Skanda Purana · Chapter 1.1
atha māheśvarakhaṇḍe tṛtīye'ruṇācalamāhātmye pūrvārdham // १- ३ - १) //
१ naimiṣāraṇyavāsibhirmunibhiḥ sūtamaharṣiṃ pratyaruṇācalamāhātmyaśravaṇecchayā pṛṣṭe sūtena tānpratyaruṇācalamāhātmyakathanopakrame brahmasanakasaṃvādakathanam, sanakena taijasaśivaliṅgamāhātmyaśravaṇecchayā pṛṣṭena bhagavatā brahmaṇā'ruṇācaleśvarataijasaśivadhyānapū-rvakamaruṇācaleśvaramāhātmyakathanopakramavarṇanam, tatra pūrvaṃ viṣṇubrahmaṇoḥ parasparamātma-śraiṣṭhayaprāgalbhyapūrvakaṃ yudhyamānayormadhye vahnistambhamayabhagavadāvirbhāvaḥ, ākāśavāṇyā ca tayoryuddhādviratiḥ, atha tasyāgnistambhamayarūpasyā'nādyantasya bhagavato'dho'ntaṃ paricchettuṃ viṣṇorvarāharūpeṇa gatasyā'nantasyāntaṃ paricchettumaśakyatayā viṣādaprāptyanantaraṃ pūrvasthalaṃ pratyāgamanama, ūrdhvamantaṃ paricchettuṃ brahmaṇo haṃsarūpeṇa gatasyā'nantasyāntaṃ paricchettumaśakyatayā viṣādaśaptyanantaramūrdhvalokasthitānāṃ siddhānāṃ vacanato'nantasyānantatāṃ parijñāya pūrvasthalaṃ prati sametya bhagavataḥ purato'vasthitivarṇanam..... .....
२ atha brahmaviṣṇubhyāṃ vahnistambhamayasya bhagavataḥ stavanam, tato vahnistambhamayaparameśvareṇa
brahmaviṣṇvorvarapradānama, vrahmaviṣṇvoḥ prārthanayā vahnistambhamayena parameśvareṇa nijarūpamupasaṃhṛtyāruṇācalarūpeṇa sthāvaraliṃgatādhāraṇama, sthāvaraliṃgamāhātmyavarṇanam
३ athāruṇādrīśvaracaritravarṇanama, tatra bhagavatyā jagadambayā kadācidrahasi śambhoḥ krīḍāvaśena netratrayapidhānama, śaṃkarasya candrasūryāgnirūpeṣu triṣu netreṣu pārvatyā nimiṣārdhamātraṃ pihiteṣu sakalajagato'kāle kṣayaḥ, tadānīmavināśibhistapasā labdhasphūrtibhiḥ siddhaistapobalaprāptajñānacakṣuṣā tatsāṃbaśaṃkaracaritraṃ vijñāya sāṃbasadāśivastutikaraṇama, śrīśaṃkareṇa siddhānāṃ stutimākarṇya nijanimiṣārdhena vatsarakoṭiparimitakālātikramaṇena jagataḥ pralayaṃ dṛṣṭvā pārvatīṃ pratīdaṃ tvayā'yogyaṃ karma kṛtamityukte pārvatyā svakṛtajagatkṣayajanitaduritanivṛttyai prāyaścittapṛcchāyāṃ kṛtāyāṃ bhagavatā lokaśikṣārthaṃ pārvatyai tapaḥkaraṇārthamanujñākaraṇam, tataḥ śrīśaṃkarānujñayā pārvatyāḥ kāṃcīpurīsthakaṃpānadītīrasthitaikāmratale tapaścaryārthamāgamanam.
४ atha kampānadītīrasthitaikāmratale pārvatyā saikataśivaligaṃ saṃsthāpya, svadharmācaraṇapūrvakaṃ tapaścaryākaraṇam, atha śaṃkareṇa pārvatyā dṛḍhabhaktiparīkṣaṇārthaṃ nadīpūrapravāheṇa samaṃtato vyāptau kṛtāyāṃ devyā saikataśivaliṃgasya pravāhāllayabhītyā dṛḍhamāliṃgya pūrapravāheṇa veṣṭyamānayā'pi liṅgaṃ vihāyā'nyato'gamanam, pārvatīdṛḍhaparirambhaṇataḥ saikataliṅge pārvatīkucacūcukacihnamudrāṅkitatvavarṇanam, athākāśavāṇyā pārvatīmāśvāsya tasya saikataliṃgasyābhyarhaṇe varaṃ pradāyāruṇācalaṃ prati gatvā gautamopadeśena tapaḥkaraṇārthamanujñākaraṇam, atha devyā pārvatyā tatra kaṃpānadītīre darśanārthaṃ sevārthaṃ cāgatebhyaḥ sarvadevebhya ṛṣibhyaśca saikataśivaliṅgapūjanārthamājñākaraṇam, tataḥ pārvatyāḥ sarvadevaiḥ sahāruṇādrau gautamamaharṣerāśramaṃ prati gamanam- २१८
५ atha gautamamaharṣiṇā pārvatyāḥ svāgatasatkārakaraṇam, pārvatāprārthitena gautamamaharṣiṇā pārvatīṃ pratyaruṇācalamāhātmyavarṇanam-tatprasaṃgena brahmapuṣkaramāhātmyavṛttāntavarṇanam २२०
६ aruṇācale śrīmahāviṣṇuprabhṛtisamastadevagaṇamaharṣigaṇarājarṣigaṇasthāpitavividhatīrthamāhātmyānāṃ vṛttāntapūrvakaṃ varṇanam. २२१
७ athāgnimayasya liṅgasya pārvatyopaśāntatākāraṇe pṛṣṭe gautamamaharṣiṇā'ruṇācaleśvarasya caturyugīyanāmabhedavarṇanam tatra devakṛtastutyāruṇācaleśvarasya bhagavataḥ śītalatāprāptivṛttāntavarṇanam, athāruṇācalasthāṣṭalokapālasthāpitāṣṭadiksthatīrthamāhātmyavṛttāntaḥ, mārkaṇḍeyaprārthanayā maheśvareṇa sarvatīrthasamuccayasyaikīkaraṇavarṇanam, atha tīrthamāhātmyaṃ śrutvā suprasannayā pārvatyā śrīparameśvarārcanavidhijijñāsayā gautamamaharṣiṃ prati praśnakaraṇam. .. .... २२४
८ atha gautamena maharṣiṇā pārvatyai śrīśaṅkaraśoṇādrīśvaraprasādādirūpanijavṛttāntaṃ nivedya śrīśaṃkaraproktāgamoktasavistarāruṇācaleśvaraśivārādhanāmāhātmyavarṇanam २२५
९ śrīśaṃkareṇa śrīśoṇādrīśvaravividhanāmakathanam, atha śoṇādrīśvarapradakṣiṇāmāhātmya- kathanam, śoṇādrīśvarapradakṣiṇāmāhātmyaprasaṃgena dharmaketurājavṛttāntavarṇanam, bhagavate vividhopacārasamarpaṇamāhātmyavarṇanam, gautamena svasmai bhagavatā bhagavatyā apītaku- cākhyāyāḥ pārvatyāstapodīkṣāgrahaṇāya svasamīpaṃ pratyāgamanādibhaviṣyadvṛttāntaṃ varṇa- yitvā bhagavatyāḥ pārvatyāḥ praśaṃsākaraṇam ,tataḥ pārvatyā tapaḥ kartuṃ gautamenānumoditayā gautamāśrame kācitparṇaśālāmadhyāsya yathoktaniyamapūrvakaṃ tapaścaryākaraṇavarṇanam
१० atha tatra tapasyantīṃ devī prati mahiṣāsuratrastānāṃ sarveṣāmindrādidevānāmāgamanam, indrādidevairdevyai mahiṣāsurakṛtanijavitrāsanivedanama, devānāṃ dainyamālokya devyā mahiṣāsuravadhārthaṃ pratijñāṃ kṛtvā devānāmāśvāsanakaraṇam, devīta āśvāsanaṃ prāpya deveṣu gateṣu satsu devyā svātmanaḥ paritaścaturṣu dikchaileṣu sthānarakṣārthaṃ caturbaṭukasthāpanam, tathā ca catasṛṇāṃ nijaparicārikāṇāmaruṇādriṃ prati kevalamatithipreṣaṇārtha- mājñākaraṇam, evaṃ vyavasthāṃ kṛtvā gautamāśramasaṃnidhau pārvatyāstapaḥkaraṇam, pārva- tītapaḥsāmarthyāttatrāśrame sarvataḥ śāntatāvarṇanam; atha kadācinmahiṣāsurasya mṛgayārthaṃ śoṇādriparisare bhramaṇam, atha devīsthāne baṭubhirniruddhena mahiṣāsureṇa vṛddhā- tithibrāhmāṇarūpeṇa devīṃ prati gatvā nijapraśaṃsākaraṇapūrvakaṃ svavaraṇārthaṃ svābhiprāyanivedanam, atha devyā mahiṣāsuraṃ prati yuddhārthaṃ nijābhiprāyakathanam, tato yuddhodyataṃ mahiṣāsuraṃ dṛṣṭvā kanyārūpāyāstasyā jagadaṃbāyā bhavyabhayaṃkaradurgārūpeṇāvasthānam, mahiṣāsureṇa nijasenāhvānam, brahmādidevairdevyai vividhanijāyudhasamarpaṇam, devīsva- rūpaṃ dṛṣṭvā bhayena palāyitaṃ mahiṣāsuraṃ prati devyā vānaramukhasuragurudvārā'ruṇācalaṃ pratyāgantuṃ niṣeddhuṃ sandeśapreṣaṇam, suraguruproktaṃ devīsaṃdeśaṃ niśamya bhṛśaṃ kruddhena mahiṣāsureṇāruṇācale devyā saha yuddhārthaṃ sarvadaityasainyapreṣaṇam, āgataṃ daityasainyaṃ vilokya devyā svatejasā vividhabhūtavetālamātṛkāyoginyādigaṇānāṃ sṛṣṭikaraṇam, daityasainyadevīsainyayoḥ pracaṇḍayuddhavarṇanam, tatra yuddhe mahiṣāsureṇa saha devyā yuddhārambhaḥ. २२९
११ devīmahiṣāsurayoryuddhe devyā mahiṣāsuramardanama, atha mahiṣārdinyā durgāyā indrādidevaiḥ stutikaraṇam, atha mahiṣāsuraśiraḥsthitaśivaliṃgasya devyāḥ pāṇitalaṃ āsañjanavarṇanam, tataḥ svahastena śivabhaktahananaṃ jātamiti manyamānāyā jagadambāyāḥ śokena gautamāgratastīrthayātrārthakasvasaṃkalpanivedanam, tato gautamena jagadambāyā āśvāsanapūrvakaṃ mahiṣāsuravṛttakathanapūrvakaṃ gauryai doṣanivṛttyarthamaruṇācalāgratastīrtha snānarūpopāyakathanam.. -... - -... -. -. -. २३१
१२ athākāśavāṇyā gauryā svakhaḍgena khaḍgatīrthaṃ nirmāya tatra kārtikamāsaparyaṃtaṃ nimajjanam, khaḍgatīrthatīre svahastacyutamahiṣāsuraśiraḥsthitaliṃgasthāpanama, tataḥ kārtike māsi kṛttikānakṣatre'ruṇādrīśvarastutikaraṇam, tataḥ prasannena bhagavatā'ruṇādrīśvareṇa jyotīrūpeṇāvirbhūya jyotirantargatahiraṇmayapuruṣarūpeṇa jagadaṃbāyai varapradānam, tato jagadambayā'ruṇādrīśvarasya pradakṣiṇākaraṇam, tataḥ prasannena śrīśoṇādrīśvareṇa śaṃkareṇa bhagavatā saha jagadaṃbāyāḥ samāgamavarṇanam ......... २३३
१३ atha śivena pārvatyai varapradānapūrvakaṃ pārvatyā saha raṃtukāmyayā pārvatyaṃge mṛgamadālepanam, mṛgamadotpattivṛttāntavarṇane pulakākhyadaityasya caritrasthanam, devīhastotthitakamalasya vṛttāntaḥ, tatprasaṃgena kāñcīsthamahādevamāhātmyavarṇanapūrvakapārvatīdarśanamāhātmyavṛddhaye pārvatyāḥ śivaṃ prati prārthanā, śivena pārvatyai varapradānam, aruṇādrīśvaramahāvaibhavamāhātmyavarṇanam. -... -. - - २३५
iti māheśvarakhaṇḍe tṛtīye'ruṇācalamāhātmye pūrvārdham // ( १-३-१) //
Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0