Skanda Purana · Verses 1.21-2

//nārada uvāca//
tamālokya palāyaṃtaṃ vidhvastadhvajakārmukam//
daityāṃśca muditāniṃdraḥ kartavyaṃ nādhyagacchata

athāyānnikaṭaṃ viṣṇoḥ sureśastvarayānvitaḥ//
uvāca cainaṃ madhuramutsāhaparibṛṃhitam

kimebhiḥ krīḍase deva dānavairduṣṭamānasaiḥ//
durjanairlabdharaṃdhrasya puruṣasya kutaḥ kriyāḥ

śaktenopekṣito nīco manyate balamātmanaḥ//
tasmānna nīcaṃ matimānuṣekṣeta kathaṃcana

athāgresarasaṃpattyā rathino jayamāyayuḥ//
kaste sakhābhavatpūrvaṃ hiraṇyākṣavadhe vibho

hiraṇyakaśipurdaityo vīryaśālī madoddhataḥ//
prāpya tvāṃ tṛmavannaṣṭastatra ko'gresarastava

pūrvaṃ pratibalā daityā madhukaiṭabhasannibhāḥ//
niviṣṭāstvāṃ tu saṃprāpya śalabhā iva pāvakam

yugeyuge ca daityānāṃ tvatto nāśo'bhavaddhare//
tathaivādyeha bhītānāṃ tvaṃ hi viṣṇo surāśrayaḥ

evaṃ saṃnodito viṣṇurvyavardhata mahābhujaḥ//
balena tejasā ṛddhyā sarvabhūtāśrayo'rihā

athovāca sahasrākṣaṃ keśavaḥ prahasanniva//
evametadyathā prāha bhavānasmadgataṃ vacaḥ

trailokyadānavānsarvāndagdhuṃ śaktaḥ kṣaṇādaham//
durjastārakaḥ kiṃ tu muktvā saptadinaṃ śiśum

mahiṣaścaiva śuṃbhaśca ubhau vadhyau ca yoṣitā//
jaṃbho durvāsasā śaptaḥ śakravadhyo bhavāniti//
tasmāttvaṃ divyavīryeṇa jahi jaṃbhaṃ madotkaṭam

avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ tvāmṛte sa tu dānavaḥ

mayā gupto raṇe jaṃbho jagatkaṃṭakamuddhara//
tadvaikuṃṭhavacaḥ śrutvā sahasrākṣomarārihā

samādiśatsurādhyakṣānsainyasya racanāṃ prati//
tataścābhyarthito devairviṣṇuḥ sainyamakalpayat

yatsāraṃ sarvalokasya vīryasya tapaso'pi ca//
tadaikādaśa rudrāṃśca cakārāgresarānhariḥ

vyālīḍhāṃgā mahādevā balino nīlakaṃdharāḥ//
caṃdrakhaṃḍatripuṃḍrāśca piṃgākṣāḥ śūlapāṇayaḥ

piṃgottuṃgajaṭājūṭāḥ siṃhacarmāvasāyinaḥ//
bhasmoddhūlitagātrāśca bhujamaṃḍalabhairavāḥ

kapālīśādayo rudrā vidrāvitamahā'surāḥ//
kapālī piṃgalo bhīmo virupākṣo vilohitaḥ

ajakaḥ śāsanaḥ śāstā śaṃbhuścaṃdro bhavastathā//
eta ekādaśanaṃtabalā rudrāḥ prabhāvinaḥ

apālayaṃta tridaśānvigarjaṃta ivāṃbudāḥ//
himācalābhe mahati kāṃcanāṃburuhasrahi

pracaṃcalamahāhemaghaṃṭāsaṃhatimaṃḍite//
airāvate caturdaṃte mattamātaṃga āsthitaḥ

mahāmadajalasrāve kāmarūpe śatakratuḥ//
tasthau himagireḥ śrṛṃge bhānumāniva dīptimān//
tasyārakṣatpadaṃ savyaṃ māruto'mitavikramaḥ

jugopāparamagniśca jvālāpūritadiṅmukhaḥ//
pṛṣṭharakṣo'bhava dviṣṇuḥ samareśaḥ śatakratoḥ

ādityā vasavo viśve marutaścāśvināvapi//
gaṃdharvā rākṣasā yakṣāḥ sakiṃnaramahoragāḥ

koṭiśaḥkoṭiśaḥ gṛtvā vṛṃdaṃ cihnopalakṣitam//
viśrāvayaṃtaḥ svāṃ kīrtiṃ baṃdivṛndaiḥ puraḥ saraiḥ

celurdaityavadhe dṛptā nānāvarṇāyudhadhvajāḥ

śatakratoramaranikāyapālitā patākinī yānaninādanāditā//
sitonnatadhvajapaṭakoṭimaṃḍitā babhūva sā ditisutokavardhinī

āyāṃtīṃ tāṃ vilokyātha surasenāṃ gajāsuraḥ//
gajarūpī mahāṃścaiva saṃhārāṃbhodhivikramaḥ

paraśvadhāyudho daityo daśanauṣṭhakasaṃpuṭaḥ//
mamarda caraṇe devāṃścikṣepānyānkareṇa ca

parānparaśunā jaghne daityeṃdro raudravikramaḥ//
tasyaivaṃ nighnataḥ kruddhā devagandharvakiṃnarāḥ

mumucuḥ saṃhatāḥ sarve citraśastrāstrasaṃhatim//
paraśvadhāṃśca cakrāṇi bhiṇḍipālānsamudgarān

kuntānprāsāñcharāṃstīkṣṇānmudgarāṃścāpi duḥsahān//
tānsarvānsograsaddaityo yūthapaḥ kavalāniva

kopasphuritadaṃṣṭrāgraḥ karasphoṭena nādayan//
surānnaghnaṃścarārājau duṣprekṣyaḥ so'tha dānavaḥ

yasminyasminnipatati sura vṛṃde gajāsuraḥ//
tasmistīsminmahāśabdo hāhākāro vyajāyata

atha vidravamānaṃ tablaṃ prekṣva samaṃtataḥ//
rudrāḥ parasparaṃ procurahaṃkārotthitārciṣaḥ

bhobho gṛhṇata daityeṃdraṃ bhiṃdatainaṃ mahābalāḥ//
karṣatainaṃ śitaiḥ śūlairbhañjatainaṃ hi marmasu

kapālī vākyamākarṇya śūlaṃ sitaśitaṃmukhe//
saṃmārjya vāmahastena saṃraṃbhādvivṛtekṣaṇaḥ

protphullāruṇanīlābjasaṃhatiḥ sarvato diśaḥ//
athāgādbhukuṭīvakro daityeṃdrābhimukho raṇe

dṛḍhena muṣṭibandhena śūlaṃ viṣṛbhya nirmalaḥ//
jaghāna kumbhadeśe tu kapālī gajadānavam

tato daśāpi te rudrā nirmalāyomayai raṇe//
jaghnuḥ śūlaistu daityeṃdraṃ śailavarṣmāṇamāhave

susrāva śoṇitaṃ paścātsarvasrotassu tasya vai//
śūlaraktena rudrasya śuśubhe gajadānavaḥ

protphullāmalanīlābjaṃ śaradīvāmalaṃ saraḥ//
bhasmaśubhratanucchāyai rudra rhaṃsairivāvṛtam

kruddhaṃ kapālinaṃ daityaḥ pracalatkarṇapallavaḥ//
bhavaṃ ca dantairbibhide nābhideśe jagāsuraḥ

dṛṣṭvānuraktaṃ rudrābhyāṃ navarudrāstato drutam//
vivyadhurviśikhaiḥ śūlaiḥ śarīramamaradviṣaḥ

tataḥ kapālinaṃ tyaktvā bhavaṃ cāsurapuṃgavaḥ//
vegena kupito daityo nava rudrānupādravat//
mamarda caraṇāghātairdantaiścāpi kareṇa ca

tato'sau śūlayuddhena śramamāsādito yadā//
tadā kapālī jagrāha karamasyāmaradviṣaḥ

bhrāmayāmāsa cātīva vegena ca gajāsuram//
dṛṣṭvāśramāturaṃ daityaṃ kiṃciccyāvitajīvitam

nirutsāhaṃ raṇe tasmingatayuddhotsavo'bhavat//
tato bhramata evāsya carma utkṛttya bhairavam

sravatsarvāṃgara ktaughaṃ cakārāṃbaramātmanaḥ//
tuṣṭuvustaṃ tadā devā bahudhā bahubhiḥ stavaiḥ

ūcuścainaṃ cayo hanyātsa mriyeta tatastvasau//
dṛṣṭvā kapālino rūpaṃ gajacarmāṃbarāvṛtam

vitresurdudruvurjaghnurnipetuśca sahasraśaḥ//
evaṃ vilulite tasmindānavendre mahābale

gajaṃ mattamathāruhya śatadundubhināditam//
nimirabhyapatattūrṇaṃ surasainyāni loḍayan

yāṃyāṃ nimigajo yāti diśaṃ tāṃtāṃ savāhanāḥ//
dudruvuścukruśurdevā bhayenākaṃpitā muhuḥ

gandhena suramātaṃgā dudruvustasya hastinaḥ//
palāyiteṣu sainyeṣu surāṇāṃ pākaśāsanaḥ

tasthau dikpālakaiḥ sārdhamaṣṭabhiḥ keśavena ca//
saṃprāptastasya mātaṃgo yāvacchakragajaṃ prati

tāvacchakragajo bhīto muktvā nādaṃ subhairavam//
dhriyamāṇo'pi yatnena cakora iva tiṣṭhati

palāyati gaje tasminnārūḍhaḥ pākaśāsanaḥ//
viparītamukhaṃ yuddhaṃ dānavendreṇa so'karot

śatakra tustu śūlena nimiṃ vakṣasyatāḍayat//
gadayā daṃtinaṃ tasya galladeśehanadbhṛśam

taṃ prahāraciṃtyaiva nimirnirbhayapauruṣaḥ//
airāvataṃ kaṭīdeśe mudgareṇābhyatāḍayat

sa hato mudgareṇātha śakrakuñjara āhave//
jagāma paścātpadbhyāṃ ca pṛthivīṃ bhūdharākṛtiḥ

lāghavātkṣipramutthāya tato'maramahāgajaḥ//
raṇādapasasarpātha bhīṣito nimihastinā

tato vāyurvavau rūkṣo bahuśarkarapāṃśulaḥ//
sammukho nimimātaṃgo'kaṃpano'calakaṃpanaḥ//
srutarakto babhau śailo ghanadhātuhrado yatā

dhaneśo'pi gadāṃ gurvī tasya dānavahastinaḥ//
mumoca vegānnyapatatsā gadā tasya mūrdhani

gajo gadānipātena sa tena parimūrchitaḥ//
daṃtairbhitvā dharāṃ vegātpapātācalasannibhaḥ

patite ca gaje tasminsiṃhanādo mahānabhūt//
sarvataḥ surasainyānāṃ gajabṛṃhitabṛṃhitaḥ

heṣāraveṇa cāśvānāṃ rāṇāsphoṭaiśca dhanvinām//
gajaṃ taṃ nihataṃ dṛṣṭvā nimiṃ cāpi parāṅmukham

surāṇāṃ siṃhanādaṃ ca sannāditadigaṃtaram//
jaṃbho jajvāla kopena saṃdīpta iva pāvakaḥ

tataḥ sa koparaktākṣo dhnuṣyāropya sāyakam//
tiṣṭheti cābravīttāraṃ sārathiṃ cāpyanaṃdayat

tamāyāṃtamabhiprekṣya dhanuṣyāhitasā yakam//
śatakraturadīnātmā dṛḍhamādatta kārmukam

bāṇaṃ ca tailadhautāgramardhacaṃdramajihmagam

tenāsyaṭa saśaraṃ cāpaṃ ciccheda balavṛtrahā//
apāsya taddhanuśchinnaṃ jaṃbho dānavanaṃdanaḥ

anyatkārmukādāya vegavadbhārasādhanam//
śarāṃścāśīviṣākārāṃstailadhautājihmagān

śakraṃ vivyādha daśabhirjatrudeśe ca patribiḥ//
hṛdaye ca tribhiścaiva dvābhyāṃ ca skandhayordvayoḥ

śakropi dānavendrāya bāṇajālama bhīrayan//
aprāptāndānavendrastu śarāśchakrabhujeritān

ciccheda śatadhā''kāśe śarairagniśikhopamaiḥ//
tataśca śarajālena devendro dānaveśvaram

ācchādayata yatnena varṣāsviva ghanairnabhaḥ//
daityo'pi bāṇajālena vivyādha sāyakaiḥ śitaiḥ

yathā vāyurghanāṭopaṃ yadavāryaṃ diśāṃ mukhe//
śakro'tha krodhasaṃraṃbhānna viśeṣayate yadā

dānavendraṃ tadā cakre gaṃdharvāstraṃ mahādbhutam//
tato'sya tejasā vyāptamabhūdganagocaram

gandharvanagaraiścāpi nānāprākāratoraṇaiḥ//
muṃcadbhiradbhutākārairastravṛṣṭiṃ samaṃtataḥ

tayāstravṛṣṭyā daityānāṃ hanyamānā mahācamūḥ//
jaṃbhaṃ śaraṇamāgacchattrāhitrāhīti bhārata

tato jaṃbho mahāvīryo vinadya prahasanmuhuḥ//
smaransādhusamācāraṃ daityānāmabhayaṃ dadau

tato'straṃ mauśalaṃnāma mumoca sumahābhayam//
athogramusalaiḥ sarvamabhavatpūritaṃ jagat

taiśca bhagnāni sarvāṇi gaṃdharvanagarāṇi ca//
athograika prahāreṇa rathamaśvaṃ gajaṃ suram

cūrṇayāmāsa tatkṣipraṃ śataśo'tha sahasraśaḥ//
tataḥ surādhipaḥ sakrastvāṣṭramastramudairayat

saṃdhyamāne tataścāstre niśceruḥ pāvakārciṣaḥ//
tato yaṃtramayā vidyāḥ prādurāsansahasraśaḥ

tairyaṃtrairabhavadyuddhamaṃtarikṣaṃ vitārakam//
tairyaṃtrairmauśalaṃ bhagnaṃ hanyaṃte cāsurāstadā

śailāstraṃ mumuce jaṃbho yaṃtrasaṃghātacūrṇanam//
vyāmapramāṇairupalaistato varṣaḥ pravartata

tvāṣṭroṇa nirmitānyāśu yāni yaṃtrāṇi bhārata//
tenopala nipātena gatāni tilaśastataḥ

tataḥ śirassu devānāṃ śilāḥ peturmahājavāḥ//
dārayaṃtyaśca vasudhāṃ caturaṃgabalaṃ ca tat

tato vajrāstramakarotsasrākṣaḥ puraṃdaraḥ//
śilāmahārṣaṃvyaśīryata samaṃtataḥ

tataḥ praśāṃtaiḥ śailāstrairjaṃbho bhūdharasannibhaḥ//
aiṣīkamastramakaroccūrṇitānyaparākramaḥ

aiṣīkeṇāgamannāśaṃ vajrāstraṃ giridāraṇam//
vijṛṃbhatyatha caiṣīke paramāstre'tidāruṇe

jajvalurdevasainyāni sasyaṃdanagajāni ca//
dahyamāneṣva nīkeṣu tejasāstrasya sarvataḥ

āgneyamastramakarodbalahā pākaśāsanaḥ//
tenāstreṇa ca tannāśamaiṣīkamagamattadā

tasminpratihate cāstre pāvakāstraṃ vyajṛṃbhata//
jajvāla senā jaṃbhasya rathaḥ sārathireva ca

taḥ pratihatāstro'sau daityeṃdraḥ pratibhānavān//
vāruṇāstraṃ mumocāthaśamanaṃ pāvakārciṣām

tato jaladharairvyoma sphuradvidyullatākulaiḥ//
gaṃbhīrākṣasamādhāraiścābhyapūryata modinī

karīṃdrakaratulyābhirdhārābhiḥ pūritaṃ jagat//
śāṃtamāgneyamastraṃ ca vilokyeṃdraścakāra ha

vāyavyamastramatulaṃ tena meghā yayuḥ kṣayam//
vāyavyāstrabalenātha nirdhūte meghamaṃḍale

babhūvānāvilaṃ vyoma nīlotpaladalaprabham//
vāyunā cātirūpeṇa kaṃpitāścaiva dānavāḥ

na śekustatra te sthātuṃ raṇe'pi balino'pi ye//
jabhastato'bhavacchaulo daśayojanavistṛtaḥ

mārutapratighātārthaṃ dānavānāṃ balādhipaḥ//
nānāścaryasamāyukto nānādrumalatāvṛtaḥ

tataḥ praśamite vāyau daityeṃdra parvatākṛtau//
mahāśaniṃ vajramayīṃ mumocāśu śatakratuḥ

tayāśanyā patitayā daityasyāca larūpiṇaḥ//
kaṃdarāṇi vyaśīryaṃtaṃ samaṃtānnirjharāṇi ca

tataḥ sā dānaveṃdrasya śailamāyā nyavartata//
nivṛttaśailamāyo'tha dānaveṃdro madotkaṭaḥ

babhūva kuṃjaro bhīmo mahāśailamayākṛtiḥ//
mamarda ca surānīkaṃ daṃtaiścābhyahanatsurān

babhaṃja pṛṣṭhataḥ kāṃścitkareṇākṛṣya dānavaḥ//
tataḥ kṣapayatastasya surasainyāni vṛtrahā

astraṃ trailokyadurdharṣaṃ nārasiṃhaṃ mumoca ha//
tataḥ siṃhasasrāṇi niścerurmaṃtratejasā

hṛṣṭadaṃṣṭrāṭṭahāsāni krakacābhanakhāni ca//
tairvipāṭitagātro'sau gajamāyāṃ vyapohayat

tataścāśīviṣo ghoro'bhavatphaṇasamākulaḥ//
viṣaniḥśvāsanirdagdhasurasainyamahārathaḥ

tato'straṃ gāruḍaṃ cakre śakraḥ saṃpraharanraॅṇe//
tatastasmādgarutmaṃtaḥ sahasrāṇi viniryayuḥ

tairgarutmadbhirāsādya jaṃbhaṃ bhujagarūpiṇam//
kṛtastu saṃḍhaśo daityaḥ sāsya māyā vyanaśyata

māyāyāma ca pranaṣṭāyāṃ tato jaṃbho mahāsuraḥ//
cakāra rūpamatulaṃ caṃdrādityapadānugam

vivṛttanayano grastumiyeṣa surapuṃgavān//
tato'sya praviśadvaktra samahārathakuṃjarā

surasenā'bhavadbhīmaṃ pātālottālatālukam//
sainyeṣu grasyamāneṣu dānavena balīyasā

śakro dīnatvamāpannaḥ śrāṃtavāhanavāhanaḥ//
kartavyatāṃ nādhyagacchatprovācedaṃ janārdanam

kimanaṃtaramevāsti kartavyaṃ no viśeṣataḥ//
tadādiśa ghaṭāmo'sya dānavasya yuyutsataḥ

tato hariruvācedaṃ vajrāyudhamudāradhīḥ//
na sāṃprataṃ raṇaṃ tyājyaṃ śatrukātarabhairavam

mā gaccha mohaṃ mā gaccha kṣipramastraṃ smara prabho//
nārāyaṇāstraṃ prayataḥ śrutveti mumuce sa ca

etasminnaṃtare daityo vivṛtāsyo'grasatkṣaṇāt//
trīṇitrīṇi ca lakṣāṇi kiṃnaroragarakṣasām

tato nārāyaṇāstraṃ ca nipapātāsya vakṣasi//
mahāstrabhinnahṛdayaḥ susrāva rudhiraṃ ca saḥ

tataḥ svatejasā rūpaṃ tasya daityasya nāśitaṃm//
tataścāṃ tardadhe daityaḥ kṛtvā hāsaṃ mahotkaṭam

gaganasthaḥ sa daityendraḥ śastrāśanimatīṃdriyaḥ//
mumoca surasainyānāṃ sahārakaraṇīṃ parām

tathā paraśvadhāṃścakravajrabāṇānsamudgarān//
kuṃtānkhaḍgānbhiṃḍipālānayomukhaguḍāṃstathā

vavarṣa dānavo roṣādavadhyānakṣayānapi//
tairastrairdānavonmuktairdevānīkeṣu bhīṣaṇaiḥ

bāhubhirdharaṇī pūrṇā śirobhiśca sakuṃḍalaiḥ//
ūrubhirgajahastābhaiḥ karīṃdraiścācalopamaiḥ

bhagneṣā daṃḍacakrākṣai rathaibhiḥ saha//
duḥsaṃcārābhavatpṛthvī māṃsaśoṇitakardamā

rudhiraughahradāvartā gajadehaśiloccayā//
kabaṃdhanṛtyabahulā mahā surapravāhinī

śrṛgālagṛdhradhvāṃkṣāṇāṃ paramānaṃdakāriṇī//
piśācajātibhiḥ kīrṇaṃ pītvā''miṣaṃ saśoṇitam

asaṃbhramābhirbhāryābhiḥ saha nṛtyadbhiruddhatā//
kācitpatnī prakupitā gajakuṃbhāṃtamauktikaiḥ

piśāco yatra cāśvānāṃ khurānekatra cākarot//
karṇapūreṣu modaṃte paśyaṃtyanyāḥ saroṣataḥ

prasādayaṃti bahudhā mahākarṇārthakovidāḥ//
kecidvadanti bho devā bho daityāḥ prārthayāmahe

ākalpamevaṃ yoddhavyamasmākaṃ tṛptihetave//
kecidūcurayaṃ daityo devoyamatimāṃsalaḥ

mriyate yadi saṃgrāme dhāturdadbho'payācitam//
kecidyudhyatsu vīreṣu sṛkkiṇī saṃlihaṃti ca

etena payasā vidmo durjanaḥ sujano yathā//
kecidraktanadīnāṃ ca tīreṣvāstikyabuddhayaḥ

pitṝndevāṃstarpayaṃti śoṇitaiścāmiṣaiḥ śubhaiḥ//
kecidāmiṣarāśisthā dṛṣṭvānyasya karāmiṣam

dehidehīti vāśāṃto dhaninaḥ kṛpaṇā yathā//
kecitsvayaṃ pratṛptāśca dṛṣṭvā vai khādataḥ parān

saroṣamoṣṭhau nirbhujya paśyaṃtyevātyasūyayā//
kecitsvamudaraṃ kruddhā niṃdaṃti tāḍayaṃti ca

sarvabhakṣamabhīpsaṃtastṛptāḥ paradhanaṃ yathā//
kecidāhuradya eva ślāghyā sṛṣṭistu vedhasaḥ

suprabhātaṃ sunakṣatraṃ pūrvamāsīddhṛthaiva tat//
evaṃ bahuvidhālāpe palādānāṃ tatastataḥ

adṛśyaḥ samare jaṃbho devāñṭhastrairacūrṇayat//
tataḥ śakrodhaneśaśca varuṇaḥ pavano'nalaḥ

yamo'tha nirṛtiścāpi divyāstrāṇi mahābalāḥ//
ākāśe mumucuḥ sarve dānavāyābhisaṃdhya tu

vyarthatāṃ jagmurastrāṇi devānāṃ dānavaṃ prati//
yathātikrūracittānāmārye kṛtyaśatānyapi

gatiṃ na vividuścāpi śrāṃtā daityāśca devatāḥ//
daityāstrabhinnasarvāṃgā gāvaḥ śītārditā iva

parasparaṃ vyalīyaṃta hāhākiṃbhāvivādinaḥ//
tāmavasthāṃ harirdṛṣṭvā devāñchakramuvāca ha

aghoramaṃtraṃ smara devarāja astraṃ hi yatpāśupataprabhāvam//
rudreṇa tuṣṭena tava pradattamavyāhataṃ vīravarābhighāti

evaṃ sa śakro haribodhitastadā praṇamya devaṃ vṛṣaketumīśvaram//
samādade bāṇamamitraghātanaṃ saṃpūjitaṃ daivaraṇe'rddhacaṃdram

dhanuṣyajayye viniyojya buddhimānnyayojayattatra aghoramaṃtram

tato vadhāyāśu mumoca tasya vā ākṛṣya karṇāṃtamakuṃṭhadīdhitim//
athāsuraḥ prekṣya mahāstramāpatadvisṛjya māyāṃ sahasā vyavasthitaḥ

pravepamānena mukhena yujyatācalena gātreṇa ca saṃbhramākulaḥ//
tatastu tasyāstravarābhimaṃtritaḥ śarordhacaṃdraḥ prasabhaṃ mahāraṇe

puraṃdarasyeṣvasanapramukto madhyārkaviṃvaṃ vapuṣā viḍaṃbayan

kirīṭakūṭasphurakāṃtisaṃkulaṃ sugaṃdhinānākusumādhivāsitam//
prakīrṇadhūmajvalanābhamūrdhajaṃ nyapātayajjaṃbhiśiraḥ sakuṃḍalam

tasminniṃdrahate jaṃbhe praśaśaṃsuḥ surā bahu//
vāsudevo'pi bhagavānsādhu sādhviti cābravīt

tato jaṃbhaṃ hataṃ dṛṣṭvā dānavendrāḥ parāṅ‌mukhāḥ//
sarve te bhagnasaṃkalpā dudruvustārakaṃ prati

tāṃśca trastānsamālokya śrutvā sa caturo hatān//
sārathiṃ prerayāmāsa yāhīṃdraṃ laghu saṃgare

tathetyuktvā sa ca prāyāttārake rathamāsthite//
sāvalepaṃ ca sakrodhaṃ sagarvaṃ saparākramam

sāviṣkāraṃ sadhikkāraṃ prayāto dānaveśvaraḥ//
sa yuktaṃ rathamāsthāya sahasreṇa garutmatām

sarvāyudhapariṣkāraṃ sarvāstraparirakṣitam//
trailokyaṛddhisaṃpannaṃ kalpāṃtāṃtakanāditam

sainyena mahatā yukto nādayanvidiśo diśaḥ//
sahasrākṣaśca taṃ dṛṣṭvā tyaktvā vāhanadaṃtinam

rathaṃ mātalinā yuktaṃ taptahemapariṣkṛtam//
caturyojanavistīrṇaṃ siddhasaṃghapariṣkṛtam

gaṃdharvakiṃnarodgītamapsaronṛtyasaṃkulam

sarvāyudhamahābādhaṃ mahāratnasamācitam//
adhyatiṣṭhattaṃ rathaṃ ca parivārya samaṃtataḥ

dāṃśitā lokapālāśca tasathuḥ sagaruḍadhvajāḥ//
tataścacāla vasudhā vavau rūkṣo marudgaṇaiḥ

celuśca sāgarāḥ sapta tathā'naśyadraveḥ prabhā//
tato jajvalurastrāṇi tato'kaṃpaṃta vāhanāḥ

tataḥ samastamudvṛttaṃ tatodṛsyata tārakaḥ//
ekatastārako daityaḥ surasaṃghāstathaikataḥ

lokāvasāda mekatra lokoddharaṇamekataḥ//
carācarāṇi bhūtāni bhayavismayavaṃti ca

praśaśaṃsuḥ surāḥ pārtha tadā tasminsamāgame

astrāṇi tejāṃsi dhanāni yodhā yaśo balaṃ vīraparākramāśca//
sattvaujasānyaṃga babhūvureṣāṃ devāsurāṇāṃ tapasaḥ paraṃ tu naḥ

athābhimukhamāyāṃtaṃ devā vinatarpavabhiḥ//
bāṇairanalakalpāgrārvivyadhustārakaṃ prati

sa tānaciṃtya daityeṃdro devabāṇakṣatānhṛdi//
bāṇairvyoma diśaḥ pṛthvīṃ pūrayāmāsa dānavaḥ

nārāyaṇaṃ ca saptatyā navatyā ca hutāśanam//
daśabhirmārutaṃ mūrdhni yamaṃ daśabhireva ca

dhanadaṃ caiva saptyā varuṇaṃ ca tathāṣṭabhiḥ//
viṃśatyā nirṛtiṃ daityaḥ punaścāṣṭabhireva ca

vivyādha punarekaikaṃ daśabhirmarmabhedibhiḥ//
tathā ca mātaliṃ daityo vivyādha tribhirāśugaiḥ

garuḍaṃ daśabhiścaiva mahiṣaṃ navabhistathā//
punardairtyo'tha devānāṃ tilaśo nataparvabhiḥ

cakāra varmajālāni ciccheda ca dhanūṃṣi ca//
tato vikavacā devā vidhanuṣkāḥ prapīḍitāḥ

cāpānyanyāni saṃgṛhya yāvanmuṃcaṃti sāyakān//
tāvadbāṇaṃ samādhāya kālānalasamaprabham

tāḍayāmāsa śakraṃ sa hṛdi sopi mumocaha//
tatoṃ'tarikṣamālokya dṛṣṭvā sūryaśatākṛtī

tārkṣyaviṣṇū samājaghne śarābhyāṃ tāvamuhyatām//
pretanāthasya vahneśca varuṇasya śitaiḥ śaraiḥ

nirṛteścākarotkāryaṃ bhītabītaṃ vimohayan//
nirucchvāsaṃ samāhṛtya cakre bāṇaiḥ samīraṇam

tataḥ prāpya hariḥ saṃjñāṃ protsāhya ca diśāṃ patīn//
bāṇena sāratheḥ kāyācchiro'hārṣītsakuṇḍalam

dhūmaketorjvalātkruddhastasya cchittvā nyapātayat//
daityarājakirīṭayaṃ ca ciccheda vāsavastataḥ

dhaneśaśca dhanuḥ kruddho bibhedabahudhā śaraiḥ//
vāyuścakre ca tilaśo rathaṃ vā kṣoṇikūbaram

nirṛtistilaśo varṇa cakre bāṇaistato raṇe//
kṛtvaitadatulaṃ karmatiṣṭhatiṣṭheti cābruvan

lihaṃtaḥ sṛkkiṇīṃ devā vāsudevādayastadā//
dṛṣṭvā tatkarma devānāṃ tārako'tulavikramaḥ

mumoca mudgaraṃ bhīmaṃ sahasrākṣāya saṃgare//
dṛṣṭvā mudgaramāyāṃtamanivāryaṃ raṇājire

rathādāplutya dharaṇīmagamatpākaśāsanaḥ//
mudgaro'pi rathopasthe papāta paruṣasvanaḥ

sa rathaṃ cūrṇayāmāsa na mamāra ca mātaliḥ//
gṛhītvā paṭṭiśaṃ daityo jadhānorasi keśavam

skandhe garutmataḥ so'pi niṣasāda vicetanaḥ//
khaḍgena rākṣasendraṃ ca bhittvā bhūmāvapātayat

yamaṃ ca pātayāmāsa bhūmau daityo mukhe hatam//
vahniṃ ca bhiṃḍipālena cakre hatvā vicetanam

vāyuṃ padā tadākṣipya pātayāmāsa bhūtale//
dhaneśaṃ taddhanuṣkoṭyā kuṭṭayāmāsa kopanaḥ

tato devanikāyānāmekaikaṃ kṣaṇamātrataḥ//
teṣāmeva jaghānāsau śastrairbālānyathā guruḥ

labdhasaṃjñastato viṣṇuścakraṃ jagrāha durdharam//
rānaveṃdravasāmedorudhireṇābhiraṃjitam

mumoca dānaveṃdrasya dṛḍhaṃ vakṣasi keśavaḥ//
papāta cakraṃ daityasya patitaṃ bhāskaradyuti

vyaśīryatātha kāye'sya nīlotpalamivāśmani//
tato vajraṃ mahendro'pi pramumocārcitaṃ ciram

tasmiñjayāśā śakrasya dānavendrāya saṃyuge//
tārakasya ca saṃprāpya śarīraṃ śauryaśālinaḥ

viśīryata vikīrṇārciḥ śatadhā khaṇḍaśo gatam//
tato vāyuradīnātmā vegena mahatā nadan

jvalitajvalanābhāsamaṃkuśaṃ pramumoca ha//
viśīrṇaṃ tasya taccāṃge dṛṣṭvā vāyurmahāruṣā

tataḥ śailendramutpāṭya puṣpitadrumakaṃdaram//
cikṣepa dānavendrāya daśayojanavistṛtam

mahīdharaṃ tamāyāṃtaṃ sasmitaṃ daityapuṃgavaḥ//
jagrāha vāmahastena bālaḥ kandukalīlayā

tatastenaiva cāhatya pātayāmāsa cāṃtakam//
daṇḍaṃ tataḥ samudyamya kṛtāṃtaḥ krodhamūrchitaḥ

daityendramūrdhni cikṣepa bhrāmya vegena durjayam//
so'surasyāpatanmūrdhni daityastaṃ jagṛhe smayan

kalpāṃtalokadahano jvalano roṣasaṃjvalan//
śaktiṃ cikṣepadurdharṣāṃ dānavendrāya saṃyuge

tataḥ śirīṣamāleva sāsya vakṣasyarājata//
tataḥ khaḍgaṃ samākṛṣya kośādākāśanirmalam

dyuti bhāsitatrailokyaṃ lokapālo'pi nirṛtiḥ//
cikṣepa dānavendrāya tasya mūrdhni papāta ha

patitaścāgamatkhaḍgaḥ sa śīghraṃ śatakhaṇḍatām//
jaleśaśca tataḥ kruddho mahābhairavarūpiṇam

mumoca pāśaṃ daityendrabhujabandhābilāṣukaḥ//
sa daityabhujamāsādya pāśaḥ sadyo vyapadyata

sphuṭitaḥ krakacakrūradaśanālirahīśvaraḥ//
tato'śvinau sacaṃdrārkau sādhyāśca vasavaśca ye

yakṣarākṣasaganadharvāḥ sarpāścāstraiḥ pṛthagvidhaiḥ//
jaghnurdaityeśvaraṃ sarve bhūyaśaste mahābalāḥ

na cāstrāṇyasyāsajjanta gātre vajrācalopame//
tato devanavaplutya tārako dānavādipaḥ

jaghāna koṭiśaḥ kruddho muṣṭipārṣṇibhireva ca//
tathāvidhaṃ tasya vīryamālokya bhagavānhariḥ

palāyadhvamaho devā vadannantarhito'bhavat//
śakrādayastato devāḥ palāyanakṛtādarāḥ

kālanemimukhairdaityeruparuddhā madotkaṭaiḥ//
muṣṭibhiḥ pādaghātaiśca keśaṣvākṛṣya tairmudā

tāritāḥ śuṣkasaritaṃ devamārgāśca daṃśitāḥ//
bahudhā cāpyakṛṣyaṃta lokapālā mahāsuraiḥ

tato ninādaḥ saṃjajñe daityānāṃ balaśālinām//
kampayanpṛthivīṃ dyāṃ ca pātālāni ca bhārata

jayeti muditā daityāstuṣṭuvustārakaṃ tadā//
śaṃkhāṃśca pūrayāmāsuḥ kundendusadṛśaprabhān

dhanurbāṇaravāṃścogrānkarāghātāṃśca cakrire//
bhṛśaṃ harṣānvitā daityā neduśca nanṛturmuhuḥ

tato devānpuraskṛtya paśupālaḥ paśūniva//
daityendro rathamāsthāya jagāma sahito'suraiḥ

mahīsāgarakūlasthaṃ tārakaḥ sa puraṃ balī//
yojanadvādaśāyāmaṃ tāmraprākāraśobhitam

prāsādarbahubhiḥ kīrṇaṃ divyāścaryopaśobhitam//
yatra śabdāstrayo naiva jīryaṃte cāniśaṃpure

gītaghoṣaśca vyāghoṣo bhujyaṃtāṃ viṣayāstviti//
tatpraviśya puraṃ rājā jagāma svakamālayam

mahotsavena mahatā putrastrīpratinaṃditaḥ//
tatra divyāṃ sabhāṃ rājā prāpya siṃhāsanasthitaḥ

stūyamāno ditisutairapsarobhirvinoditaḥ//
divyāsanasthairdaityeṃdrairvṛtaḥ siṃhairiva prabhuḥ

etasminnaṃtare kāci ddivyastrī tatpure'bhavat//
vismitastairvṛto daityaiḥ provācedaṃ smayanniva

rūpeṇānupamā pārtha nānābharaṇabhūṣitā//
tāṃ dṛṣṭavā tārako rājā bhṛśaṃ vai vismito'bhavat

kāsi devī mama brūhi kiṃ mayā rūpasuṃdari//
tvatsamāṃ yoṣitaṃ naiva dṛṣṭavaṃtaḥ purā vayam

//stryuvāca//
ahaṃ trailokyalakṣmīti viddhi māṃ daityasattama//
arjitā tapasā cāsmi tvayā vīryeṇa vā vibho

vīryavaṃtaṃ tvanalasaṃ tapasvinamakātaram//
dātāraṃ cāpi bhoktāraṃ yuktyā sevāmi taṃ naram

bhīruṃ nirviṇṇmatyarthaṃ sādhvīpīḍākaraṃ naram//
sarvātiśaṃkinaṃ sadyastyajāmi ditinaṃdana

maheṃdraṇa ca mātā te yadā sā vyapamānitā//
tadaiva tyaktaprāyo'sāvidānīṃ tava saṃvaśe

tārakaśca tataḥ prāha paramaṃ ceti tāṃ tadā//
sā cāviveśa taṃ devī trijagatpūjitā ramā

tato daityādhipaṃ nāryo dānavānāṃ vibhūṣitāḥ//
vīrakāṃsyamupādāya vardhayāṃcakrire mudā

devāśca dvāri tiṣṭhaṃti baddhā daityairbhṛśāturāḥ//
upahasyamānā nārībhirdaityairanyaiśca nāgaraiḥ

etasminnaṃtare viṣṇurdaityarūpaṃ samāsthitaḥ//
upahāsakamadhyastho gāthe dve prāha buddhimān

idamalpataraṃnāma yadamīṣāṃ ca dṛśyate//
mātṛkrodhaṃ smaranrājā kiṃkiṃ yanna kariṣyati

balīyāṃsaṃ samāsādya na namedyo na cāsti saḥ//
markavacchvetabākīyairupāyaiḥ sthīyatāṃ surāḥ

upahāsamukhenāmī upadeśaṃ harermukhāt//
samākarṇya tato devā markkarūpeṇa saṃsthitāḥ

nṛtyaṃtaste ca bahudhā daityāścāsurayoṣitaḥ//
bhṛśaṃ ca nodayāmāsurmudā bhojyāni te daduḥ

viṣṇurdaityapratīhāraṃ tataḥ provāca buddhimān//
vinodāya mahārājño markānetānprakīrtaya

pratīhārastato hṛṣṭaḥ sabhāmadhye viveśa saḥ//
jānubhyāṃ dharaṇīṃ gatvā baddhā ca karasaṃpuṭam

uvācānāvilaṃ vākyamalpākṣaraparisphuṭam//
daityeṃdra markavṛṃdāni dvāri tiṣṭhaṃti te prabho

bhṛśaṃ vinodakāriṇi spṛhā ceddraṣṭumarhasi//
tanniśamyābravīdrājā kiṃ ciraṃ kriyate tvayā

kṣattā ceti vacaḥ śrutvā kālanemiṃ tadābravīt//
markānetānmahārājo draṣṭumicchati śīghrataḥ

rakṣapāla sahaibhistvaṃ rājānamanukūlaya//
kālanemirupādāya markānyāto nṛpaṃ tataḥ

markamadhye viṣṇumarko yātastyaktvā ca daityatām//
tatastārakadaityasya purato nanṛturbhṛśam

markā daityakarottālairharṣanādavinoditaiḥ//
tato'timudito rājā teṣāṃ nṛtyena so'bravīt

abhayaṃ vo markadevāstuṣṭo yacchāmyahaṃ tvidam//
madgṛhe sthīyatāmeva na ca kāryaṃ bhayaṃ hṛdi

iti śrutvā viṣṇumarkaḥ pranṛtyanni damabravīt//
rājanvijñātumicchāmastava gehāvadhiṃ vayam

evamukte prahasyāha tārako daityasattamaḥ//
tribhūmikaṃ hi me gehamidaṃ yadbhuvanatrayam

harimarkastataḥ prāha yadyevaṃ svaṃ vacaḥ smara//
trailokye vicaraṃtvete markā rājansunirbhayāḥ

aśvamedhaśatasyāpi satyaṃ rājanviśiṣyate//
dharmamenaṃ smaransatyaṃ vacanaṃ kuru daityapa

tataḥ suvismito daityaḥ prāhedaṃ vacanaṃ tadā//
markaṭāho prabuddho'si satyaṃ brūhi ca ko bhavān

//śrībhagavānuvāca//
ahaṃ nārāyaṇonāma yadi śrotramupāgataḥ//
devānāṃ rakṣaṇārthāya markarūpamupāśritaḥ

taccenmānyatamo dharmastava tadvacanaṃ svakam//
paripālaya te gehaṃ vicaraṃtu surāstvamī

avalopaśca rājeṃdra na kartavyastvayā hṛdī//
vīro'hamiti saṃcintya paśyatā kālajaṃ balam

paryāyairhanyamānānāmabhihaṃtā na vidyate//
mauḍhyametattu yaddveṣṭā kartāhamiti manyate

ṛṣīṃśca devāṃśca mahāsurāṃśca traividyavṛddhāṃśca vane munīṃśca//
kaṃ vāpado nopanamaṃti kāle kālasya vīryaṃ na tu karturetat

na maṃtrabalavīryeṇa prajñayā pauruṣeṇa vā//
alabhyaṃ labhyate kāle kāle suptopi viṃdati

na mātṛpitṛśuśrūṣā na ca daivatapūjanam//
nānyo guṇasamācāraḥ puraṣasya sukhāvahaḥ

na vidyā na tapo dānaṃ na mitrāṇi na vāṃdhavāḥ//
śaknuvaṃti paritrātuṃ naraṃ kālena pīḍitam

nāgāmigamanārthaṃ hi pratighātaśatairapi//
śaknuvaṃti prativyoḍhumṛte kālabalaṃ narāḥ

dehavatpuṇyakarmāṇi jīvavatkāla ucyate//
dvayoḥ samāgame daitya kāryāṇāṃ siddhiriṣyate

aho daitya tvadviśiṣṭā daityānāṃ koṭayaḥ purā//
śālmalestūlavatkṣiptāḥ kālavātena durdaśāḥ

idaṃ tu labdhvā tvaṃ sthānamātmānaṃ bahu manyase//
sarvabhūtabhavaṃ devaṃ brahmāṇamiva śāśvatam

na cedamacalaṃ sthānamanaṃtaṃ cāpi kasyacit//
tvaṃ tu bāliśayā buddhyā mamedamiti manyase

aviśvāsye viśvasiṣi manyase cā'dhruvaṃ dhruvam//
mamedamiti mohāttvaṃ trilokīśriyamīpsasi

neyaṃ tava na cāsmākaṃ na cānyeṣāṃ sthirā matā//
atikramya bahūnyāṃstvayi tāvadiyaṃ sthitā

kaṃcitkālamiyaṃ sthitvā tvayi tāraka caṃcalā//
puṃścalīvāticapalā punaranyaṃ gamiṣyati

saratnauṣadisaṃpannaṃ sasaritparvatākaram//
tānidānīṃ na paśyāmi yairbhuktaṃ bhuvanatrayam

hiraṇyakaśipurvīro hiraṇyākṣaśca durjayaḥ//
prahrādo namucirvīro vipracittirvirocanaḥ

kīrtiḥ śūraśca vīraśca vātāpirilvalastathā//
aśvagrīvaḥ śaṃbaraśca pulomā madhukaiṭabhau

viśvajitpramukhāścānye dānaveṃdrā mahābalāḥ//
kālena nihatāḥ sarve kālo hi balavattaraḥ

sarvairvarṣāyutaṃ taptaṃ na tvameko mahātapāḥ//
sarve satyavrataparāḥ sarve cāsanbahuśrutāḥ

sarve yathārhadātāraḥ sarve dākṣāyaṇīsutāḥ//
jvalaṃtaḥ prajayaṃtaśca kālena pratisaṃhatāḥ

muṃcecchāṃ kāmabhogeṣu muṃcemaṃ śrībhavaṃ madam//
etadaiśvaryanāśe tvāṃ śokaḥ saṃpīḍayiṣyati

śokakāle śuco mātvaṃ harṣakāle ca mā hṛṣaḥ//
atītānāgate hi tvā pratyutpannena vartaya

iṃdraṃ cedāgataḥ kālaḥ sadā yukta mataṃdritam//
kṣamasva na cirāddaitya tvāmapyupagamiṣyati

ko hi sthātumalaṃ loke mama kruddhasya saṃyuge//
kālastu balavānprāptastena tiṣṭhāmi tāraka

tvameva vetsi māṃ daitya yohaṃ yādṛkparākramaḥ//
kalpekalpe mahādaityāḥ koṭiśo'rbudaśohatāḥ

yeṣāṃ tvaṃ koṭibhāge'pi paripūrṇo na tāraka//
kalpekalpe sṛjāmīdaṃ brahmādi sakalaṃ jagat

icchansaṃjīvayāmyetadanicchannāśaye kṣaṇāt//
na hi tvāṃ notsahe haṃtuṃ sarvadaityasamāyutam

aṃgulyagreṇa daityeṃdra punardharmaṃ nalopaye//
yadyahaṃ pravaro bhūtvā dharmaṃ brahmavarātmakam

lopayāmi tataḥ kaṃ ca dharmo'yaṃ śaraṇaṃ vrajet//
ahaṃ karteti mā maṃsthāḥ kartāyastu sadā prabhuḥ

so'yaṃ kālaḥ pacedviśvaṃ vṛkṣe phalamivāgatam//
yaireva karmabhiḥ saukhyaṃ duḥkhaṃ tairevakarmabhiḥ

prāpnoti puruṣo daitya paśya kālasya citratām//
sarvaṃ kālavaśādeva bodvavyaṃ dhīryuternaraiḥ

svakarmaparipākasya phaladaṃ vai vidurbudhāḥ//
tasmātkarma śubhaṃ kāryaṃ puṇyātpuṇyātmakaṃ ca yat

puṇyena tatra sokhyaṃ syāddṛḥkhaṃ pāpena niścitam//
iti saṃciṃtya daityeṃdra svaṃ vacaḥ paripālaya//
maduktaṃ vacanaṃ sarvaṃ yadi maṃtumihārhasi

//tāraka uvāca//
māmatra saṃsthitaṃ dṛṣṭvā kālanemimukhairyutam

kasyeha na vyathedburmṛtyorapi jivāṃsataḥ//
sā te na vyathate buddhiracalā tattvadarśinī

bravīṣi yadyattvaṃ vākyaṃ tatathaiva na saṃśayaḥ//
ko hi viśvāsamartheṣu śarīre vā śarīrabhṛt

kartumutsahate loke dṛṣṭvā saṃprasthitaṃ jagat//
ahamapyevamevainaṃ lokaṃ jānāmyaśāśvatam

kālāgnāvāhitaṃ ghore guhye satatagatvare//
idamadya kariṣyāmi śvaḥkartāsmītivādinaḥ

kālo harati saṃprāpte nadīvega ivonmukhān//
idānīṃ tāvadevāsau mayā dṛṣṭo na vismṛtaḥ

kālena hriyamāṇānāṃ pralāpaḥ śrūyate nṛṇām//
īrṣyābhimānalobheṣu kāmakro dhabhayeṣu ca

spṛhāmohātivādeṣu lokaḥ sakto na budhyate//
guruṃ vāpyaguruṃ vāpi kṛtyākṛtyaṃ ca keśava

jānāmi tvāmahaṃ viṣṇo sarvabhūtavaraṃ prabhum//
kiṃ kurmaḥ svasvabhāvena balinā tvāṃ na manmahe

kecidbhajaṃti tvāṃ bhaktyā vaireṇa helayā pare//
sarvenukaṃpyāste tubhyamatarātmāsi dehinām

purāṇaḥ śāśvato dharmaḥ sarvaprāṇabhṛtāṃ samaḥ//
māmālaṃbya mayā muktā yāṃtu sarve divaukasaḥ

punarmarkasvarūpeṇa bhrāṃtavyaṃ bhuvanatrayam//
spṛhāpi yajñabhāgānāṃ na kāryā samayastvayam

evamukte tārakeṇa devā harṣaṃ prapedire//
mucyate hṛtalomāpi meṣo lābho hi saunikāt

//śrībhagavānuvāca//
daityeṃdra bhava tattvajño vidyājñānataponvitaḥ//
kālaṃ paśyasi suvyaktaṃ pāṇāvāmalakaṃ yathā

kālacāritratattvajña śivabhakta mahāmate//
vajrāṃgasuta dhanyo'si spṛhaṇīyo'si dhīmatām

yāvatte tapaso vīryaṃ tāvadbhuṃkṣvajagattrayam//
etena samayenaite cariṣyaṃti surā jagat

ityuktvā markayūthena vṛto nārāyaṇaḥ prabhuḥ//
sthānādasmādapākramya meruṃ prati yayau tadā

tato meruṃ samāgamya provāca vacanaṃ hariḥ//
bhavaṃto yāṃtu brahmaṇaṃ sa dhāsyati ca vo hitam

apramattaiḥ sadā bhāvyaṃ pālyaśca samayastathā//
ityuktvā bhagavānviṣṇustatraivāṃtaradhīyata

praṇataḥ saṃstuto devairbrahmāṇaṃ ca surā yayuḥ

divyottamaistatra gatairabhiṣṭuto vidīptatejā bhuvanatraye'pi//
vajrāṃgaputro'pi mumoda vīraḥ śivaprasādena maharddhimāpya

svayamindro nimirvahniḥ kālanemiryamo'pi ca//
stambhaśca nirṛtisthāne mahiṣo varuṇāstathā

meṣo vātādhikāri ca kujaṃbho dhanado'bhavat//
anyeṣāṃ cādhikārāṃśca daityānāṃ tārako dadau

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe devāsurasaṃgrāme tārakavijayavarṇananāmaikaviṃśatitamo'dhyāyaḥ