Skanda Purana · Verses 1.29-2

//nārada uvāca//
vrajaṃtī girijā'paśyatsakhīṃ māturmahāprabhām//
kusumāmodinīṃnāma tasya śailasya devatām

sāpi dṛṣṭvā girisutāṃ snehaviklavamānasā//
kvapunargacchasītyuccairāliṃgyovāca devatā

sā cāsyai sarvamācakhyau śaṃkarātkopakāraṇam//
punaścovāca girijā devatāṃ mātṛsaṃmatām

nityaṃ śailādhirājasya devatā tvamaniṃdite//
sarvaṃ ca sannidhānaṃ ca mayi cātīva vatsalā

tadahaṃ saṃpravakṣyāmi yadvidheyaṃ tavādhunā//
athānya strīpraveśe tu samīpe tu pinākinaḥ

tvayākhyeyaṃ mama śubhe yuktaṃ paścātkaromyaham//
tathetyukte tayā devyā yayau devī giriṃ prati

ramye tatra mahāśṛṃge nānāścaryopaśobhite//
vibhūṣaṇādi saṃnyasya vṛkṣavalkaladhāriṇī

tapastepe girisutā putreṇa paripālitā//
grīṣme paṃcāgnisaṃtaptā varṣāsu ca jaloṣitā

sthaṃḍilasthā ca hemaṃte nirāhārā tatāpa sā//
etasminnaṃtare daityo hyaṃdhakasya suto balī

jñātvā gatāṃ girisutāṃ piturvairamanusmaran//
āḍirnāma bakabhrātā rahasyāṃtaraprekṣakaḥ

jite kilāṃdhake daitye giriśenāmaradviṣi//
āḍiścakāra vipulaṃ tapo harajigīṣayā

tamāgatyābravīdbrahmā tapasā paritoṣitaḥ//
brūhi kiṃ vāsuraśreṣṭha tapasā prāptumicchasi

brahmāṇamāha daityastu nirmṛtyutvamahaṃ vṛṇe//
//brahmovāca//
na kaścicca vinā mṛtyuṃ jaṃturāsura vidyate

yatastato'pi daityeṃdra mṛtyuḥ prāpyaḥ śarīriṇā//
ityuktastaṃ tathetyāha tuṣṭaḥ kamalasaṃbhavam

rūpasya parivarto me yadā syātpadmasaṃbhava//
tadā mṛtyurmama bhavedanyathā tvamaro hyaham

ityuktastaṃ tathetyāha tuṣṭaḥ kamalasaṃbhavaḥ//
ityukto'maratāṃ mene daityarājyasthito'suraḥ

ājagāma sa ca sthānaṃ tadā tripuraghātinaḥ//
āgato dadṛśe taṃ ca vīrakaṃ dvāryavasthitam

taṃ cāsau vaṃcayitvā ca āḍiḥ sarpaśarīrabhṛt//
avārito vīrakeṇa praviveśa harāṃtikam

bhujaṃgarūpaṃ saṃtyajya babhūvātha mahāsuraḥ//
umārūpī chalayituṃ giriśaṃ mūḍhacetanaḥ

kṛtvomāyāstato rūpamapratarkyamanoharam//
sarvāvayavasaṃpūrṇaṃ sarvābhijñānasaṃvṛtam

cakre bhagāṃtare daityo daṃtānvajropamāndṛḍhān//
tīkṣṇāgrānbuddhimohena giriśaṃ haṃtumudyataḥ

kṛtvomārūpamevaṃ sa sthito daityo harāṃtike//
tāṃ dṛṣṭvā giriśastuṣuṭaḥ samāliṃgya mahāsuram

manyamāno girisutāṃ sarvai ravayavāṃtaraiḥ//
apṛcchatsādhu te bhāvo giriputrī hyakṛtrimā

yā tvaṃ madaśayaṃ jñātvā prāpteha varavarṇini//
tvayā virahitaḥ śūnyaṃ manyosminbhuvanatraye

prāptā prasannā yā tvaṃ māṃ yuktamevaṃvidhaṃ tvayi//
ityukte gūhayaṃśceṣṭāmumārūpyasuro'bravīt

yātāsmi tapasaścartuṃ kālīvākyāttavātulam//
ratiśca tatra me nābhūttataḥ prāptā tavāṃtikam

ityuktaḥ śaṃkaraḥ śaṃkāṃ kiṃcitprāpyavadhārayat//
kupitā mayi tanvaṃgī pratyakṣā ca dṛḍhavratā

aprāptakāmā saṃprāptā kimetatsaṃśayo mama//
rahasīti viciṃtyātha abhijñānādvicārayan

nāpaśyadvāmapārśve tu tasyāṃkaṃ padmalakṣaṇam//
lomnāmāvartacaritaṃ tato devaḥ pinākadhṛk

buddhā tāṃ dānavīṃ māyāṃ kiṃcitprahasitānanaḥ//
meḍhre raudrāstramādhāya cakre daityamanoratham

sa rudanbhairavānrāvānavasādaṃ gato'suraḥ//
abudhyadvīrako naitadasureṃdraniṣūdanam

hate ca mārutenāśugāminā nagadevatā//
aparicchinnatattvārthā śailaputryāṃ nyavedayat

śrutvā vāyumukhāddevī krodharaktātilocanā//
apasyadvīrakaṃ putraṃ hṛdayena vidūyatā

mātaraṃ māṃ parityajya yasmāttvaṃ snehavihvalām//
vihitāvasaraḥ strīṇāṃ śaṃkarasya rahovidhau

tasmātte paruṣā rūkṣā jaḍā hṛdaya varjitā//
gaṇeśākṣarasadṛśā śilā mātā bhaviṣyati

evamutsṛṣṭaśāpāyā giriputryāstvanaṃtaram//
nirjagāma mukhātkrodhaḥ siṃharūpī mahābalaḥ

paścāttāpaṃ samaśritya tayā devyā visarjitaḥ//
sa tu siṃhaḥ karālāsyo mahākesarakaṃdharaḥ

proddhūtabalalāṃgūladaṃṣṭrotkaṭa guhāmukhaḥ//
vyāvṛtāsyo lalajjihvaḥ kṣāmakukṣiścikhādiṣuḥ

tasyāsye vartituṃ devī vyavasyata satī tadā//
jñātvā manogataṃ tasyā bhagavāṃścaturānanaḥ

ājagāmāśramapaṃda saṃpadāmāśrayaṃ tataḥ//
āgamyovāca tāṃ brahmā girijāṃ mṛṣṭayā girā

kiṃ devī prāptukāmāsi kimalabhyaṃ dadāmi te//
tacchrutvovāca girijā gurugauravagarbhitam

tapasā duṣkareṇāptaḥ patitve śaṃkaro mayā//
sa māṃ śyāmalavarṇeti bahuśaḥ proktavānbhavaḥ

syāmahaṃ kāṃcanākārā vāllabhyena ca saṃyutā//
bharturbhūtapateraṃge hyekato nirviśaṃkitā

tasyāstadbhāṣitaṃ śrutvā provāca jalajāsanaḥ//
evaṃ bhavatu bhūyastvaṃ bharturdehārdhadhāriṇī

tatastasyāḥ śarīrāttu strī sunīlāṃbujatviṣā//
nirgatā sābhavadbhīmā ghaṃṭāhastā trilocanā

nānābharaṇapūrṇāṃgī pītakauśeyavāsinī//
tāmabravīttato brahmā devīṃ nīlāṃbujatviṣam

asmādbhūdharajā dehasaṃparkāttvaṃ mamājñayā//
saṃprāptā kṛtakṛtyatvamekānaṃśā purākṛtiḥ

ya eṣa siṃhaḥ prodbhūto devyāḥ krodhādvarānane//
sa testu vāhano devī ketau cāstu mahābalaḥ

gaccha viṃdhyācale tatra surakāryaṃ kariṣyati//
atra śuṃbhaniśuṃbhau ca hatvā tārakasainyapau

pāṃcālonāma yakṣo'yaṃ yakṣalakṣapadānugaḥ//
dattaste kiṃkaro devī mahāmāyāśatairyutaḥ

ityuktā kauśikī devī tathetyāha pitāmaham//
nirgatāyāṃ ca kauśikyāṃ jātā svairāśritā guṇaiḥ

sarvaiḥ pūrvabhavopāttaistadā svayamupastitaiḥ//
umāpi prāptasaṃkalpā paścāttāpaparāyaṇā

muhuḥ svaṃ pariniṃdaṃtī jagāma giriśāṃtikam//
saṃprayāṃtīṃ ca tāṃ dvārī apavārya samāhitaḥ

rurodha vīrako devīṃ hemavetralatādharaḥ//
tāmuvāca ca kopena tiṣṭha tiṣṭha kva yāsi ca

prayojanaṃ na te'stīha gaccha yāvanna bhartsyase//
devyā rūpadharo daityo devaṃ vaṃcayituṃ tviha

praviṣṭo na ca dṛṣṭo'sau sa ca devena ghātitaḥ//
ghātite cāhamākṣipto nīlakaṇṭhena dhīmatā

kāpi strī nāpi moktavyā tvayā putreti sādaram//
tasmāttvamatra dvāristhā varṣapūgānyanekaśaḥ

bhaviṣyasi na cāpyatra praveśaṃ lapsyase vraja//
ekā me praviśedatra mātā yā snehavatsalā

nagādhirājatanayā pārvatī rudravallabhā//
ityuktā tu tato devī ciṃtayāmāsa cetasā

na sā nārī tu daityo'sau vāyornaivāvabāsata//
vṛthaiva vīrakaḥ śapto mayā krodhaparītayā

akāryaṃ kriyate mūḍhaiḥ prāyaḥ krodhasamanvitaiḥ//
krodhena naśyate kīrtiḥ krodho haṃti sthirāṃ śriyam

aparicchinnasarvārthā putraṃ śāpitavatyaham//
viparītārthaboddhṝṇāṃ sulabhā vipado yataḥ

saṃciṃtyaivamuvācedaṃ vīrakaṃ prati śailajā//
adho lajjāvikāreṇa vadanenāṃbujatviṣā

ahaṃ vīraka te mātā mā te'stu manaso bhramaḥ//
śaṃkarasyāsmi dayitā sutā tu himabhūbhṛtaḥ

mama gātrasthitibhrāṃtyā mā śaṃkāṃ putra bhāvaya//
tuṣṭena gauratā dattā mameyaṃ padmayoninā

mayā śapto'syavidite vṛttāṃte daityanirmite//
jñātvā nārīpraveśaṃ tu śaṃkare rahasi stite

na nivartayituṃ śakyaḥ śāpaḥ kiṃ tu bravīmi te//
mānuṣyāṃ tu śilāyāṃ tvaṃ śilādātsaṃbhaviṣyasi

puṇye cāpyarbudāraṇye svargamokṣaprade nṛṇām//
acaleśvaraliṃgaṃ tu vartate yatra vīraka

vārāṇasyāṃ viśvanāthasamaṃ tatphaladaṃ nṛṇām//
prabhāsasya ca yātrābhirdaśabhiryatphalaṃ nṛṇām

tadekayātrayā proktamarbudasya mahāgireḥ//
yatra taptvā tapo martyā dehadhātūnvihāya ca

saṃsārī na punarbhūyānmaheśvaravaco yathā//
arbudo yadi labhyeta sevituṃ janmaduḥkhitaiḥ

vārāṇasīṃ ca kedāraṃ kiṃ smaraṃti vṛthaiva te//
tatrārādhya bhavaṃ devaṃ bhavānnandīti nāmabhṛt

śīghrameṣyasi cātraiva pratīhāratvamāpsyasi//
evamukte hṛṣṭaromā vīrakaḥ praṇipatya tām

saṃstūya vividhairvākyairmātaraṃ samabhāṣata//
dhanyo'haṃ devi yo lapsye mānuṣyamatidurlabham

śāpo'nugraharūpo'yaṃ viśeṣādarbudācale//
samīpe yasya puṇyo'sti mahīsāgarasaṃgamaḥ

ūdhaḥ pṛthivyā deśo'yaṃ yo gireścārṇavāṃtare//
tatra gatvā mahatpuṇyamavāpya bhavabhaktitaḥ

punareṣyāmi bho mātarityuktvābhūcchilāsutaḥ//
devī ca praviveśātha bhavanaṃ śaśimaulinaḥ

//ityārbudākhyānam//
tato dṛṣṭvā ca tāṃ prāha dhignārya iti tryaṃbakaḥ

sā ca praṇmya taṃ prāha satyametanna mithyayā//
jaḍaḥ prakṛtibhāgoyaṃ nāryaścārhaṃti nindanām

puruṣāṇāṃ prasādena mucyaṃte bhavasāgarāt//
tataḥ prahṛṣṭastāmāha haro yogyā'dhunā śubhe

putraṃ dāsyāmi yena tvaṃ khyātimāpsyasi śobhane//
tato rema hi devyā sa nānāścaryālayo haraḥ

tato varṣasahasreṣu devāstvaritamānasāḥ//
jvalanaṃ nodayāmāsurjñātuṃ śaṃkaraceṣṭitam

dvāri sthitaṃ pratihāraṃ vaṃcayitvā ca pāvakaḥ//
pārāvatasya rūpeṇa praviveśa harāṃtikam

dadṛśe taṃ ca deveśo vinatāṃ prekṣya pārvatīm//
tatastāṃ jvalanaṃ prāha naitadyogyaṃ tvayā kṛtam

yadidaṃ bhukṣutaṃ sthānānmama tejo hyanuttamam//
gṛhāṇa tvaṃ sudurbuddhe no vā dhakṣyāmi tvāṃ ruṣā

bhītastato'sau jagrāha sarvadevamukhaṃ ca saḥ//
tena te vahnisahitā vihvalāśca surāḥ kṛtāḥ

vipāṭya jaṭharāṇyeṣāṃ vīryaṃ māheśvaraṃ tataḥ//
niṣkrāṃtaṃ tatsaro jātaṃ pāradaṃ śatayojanam

vahniśca vyākulībhūto gaṃgāyāṃ mumuce sakṛt//
dahyamānā ca sā devī taraṃgairvahirutsṛjat

jātastribhuvanakyātastena ca śvetaparvataḥ//
etasminnaṃtare vahnirāhūtaśca himālaye

saptarṣibhirvahnihomaṃ kurvadbhirmaṃtravīryataḥ//
āgatya tatra jagrāha vahnirbhāgaṃ ca taṃ hutam

gate'hnyatvasmiṃśca tatrasthaḥ patnī steṣāmapaśyata//
suvarṇakadalīstaṃbhanibhāstāścaṃdralekhayā

paśyamānaḥ praphullākṣo vahniḥ kāmavaśaṃ gataḥ//
sa bhūyaściṃtayāmāsa na nyāyyaṃ kṣubhito'smi yat

sādhvīḥ patnīrdvijeṃdrāṇāmakāmāḥ kāmayāmyaham//
pāpametatkarma cograṃ naśyāmi tṛmavatsphuṭam

kṛtvaitannaśyate kīrtiryāvadācaṃdratārakam//
evaṃ saṃciṃtya bahudhā gatvā caiva vanāṃtaram

saṃyantuṃ nābhavacchakta upāyairbahubhirmanaḥ//
tataḥ sa kāmasaṃtapto mūrchitaḥ samapadyata

tataḥ svāhā ca bhāryāsya bubudhe tadviceṣṭitam//
jñātvā ca ciṃtayāmāsa prahṛṣṭā manasi svayam

svāṃ bhāryāmatha māṃ tyaktvā bahuvāsādavajñayā//
bhāryāḥ kāmayate nūnaṃ saptarṣīṇāṃ mahātmanām

tadāsāṃ rūpamāśritya ramiṣye tena cāpyaham//
tatastvaṃgiraso bhāryā śivānāmeti śobhanā

tasyā rūpaṃ samādhāya pāvakaṃ prāpya sābravīt//
māmagne kāmasaṃtaptāṃ tvaṃ kāmayitumarhasi

na cetkariṣyase deva mṛtāṃ māmupadhāraya//
ahamaṃgiraso bhāryā śivānāma hutāśana

sarvābhiḥ sahitā prāptā tāśca yāsyaṃtyanukramāt//
asmākaṃ tvaṃ priyo nityaṃ tvaccittāśca vayaṃ tathā

tataḥ sa kāmasaṃtaptaḥ saṃbabhūva tayā saha//
prīte prītā ca sā devī nirjagāma vanāṃtarāt

ciṃtayaṃtī mamedaṃ cedrūpaṃ drakṣyaṃti kānane//
te brāhmaṇīnāmanṛtaṃ doṣaṃ vakṣyaṃti pāvakāt

tasmādetadrakṣamāṇā garuḍī saṃbhavāmyaham//
suparṇā sā tato bhūtvā dadṛśe śvetaparvatam

śarastaṃbaiḥ susaṃpṛktaṃ rakṣobhiśca piśācakaiḥ//
sā tatra sahasā gatvā śailapūṣṭhaṃ sudurgamam

prākṣipatkāṃcane kuṃḍe śukraṃ taddhāraṇe'kṣamā//
śiṣṭānāmapi devīnāṃ saptarṣīṇāṃ mahātmanām

patnīsarūpatāṃ kṛtvā kāmayāmāsa pāvakam//
divyaṃ rūpamarūṃdhatyāḥ kartuṃ na śakitaṃ tayā

tasyāstapaḥprabhāveṇa bhartuḥ śuśrūṣaṇena ca//
ṣaṭkṛtvastattu nikṣiptamagniretaḥ kurudvaha

kuṃḍe'smiṃścaitrabahule pratipadyeva svāhayā//
tataśca pāvako duḥkhācchuśoca ca mumoha ca

āḥ pāpaṃ kṛtamityeva dehanyāse'karonmatim//
tatastaṃ khecarī vāṇī prāha mā maraṇaṃ kuru

bhāvyametacca bhāvyarthātko hi pāvaka mucyate//
bhāvyarthenāpi yatte ca paradāropa sevanam

kṛtaṃ taccetasā tena tvāmajīrṇaṃ pravekṣyati//
śvetaketormahāyajñe ghṛtadhārābhitarpitam

śokaṃ ca tyaja naitāstāḥ svāhai veyaṃ tava priyā//
śvetaparvatakuṃḍasthaṃ putraṃ tvaṃ draṣṭumarhasi//
tato vahnistatra gatvā dadṛśe tanayaṃ prabhum

//arjuna uvāca//
kasmātsvāhā karodrūpaṃ ṣaṇṇāṃ tāsāṃ mahāmune

yattā bhartṛparāḥ sādhvyastapasvinyognisaṃnibhāḥ//
na bibheti ca kiṃ tābhyaḥ ṣaḍbhyaḥ svāhā'parādhinī//
bhartṛbhaktyā jagaddagdhuṃ yataḥ śaktāśca tā mune

//nārada uvāca//
satyametatkuruśreṣṭha śrṛṇu taccāpi kāraṇam//
yena tāsāṃ kṛtaṃ rūpaṃ na vā śāpaṃ daduśca tāḥ

yatra tadvahninā kṣiptaṃ rudratejaḥ sakṛtpurā//
gaṃgāyāṃ tatra sasnustāḥ ṣaṭatnyo'jñanābhāvataḥ

tatastā vihvalībhūtāstejasā tena mohitāḥ//
lajjayā ca svabhartṝṇāṃ gaṃgātīrasthitā rahaḥ

etadaṃtamālokya cikīrṣaṃtī manīṣitam//
svāhā śarīramāviśyatāsāṃ tejo jahāra tat

cikrīḍa vahnijāyāpi yathā te kathitaṃ mayā

upakāramimaṃ tābhiḥ smaraṃtībhiśca bhārata//
na śaptā sā yataḥ śāpo na deyaścopakāriṇi

tataḥ saptarṣayo jñātvā jñānenāsucitāṃ gatāḥ//
tatyajuḥ ṣaṭ tadā patnīrvinā devīmaruṃdhatīm

viśvāmitrastu bhagavānkumāraṃ śaraṇaṃ gataḥ//
stavaṃ divyaṃ saṃpracakre mahāsenasya cāpi saḥ

aṣṭottaraśataṃ nāmnāṃ śrṛṇu tvaṃ tāni phālguna//
japena yeṣāṃ pāpāni yāṃti jñānamavāpnuyāt

tvaṃ brahmavādī tvaṃ brahmā brāhmaṇavatsalaḥ//
brahmaṇyo brahmadevaśca brahmado brahmasaṃgrahaḥ

tvaṃ paraṃ paramaṃ tejo maṃgalānāṃ ca maṃgalam//
aprameyaguṇaścaiva maṃtrāṇāṃ maṃtrago bhavān

tvaṃ sāvitrīmayo deva sarvatraivāparājitaḥ//
maṃtra śarvātmako devaḥ ṣaḍakṣaravatāṃ varaḥ

mālī maulī patākī ca jaṭī muṃḍī śikhaṃḍyapi//
kuṇḍalī lāṃgalī bālaḥ kumāraḥ pravaro varaḥ

gavāṃputraḥ surārighnaḥ saṃbhavo bhavabhāvanaḥ//
pinākī śatruhā śveto gūḍhaḥ skandaḥ karāgraṇīḥ

dvādaśo bhūrbhuvo bhāvī bhuvaḥ putro namaskṛtaḥ//
nāgarājaḥ sudharmātmā nākapṛṣṭhaḥ sanātanaḥ

tvaṃ bhartā sarvabhūtātmā tvaṃ trātā tvaṃ sukhāvahaḥ//
śaradakṣaḥ śikhī jetā ṣaḍvaktro bhayanāśanaḥ

hemagarbho mahāgarbho jayaśca vijayeśvaraḥ//
tvaṃ kartā tvaṃ vidhātā ca nityo nityārimardanaḥ

mahāseno mahāteja vīrasenaśca bhūpatiḥ//
siddhāsanaḥ surādhyakṣo bhīmaseno nirāmayaḥ

śauriryadurmahātejā vīryavānsatyavikramaḥ//
tejogarbho'suraripuḥ suramūrtiḥ surorjjitaḥ

kṛtajño varadaḥ satyaḥ śaraṇyaḥ sādhuvatsalaḥ//
suvrataḥ sūryasaṃkāśo vahnigarbhaḥ kaṇo bhuvaḥ

pippalī śīghrago raudrī gāṃgeyo ripudāraṇaḥ//
kārttikeyaḥ prabhuḥ kṣaṃtā nīladaṃṣṭro mahāmanāḥ

nigraho nigrahāṇāṃ ca netā tvaṃ suranaṃdanaḥ//
pragrahaḥ paramānaṃdaḥ krodhaghnastāra ucchritaḥ

kukkuṭī bahulī divyaḥ kāmado bhūrivardhanaḥ//
amogho'mṛtado hyagniḥ śatrughnaḥ sarvamodanaḥ

avyayo hyamaraḥ śrīmānunnato hyagnisaṃbhavaḥ//
piśācarājaḥ sūryābhaḥ śivātmā śivanaṃdanaḥ

apārapāro durjñeyaḥ sarvabhūtahite rataḥ//
agrāhyaḥ kāraṇaṃ kartā parameṣṭhī paraṃ padam

aciṃtyaḥ sarvabhūtātmā sarvātmā tvaṃ sanātanaḥ//
evaṃ sa sarvabhūtānāṃ saṃstutaḥ parameśvaraḥ

nāmnāmaṣṭaśatenāyaṃ viśvāmitramaharṣiṇā//
prasannamūrtirāhedaṃ munīṃdraṃ vriyatāmiti

mama tvayā dvijaśreṣṭha stutireṣā nirūpitā//
bhaviṣyati mano'bhīṣṭaprāptaye prāṇināṃ bhuvi

vivardhate kule lakṣmīstasya yaḥ prapaṭhedimam//
na rākṣasāḥ piśācā vā na bhūtāni na cāpadaḥ

vighnakārīṇi tadgehe yatraiva saṃstuvaṃti mām//
duḥsvapnaṃ ca na paśyetsa baddho mucyate baṃdhanāt

stavasyāsya prabhāveṇa divyabhāvaḥ pumānbhavet//
tvaṃ ca māṃ śrutisaṃskāraiḥ sarvaiḥ saṃskartumarhasi

saṃskārarahitaṃ janma yataśca paśuvatsmṛtam//
tvaṃ ca madvaradānena brahmarṣiśca bhaviṣyasi

tato munistasya cakre jātakarmādikāḥ kriyāḥ//
paurohityaṃ tathā bheje skaṃdasyaivājñayā prabhuḥ

tatastaṃ vahnirabhyāgāddadarśa ca sutaṃ guham//
ṣaṭchīrṣaṃ dviguṇaśrotraṃ dvādaśākṣibhujakramam

ekagrīvaṃ caikakāyaṃ kumāraṃ sa vyalokayat//
kalilaṃ prathame cāhni dvitīye vyaktitāṃ gatam

dṛtīyāyāṃ śiśurjātaścaturthyāṃ pūrṇa evaca//
paṃcamyāṃ saṃskṛtaḥ so'bhūtpāvakaṃ cāpyapaśyata

tatastaṃ pāvakaḥ pārtha āliliṃga cucuṃba ca//
putreti coktvā tasmai sa śaktyastrama dadātsvayam

sa ca śaktiṃ samādāya namaskṛtya ca pāvakam//
śvetaśrṛṃgaṃ samārūḍho mukhaiḥ paśyandiśo daśa

vyanadadbhairavaṃ nādaṃ trāsa yansāsuraṃ jagat//
tataḥ śvetagireḥ śrṛṃgaṃ rakṣaḥ padmadaśāvṛtam

bibheda tarasā śaktyā śatayojanavistṛtam//
tadekena prahāreṇa khaṃḍaśaḥ patitaṃ bhuvi

cūrṇīkṛtā rākṣasāste satataṃ dharmaśatravaḥ//
tataḥ pravyathitā bhūmirvyaśīryata samaṃtataḥ

bhītāśca parvatāḥ sarve cukruśuḥ pralayādyathā//
bhūtāni tatra subhṛśaṃ trāhitrāhīti cojjaguḥ

evaṃ śrutvā tato devā vāsavaṃ saha te'bruvan//
yenaikena prahāreṇa trailokyaṃ vyākulī kṛtam

sa saṃkruddhaḥ kṣaṇādviśvaṃ saṃhariṣyati vāsava//
vayaṃ ca pālanārthāya sṛṣṭā devena vedhasā

tacca trāṇaṃ sadā kāryaṃ prāṇaiḥ kaṃṭhagatairapi//
asmākaṃ paśyatāmevaṃ yadi saṃkṣobhyate jagat

dhiktato janma vīrāṇāṃ ślāghyaṃ hi maraṇaṃ kṣaṇāt//
tadasmābhiḥ sahainaṃ tvaṃ kṣatumarhasi vāsava

evamuktastathetyuktvā devaiḥ sārdhaṃ tamabhyayāt//
vidhitsustasya vīryaṃ sa śakrastūrṇataraṃ tadā

ugraṃ tacca mahāvegaṃ devānīkaṃ durāsadam//
nardamānaṃ guhaṛ prekṣya nanāda jaladhiryathā

tasya nādena mahatā samuddhūtodadhiprabham//
babhrāma tatratatraiva deva sainyamacetanam

jighāṃsūnupasaṃprāptāndevāndṛṣṭvā sa pāvakiḥ//
visasarjja mukhāttatra pravṛddhāḥ pāvakārciṣaḥ

adahaddevasainyāni ceṣṭa mānāni bhūtale//
te pradīptaśirodehāḥ pradīptāyudhavāhanāḥ

pracyutāḥ sahasā bhāṃti divastārāgaṇā iva//
dahyamānāḥ prapannāste śaraṇaṃ pāvakātmajam

devā vajradharaṃ procustyaja vajraṃ śatakrato//
ukto devaistadā śakraḥ skaṃde vajravāsṛjat

tadvisṛṣṭaṃ jaghānāśu pārśva skaṃdasya dakṣiṇam//
bibheda ca kuruśreṣṭha tadā tasya mahātmanaḥ

vajraprahārātskaṃdasya saṃjātaḥ puruṣo'paraḥ//
yuvā kāṃcanasannāhaḥ śaktidhṛgdivya kuṃḍalaḥ

śākha ityabhivikhyātaḥ sopi vyanadadadbhutam//
tataśceṃdraḥ punaḥ kruddho hṛdi skaṃdaṃ vyadārayat

tatrāpi tādṛśo jajñe naigameya iti śrutaḥ//
tato vinadya skaṃdādyāścatvārastaṃ tadābhyayuḥ

tadeṃdro vajramutsṛjya prāṃjaliḥ śaraṇaṃ yayau//
tasyābhayaṃ dadau skaṃdaḥ sahasainyasya sattamaḥ

tataḥ prahṛṣṭāstrabhidaśā vāditrāṇyabhyavādayan//
vajraprahārātkanyāśca jajñire'sya mahābalāḥ

yā haraṃ ti śiśūñjātāngarbhasthāṃścaiva dāruṇāḥ//
kākī ca hilimā caiva rudrā ca vṛṣabhā tathā

āyā palālā mitrā ca saptaitāḥ śiśumātaraḥ//
etāsāṃvīryasaṃpannaḥ śiśuścābhūtsudāruṇaḥ

skaṃdaprasādajaḥ putro lohitākṣo bhayaṃkaraḥ//
eṣa vīrāṣṭakaḥ proktaḥ skaṃdamātṛgaṇo'dbhutaḥ

pūjanīyaḥ sadā bhaktyā sarvāpasmāraśāṃtidaḥ//
upātiṣṭhattataḥ skaṃdaṃ hiraṇyakavacasrajam

lohitāṃbarasaṃvītaṃ trailokyasyāpi suprabham//
yuvānaṃ śrīḥ svayaṃ bheje taṃ praṇamya śarīriṇī

śriyā juṣṭaṃ ca taṃ prāhuḥ sarve devāḥ praṇamya vai//
hiraṇyavarṇṇa bhadraṃ te lokānāṃ śaṃkaro bhava

bhavāniṃdro'stu no nātha trailokyasya hitāya vai

//skaṃda uvāca//
kimiṃdraḥ sarvalokānāṃ karotīha surottamāḥ//
kathaṃ devagaṇāṃścaiva pāti nityaṃ sureśvaraḥ

//devā ūcuḥ//
iṃdro diśati bhūtānāṃ balaṃ tejaḥ prajāḥ sukham//
prajñāṃ prayacchati tathā sarvāndāyānsureśvaraḥ

durvṛttānāṃ sa harati vṛttasthānāṃ prayacchati//
anuśāsti ca bhūtāni kāryeṣu balavattaraḥ

asūrye ca bhavetsūryastathā'caṃdre ca caṃdramāḥ//
bhavatyagniśca vāyuśca pṛthivyāṃ jīvakāraṇam

etadiṃdreṇa kartavyamiṃdro hi vipulaṃ balam//
tvaṃ ceṃdro bhava no vīra tārakaṃ jahi te namaḥ

//iṃdra uvāca//
tvaṃ bhaveṃdro mahābāho sarveṣāṃ naḥ sukhāvahaḥ//
praṇamya prārthaye skaṃda tārakaṃ jahi rakṣa naḥ

//skaṃda uvāca//
śādhi tvameva trailokyaṃ bhavāniṃdrostu sarvadā//
kariṣye ceṃdrakarmāṇi na mameṃdratvamīpsitam

tvameva rājā bhadraṃ te trailokyasya mamaiva ca//
karomi kiṃ ca te śakraśāsanaṃ brūhi tanmama

//iṃdra uvāca//
yadi satyamidaṃ vākyaṃ niścayādbhāṣitaṃ tvayā//
abhiṣicchasva devānāṃ saināpatye mahābala//
ahamiṃdro bhaviṣyāmi tava vākyādyaśo'stu te

//skaṃda uvāca//
dānavānāṃ vināśāya devānāmarthasiddhaye//
gobrāhmaṇasya cārthāya evamastu vacastava

ityukte sumahānādaḥ surāṇāmabhyajāyata//
bhūtānāṃ cāpi sarveṣāṃ trailokyāṃkapakārakaḥ

jayeti tuṣṭuvuścainaṃ vāditrāṇyabhyavādayan//
nanṛstaṣṭuvuścaivaṃ karāghātāṃśca cakrire

tena śabdena mahatā vismitā naganaṃdinī//
śaṃkaraṃ prāha ko deva nādo'yamativartate

//rudra uvāca//
adya nunaṃ prahṛṣṭānāṃ surāṇāṃ vividhā giraḥ//
śrūyaṃte ca tathā devī yathā jātaḥ sutastava

gavāṃ ca brāhmaṇānāṃ ca sādhvīnāṃ ca divaukasām//
mārjayiṣyati cāśrūṇi putraste puṇyavatyapi

evaṃ vadati sā devī draṣṭuṃ tamutsukā'bhavat//
śaṃkaraśca mahātejāḥ putrasnehādhiko yataḥ

vṛṣabhaṃ tata āruhya devyā saha samutsukaḥ//
sagaṇo bhava āgacchatputra darśanalālasaḥ

tato brahmā mahāsenaṃ prajāpatirathābravīt//
abhigaccha mahādevaṃ pitaraṃ mātaraṃ prabho

anayorvīryasaṃyogāttavotpattistu prāthamī//
evamastviti cāpyuktvā mahāseno maheśvaram

apūjayadameyātmā pitaraṃ mātaraṃ ca tām//
tatastamāliṃgya sutaṃ ciraṃ saṃyojya cāśiṣaḥ

ciraṃ jahṛṣatuścobhau pārvatīparameśvarau//
siddhasārasya tattvaṃ ca dadau tuṣṭo'sya śaṃkaraḥ

devī prakṛtimokṣaṃ ca tuṣṭā harṣapariplutā//
etasminneva kāle tu ṣaḍdevyastaṃ samāgaman

ṛṣibhistāḥ parityaktāstaṃ putreti jagustadā//
pārvatī ca tataḥ prāha mama putro na vastvayam

svāhā mameti ca prāha pāvakaśca mameti ca//
rudro mameti ca prāha mama devanadīti ca

cakruste kalahaṃ ghoraṃ vivadaṃtaḥ parasparam//
putrasneho hi balavānpārtha kiṃkiṃ na kārayet

tatastānprahasannāha vivādo yujyate na ca//
sarveṣāṃ vo guhaḥ putro matto vai vriyatāṃ varaḥ

tataḥ prāhuśca ṣaḍdevyaḥ svargo no hyakṣayo bhavet//
tatheti tā guhaḥ prāha śakrastatrāṃtare'bravīt

rohiṇyāścānujā skaṃda spardhamānābhijitkhalā//
icchaṃtī jyeṣṭhatāṃ devī pṛthaktvaṃ ca taporatā

tu. lakṣmīnārāyaṇasaṃhitā [https://sa.wikisource.org/s/1v7e २.३२.१४]
tataḥ prabhṛti mūḍho'smi tatsthāne sthāpaya prabho//
tatastatheti ca prokte kṛttikāstā divaṃ gatāḥ

nakṣatraṃ saptaśīrṣābhaṃ bhāti tadvahnidaivatam//
athainamabravītsvāhā priyā nāhaṃ mahārciṣaḥ//
tadagneḥ priyatāṃ dehi sahavāsaṃ sadaiva ca

//skaṃda uvāca//
havyaṃ kavyaṃ ca yatkiṃciddvijā hoṣyaṃti pāvake

tatte nāmnā pradāsyaṃti vāsaḥ sārdhaṃ bhavettava//
pāvakaḥ prārthayāmāsa yajñabhāgānpunaḥ sutān

sa cāpyāhādyaprabhṛti yajñabhāgānavāpnuhi//
itare prārthayāmāsuḥ khyāto nastvaṃ suto bhava

evameveti tānāha skaṃdastaddhi sudurlabham//
tatastaṃ yoginaḥ sarve saṃbhūya sanakādayaḥ//
abhyaṣiṃcangirau tasminyogināmādipatyake

yogīśvaramiti prāhustatastaṃ yoginastathā//
jahṛpurdevatāścaiva nānāvādyanyavādayan

abhiṣiktena tenāsau śuśubhe śvetaparvataḥ//
ādityenevāṃśumatā suramya udayācalaḥ

tato devāḥ sagandharvā nṛtyaṃtyapsarasastathā//
hṛṣṭānāṃ sarvabhūtānāṃ śrūyate ninado mahān

evaṃ sendraṃ jagatsarvaṃ śvetaparvatasaṃsthitam//
prahṛṣṭaṃ prekṣya taṃ skandaṃ na ca tṛpyati darśanāt

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe kumāreśvaramāhātmye skandakumārasya sarvadevasainādhipatyabhiṣekotsavavarmanaṃnāmaikonatriṃśo'dhyāyaḥ