Skanda Purana · Verses 1.19-2
//nārada uvāca//
kālanemī ruṣāviṣṭasteṣāṃ rūpaṃ na buddhavān//
tato nimiṃ ca daityendraṃ matvā devaṃ mahājavaḥ
keśeṣu gṛhya taṃ vīraṃ cakarṣa ca nanāda ca//
tato nimiruvācedaṃ kālanemiṃ mahābalam
ahaṃ nimiḥ kālaneme sutaṃ matvā vadhasva mā//
bhavatā mohitenājau devānmatvāsurāḥ svakāḥ
suraiḥ sudurjayāḥ koṭyo nihatādaśa viddhi tat//
sarvāstravāraṇaṃ muṃca brahmamastraṃ tvarānvitaḥ
sa tena bodhito daityo muktvā taṃ saṃbhramākulaḥ//
bāṇaṃ brahmāstravihitaṃ mumoca tvarayānvitaḥ
brahmāstraṃ tatprajajvāla tataḥ khe sumahādbhutam//
devānāṃ cābhavatsainyaṃ sarvameva bhayākulam
śaṃbarāstraṃ tataḥ śāṃtaṃ brāhmapratihataṃ tadā//
tasminpratihate hyastre bhāskaraḥ prabhuḥ
maheṃdrajālamāstāya cakre bhīṣaṇāṃ tanum//
visphūrjatkarasaṃghātasamākrāṃtajagattrayaḥ
tatāpa dānavānīkaṃ galanmajjāṅghriśoṇitam//
cakṣūṃṣi dānavendrāṇāṃ cakārāṃdhāni sa prabhuḥ
gajānāmagalanmedaḥ petuścāpi rathā bhuvi//
turaṃgamāḥ śvasaṃtaśca gharmārtā rathinopi ca
itaścetaśca salilaṃ prārthayaṃtastṛṣāturāḥ//
giridroṇīśca pādāṃśca giriṇāṃ gahanāni ca
teṣāṃ prārthayatāṃ śīghramanyonyaṃ ca visarpiṇām//
dāvāgnirajvalattīvro ghoro nardagdhapādapaḥ
toyārthinaḥ puro dṛṣṭvā toyaṃ kallo lamālitam//
puraḥsthitamapi prāptuṃ na śekurupasāditum
aprāpya salilaṃ bhūmāvabhyāśe drutameva te//
tatratatra vyadṛśyanta mṛtā daityeśvarābhuvi
rathā gajāśca patitāsturaṃgāśca śramānvitāḥ//
sthitā vamaṃto dhāvaṃto galaddrutavasāsrajaḥ
dānavānāṃ koṭikoṭi vyadṛśyatamṛtaṃ tadā//
evaṃ kṣayo jānavānāṃ tasminmahati vartite
prakopodbhūtatāmrākṣaḥ kālanemī ruṣāturaḥ//
babhūva kālamedhābhaḥ sphuradromaśatahradaḥ
gaṃbhīrāsphoṭanirhrādajagaddhṛdayakaṃpanaḥ//
pracchādya gaganaṃ sūryaprabhāṃ sarvāṃ vyanāśayat
vavarṣa śītaṃ ca jalaṃ dānavendrabalaṃ prati//
daityāstāṃ vṛṣṭimāsādya samāśvastāstataḥ kramāt
bījāṃkurā iva mlānāḥ prāpya vṛṣṭiṃ dharātale//
tataḥ sa megharūpeṇa kālanemirmahāsurāḥ
śastravṛṣṭiṃ vavarṣogrāṃ devanīkeṣu durjayaḥ//
tayā vṛṣṭyā pīḍyamānā daityairanyaiśca devatāḥ
gatiṃ kāṃcinna paśyanti gāvaḥ śītārditā iva//
parasparaṃ vyalīyaṃta gajeṣu turageṣu ca//
ratheṣu ca bhayatrastāstatratatra nililyire
evaṃ te līyamānāśca nihatāḥ kālane minā//
dṛśyaṃte patitā devāḥ śastrabhinnaṃgasaṃdhayaḥ
vibhinnā bhinnamūrdhānastathā bhinnorujānavaḥ//
viparyastaṃ rathāṃgaiśca patitaṃ dhvajaśaktibhiḥ
turaṃgāṇāṃ sahasrāṇi gajānāmayutāni ca//
raktena teṣāṃ ghoreṇa dustarā cābhavanmahī
evamājau mahādaityaḥ kālanemirmahāsuraḥ//
jaghne muhurtamātreṇa gaṃdharvāṇāṃ daśāyutam
yakṣāṇāṃ paṃcalakṣāṇi kiṃnarāṇāṃ tathaiva ca//
jaghne piśācamukhyānāṃ saptalakṣāṇi nirbhayaḥ
itareṣāṃ na saṃkhyāsti surajātinikāyinām//
jaghne sa koṭiśaḥ kraddhaḥ kālanemirmadotkaṭaḥ
evaṃ pratibhaye bhīme tadāmara mahākṣaye//
saṃkruddhāvaśvinau vīrau citrāstrakavacojjavalau
jaghnatustau raṇe daityamekaikaṃ ṣaṣṭibhiḥ śaraiḥ//
nirbhidya te mahādaityaṃ sapuṃkhā viviśurmahīm
tābhyāṃ bāṇaprahāraistu kiṃcitso'vāptacetanaḥ//
jagrāha cakraṃ lakṣāraṃ tailadhautaṃ raṇe'dhikam
tena cakreṇa sośvibhyāṃ ciccheda rathakūbaram//
jagrāhātha dhanurdaityaḥ śarāṃścāśīviṣopamān
vavarṣa bhiṣajormūrdhni saṃchādyākāśagocaram//
tāvapyastraiḥ smṛtaiḥ sarvāśchedaturdaityasāyakān
tacca karama tayordṛṣṭvā vismitaḥ kopamāviśat//
jagrāha mudgaraṃ bhīma kāladaṃḍavibhīṣaṇam
sa tadamudbhrāmya vegena cikṣepāsya rathaṃ prati//
taṃ tu mudgaramāyāṃtamālokyāṃbaragocare
muktvā rathāvubhau vegādāplutau tarasāśvinau//
tau rathau sa tu niṣpiṣya mudgaro'calasaṃnibhaḥ
dārayāmāsa dharaṇīṃ hemajālapariṣkṛtaḥ//
tasya karmātha taddṛṣṭvā bhiṣajau citrayodhinau
vajrāstraṃ ca prakurvāṇau dānaveṃdramayudhyatām//
ghoravajraprahāraistu dānavaḥ sa parikṣataḥ
ratho dhvajo dhanuścaiva chatraṃ ca kavacaṃ tathā//
kṣaṇena śatadhā bhūtaṃ sarvasainyasya paśyataḥ
taddṛṣṭvā dukaraṃ karma so'śvibhyāṃ bhīmavikramaḥ//
nārāyaṇāstraṃ balavānmumoca raṇamūrdhani
tataḥ śaśāma vajrāstraṃ kālanemistato ruṣā//
jīvagrāhaṃ grāhayitumaśvinau tau pracakrame
tāvabhiprāyamālakṣya saṃtyajya samarāṃgaṇam//
padātī vepamānāṃgau pradrutau vāsavoyataḥ
tayoranugato daityaḥ kālanemirnadanmuhuḥ//
prāpyeṃdrasya balaṃ krūro daityānīkapadānugaḥ
sa kāla iva kalpāṃte yadā vāsavamādrutaḥ//
taṃ dṛṣṭvā sarvabhūtāni viviśurvihvalāni tu
hāhārāvaṃ prakurvāṇāstadā devāśca menire//
parājayaṃ maheṃdrasya sarvalokakṣayāvaham
celuḥ śikhariṇo mukhyāḥ peturulkā nabhastalāt//
jagarjurjaladā dikṣu saṃbhūtaśca mahāravaḥ
tāṃ bhūtāvikṛtiṃ dṛṣṭvā devāḥ seṃdrā bhayāvahāḥ//
manasā śaraṇaṃ jagmurvāsudevaṃ jagatpatim
namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca//
jagaddhitāya kṛṣṇāya goviṃdāya namonamaḥ
sa no rakṣatu goviṃdo bhayārtāste jaguḥ surāḥ//
surāṇāṃ ciṃtitaṃ jñātvā bhagavāngaruḍadhvajaḥ
vibudhyaiva ca paryaṃkādyoganidrāṃ vihāya saḥ//
lakṣmīkarayugāṃbhojalālitāṃghrisaroruhaḥ
śāradaṃbaranīrābjakāṃtidehacchaviḥ prabhuḥ//
kaustubhodbhāsihṛdayaḥ kāṃtakeyūrabhāskaraḥ
vimṛśya surasaṃkṣobhaṃ vainateyamātāhvayat//
āhūte'visthitetasmingaruḍe duḥkhite bhṛśam
divyanānāstratīkṣṇārcirāruhyāgātsurāhavam//
tatrāpaśyata deveṃdraṃ bhayabhītamabhidrutam
dānaveṃdrairnavāṃbhodasacchāyaiḥ sarvathotkaṭaiḥ//
yathā hi puruṣaṃ ghorairabhāgyairarthakāṃkṣibhiḥ
tattrāṇāyāvrajadviṣṇuḥ stūyamāno muhuḥ suraiḥ//
abhāgyebhyaḥ paritrātuṃ sukṛtaṃ nirmalaṃ yathā
athāpaśyata daityeṃdro viyati dyutimaṃḍalam//
sphuraṃtamudayācchīghraṃ kāṃtaṃ sūryaśataṃ yathā
prabhavaṃ jñātumicchaṃto dānavāstasya tejasaḥ//
garuḍaṃ tamathā paśyankalpāṃtānalabhairavam
tatra sthitaṃ caturbāhuṃ hariṃ cānupamadyutim//
tamālokyāsureṃdrāstu harṣasaṃpūrṇamānasāḥ
ayaṃ sa devaḥ sarveṣāṃ śaraṇaṃ keśavo'rihā//
asmiñjite jitāḥ sarvā devatā nātra saṃśayaḥ
enamāśritya lokeśā yajñabhāgabhujo'marāḥ//
ityuktvā te samāgamya sarva eva tatastataḥ
taṃ jaghnurvividhaiḥ śastraiḥ parivārya samaṃtataḥ//
kālanemiprabhṛtayo daśa daityamahārathāḥ
ṣaṣṭyā vivyādhabāṇānāṃ kālanemirjanārdanam//
nimiḥ śatena bāṇānāṃ mathano'śītibhiḥ śaraiḥ
jaṃbhakaścaiva saptatyā śuṃbho daśabhireva ca//
śeṣā daitye śvarāḥ sava viṣṇumekaikaśaḥ śaraiḥ
daśabhirdaśabhiḥ śalyairjaghnuḥ sagaruḍaṃ raṇe//
teṣāmamṛṣyattatkarma viṣṇurdānavasūdanaḥ
ekaikaṃ dānavaṃ jaghne ṣaḍbhiḥ paḍbhirajihnagaiḥ//
ākarṇakṛṣṭairbhūyaśca kālanemistribhiḥ śaraiḥ
viṣṇuṃ vivyādha hṛdaye roṣādraktavilocanaḥ//
tasyāśobhaṃta te bāṇā hṛdaye taptakāṃcanāḥ
mayūkhā iva saṃdīptāḥ kaustubhasya sphurattviṣaḥ//
tairbāṇaiḥ kiṃcidāyasto harirjagrāha mudgaram
sa tamudgrāhya vegena dānavāya mumoca vai//
dānavendrastamaprāptaṃ viyatyeva śataiḥ śaraiḥ
ciccheda tilaśaḥ kruddho darśayanpāṇilāghavam//
tato viṣṇuḥ prakupitaḥ prāsaṃ jagrāha bhairavam
tena daityasya hṛdayaṃ tāḍayāmāsa vegataḥ//
kṣaṇena labdhasaṃjñastu kālanemirmahāsuraḥ
śaktiṃ jagrāha tīkṣṇāgrāṃ hemaghaṃṭāṭṭahāsinīm//
tayā vāmaṃ bhujaṃ viṣṇorbibheda ditinaṃdanaḥ
bhinnaṃ śaktyā bhujaṃ tasya srutaśoṇitamābabhau//
nīle balā hake vidyudvidyotaṃtī yathā muhuḥ
tato viṣṇuḥ prakupito jagrāha vipulaṃ dhanuḥ//
saptadaśa ca nārācāṃstīkṣṇāgrānmarmabhedinaḥ
daityasya hṛdayaṃ ṣaḍbhirvivyādha ca śaraistribhiḥ//
caturbhiḥ sārathiṃ cāsya dhvajaṃ caikena patriṇā
dvābhyāṃ dhanurjyādhanuṣī bhujaṃ caikena patriṇā//
sa viddho hṛdaye gāḍhaṃ doṣairmūḍho yathā naraḥ
srutaraktāruṇaḥ prāṃśuḥ pīḍācalitamānasaḥ//
cakaṃpe māruteneva coditaḥ kiṃśukadrumaḥ
tataḥ kaṃpitamālakṣya gadāṃ jagrāha keśavaḥ//
tāṃ ca vegena cikṣepa kālanemivadhaṃ prati
sā papāta śirasyugrā sahasā kālaneminaḥ//
saṃcūrṇitottamāṃ gastu niṣpiṣṭamukuṭosuraḥ
srutaraktaugharaṃdhraśca srutadhāturivācalaḥ//
papāta sve rathe bhagno visaṃjñaḥ śiṣṭajīvanaḥ
patitasya rathopasthe dānavasyācyuto'rihā//
smitapūrvamuvācedaṃ vākyaṃ cakrāyudhaḥ prabhuḥ
gacchāsura vimukto'si sāṃprataṃ jīva nirvṛtaḥ//
tataḥ svalpena kālena ahameva tavāṃtakaḥ
evaṃ vacastasya niśamya viṣṇoḥ sarveśvarasyātha rathaṃ nimeṣāt//
nināya dūraṃ kila kālanemino bhītastadā sārathirlokanāthāt
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe devāsurāsaṃgrāme kālanemikṛtayuddhasaṃmarde viṣṇunā saha kālanemiyuddhavarṇanaṃnāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ
Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0