Skanda Purana · Verses 1.23-2

//nārada uvāca//
tataśca śailajā devī cikrīḍa subhagā tadā//
devagaṃdharvakanyābhirnagakiṃnarasaṃbhavāḥ//
munīnāṃ cāpi yāḥ kanyāstābhiḥ sārdhaṃ ca śobhanā

kadācidatha merustho vāsavaḥ pāṃḍunaṃdana//
sasmārā māṃ yayau cāhaṃ saṃsmṛto vāsavaṃ tadā

māṃ dṛṣṭvā ca sahasrākṣaḥ samutthāyātiharṣitaḥ//
pūjayāmāsa tāṃ pūjāṃ pratigṛhyāhamabruvam

mahāsura mahonmādakālānala divaspate//
kuśalaṃ vidyate kaccicca naṃdasi

pṛṣṭastvevaṃ mayā śakraḥ provāca vacanaṃ smayan//
kuśalasyāṃkurastāvatsaṃbhūto bhuvanatraye

tatphalodayasaṃpattau tadbhavānsaṃsmṛto mune//
vetsi sarvamataṃ tvaṃ vai tathāpi parinodakaḥ

nirvṛtiṃ paramāṃ yāti nivedyārthaṃ suhṛjjane

tadbhavāñchailajāṃ devīṃ śailaṃdraṃ śailavallabhām//
haraṃ saṃbhāvaya varaṃ yannānyaṃ rocayaṃti te

tatastadvākyamākarṇya gato'haṃ śailasattamam//
oṣadhiprasthanilayaṃ sākṣādiva divaspatim

tatra haime svayaṃ tena mahābhaktyā nivedite//
mahāsane pūjitohamupaviṣṭo mahāsukham

gṛhītārghyaṃ tato māṃ ca papraccha ślakṣṇayā girā//
kuśalaṃ tapasaḥ śailaḥ śanaiḥ phullānanāṃbujaḥ

ahamapyasya tatprocya pratyavocaṃ girīśvaram//
tvayā śaileṃdra pūrvāṃ vāpyaparāṃ ca diśaṃ tathā

avagāhya sthitavatā kriyate prāṇipālanā//
aho dhanyosi vipreṃdrāḥ sāhāyyena tavācala

tapojapavratasnānauḥ sādhyaṃtyātmanaḥ param//
yajñāṃgasādhanaiḥ kāṃścitkaṃdādiphaladānataḥ

tvaṃ samuddharasi viprānkimataḥ procyate tava//
anye'pi jīva bahudhātvāmupāśritya bhūdhara

muditāḥ prativartaṃte gṛhasthamiva prāṇinaḥ//
śītamātapavarṣāṃśca kleśānnānāvidhānsahan

upākaroṣi jaṃtūnāmevaṃrūpā hi sādhavaḥ//
kimataḥ procyate tubhyaṃ dhanyastvaṃ pṛthivīdhara

kaṃdaraṃ yasya cādhyāste svayaṃ tava maheśvaraḥ//
ityuktavati vākyaṃ ca yathārthaṃ mayiphālguna

himaśailasya mahiṣī menā āgāddidṛkṣayā//
anuyātā duhitrā ca svalpāśca paricārikāḥ

lajjayānatasarvāṃgī praviveśa sado mahat//
tato māṃ śailamahiṣī vavaṃde praṇipatya sā

vastranirgūḍhavadanā pāṇipadmakṛtāṃjaliḥ//
tāmahaṃ satyarūpābhirāśīrbhiḥ samavardhayam

pativratā śubhācārā subagā vīrasūḥ śubhe//
sadā vīravatī cāpi bhava vaṃśonnatiprada

tato'haṃ vismitākṣīṃ ca himavadgiriputrikām//
mṛduvāṇyā pratyavocamehi bāle mamāṃtikam

tato devī jaganmātā bālabāvaṃ svakaṃ mayi//
darśayaṃtī svapitaraṃ kaṃṭhe gṛhyāṃkamāvi śat

uvāca vācaṃ tāṃ maṃdaṃ muniṃ vaṃdaya putrike//
muneḥ prasādato'vaśyaṃ patimāpsyasi saṃmatam

ityuktā sā tato bālā vastrāṃtapi hitānanā//
kiṃcitsahuṃkṛtotkaṃpaṃ procya novāca kiṃcana

tato vismitacittohamupacāravidāṃvaraḥ//
pratyavocaṃ punardevīmehi dāsyāmi te śubhe

ratnakrīḍanakaṃ ramyaṃ stāpitaṃ suciraṃ mayā//
ityuktā sā tadotthāya pituraṃkātsavegataḥ

vaṃdamānā ca me pādau mayā nītāṃka mātmanaḥ//
manyatā tāṃ jagatpūjyāmuktaṃ bāle tavocitam

na tatpaśyāmi yattubhyaṃ dadmyāśīḥ kā tavocitā//
ityukte mātṛvātsalyācchailendra mahiṣī tadā

nodayāmāsa māṃ maṃdamānaśīḥśaṃkitā tadā//
bhagavanvetsi sarvaṃ tvamatītānāgataṃ prabho

tadahaṃ jñātumicchāmi kīdṛśo'syāḥ patirbhavet//
śrutveti sasmitamukhaḥ prāvocaṃ narmavallabhaḥ

na jāto'syāḥ patirbhadre vartate ca kulakṣaṇaḥ//
nagno'tinirdhanaḥ krodhīvṛtaḥ krūraiśca sarvadā

śrutveti saṃbhramāviṣṭo dhvastavīryo himācalaḥ//
māṃ tadā pratyuvācedaṃ sāśrukaṇṭho mahāgiriḥ

aho vicitraḥ saṃ sāro durvedyo mahatāmapi//
pravarastvapi śaktyā yo nareṣu na kṛpāyate

yatnena mahatā tāvatpuṇyairbahuvidhairapi//
sādhayatyātmano loko mānuṣya matidurlabham

adhruvaṃ taddhravatve ca kathaṃcitparikalpyate//
tatrāpi durlabhānāma samānavratacāriṇī

sādhvī mahākulotpannā bhāryāyā syātpativratā//
tatrāpi durlabhaṃ yacca tayā dharmaniṣevaṇam

saha vedapurāṇoktaṃ jagattrayahitāvaham//
etatsudurlabhaṃ yacca tasyāṃ caiva prajāyate

tadapatyamapatyārthaṃ saṃsāre kila nārada//
eteṣāṃ durlabhānāṃ hi kiṃcitprāpnoti puṇyavān

sarvametadavāpnoti sa kopi yadivā na vā//
kiṃcitkenāpi hi nyūnaṃ saṃsāraḥ kurute naram

atha saṃsāriko doṣaḥ svakṛtaṃ yatra bhujyate//
gārhasthyaṃ ca praśaṃsaṃti vedāḥ sarve'pi nārada

neti kecittatra punaḥ kathaṃ te yadi no gṛhī//
ato dhātrā ca śāstreṣu sutalābhaḥ praśaṃsitaḥ

punaścasṛṣṭivṛddhyarthaṃ narakatrāṇanāya ca//
tatra strīṇāṃ samutpattiṃ vinā sṛṣṭirna jāyate

sā ca jātiprakṛtyaiva kṛpaṇā dainyabhāginī//
tāsāmupari māvajñā bhavediti ca vedhasā//
śāstreṣūktamasaṃdigdhaṃ vākyametanmahātphalam

daśaputrasamā kanyā daśaputrānpravarddhayan//
yatphalaṃ labhate martyastallabhyaṃ kanyayaikayā

tasmātkanyā pituḥ śocyā sadā duḥkhavivardhinī

yāpi syātpūrṇasarvārthā patiputradhanānvitā//
tvayoktaṃ ca kṛte hyasyāstadvākyaṃ mama śokadam

kena doṣeṇa me putrī na yogyā āśiṣāmatā//
na jāto'syāḥ patiḥ kasmādvartate vā kulakṣaṇaḥ

nirdhanaśca mune kasmātsarveṣāṃ sarvadaḥ kutaḥ//
iti durghaṭavākyaṃ te mano mohayatīva me

iti taṃ putravātsalyātsabhāryaṃ śokasaṃplutam//
ahamāśvāsayaṃ vāgbhiḥ satyābhiḥ pāṃḍunaṃdana

mā śucaḥ śailarāja tvaṃ harṣasthāne'tipuṇyabhāk//
śrṛṇu tadvacanaṃ mahyaṃ yanmayoktaṃ ca hyarthavat

jaganmātā tviyaṃ bālā putrī te sarvasiddhidā//
purā bhave'bhavadbhāryā satīnāmnā bhavasya yā

tadasyāḥ kimahaṃ dadmi raverdīpamivālpakaḥ//
saṃciṃtyeti mahādevyā nāśiṣaṃ dattavānaham

na jāto'bhavadbhāryā patiśceti vartate ca bhavo hi saḥ//
na sa jāto mahādevo bhūtabhavyabhavodbhavaḥ

śaraṇyaḥ śāśvataḥ śāstā śaṃkaraḥ parameśvaraḥ

sarve devā yatpadamāmanaṃti vedaiśca sarvairapi yo na labhyaḥ//
brahmādiviśvaṃ nanu yasya śaila bālasya vā krīḍanakaṃ vadaṃti

sa cāmaṃgalyaśīlo'pi maṃgalāṃ yatano haraḥ//
nirdhanaḥ sarvadaścāsau veda svaṃ svayameva saḥ

sa ca devo'calaḥ sthāṇurmahādevo'jaro haraḥ//
bhaviṣyati patiḥ so'syāstatkimarthaṃ tu śocasi

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe kumāreśamāhātmye himavadāśvāsanaṃnāma trayoviṃśo'dhyāyaḥ