Skanda Purana · Chapter 1.16

//lomaśa uvāca//
tataḥ śacī tānprovāca vācaṃ dharmārthasaṃyutām//
mā ciṃtā kriyatāṃ devā bṛhaspatipurogamaḥ

gacchata tvaritāḥ sarve śakraṃ draṣṭuṃ vicakṣaṇāḥ//
brahmahatyābhibhūto'sau yatrāste surasattamaḥ

bahūnāṃ kāraṇenaiva viśvarūpe hi maṃdadhīḥ//
hatastena maheṃdreṇa sarvaiḥ so'pi nirākṛtaḥ

tasmātsarvairbhavadbhiśca gaṃtavyaṃ yatra sa prabhuḥ//
avajñā hi kṛtā pūrvaṃ maheṃdreṇa tavānagha

avajñāmātrakṣubaṃdhena tvayā śaptaḥ puraṃdaraḥ//
tathaiva śāpitaścāsi mayā tvaṃ hi bṛhaspate

nirasto'pi hi tasmāttvamavasānaparo bhava

yathā madarthamānītau śakre jīvati tāvubhau//
tvayi jīvati bho brahamankāryaṃ tava kariṣyati

ko'pi saubhāgyavām̐lloke tava kṣetre janiṣyati//
putraṃ vikhyātanāmānamatranaivāsti saṃśayaḥ

gaccha śīghraṃ suraiḥsārddhaṃ śakramānaya ma ciram//
prayāsi tvarito no cetpunaḥ śāpaṃ dadāmi te

śacyoktaṃ vacanaṃ śrutvā suraiḥ sārddhaṃ jagāma saḥ//
puraṃdaraṃ gatāḥ sarve brahmahatyābhipīḍitam

sarasastīramāsādya te śakraṃ cābhyavādayan//
dṛṣṭāḥ śakrema te sarve tadā hyapsu sthitena vai

uvāca devānedeveśaḥ kasmādyūyamihāgatāḥ//
ahaṃ hi pātakagrasto brahmahatyāparipsutaḥ//
apsu tiṣṭhāmi bho devā ekākī tapasānvitaḥ

tacchrutvā vacanaṃ tasya sarve devāḥ śatakratoḥ//
ūcurvihvalitā enaṃ devarājānamadbhutam

etādṛśaṃ na vācyaṃ te pareṣāmupakārataḥ//
kṛtaṃ tvayaiva yatkarma viśvarūpavadhādikam

viśvakarmasutenaiva kṛtaṃ yājanamadbhutam//
yena devāḥ kṣayaṃ yāṃti ṛṣayo'pi mahāprabhāḥ

tasmādvatastvayā deva pareṣāmupakārataḥ//
tataḥ sarve vayaṃ prāptāstvāṃ netumamarāvatīm

evaṃ vivadamāneṣu deveṣu ca tadā'bravīt//
brahmahatyā tvarāyuktā deveṃdraṃ varayāmyaham

tadā bṛhaspatirvākyamuvāca sahasaiva tu

//bṛhaspatiruvāca//
vāsārthaṃ ca kariṣyāmaḥ sthānāni tava sāṃpratam//
prasāṃtvitā tadā hatyā devaistatkāryagauravāt

vimṛśya sarve vibhajuścaturddhā hatyāṃ surāste ṛṣayo manīṣiṇaḥ//
yakṣāḥ piśācā uragāḥ pataṃgāstathā ca sarve surasiddhacāraṇāḥ

ādau kṣamāṃ prati tadā ūcuḥ sarve divaukasaḥ//
he kṣameṃ'śastvayā grāhyo hatyāyāḥ kāryasiddhaye

surāṇāṃ tadvacaḥ śrutvā dharitrī kaṃpitā'vadat//
kathaṃ grāhye mayā hyaṃśo hatyāyāstadvimṛśyatām

ahaṃ hi sarvabhūtānāṃ dhātrī viśvaṃ dharāmyaham//
apavitrā bhaviṣyāmi enasā saṃvṛtā bhṛśam

pṛthvayāstadvacanaṃ śrutvā bṛhaspatiruvāca tām//
mā bhauṣīścārusarvāṃgi niṣpāpāsi na cānyathā

yadā yadukule śrīmānvāsudevo bhaviṣyati//
tadā tatpadavinyāsānnaṣpāpā tvaṃ bhaviṣyasi

kuru vākyaṃ tvamasmākaṃ nātra kāryā vicāraṇā

ityuktā pṛthivī teṣāṃ niṣpāpā sākarodvacaḥ//
tato vṛkṣānsamāhūya sarve devā'bruvanvacaḥ

hatyāṃśo hi grahītavyo bhavadbhiḥ kāryasiddhaye//
evamuktā'bruvanvabṛkṣā devānsarve samāgatāḥ

vayaṃ sarve tathā bhūtāstāpasānāṃ phalapradāḥ//
tadā hatyānvitāḥ sarve bhaviṣyaṃti tapasvinaḥ

pāpino hi mahābhāgāstasmātsarvaṃ vimṛśyatām//
tadā purodhasā coktāḥ sarve vṛkṣāḥ samāgatāḥ

mā ciṃtā kriyatāṃ sarvaiḥ prasādācca śatakratoḥ//
cheditāścaiva sarve vai hyanekāṃśatvamāgatāḥ

tato viṭapino nityaṃ yūyaṃ sarve bhaviṣyatha//
ityuktāste tadā sarvegṛhṇanhatyāṃ vibhāgaśaḥ

tato hyapaḥ samāhūya ūcuḥ sarve divaukasaḥ//
adbhiśca gṛhyatāmadya hatyāṃśaḥ kāryasiddhaye

tadā hyāpo militvātha ūcuḥ sarvāḥ purodhasam//
yāni kāni ca pāpāni tathā duścaritāni ca

asmatsaṃparkasaṃbaṃdhātsnānaśaucāśanādibhiḥ//
punaṃti prāṇinaḥ sarve pāpena pariveṣṭitāḥ

tāsāṃ vacanamākarṇya bṛhaspatiruvāca ha//
mā bhayaṃ kriyatāmāpa enasā dustareṇa hi

āpaḥ punaṃtu sarveṣāṃ carācaranivāsinām//
tadā striyaḥ samāhūya bṛhaspatiruvāca ha

adyaiva grāhye hatyāṃśaḥ sarvakāryārthasiddhaye//
niśamya tadgurorvākyamūcuḥ sarvāścayopitaḥ

pāpamācarate yoṣā tena pāpena nānyathā//
lipyaṃte bahavaḥ pakṣā iti vedānuśāsanam

śrutamasti na te kiṃciddhepurodho vimṛśyatām//
yoṣidbhiḥ procyamāno'pi uvācātha bṛhaspatiḥ

mā bhayaṃ kriyatāṃ sarvāḥ pāpādasmātsulocanāḥ//
bhaviṣyāṇāṃ tathānyeṣāṃ bhaviṣyati phalapradaḥ//
hatyāṃśo yo hi sarvāsāṃ yathākāmitvameva ca

evamaṃśāśca tyāyāścatvāraḥ kalpitāḥ suraiḥ//
nivāsamakarotsadyasteṣuteṣu dvijottamāḥ

niṣpāpo hi tadā jāto maheṃdro hyabhiṣecitaḥ//
devapuryāṃ suragaṇaistathaiva ṛṣabhiḥ saha

śacyā sameto hi tadā puraṃdaro babhūva viśvādhipatirmahātmā//
devaiḥ sameto hi mahānubhāvairmunīśvaraiḥ siddhagaṇaistadānīm

tadāgnayaḥ śobhanā vāyavaśca sarve grahāḥ suprabhāḥ śāṃtiyuktāḥ//
jātāḥ sadyaḥ pṛthivī śobhamānā tathādrayo maṇiprabhavā babhūvuḥ

prasannāni tathā hyāsanmanāṃsi ca manasvinām

nadyaścāmṛtavāhinyo vṛkṣā hyāsansadāphalāḥ//
akṛṣṭapacyauṣadhayo babhūvuścamṛtopamāḥ

aikapadyena sarveṣāmiṃdralokanivāsinām//
babhūva paramotsāho mahāmodakarastathā

//lomaśa uvāca//
etasminnaṃtare tvaṣṭā dṛṣṭvā ceṃdramahotsavam//
babhūva ruṣi to'tīva putraśokaprapīḍitaḥ

jagāma nirvedaparastapastaptuṃ sudāruṇam//
tapasā tena saṃtuṣṭo brahmā lokapitāmahaḥ

tvaṣṭāramabravīttuṣṭo varaṃ varaya suvrata//
tadā vavre varaṃ tvaṣṭā sarvalokabhayāvaham//
varaṃ putro hi dātvoya devānāṃ hi bhayāvahaḥ

tatheti ca varo datto brahmaṇā parameṣṭhinā//
varadānātsadya eva babhūva puruṣastadā

vṛtranāmāṃkitastatra daityo hi paramādbhutaḥ//
dhanuṣāṃ śatamātraṃ hi pratyahaṃ vavṛdhe'suraḥ

pātālānnirgatā daityā ye purā'mṛtamaṃthane//
ghātitāḥ surasaṃghaiśca bhṛguṇā jīvitāstvarāt

sarvaṃ mahītalaṃ vyāptaṃ tenaikena mahātmanā

tadā sarve'pi ṛṣayo vadhyamānāstapasvinaḥ//
brahmāṇaṃ tvaritāḥ sarve ūcurvyasanamāgatam

tathā ceṃdrādayo devā gaṃdharvāḥ samarudgaṇāḥ//
brahmaṇā kathitaṃ sarvaṃ tvaṣṭuścaitaccikīrṣitam

bhavadvadhārthaṃ janitastapasā parameṇa tu//
vṛttronāma mahātejāḥ sarvadaityāpidho mahān

tathāpi yatnaḥ kriyatāṃ yathā vadhyo bhavedasau//
niśamya brahmaṇo vākyamūcurddevāḥ savāsavāḥ

// devā ūcuḥ//
yadā iṃdro hi hatyāyā vimuktaḥ sthāpito divi//
tadāsmābhirakāryaṃ vai kṛtamasti durāsadam

śastrāṇyastrāṇyanekāni saṃkṣiptāni hyabuddhitaḥ//
dadhīca syāśrame brahmankiṃ kāryaṃ karavāmahe

tacchrutvā prahasanvākyaṃ devānbrahmā tadā'bravīt//
ciraṃ sthitāni vijñāyāgacchadhvaṃ tāni vai surāḥ

gatvā devāstadā sarve nāpaśyansvaṃ svamāyudham//
papracchuśca dadhīciṃ te so'vādīnnaiva vedbhayaham

punarbrahmāṇamāgātya ūcuḥ sarve munervacaḥ

brahmovāca tadā devānsarveṣāṃ kāryasiddhaye//
tasyāsthīnyeva yācadhvaṃ pradāsyati na saṃśayaḥ

tacchrutvā brāhmaṇo vākyaṃ śakro vacanamabravīt

viśvarūpo hato deva devānāṃ kāryasiddhaye//
eka eva tadā brahmanpāpiṣṭho'haṃ kṛtaḥ suraiḥ

tathā purodhasā caiva niḥśrīkastatkṣaṇātkṛtaḥ//
diṣṭyā paramayā cāhaṃ praviṣṭo nijamaṃdiram

dadhīcaṃ ghātayitvā vai tasyāsthīni bahūnyapi//
astrāṇi tāni bhagavankṛtāni hyaśubhāni vai

tvaṣṭrā hi janito yo vai vṛtro nāmaiṣa daityarāṭ//
kathaṃ taṃ ghātayāmyevaṃ satataṃ pāpabhīruṇā//
śakreṇoktaṃ niśamyātha brahmā vākyamuvāca ha

arthaśāstrapareṇaiva vidhinā tamabodhayat//
ātatāyinamāyāṃtaṃ brāhmaṇaṃ vā tapasvinam//
haṃtukāmaṃ jighāṃsīyānna tena brahmahā bhavet

//indra uvāca//
dadhīcasya vadhādbrahmannahaṃ bhīto na saṃśayaḥ//
tasmādbrahmavadhātsatyaṃ mahadeno bhaviṣyati

ato na kāryamasmābhirbrāhmaṇānāṃ tu helanam//
helanādbahavo doṣā bhaviṣyaṃti na cānyathā

adṛṣṭaṃ paramaṃ dharmyaṃ vidhinā parameṇa hi//
kartavyaṃ manasā caivaṃ puruṣeṇa vijānatā

niḥspṛhaṃ tasya tadvākyaṃ śrutvā brahmā hyuvāca tam//
śakrasvabuddhyāvartasva dadhīciṃ gaccha satvaram

yācasva tasya cāsthīni dadhīceḥ kāryagauravāt//
guruṇā sahitaḥ śakro devaiḥ saha samanvitaḥ

tatheti gatvā te sarve dadhīcasyāśramaṃ śubham//
nānāsattvasamāyuktaṃ vairabāvavivarjitam

mārjāramūṣakāścaiva parasparamudānvitāḥ//
aikapadyena siṃhāśca gajinyaḥ kalabhaiḥ saha

tathā jātyaśca vividhāḥ krīḍāyuktāḥ parasparam//
nakulaiḥ saha sarpāśca krīḍāyuktāḥ parasparam

evaṃvidhānyanekāni hyaścaryāṇi tadāśrame//
paśyaṃto vibudhāḥ sarve vismayaṃ paramaṃ yayuḥ

athāsane muniśreṣṭhaṃ dadṛśuḥ paramāsthitam//
tejasā parameṇaiva bhrājamānaṃ yathā ravim

vibhāvasuṃ dvitīyaṃ vā suvarcasahitaṃ tadā//
yathā brahmā hi sāvitryā tathāsau munisattamaḥ

taṃ praṇamya tato devā vacanaṃ cedamabruvan//
tvaṃ dātā triṣu lokeṣu tvatsakāśamihagatāḥ

niśamya vacanaṃ teṣāṃ devānāṃ bhunirabravīt//
kimartha māgatāḥ sarve vadadhvaṃ tatsurottamāḥ

prayacchāmi na saṃdeho nānyathā mama bhāṣitam//
tadocuḥ sahitāḥ sarve dadhīciṃ svārthakāmukāḥ

bhayabhītā vayaṃ vipra bhavaddarśanakāṃkṣiṇaḥ//
trātāraṃ tvāṃ samākarṇya brahmaṇā noditā vayam

samprāptā viddhi tatsarvaṃ dātumarho'tha suvrata

niśamya vacanaṃ teṣāṃ kiṃ dātavyaṃ taducyatām

tato devābruvanvipra daityānāṃ nidhanāyanaḥ//
śastranirmāṇakāryārthaṃ tavāsthīni prayaccha vai

prahasyovāca viprarṣistiṣṭhadhvaṃ kṣaṇameva hi//
svayameva tvahaṃ devāstyakṣyāmyadya kalevaram

ityuktvā tānatho patnīṃ samāhūya suvarcasam//
provāca sa mahātejāḥ śrṛṇu devī śucismite

asthyarthaṃ yācito devaistyajāmyetatkalevaram//
brahmalokaṃ vrajāmyadya parameṇa samādhinā

mayi yāte brahmalokaṃ tvaṃ svadharmeṇa tatra mām//
prāpsyasyeva na saṃdeho vṛthā cintāṃ ca mā kṛthāḥ

ityuktvā tāṃ svapatnīṃ sa preṣayāmāsa cāśramam//
tato devāgrato vipraḥ samādhimagamattadā

samādhinā pareṇaiva visṛjya svaṃ kalevaram//
brahmalokaṃ gataḥ sadyaḥ punarnāvartate yataḥ

dadhīcināmā munivṛṃdavaryaḥ śivapriyaḥ śivadīkṣābhiyuktaḥ//
paropakārārthamidaṃ kalevaraṃ śīghraṃ sa vipro'tyajadātmanā tadā

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kedārakhaṇḍe devairasthikṛtā'bhyarthitasya dadhīceryogena svadehavisarjananāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ