Skanda Purana · Verses 1.20-2
//nārada uvāca//
taṃ dṛṣṭvā dānavāḥ sarve kruddhāḥ svaiḥsvairbalairvṛtāḥ//
saraghā iva mākṣikaṃ rurudhuḥ sarvatastataḥ
parvatābhe gaje bhīme madasrāviṇi durdame//
sitacitrapatāke tu prabhinnakaraṭāmukhe
svarṇavarṇāṃcite yadvannage dāvāgnisaṃvṛte//
āruhyajau nimirdaityo hariṃ pratyudyayau balī
tasyāsandānavā raudrā gajasya parirakṣiṇaḥ//
saptaviṃśatikoṭyaśca kirīṭakavacojjavalāḥ
aśvamāruhya śailābhaṃ harimādravat//
paṃcayojanapragrīvamuṣṭramāsthāya jaṃbhakaḥ
śumbho meṣaṃ samāruhyāvrajaddvādaśayojanam//
apare dānavendrāśca yattā nānāstrāpāṇayaḥ
ājagmuḥ samare kruddhā viṣṇumakliṣṭakāriṇam//
paragheṇa nimirdaityo mathano mudgareṇa ca
śumbhaḥ śūlena tīkṣṇena prāsena grasanastathā//
cakreṇa krathanaḥ kruddho jaṃbhaḥ śaktyā mahāraṇe
jaghnurnārāyaṇaṃ śeṣā viśikhairmarmabhedibhiḥ//
tānyastrāṇi prayuktāni viviśuḥ puruṣottamam
upadeśā guroryadvatsacchiṣyaṃ bahudheritāḥ//
tataḥ kruddho harirgṛhya dhanurbāṇāṃśca puṣkalān
mamarda daityasenāṃ taddharmamarthavaco yathā//
nimiṃ vivyādha viṃśatyā vāṇairanalavarcasaiḥ
mathanaṃ daśabhiścaiva śumbhaṃ paṃcabhireva ca//
śatena mahiṣaṃ kruddho vivyādhorasi mādhavaḥ
jaṃbhaṃ dvādaśabhistīkṣṇaiḥ sarvāṃścaikaika śo'ṣṭabhiḥ//
tasya tallāghavaṃ dṛṣṭvā dānavāḥ krodhamūrchitāḥ
cakrurgāḍhataraṃ yatnamāvṛṇvānā hariṃ śaraiḥ//
cicchedātha dhanurjyāṃ ca nimirbhallena dānavaḥ
hastāccāpaṃ ca saṃraṃbhācciccheda mahiṣāsuraḥ//
ṣīḍayāmāsā garuḍaṃ jaṃbho bāṇāyutaistribhiḥ
bhujāvasya ca vivyādha śaṃbho bāṇāyutena vai//
tato vismitacittastu gadāṃ jagrāha mādhavaḥ
tāṃ prāhiṇotsa vegena mathanāya mahāhave//
tāmāprāptāṃ nimirbāṇairmuśalābhaiḥ sahasraśaḥ
āhatya pātayāmāsa vinadankālameghavat//
tatoṃ'tarikṣe hāheti bhūtānāṃ jajñire kathāḥ
naitadasti balaṃ vyaktaṃ yatrāśīryata sā gadā//
tāṃ hariḥ patitāṃ dṛṣṭvā asthāne prārthanāmiva
jagrāha mudgaraṃ ghoraṃ divyaratnapariṣkṛtam//
taṃ mumocātivegena nimimuddiśya dānavam
tamāyāṃtaṃ viyatyeva trayo daityā hyavārayan//
gadayā daṃbhadaityastu grasanaḥ paṭṭiśena tu
śaktyā ca mahiṣo daityo vinadaṃto mahāraravam//
nirākṛtaṃ tamālokya durjanaiḥ sujanaṃ yathā
jagrāha śaktimugrogrāṃ śataghaṃṭāmahāsvanām//
jaṃbhāya tāṃ samuddiśya prāhiṇodbhīṣaṇeraṇe
tāmāyāntīmathālokya jaṃbho'nyasya rathāttvarāt//
āplutya līlayā gṛhṇankāminīṃ kāmuko yathā
tayaiva garuḍaṃ mūrdhni jaghne sa prahasanbalī//
tato bhūyo rathaṃ prāpya ghanurgṛhyabhyayojayat
vicetāścābhavadyuddhe garuḍaḥ śaktipīḍitaḥ//
tataḥ prahasya taṃ viṣṇuḥ sādhusādhviti bhārata
karasparśena kṛtavānvimohaṃ vinatātmajam//
samāśvāsya ca taṃ vāgbhiḥ śaktiṃ dṛṣṭvā ca niṣphalām
kubhāryasya yathā puṃsaḥ sarvaṃsyācciṃtitaṃ vṛthā//
dṛṭhasāramahāmaurvīmanyāṃ saṃyojayattataḥ
kṛtvā ca talanirghoṣaṃ raudramastraṃ mumoca saḥ//
tato'stratejasā sarvamākāśaṃ naiva dṛśyate
bhūmirdiśaśca vidiśo bāmajālamayā bubhuḥ//
dṛṣṭvā tadastramāhātmyaṃ senānīrgrasano'suraḥ
brāhmamastraṃ cakārāśu sarvāstravinivāraṇam//
tena tatpraśamaṃ yātaṃ raudrāstraṃ lokabhīṣaṇam
astre pratihate tasminviṣṇurdānavasūdanaḥ//
kāladaṃḍāstramakarotsarvalokabhayaṃkaram
saṃdhīyamānestre tasminmārutaḥ paruṣo vavau//
cakaṃpe ca mahī devī bhinnāścāṃbudhayo'bhavan
tadastramugraṃ dṛṣṭvā tu dānavā yuddhadurmadāḥ//
cakrurastrāṇi divyāni nānārūpāṇi saṃyuge
nārāyaṇāṃstraṃ grasanastu cakre tvāṣṭraṃ nimiścāstravaraṃ mumoca//
aiṣīkamastraṃ ca cakāra jaṃbho yuddhasya daṇḍāstra nivāraṇāya
yāvacca saṃdhānavaśaṃ prayāṃti nārāyaṇādīni nivāraṇāya//
tāvatkṣaṇenaiva jaghāna koṭīṃdaityeśvarāṇāṃ kila kāladaṃḍaḥ
anaṃtaraṃ śāṃtabhayaṃ tadastraṃ daityāstrayogena ca kāladaṇḍam//
śāṃtaṃ tadālokya hariḥ svamastraṃ kopena kālānalatulyamūrtiḥ
jagrāha cakraṃ tapanā yutaprabhamugrāramātmānamiva dvitīyam//
cikṣepa senāpataye jvalaṃtaṃ caturbhūjaḥ saṃyati saṃpragṛhya
tadāvrajaccakramatho vilokya sarvātmanā daityavarāḥ svavīryāt//
nāśaknunvārayituṃ pracaṃḍaṃ daivaṃ yathā pūrvamivopapannam
tadapratarkyaṃ navahetitulyaṃ cakraṃ papāta grasanasya kaṇṭhe//
tadraktadhārā ruṇaghoranābhi jagāma bhūyopi karaṃ murāreḥ
cakrāhataḥ saṃyati dānavaśca papāta bhūmau pramamāra cāpi//
daityāśca śeṣā bhṛśaśaukamāpuḥ krodhaṃ ca kecitpipiṣurbhujāṃśca
tato vinihate daitye grasane balanāyake//
nirmaryādamayudhyaṃta hariṇā saha dānavāḥ
paṭṭiśairmuśalaiḥ prāsaigni dābhiḥ kaṇapairapi//
tīkṣṇānanaiśca nārācaiścakraiḥ śaktibhireva ca
tadastrajālaṃ tairmuktaṃ labdhalakṣo janārdanaḥ//
ekaikaṃ śatadhā cakre bāṇairagni śikhopamaiḥ
jaghāna teṣāṃ saṃkruddhaḥ koṭikoṭiṃ janārdanaḥ//
tataste sahasā bhūtvā nyapatankeśavopari
garuḍaṃ jagṛhuḥ kecitpādayoḥ śataśo'surāḥ//
lalaṃbire ca pakṣābhyāṃ mukhe cānye lalaṃbire
keśavasyāpi dhanuṣi bhujayoḥ śīrṣa eva ca//
lalaṃbire mahādaityā ninadaṃto muhurmuhuḥ
tadadbhutaṃ mahaddṛṣṭvā siddhacāraṇavārtikāḥ//
hāheti mumucurnādasaṃbare cāstuvanharim
tato harirvinirdhūya pātayāmāsa tānbhuvi//
yathā prabuddhaḥ puruṣo doṣānsaṃsārasaṃbhavān
vikośaṃ ca tataḥ naṃdakaṃ khaḍgamuttamam//
carma cāpyamalaṃ viṣṇuḥ padātistānadhāvata
tato muhūrtamātreṇa padmāni daśa keśavaḥ//
cakartta mārge bahubhirvicarandaityasattamān
tato nimiprabhṛtayo vinadyāsurasattamāḥ//
adhāvaṃta maheṣvāsāḥ keśavaṃ pādacāriṇam
garutmāṃścābhyayāttūrṇamāruroha ca taṃ hariḥ//
uvāca ca garutmaṃtaṃ tasmiṃśca tumule raṇe
aśrāṃto yadi tārkṣyāsi mathanaṃ prati tadvraja//
śrāṃtaścecca muhūrtaṃ tvaṃ raṇādapasṛto bhava
//tārkṣya uvāca//
na me śramo'sti lokeśa kiṃcitsaṃsmarataśca me//
yanme sutānvāhanatve kalpayāmāsa tārakaḥ
iti bravanraṇe daityaṃ mathanaṃ prati so'gamat//
daityastavabhimukhaṃ dṛṣṭvā śaṃkhacakragadādharam
jaghāna bhiṃḍipālena śitadhāreṇa vakṣasi//
taṃ prahāramaciṃtyaiva viṣṇustasminmahāhave
jaghāna paṃcabhirbāṇairgirīṃdrasyāpi bhedakaiḥ//
ākarṇakṛṣṭairdaśabhiḥ punarviddhaḥ stanāṃtare
vicetano muhūrtātsa saṃstabhya mathanaḥ punaḥ//
gṛhītvā parighaṃ mūrdhni janārdanamatāḍayat
viṣṇustena prahāreṇa kiṃcidāghūrṇito'bhavat//
tataḥ kopavivṛttākṣo gadāṃ jagrāha mādhavaḥ
tayā saṃtāḍayāmāsa mathanaṃ hṛdaye dṛḍham//
sa papāta tathā bhūmau cūrṇitāṃgo mamāra ca
tasminnipatite bhūmau mathane mathite bhṛśam//
avasādaṃ yuyurdaityāḥ sarve te yuddhamaṇḍale
tatasteṣu viṣaṇṇeṣu dānaveṣvatimāniṣu//
cukopa raktanayano mahiṣo dānaveśvaraḥ
pratyudyayau hariṃ raudraḥ svabāhubalamāśritaḥ//
rīkṣṇadhāreṇa śūlena mahiṣo harimardayan
śaktyā ca garuḍaṃ vīro hṛdaye'bhyahanaddṛḍham//
tato vivṛtya vadanaṃ mahāmalaguhānibham
grastumaicchadraṇe daityaḥ sagarutmaṃtamacyutam//
athācyuto'pi vijñāya dānavasya cikīrṣitam
vadanaṃ pūrayāmāsa divyaistrairmahābalaḥ//
sa tairbāṇairabhihato mahiṣo'calasaṃnibhaḥ
parivartitakāyārdhaḥ papātātha mamāra ca//
mahiṣaṃ patitaṃ dṛṣṭvā jīvayitvā punarhariḥ
mahiṣaṃ prāha mattastvaṃ vadhaṃ nārhasi dānava//
yoṣidvadhyaḥ puroktastvaṃ sākṣātkamalayoninā
uttiṣṭha gaccha manmukto drutamasmānmahāraṇāt//
ityukto hariṇā tasmāddeśādapagato'suraḥ
tasminparāṅmukhe daitye mahiṣe śuṃbhadānavaḥ//
saṃdaṣṭauṣṭhapuṭāṭopo bhṛkuṭīkuṭilānanaḥ
nirmadhya pāṇinā pāṇiṃ dhanurādāya bhairavam//
sajjīkṛtya mahāghorānmumoca śataśaḥ śarān
sa citrayodhī dṛḍhamuṣṭipātastataśva viṣṇuṃ ca daityaḥ//
bāṇairjvaladvahniśikhānikāśaiḥ kṣiptairasaṃkhyaiḥ pratighāhīnaiḥ
viṣṇuśca daityeṃdraśarārdito bhṛśaṃ bhuśuṃḍimādāya kṛtāṃtatulyām//
tayā mukhaṃ cāsya pipeṣa saṃkhye śuṃbhasya jatruṃ ca dharādharābham
tatastribhiḥ śaṃbhubhujaṃ dviṣaṣṭyā sūtasya śīrṣaṃ daśakṣiśca ketum//
viṣṇurvikṛṣṭaiḥ śravaṇāvasānaṃ daityasya bāṇairjvalanārkavarṇaiḥ
sa taiśca viddho vyathito babhūva daityeśvaro visrutaśoṇitāktaḥ//
tato'sya kiṃciccalitasya dhairyāduvāca śaṃkhāṃbujasārṅgapāṇiḥ
yoṣitsuvadhyo'si raṇaṃ vibhuṃca śuṃbhā'śubha svalpatarairahobhiḥ//
mattorhasi tvaṃ na vṛthaiva mūḍha tato'payātaḥ sa ca śaṃbhadānavaḥ
jambho'tha tadviṣṇumukhānniśamya jagarja coccaiḥ kṛtasiṃhanādaḥ//
provāca vākyaṃ ca salīlamājau mahāṭṭahāsena jagadvikaṃpya
kimebhiste jalāvāsa daityairhīnaparākramaiḥ//
māmāsādaya yuddhe'sminyadi te pauruṣaṃ kvacit
yatte pūrvaṃ hatā daityā hiraṇyākṣamukhāḥ kila//
jaṃbhastadābhavannaiva paśya māmadya saṃsthitam
paśya tālapratī kāśau bhujāvetau hare mama//
vakṣo vā vajrakaṭhinaṃ mayi prahara tatsukham
ityuktaḥ keśavastena sṛkkiṇī saṃlihanruṣā//
mumoca parighaṃghoraṃ virīṇāmapi dāraṇam
tatastasyāpyanupadaṃ kālāyasamayaṃ dṛḍham//
mumoca mudgaraṃ viṣṇurdvitīyaṃ parvataṃ yathā
tadāyudhadvayaṃ dṛṣṭvā jaṃbho nyasya rathe dhanuḥ//
āplutya parighaṃ gṛhya garuḍaṃ tena jaghnivān
dvitīyaṃ mudgaraṃ cānu gṛhītvā vinadanraṇe//
sarvaprāṇena goviṃdaṃ tena mūrdhni jaghāna saḥ
tābhyāṃ cātiprahārābhyāmubhau garuḍakeśavau//
mohāviṣṭau vicetaskau mṛtakalpāvivāsatām
tadadbhutaṃ mahaddṛṣṭvā jagarjurdaityasattamāḥ//
naitānharṣamadoddhūtānidaṃ sehe jagattadā
siṃhanādaistalonnāhairdhanurnādaiśca bāṇajaiḥ//
jaṃbhaṃ te harṣayāmāsurvāsāṃsyādudhuvuśca te
śaṃkhāṃśca pūrayāmāsuścikṣipurdevatā bhṛśam
saṃjñāmavāpyātha mahāraṇe hariḥ savainateyaḥ parirabhya jaṃbham//
parāṅmukhaḥ saṃyugādapradhṛṣyātpalāyanaṃ vegaparaścakāra
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṃḍe daityaiḥ saha viṣṇoryuddhavarṇanaṃnāma viṃśo'dhyāyaḥ
Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0