Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skanda Purana · Verses 1.20-2

1.20-2.20.1

//nārada uvāca//
taṃ dṛṣṭvā dānavāḥ sarve kruddhāḥ svaiḥsvairbalairvṛtāḥ//
saraghā iva mākṣikaṃ rurudhuḥ sarvatastataḥ

1.20-2.20.2

parvatābhe gaje bhīme madasrāviṇi durdame//
sitacitrapatāke tu prabhinnakaraṭāmukhe

1.20-2.20.3

svarṇavarṇāṃcite yadvannage dāvāgnisaṃvṛte//
āruhyajau nimirdaityo hariṃ pratyudyayau balī

1.20-2.20.4

tasyāsandānavā raudrā gajasya parirakṣiṇaḥ//
saptaviṃśatikoṭyaśca kirīṭakavacojjavalāḥ

1.20-2.20.5

aśvamāruhya śailābhaṃ harimādravat//
paṃcayojanapragrīvamuṣṭramāsthāya jaṃbhakaḥ

1.20-2.20.6

śumbho meṣaṃ samāruhyāvrajaddvādaśayojanam//
apare dānavendrāśca yattā nānāstrāpāṇayaḥ

1.20-2.20.7

ājagmuḥ samare kruddhā viṣṇumakliṣṭakāriṇam//
paragheṇa nimirdaityo mathano mudgareṇa ca

1.20-2.20.8

śumbhaḥ śūlena tīkṣṇena prāsena grasanastathā//
cakreṇa krathanaḥ kruddho jaṃbhaḥ śaktyā mahāraṇe

1.20-2.20.9

jaghnurnārāyaṇaṃ śeṣā viśikhairmarmabhedibhiḥ//
tānyastrāṇi prayuktāni viviśuḥ puruṣottamam

1.20-2.20.10

upadeśā guroryadvatsacchiṣyaṃ bahudheritāḥ//
tataḥ kruddho harirgṛhya dhanurbāṇāṃśca puṣkalān

1.20-2.20.11

mamarda daityasenāṃ taddharmamarthavaco yathā//
nimiṃ vivyādha viṃśatyā vāṇairanalavarcasaiḥ

1.20-2.20.12

mathanaṃ daśabhiścaiva śumbhaṃ paṃcabhireva ca//
śatena mahiṣaṃ kruddho vivyādhorasi mādhavaḥ

1.20-2.20.13

jaṃbhaṃ dvādaśabhistīkṣṇaiḥ sarvāṃścaikaika śo'ṣṭabhiḥ//
tasya tallāghavaṃ dṛṣṭvā dānavāḥ krodhamūrchitāḥ

1.20-2.20.14

cakrurgāḍhataraṃ yatnamāvṛṇvānā hariṃ śaraiḥ//
cicchedātha dhanurjyāṃ ca nimirbhallena dānavaḥ

1.20-2.20.15

hastāccāpaṃ ca saṃraṃbhācciccheda mahiṣāsuraḥ//
ṣīḍayāmāsā garuḍaṃ jaṃbho bāṇāyutaistribhiḥ

1.20-2.20.16

bhujāvasya ca vivyādha śaṃbho bāṇāyutena vai//
tato vismitacittastu gadāṃ jagrāha mādhavaḥ

1.20-2.20.17

tāṃ prāhiṇotsa vegena mathanāya mahāhave//
tāmāprāptāṃ nimirbāṇairmuśalābhaiḥ sahasraśaḥ

1.20-2.20.18

āhatya pātayāmāsa vinadankālameghavat//
tatoṃ'tarikṣe hāheti bhūtānāṃ jajñire kathāḥ

1.20-2.20.19

naitadasti balaṃ vyaktaṃ yatrāśīryata sā gadā//
tāṃ hariḥ patitāṃ dṛṣṭvā asthāne prārthanāmiva

1.20-2.20.20

jagrāha mudgaraṃ ghoraṃ divyaratnapariṣkṛtam//
taṃ mumocātivegena nimimuddiśya dānavam

1.20-2.20.21

tamāyāṃtaṃ viyatyeva trayo daityā hyavārayan//
gadayā daṃbhadaityastu grasanaḥ paṭṭiśena tu

1.20-2.20.22

śaktyā ca mahiṣo daityo vinadaṃto mahāraravam//
nirākṛtaṃ tamālokya durjanaiḥ sujanaṃ yathā

1.20-2.20.23

jagrāha śaktimugrogrāṃ śataghaṃṭāmahāsvanām//
jaṃbhāya tāṃ samuddiśya prāhiṇodbhīṣaṇeraṇe

1.20-2.20.24

tāmāyāntīmathālokya jaṃbho'nyasya rathāttvarāt//
āplutya līlayā gṛhṇankāminīṃ kāmuko yathā

1.20-2.20.25

tayaiva garuḍaṃ mūrdhni jaghne sa prahasanbalī//
tato bhūyo rathaṃ prāpya ghanurgṛhyabhyayojayat

1.20-2.20.26

vicetāścābhavadyuddhe garuḍaḥ śaktipīḍitaḥ//
tataḥ prahasya taṃ viṣṇuḥ sādhusādhviti bhārata

1.20-2.20.27

karasparśena kṛtavānvimohaṃ vinatātmajam//
samāśvāsya ca taṃ vāgbhiḥ śaktiṃ dṛṣṭvā ca niṣphalām

1.20-2.20.28

kubhāryasya yathā puṃsaḥ sarvaṃsyācciṃtitaṃ vṛthā//
dṛṭhasāramahāmaurvīmanyāṃ saṃyojayattataḥ

1.20-2.20.29

kṛtvā ca talanirghoṣaṃ raudramastraṃ mumoca saḥ//
tato'stratejasā sarvamākāśaṃ naiva dṛśyate

1.20-2.20.30

bhūmirdiśaśca vidiśo bāmajālamayā bubhuḥ//
dṛṣṭvā tadastramāhātmyaṃ senānīrgrasano'suraḥ

1.20-2.20.31

brāhmamastraṃ cakārāśu sarvāstravinivāraṇam//
tena tatpraśamaṃ yātaṃ raudrāstraṃ lokabhīṣaṇam

1.20-2.20.32

astre pratihate tasminviṣṇurdānavasūdanaḥ//
kāladaṃḍāstramakarotsarvalokabhayaṃkaram

1.20-2.20.33

saṃdhīyamānestre tasminmārutaḥ paruṣo vavau//
cakaṃpe ca mahī devī bhinnāścāṃbudhayo'bhavan

1.20-2.20.34

tadastramugraṃ dṛṣṭvā tu dānavā yuddhadurmadāḥ//
cakrurastrāṇi divyāni nānārūpāṇi saṃyuge

1.20-2.20.35

nārāyaṇāṃstraṃ grasanastu cakre tvāṣṭraṃ nimiścāstravaraṃ mumoca//
aiṣīkamastraṃ ca cakāra jaṃbho yuddhasya daṇḍāstra nivāraṇāya

1.20-2.20.36

yāvacca saṃdhānavaśaṃ prayāṃti nārāyaṇādīni nivāraṇāya//
tāvatkṣaṇenaiva jaghāna koṭīṃdaityeśvarāṇāṃ kila kāladaṃḍaḥ

1.20-2.20.37

anaṃtaraṃ śāṃtabhayaṃ tadastraṃ daityāstrayogena ca kāladaṇḍam//
śāṃtaṃ tadālokya hariḥ svamastraṃ kopena kālānalatulyamūrtiḥ

1.20-2.20.38

jagrāha cakraṃ tapanā yutaprabhamugrāramātmānamiva dvitīyam//
cikṣepa senāpataye jvalaṃtaṃ caturbhūjaḥ saṃyati saṃpragṛhya

1.20-2.20.39

tadāvrajaccakramatho vilokya sarvātmanā daityavarāḥ svavīryāt//
nāśaknunvārayituṃ pracaṃḍaṃ daivaṃ yathā pūrvamivopapannam

1.20-2.20.40

tadapratarkyaṃ navahetitulyaṃ cakraṃ papāta grasanasya kaṇṭhe//
tadraktadhārā ruṇaghoranābhi jagāma bhūyopi karaṃ murāreḥ

1.20-2.20.41

cakrāhataḥ saṃyati dānavaśca papāta bhūmau pramamāra cāpi//
daityāśca śeṣā bhṛśaśaukamāpuḥ krodhaṃ ca kecitpipiṣurbhujāṃśca

1.20-2.20.42

tato vinihate daitye grasane balanāyake//
nirmaryādamayudhyaṃta hariṇā saha dānavāḥ

1.20-2.20.43

paṭṭiśairmuśalaiḥ prāsaigni dābhiḥ kaṇapairapi//
tīkṣṇānanaiśca nārācaiścakraiḥ śaktibhireva ca

1.20-2.20.44

tadastrajālaṃ tairmuktaṃ labdhalakṣo janārdanaḥ//
ekaikaṃ śatadhā cakre bāṇairagni śikhopamaiḥ

1.20-2.20.45

jaghāna teṣāṃ saṃkruddhaḥ koṭikoṭiṃ janārdanaḥ//
tataste sahasā bhūtvā nyapatankeśavopari

1.20-2.20.46

garuḍaṃ jagṛhuḥ kecitpādayoḥ śataśo'surāḥ//
lalaṃbire ca pakṣābhyāṃ mukhe cānye lalaṃbire

1.20-2.20.47

keśavasyāpi dhanuṣi bhujayoḥ śīrṣa eva ca//
lalaṃbire mahādaityā ninadaṃto muhurmuhuḥ

1.20-2.20.48

tadadbhutaṃ mahaddṛṣṭvā siddhacāraṇavārtikāḥ//
hāheti mumucurnādasaṃbare cāstuvanharim

1.20-2.20.49

tato harirvinirdhūya pātayāmāsa tānbhuvi//
yathā prabuddhaḥ puruṣo doṣānsaṃsārasaṃbhavān

1.20-2.20.50

vikośaṃ ca tataḥ naṃdakaṃ khaḍgamuttamam//
carma cāpyamalaṃ viṣṇuḥ padātistānadhāvata

1.20-2.20.51

tato muhūrtamātreṇa padmāni daśa keśavaḥ//
cakartta mārge bahubhirvicarandaityasattamān

1.20-2.20.52

tato nimiprabhṛtayo vinadyāsurasattamāḥ//
adhāvaṃta maheṣvāsāḥ keśavaṃ pādacāriṇam

1.20-2.20.53

garutmāṃścābhyayāttūrṇamāruroha ca taṃ hariḥ//
uvāca ca garutmaṃtaṃ tasmiṃśca tumule raṇe

1.20-2.20.54

aśrāṃto yadi tārkṣyāsi mathanaṃ prati tadvraja//
śrāṃtaścecca muhūrtaṃ tvaṃ raṇādapasṛto bhava

1.20-2.20.55

//tārkṣya uvāca//
na me śramo'sti lokeśa kiṃcitsaṃsmarataśca me//
yanme sutānvāhanatve kalpayāmāsa tārakaḥ

1.20-2.20.56

iti bravanraṇe daityaṃ mathanaṃ prati so'gamat//
daityastavabhimukhaṃ dṛṣṭvā śaṃkhacakragadādharam

1.20-2.20.57

jaghāna bhiṃḍipālena śitadhāreṇa vakṣasi//
taṃ prahāramaciṃtyaiva viṣṇustasminmahāhave

1.20-2.20.58

jaghāna paṃcabhirbāṇairgirīṃdrasyāpi bhedakaiḥ//
ākarṇakṛṣṭairdaśabhiḥ punarviddhaḥ stanāṃtare

1.20-2.20.59

vicetano muhūrtātsa saṃstabhya mathanaḥ punaḥ//
gṛhītvā parighaṃ mūrdhni janārdanamatāḍayat

1.20-2.20.60

viṣṇustena prahāreṇa kiṃcidāghūrṇito'bhavat//
tataḥ kopavivṛttākṣo gadāṃ jagrāha mādhavaḥ

1.20-2.20.61

tayā saṃtāḍayāmāsa mathanaṃ hṛdaye dṛḍham//
sa papāta tathā bhūmau cūrṇitāṃgo mamāra ca

1.20-2.20.62

tasminnipatite bhūmau mathane mathite bhṛśam//
avasādaṃ yuyurdaityāḥ sarve te yuddhamaṇḍale

1.20-2.20.63

tatasteṣu viṣaṇṇeṣu dānaveṣvatimāniṣu//
cukopa raktanayano mahiṣo dānaveśvaraḥ

1.20-2.20.64

pratyudyayau hariṃ raudraḥ svabāhubalamāśritaḥ//
rīkṣṇadhāreṇa śūlena mahiṣo harimardayan

1.20-2.20.65

śaktyā ca garuḍaṃ vīro hṛdaye'bhyahanaddṛḍham//
tato vivṛtya vadanaṃ mahāmalaguhānibham

1.20-2.20.66

grastumaicchadraṇe daityaḥ sagarutmaṃtamacyutam//
athāc‌yuto'pi vijñāya dānavasya cikīrṣitam

1.20-2.20.67

vadanaṃ pūrayāmāsa divyaistrairmahābalaḥ//
sa tairbāṇairabhihato mahiṣo'calasaṃnibhaḥ

1.20-2.20.68

parivartitakāyārdhaḥ papātātha mamāra ca//
mahiṣaṃ patitaṃ dṛṣṭvā jīvayitvā punarhariḥ

1.20-2.20.69

mahiṣaṃ prāha mattastvaṃ vadhaṃ nārhasi dānava//
yoṣidvadhyaḥ puroktastvaṃ sākṣātkamalayoninā

1.20-2.20.70

uttiṣṭha gaccha manmukto drutamasmānmahāraṇāt//
ityukto hariṇā tasmāddeśādapagato'suraḥ

1.20-2.20.71

tasminparāṅmukhe daitye mahiṣe śuṃbhadānavaḥ//
saṃdaṣṭauṣṭhapuṭāṭopo bhṛkuṭīkuṭilānanaḥ

1.20-2.20.72

nirmadhya pāṇinā pāṇiṃ dhanurādāya bhairavam//
sajjīkṛtya mahāghorānmumoca śataśaḥ śarān

1.20-2.20.73

sa citrayodhī dṛḍhamuṣṭipātastataśva viṣṇuṃ ca daityaḥ//
bāṇairjvaladvahniśikhānikāśaiḥ kṣiptairasaṃkhyaiḥ pratighāhīnaiḥ

1.20-2.20.74

viṣṇuśca daityeṃdraśarārdito bhṛśaṃ bhuśuṃḍimādāya kṛtāṃtatulyām//
tayā mukhaṃ cāsya pipeṣa saṃkhye śuṃbhasya jatruṃ ca dharādharābham

1.20-2.20.75

tatastribhiḥ śaṃbhubhujaṃ dviṣaṣṭyā sūtasya śīrṣaṃ daśakṣiśca ketum//
viṣṇurvikṛṣṭaiḥ śravaṇāvasānaṃ daityasya bāṇairjvalanārkavarṇaiḥ

1.20-2.20.76

sa taiśca viddho vyathito babhūva daityeśvaro visrutaśoṇitāktaḥ//
tato'sya kiṃciccalitasya dhairyāduvāca śaṃkhāṃbujasārṅgapāṇiḥ

1.20-2.20.77

yoṣitsuvadhyo'si raṇaṃ vibhuṃca śuṃbhā'śubha svalpatarairahobhiḥ//
mattorhasi tvaṃ na vṛthaiva mūḍha tato'payātaḥ sa ca śaṃbhadānavaḥ

1.20-2.20.78

jambho'tha tadviṣṇumukhānniśamya jagarja coccaiḥ kṛtasiṃhanādaḥ//
provāca vākyaṃ ca salīlamājau mahāṭṭahāsena jagadvikaṃpya

1.20-2.20.79

kimebhiste jalāvāsa daityairhīnaparākramaiḥ//
māmāsādaya yuddhe'sminyadi te pauruṣaṃ kvacit

1.20-2.20.80

yatte pūrvaṃ hatā daityā hiraṇyākṣamukhāḥ kila//
jaṃbhastadābhavannaiva paśya māmadya saṃsthitam

1.20-2.20.81

paśya tālapratī kāśau bhujāvetau hare mama//
vakṣo vā vajrakaṭhinaṃ mayi prahara tatsukham

1.20-2.20.82

ityuktaḥ keśavastena sṛkkiṇī saṃlihanruṣā//
mumoca parighaṃghoraṃ virīṇāmapi dāraṇam

1.20-2.20.83

tatastasyāpyanupadaṃ kālāyasamayaṃ dṛḍham//
mumoca mudgaraṃ viṣṇurdvitīyaṃ parvataṃ yathā

1.20-2.20.84

tadāyudhadvayaṃ dṛṣṭvā jaṃbho nyasya rathe dhanuḥ//
āplutya parighaṃ gṛhya garuḍaṃ tena jaghnivān

1.20-2.20.85

dvitīyaṃ mudgaraṃ cānu gṛhītvā vinadanraṇe//
sarvaprāṇena goviṃdaṃ tena mūrdhni jaghāna saḥ

1.20-2.20.86

tābhyāṃ cātiprahārābhyāmubhau garuḍakeśavau//
mohāviṣṭau vicetaskau mṛtakalpāvivāsatām

1.20-2.20.87

tadadbhutaṃ mahaddṛṣṭvā jagarjurdaityasattamāḥ//
naitānharṣamadoddhūtānidaṃ sehe jagattadā

1.20-2.20.88

siṃhanādaistalonnāhairdhanurnādaiśca bāṇajaiḥ//
jaṃbhaṃ te harṣayāmāsurvāsāṃsyādudhuvuśca te

1.20-2.20.89

śaṃkhāṃśca pūrayāmāsuścikṣipurdevatā bhṛśam

1.20-2.20.90

saṃjñāmavāpyātha mahāraṇe hariḥ savainateyaḥ parirabhya jaṃbham//
parāṅmukhaḥ saṃyugādapradhṛṣyātpalāyanaṃ vegaparaścakāra

1.20-2.20

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṃḍe daityaiḥ saha viṣṇoryuddhavarṇanaṃnāma viṃśo'dhyāyaḥ

Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc