaraiḥ sarvamutsṛjya nilīnaṃ rāvasaṃyutam//
yathā saṃsāramutsṛjya bhaktena harapādayoḥ

1.3-2.3.10

kokilā madhuraiḥ svānairnādayaṃti tathā munīn//
yathā kathāmṛtākhyānairbrāhmaṇā bhavabhīrukān

1.3-2.3.11

yatra vṛkṣā hlādayaṃti phalaiḥ puṣpaiśca patrakaiḥ//
chāyābhirapi kāṣṭhaiśca lokāniva haravratāḥ

1.3-2.3.12

putraputreti vāśaṃte yatra putrapriyāḥ khagāḥ//
yathā śivapriyāḥ śaivā nityaṃ śivaśiveti ca

1.3-2.3.13

evaṃvidhaṃ munestasya bhṛgorāśramamaṃḍalam//
vipraistraividyasaṃyuktaiḥ sarvataḥ samalaṃkṛtam

1.3-2.3.14

ṛgyajuḥ sāmanirghopairārūritadigantaram//
rudrabhaktena dhīreṇa yathaiva bhuvanatrayam

1.3-2.3.15

tatrāhaṃ pārtha saṃprāpto yatrāste munisattamaḥ//
bhṛguḥ paramadharmātmātapasā dyotitaprabhaḥ

1.3-2.3.16

āgacchaṃtaṃ tu māṃ dṛṣṭvā dīnaṃ ca muditaṃ tathā//
abhyutthānaṃ kṛtaṃ sarvairviprairbhṛgupurogamaiḥ

1.3-2.3.17

kṛtvā susvāgataṃ dattvā arghādyaṃ bhṛguṇā saha//
āsaneṣūpaviṣṭāste munīṃdrā grāhitā mayā

1.3-2.3.18

viśrāṃtaṃ tu tato jñātvā bhṛgurmāmapyuvācaha//
kva gaṃtavyaṃ muniśreṣṭha kasmādiha samāgataḥ

1.3-2.3.19

āgamanakāraṇaṃ sarvaṃ samācakṣva parisphuṭam//
tatastaṃ ciṃtayāviṣṭo bhṛguṃ pārthāhamabruvam

1.3-2.3.20

śrūyatāmabhidhāsyāmi yadarthamahāmāgataḥ//
mayā paryaṭitā sarvā samudrāṃtā ca medinī

1.3-2.3.21

dvijānāṃ bhūmidānārthaṃ mārgamāṇaḥ padepade//
nirdoṣāṃ ca pavitrāṃ ca tīrtheṣvapi samanvitām

1.3-2.3.22

ramyāṃ manoramāṃ bhūmiṃ na paśyāmi kathaṃcana//
//bhṛguruvāca//
viprāṇāṃ sthāpanārthāya mayāpi bhramatā purā

1.3-2.3.23

pṛthvī sāgaraparyaṃtā dṛṣṭā sarvā tadānagha//
mahīnāma nadī puṇyā sarvatīrthamayī śubhā

1.3-2.3.24

divyā manoramā saumyā mahāpāpapraṇāśinī//
nadīrūpeṇa tatraiva pṛthvī sā nātra saṃśayaḥ

1.3-2.3.25

pṛthivyāṃ yāni tīrthāni dṛṣṭādṛṣṭāni nārada//
tāni sarvāṇi tatraiva nivasaṃti mahījale

1.3-2.3.26

sā samudreṇa saṃprāptā puṇyatoyā mahānadī//
saṃjātastatra devarṣe mahīsāgarasaṃgamaḥ

1.3-2.3.27

staṃbhākhyaṃ tatra tīrthaṃ tu triṣu lokeṣu viśrutam//
tatra ye manujāḥ snānaṃ prakurvaṃti vipaścitaḥ

1.3-2.3.28

sarvapāpavinirmuktā nopasarpaṃti vai yamam//
tatrādbhutaṃ hi dṛṣṭaṃ me purā snātuṃ gatena vai

1.3-2.3.29

tadahaṃ kīrtayiṣyāmi mune śrṛṇu mahādbhutam//
yāvatsnātuṃ vrajāmyasminmahīsāgarasaṃgame

1.3-2.3.30

tīre sthitaṃ prapaśyāmi munīṃdraṃ pāvakopamam//
prāṃśuṃ vṛddhaṃ cāsthiśeṣaṃ tapolakṣmyā vibhūṣitam

1.3-2.3.31

bhujāvūrdhvau tataḥ kṛtvā prarudaṃtaṃ muhurmuhuḥ//
taṃ tathā duḥkhitaṃ dṛṣṭvā duḥkhito'hamathābhavam

1.3-2.3.32

satāṃ lakṣaṇametaddhi yaddṛṣṭvā duḥkhitaṃ janam//
śatasaṃkhya tasya bhavettathāhaṃ vilalāpa ha

1.3-2.3.33

ahiṃsā satyamasteyaṃ mānuṣye sati durlabham//
tatastamupasaṃgamya paryapṛcchamahaṃ tadā

1.3-2.3.34

kimarthaṃ rodiśi mune śoke kiṃ kāraṇaṃ tava//
suguhyamapi cedbūhi jijñāsā mahatī hi me

1.3-2.3.35

munistato māmavadadbhṛgo nirbhāgyavānaham//
tena rodimi mā pṛccha durbhāgyaṃ cālapeddhi kaḥ

1.3-2.3.36

tamahaṃ vismayāviṣṭaḥ punarevedamabruvam//
durlabhaṃ bhārate janma tatrāpi ca manuṣyatā

1.3-2.3.37

manuṣyatve brāhmaṇatvaṃ munitvaṃ tatra durlabham//
tatrāpi ca tapaḥsiddhiḥ prāpyaitatpaṃcakaṃ param

1.3-2.3.38

kimarthaṃ rodiṣi mune vismayo'tra mahānmama//
evaṃ saṃpṛcchate mahyametasminneva cāṃtare

1.3-2.3.39

subhadronāma nāmnā ca munistatrābhyupāyayau//
sa hi meruṃ parityajya jñātvā tīrthasya sāratām

1.3-2.3.40

kṛtāśramaḥ pūjayati sadā staṃbheśvaraṃ muniḥ//
so'pyevaṃ māmi vāpṛcchanmuniṃ rodanakāraṇam

1.3-2.3.41

athāhācamya sa muniḥ śrūyatāṃ kāraṇaṃ munī//
ahaṃ hi devaśarmākhyo muniḥ saṃyatavāṅmanāḥ

1.3-2.3.42

nivasāmi kṛtasthāno gaṃgāsāgarasaṃgame//
tatra darśetarpayāmi sadaiva ca pitṝnaham

1.3-2.3.43

śrāddhāṃte te ca pratyakṣā hyāśiṣo me vadaṃti ca//
tataḥ kadācitpitaraḥ prahṛṣṭā māmathābravan

1.3-2.3.44

vayaṃ sadātra cāyāmo devaśarmaṃstavāṃtike//
sthāne'smākaṃ kadācittvaṃ na cāyāsi kutaḥ sutaḥ

1.3-2.3.45

sthānaṃ didṛkṣustaccāhaṃ na śakto'smi nivoditum//
tataḥ paramamityuktvā gatavānpitṛbhiḥ saha

1.3-2.3.46

pitṝṇāṃ maṃdiraṃ puṇyaṃ bhaumalokasamāsthitam//
tatratatra sthitaścāhaṃ tejomaṇḍaladurdṛśān

1.3-2.3.47

dṛṣṭvāgrataḥ pūjayāḍhyānapṛcchaṃ svānpitṝniti//
ke hyamī samupāyāṃti bhṛśaṃ tṛptā bhṛśārcitāḥ//
bhṛśaṃpramuditā naiva tathā yūyaṃ yathā hyamī

1.3-2.3.48

//pitara ūcuḥ//
bhadraṃ te pitaraḥ puṇyāḥ subhadrasya mahāmuneḥ//
tarpitāstena muninā mahīsāgarasaṃgame

1.3-2.3.49

sarvatīrthamayī yatra nilīnā hyudadhau mahī//
tatra darśe tarpayati subhadrastānamūnsuta

1.3-2.3.50

ityākarṇya vacasteṣāṃ lajjito'haṃ bhṛśaṃtadā//
vismitaśca praṇamyaitānpitṝnsvaṃ sthānamāgataḥ

1.3-2.3.51

yathā tathā ciṃtitaṃ ca tatra yāsyāmyahaṃ śphuṭam//
puṇyo yatrāpi vikhyāto mahīsāgarasaṃgamaḥ

1.3-2.3.52

kṛtāśramaśca tatraiva tarpayiṣye nijānpitṝn//
darśedarśe yathā cāsau stutyanāmā subhadrakaḥ

1.3-2.3.53

kiṃ tena nanu jātena kulāṃgāreṇa pāpinā//
yasmiñjīvatyavi nijāḥ pitaro'nyaspṛhākarāḥ

1.3-2.3.54

iti saṃciṃtya mudito ruciṃ bhāryāmathābravum//
ruce tvayā samāyukto mahīsāgagarasaṃgamam

1.3-2.3.55

gatvā sthāsyāmi tatraiva śīghraṃ tvaṃ sammukhībhava//
pativratāsi śuddhāsikulīnāsi yaśasvini//
tasmādetanmama śubhe kartumarhasi ciṃtitam

1.3-2.3.56

//ruciruvāca//
hatā tasya janirnābhūtkathaṃ pāpa durātmanā

1.3-2.3.57

śmaśānastaṃbha yenāhaṃ dattā tubhyaṃ kṛtaṃtvāya//
iha kaṃdaphalāhārairyatkiṃ tena na pūryate

1.3-2.3.58

netumicchasi māṃ tatra yatra kṣārodakaṃ sadā//
tvameva tatra saṃyāhi naṃdaṃtu tava pūrvajāḥ

1.3-2.3.59

gaccha vā tiṣṭha vā vṛddha vasa vā kākavacciram//
tathā bruvantyāṃ tasyāṃ tu karṇāvasmi pidhāya ca

1.3-2.3.60

vipulaṃ śiṣyamādiśya gṛha eko'tra āgataḥ//
so'haṃ snātvātra saṃtarpya pitṝñchraddhāparāyaṇaḥ

1.3-2.3.61

ciṃtāṃ suvipulāṃ prāpto narake duṣkṛtī yathā//
yadi tiṣṭhāmi cātraiva ardhadehadharo hyaham

1.3-2.3.62

naro hi gṛhiṇīhīno ardhadeha iti smṛtaḥ//
yathātmanā vinā dehe kāryaṃ kiṃcinna sidhyati

1.3-2.3.63

anayorhi phalaṃ grāhyaṃ sāratā nātra kācana//
ardhadehī ca manujastvasaṃspṛśyaḥ satāṃmataḥ

1.3-2.3.64

anayorhiphalaṃ grāhyaṃ sāratā nātra kācana//
ardhadehī ca manujastvasaṃspṛśyaḥ satāṃmataḥ

1.3-2.3.65

auttānapādiraspṛśya uttamo hi suraiḥ kṛtaḥ//
atha cettatra saṃyāmi na mahīsāgarastataḥ

1.3-2.3.66

yāmi vā tatkathaṃ pādau calato me kathaṃcana//
etasminme mano viddhaṃ khidyate'jñānasaṃkaṭe

1.3-2.3.67

ato'hamatimuhyāmi bhṛśaṃ śocāmi rodimi//
itiśrutvā vacastasya bhṛśaṃ romāṃcapūritam

1.3-2.3.68

sādhusādhvityathovāca taṃ subhadro'pyahaṃ tathā//
daṇḍavacca praṇamito mahīsāgarasaṅgamam

1.3-2.3.69

cintayāvaśca manasi pratīkāraṃ munerubhau//
yo hi mānuṣyamāsādya jalabudbudabhaṃguram

1.3-2.3.70

parārthāya bhavatyeṣa puruṣo'nye purīṣakāḥ//
tataḥ saṃciṃtya prāhedaṃ subhadro munisattamam

1.3-2.3.71

mā mune parikhidyasva devaśarmansthiro bhava//
ahaṃ te nāśayiṣyāmi śokaṃ sūryastamo yathā

1.3-2.3.72

gamiṣyāmyāśramaṃ tvaṃ ca nātrāpi parihāsyate//
śrṛṇu tatkāraṇaṃ tubhyaṃ tarpayiṣye pitṝnaham

1.3-2.3.73

//devaśarmovāca//
evaṃ te vadamānasya āyurastu śataṃ samāḥ//
yadaśakyaṃ mahatkarma kartumicchasi matkṛte

1.3-2.3.74

harṣasthāne viṣādaśca punarmāṃ bādhate śrṛṇu//
api vākyaṃ śubhaṃ santo na gṛhṇanti mudhā mune

1.3-2.3.75

kathametanmahatkarma kārayāmi mudhāvada//
punaḥ kiṃcitpravakṣyāmi yathā me niṣkṛtirbhavet

1.3-2.3.76

śāpito'si mayā prāṇairyathā vacmi tathā kuru//
ahaṃ sadā kariṣyāmi darśe coddiśyate pitṝn

1.3-2.3.77

śrāddhaṃ gaṃgārṇave cātra matpitṝṇāṃ tvamācara//
ahaṃ caivāpi tapasaḥ saṃcitasyāpi janmanā//
caturbhāgaṃ pradāsyāmi evamevaitadācara

1.3-2.3.78

//subhadra uvāca//
yadyevaṃ tava saṃtoṣastvevamastu munīśvara//
sādhūnāṃ ca yathā harṣastathā kāryaṃ vijānatā

1.3-2.3.79

//bhṛguruvāca//
devaśarmā tato hṛṣṭo dattvā puṇyaṃ trivācikam//
caturthāśaṃ yayau dhāma svaṃ subhadro'pi ca sthitaḥ

1.3-2.3.80

evaṃvidho nāradāsau mahī sāgarasaṃgamaḥ//
yamanusmarato mahyaṃ romāṃco'dyāpi vartate

1.3-2.3.81

//nārada uvāca//
iti śrutvā phālgunāhaṃ harṣagadgadayā girā//
mṛtomṛta ivā vocaṃ sādhusādhviti taṃbhṛgum

1.3-2.3.82

yūyaṃ vayaṃ gamiṣyāmo mahītīraṃ suśobhanam//
āvāmīkṣāvahe sarvaṃ sthānakaṃ tadanuttamam

1.3-2.3.83

mama caivaṃ vacaḥ śrutvā bhṛguḥ saha mayayayau//
samastaṃ tu mahāpuṇyaṃ mahīkūlaṃ nirīkṣitam

1.3-2.3.84

taddṛṣṭvā cātihṛṣṭohamāsaṃ romāṃcakaṃcukaḥ//
abravaṃ muniśārdūlaṃ harṣagadgadayā girā

1.3-2.3.85

tvatprasādātkariṣyāmi bhṛgo sthānamanuttamam//
svasthānaṃ gamyatāṃ brahmannataḥ kṛtyaṃ viciṃtaye

1.3-2.3.86

evaṃ bhṛguṃ cāsmivisarjayitvā kallolakolāhalakautukītaṭe//
athopaviśyedamaciṃtayaṃ tadā kiṃ kṛtyamātmānamivaikayogī

1.3-2.3

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārīkākhaṃḍe nāradārjunasaṃvāde mahīsāgarasaṃgamatīrthamāhātmye tṛtīyo'dhyāyaḥ

Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc