Śivopaniṣad · Chapter 6
atha bhaktyā śivaṃ pūjya naivedyam upakalpayet
yad annam ātmanāśnīyāt tasyāgre vinivedayet //
yaḥ kṛtvā bhakṣyabhojyāni yatnena vinivedayet
śivāya sa śive loke kalpakoṭiṃ pramodate //
yaḥ pakvaṃ śrīphalaṃ dadyāc chivāya vinivedayet
guror vā homayed vāpi tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //
śrīmadbhiḥ sa mahāyānair bhogān bhuṅkte śive pure
varṣāṇām ayutaṃ sāgraṃ tadante śrīpatir bhavet //
kapittham ekaṃ yaḥ pakvam īśvarāya nivedayet
varṣalakṣaṃ mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate //
ekam āmraphalaṃ pakvaṃ yaḥ śambhor vinivedayet
varṣāṇām yutaṃ bhogaiḥ krīḍate sa śive pure //
ekaṃ vaṭaphalaṃ pakvaṃ yaḥ śivāya nivedayet
varṣalakṣaṃ mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate //
yaḥ pakvaṃ dāḍimaṃ caikaṃ dadyād vikasitaṃ navam
śivāya gurave vāpi tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //
yāvat tadbījasaṃkhyānaṃ śobhanaṃ parikīrtitam
tāvadaṣṭāyutāny uccaiḥ śivaloke mahīyate //
drākṣāphalāni pakvāni yaḥ śivāya nivedayet
bhaktyā vā śivayogibhyas tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //
yāvat tatphalasaṃkhyānam ubhayor viniveditam
tāvadyugasahasrāṇi rudraloke mahīyate //
drākṣāphaleṣu yat puṇyaṃ tat kharjūraphaleṣu ca
tad eva rājavṛkṣeṣu pārāvataphaleṣu ca //
yo nāraṅgaphalaṃ pakvaṃ vinivedya maheśvare
aṣṭalakṣaṃ mahābhogaiḥ kṛḍate sa śive pure //
bījapūreṣu tasyārdhaṃ tadardhaṃ likuceṣu ca
jambūphaleṣu yat puṇyaṃ tat puṇyaṃ tindukeṣu ca //
panasaṃ nārikelaṃ vā śivāya vinivedayet
varṣalakṣaṃ mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate //
puruṣaṃ ca priyālaṃ ca madhūkakusumāni ca
jambūphalāni pakvāni vaikaṅkataphalāni ca //
nivedya bhaktyā śarvāya pratyekaṃ tu phale phale
daśavarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate //
kṣīrikāyāḥ phalaṃ pakvaṃ yaḥ śivāya nivedayet
varṣalakṣaṃ mahābhogair modate sa śive pure //
vālukātrapusādīni yaḥ phalāni nivedayet
śivāya gurave vāpi pakvaṃ ca karamardakam //
daśavarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate
badarāṇi supakvāni tintiḍīkaphalāni ca //
darśanīyāni pakvāni hy āmalakyāḥ phalāni ca
evam ādīni cānyāni śākamūlaphalāni ca //
nivedayati śarvāya śṛṇu yat phalam āpnuyāt
ekaikasmin phale bhogān prāpnuyād anupūrvaśaḥ //
pañcavarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate
godhūmacandakādyāni sukṛtaṃ saktubharjitam //
nivedayīta śarvāya tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
yāvat tadbījasaṃkhyānaṃ śubhaṃ bhraṣṭaṃ nivedayet //
tāvadvarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate
yaḥ pakvānīkṣudaṇḍāni śivāya vinivedayet //
gurave vāpi tad bhaktyā tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
ikṣuparṇāni caikaikaṃ varṣalokaṃ pramodate //
sākaṃ śivapure bhogaiḥ pauṇḍraṃ pañcaguṇaṃ phalam
nivedya parameśāya śuktimātrarasasya tu //
varṣakoṭiṃ mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate
nivedya phāṇitaṃ śuddhaṃ śivāya gurave 'pi vā //
rasāt sahasraguṇitaṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ
guḍasya phalam ekaṃ yaḥ śivāya vinivedayet //
ambakoṭiṃ śive loke mahābhogaiḥ pramodate
khaṇḍasya palanaivedyaṃ guḍāc chataguṇaṃ phalam //
khaṇḍāt sahasraguṇitaṃ śarkarāyā nivedane
matsaṇḍikāṃ mahāśuddhāṃ śaṃkarāya nivedayet //
kalpakoṭiṃ naraḥ sāgraṃ śivaloke mahīyate
pariśuddhaṃ bhṛṣṭam ājyaṃ siddhaṃ caiva susaṃskṛtam //
māsaṃ nivedya śarvāya śṛṇu yat phalam āpnuyāt
aśeṣaphaladānena yat puṇyaṃ parikīrtitam //
tat puṇyaṃ prāpnuyāt sarvaṃ mahādānanivedane
panasāni ca divyāni svādūni surabhīṇi ca //
nivedayet tu śarvāya tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
kalpakoṭiṃ naraḥ sāgraṃ śivaloke vyavasthitaḥ //
piban śivāmṛtaṃ divyaṃ mahābhogaiḥ pramodate
dine dine ca yas tv āpaṃ vastrapūtaṃ samācaret //
sukhāya śivabhaktebhyas tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
mahāsarāṃsi yaḥ kuryād bhavet puṇyaṃ śivāgrataḥ //
tat puṇyaṃ sakalaṃ prāpya śivaloke mahīyate
yad iṣṭam ātmanaḥ kiṃcid annapānaphalādikam //
tat tac chivāya deyaṃ syād uttamaṃ bhogam icchatā
na śivaḥ paripūrṇatvāt kiṃcid aśnāti kasyacit //
kintv īśvaranibhaṃ kṛtvā sarvam ātmani dīyate
na rohati yathā bījaṃ svastham āśrayavarjitam //
puṇyabījaṃ tathā sūkṣmaṃ niṣphalaṃ syān nirāśrayam
sukṣetreṣu yathā bījam uptaṃ bhavati satphalam //
alpam apy akṣayaṃ tadvat puṇyaṃ śivasamāśrayāt
tasmād īśvaram uddiśya yad yad ātmani rocate //
tat tad īśvarabhaktebhyaḥ pradātavyaṃ phalārthinā
yaḥ śivāya guror vāpi racayen maṇibhūmikam //
naivedya bhojanārthaṃ yaḥ pattraiḥ puṣpaiś ca śobhanam
yāvat tat pattrapuṣpāṇāṃ parisaṃkhyā vidhīyate //
tāvadvarṣasahasrāṇi suraloke mahīyate
palāśakadalīpadma pattrāṇi ca viśeṣataḥ //
dattvā śivāya gurave śṛṇu yat phalam āpnuyāt
yāvat tatpattrasaṃkhyānam īśvarāya niveditam //
tāvadabdāyutānāṃ sa loke bhogān avāpnuyāt
yāvat tāmbulapattrāṇi pūgāṃś ca vinivedayet //
tāvanti varṣalakṣāṇi śivaloke mahīyate
yac chuddhaṃ śaṅkhacūrṇaṃ vā gurave vinivedayet //
tāmbūlayogasiddhyarthaṃ tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
yāvat tāmbūlapattrāṇi cūrṇamānena bhakṣayet //
tāvadvarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate
jātīphalaṃ sakaṅkolaṃ latākastūrikotpalam //
ity etāni sugandhīni phalāni vinivedayet
phale phale mahābhogair varṣalakṣaṃ tu yatnataḥ //
kāmikena vimānena krīḍate sa śive pure
truṭimātrapramāṇena karpūrasya śive gurau //
varṣakoṭiṃ mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate
pūgatāmbūlapattrāṇām ādhāraṃ yo nivedayet //
varṣakoṭyaṣṭakaṃ bhogaiḥ śivaloke mahīyate
yaś cūeṇādhārasatpātraṃ kasyāpi vinivedayet //
modate sa śive loke varṣakoṭīś caturdaśa
mṛtkāṣṭhavaṃśakhaṇḍāni yaḥ pradadyāc chivāśrame //
prāpnuyād vipulān bhogān divyāñ chivapure naraḥ
māṇikyaṃ kalaśaṃ pātrīṃ sthālyādīn bhāṇḍasaṃpuṭān //
dattvā śivāgrajas tebhyaḥ śivaloke mahīyate
toyādhārapidhānāni mṛdvastratarujāni vā //
vaṃśālābusamutthāni dattvāpnoti śivaṃ puram
pañcasaṃmārjanītoyaṃ gomayāñjanakarpaṭān //
mṛtkumbhapīṭikāṃ dadyād bhogāñ chivapure labhet
yaḥ puṣpadhūpagandhānāṃ dadhikṣīraghṛtāmbhasām //
dadyād ādhārapātrāṇi śivaloke sa gacchati
vaṃśatālādisaṃbhūtaṃ puṣpādhārakaraṇḍakam //
ity evamādyān yo dadyāc chivalokam avāpnuyāt
yaḥ sruksruvādipātrāṇi homārthaṃ vinivedayet //
varṣakoṭiṃ mahābhāgaiḥ śivaloke mahīyate
yaḥ sarvadhātusaṃyuktaṃ dadyāl lavaṇaparvatam //
śivāya gurave vāpi tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
kalpakoṭisahasrāṇi kalpakoṭiśatāni ca //
sa gotrabhṛtyasaṃyukto vasec chivapure naraḥ
vimānayānaiḥ śrīmadbhiḥ sarvakāmasamanvitaiḥ //
bhogān bhuktvā tu vipulāṃs tadante sa mahīpatiḥ
manaḥśilāṃ harītālaṃ rājapaṭṭaṃ ca hiṅgulam //
gairikaṃ maṇidantaṃ ca hematoyaṃ tathāṣṭamam
yaś ca taṃ parvatavaraṃ śālitaṇḍulakalpitam //
śivāyagurave vāpi tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
kalpakoṭiśataṃ sāgraṃ bhogān bhuṅkte śive pure //
yaḥ sarvadhānyaśikharair upetaṃ yavaparvatam
ghṛtatailanadīyuktaṃ tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //
kalpakoṭiśataṃ sāgraṃ bhogān bhuṅkte śive pure
samastakulajaiḥ sārdhaṃ tasyānte sa mahīpatiḥ //
tiladhenuṃ pradadyād yaḥ kṛtvā kṛṣṇājine naraḥ
kapilāyāḥ pradānasya yat phalaṃ tad avāpnuyāt //
ghṛtadhenuṃ naraḥ kṛtvā kāṃsyapātre sakāñcanān
nivedya gopradānasya samagraṃ phalam āpnuyāt //
dvīpicarmaṇi yaḥ sthāpya pradadyāl lavaṇāḍhakam
aśeṣarasadānasya yat puṇyaṃ tad avāpnuyāt //
maricāḍhena kurvīta(?) mārīcaṃ nāma parvatam
dadyād yaj jīrakaṃ pūrvam āgneyaṃ hiṅgum uttamam //
dakṣiṇe guḍaśuṇṭhīṃ ca nairṛte nāgakesaram
pippalīṃ paścime dadyād vāyavye kṛṣṇajīrakam //
kauberyām ajamodaṃ ca tvagelāś ceśadaivate
kustumbaryāḥ pradeyāḥ syur bahiḥ prākārataḥ sthitāḥ //
kakubhām antarāleṣu samantāt saindhavaṃ nyaset
sapuṣpākṣatatoyena śivāya vinivedayet //
yāvat taddīpasaṃkhyānaṃ sarvam ekatra parvate
tāvadvarṣaśatād ūrdhvaṃ bhogān bhuṅkte śive pure //
kūśmāṇḍaṃ madhyataḥ sthāpya kāliṅgaṃ pūrvato nyaset
dakṣiṇe kṣīratumbīṃ tu vṛntākaṃ paścime nyaset //
paṭīsāny uttare sthāpya karkaṭīm īśadaivate
nyased gajapaṭolāṃś ca madhurān vahnidaivate //
kāravellāṃś ca nairṛtyāṃ vāyavyāṃ nimbakaṃ phalam
uccāvacāni cānyāni phalāni sthāpayed bahiḥ //
abhyarcya puṣpadhūpaiś ca samantāt phalaparvatam
śivāya gurave vāpi praṇipatya nivedayet //
yāvat tatphalasaṃkhyānaṃ taddīpānāṃ ca madhyataḥ
tāvadvarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate //
mūlakaṃ madhyataḥ sthāpya tatpūrve vālamūlakam
āgneyyāṃ vāstukaṃ sthāpya yāmyāyāṃ kṣāravāstukam //
pālakyaṃ nairṛte sthāpya sumukhaṃ paścime nyaset
kuhadrakaṃ ca vāyavyām uttare vāpi tālikīm //
kusumbhaśākam aiśānyāṃ sarvaśākāni tadbahiḥ
pūrvakrameṇa vinyasya śivāya vinivedayet //
yāvat tanmūlanālānāṃ pattrasaṃkhyā ca kīrtitā
tāvadvarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate //
dattvā labhen mahābhogān guggulvadreḥ paladvayam
varṣakoṭidvayaṃ svarge dviguṇaṃ guḍamiśritaiḥ //
guḍārdrakaṃ salavaṇam āmramañjarisaṃyutam
nivedya gurave bhaktyā saubhāgyaṃ paramaṃ labhet //
hastāropyeṇa vā kṛtvā mahāratnānvitāṃ mahīm
nivedayitvā śarvāya śivatulyaḥ prajāyate //
vajrendranīlavaiḍūrya padmarāgaṃ samauktikam
kīṭapakṣaṃ suvarṇaṃ ca mahāratnāni sapta vai //
yaś ca siṃhāsanaṃ dadyān mahāratnānvitaṃ nṛpaḥ
kṣudraratnaiś ca vividhais tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //
kulatriṃśakasaṃyuktaḥ sāntaḥpuraparicchadaḥ
samastabhṛtyasaṃyuktaḥ śivaloke mahīyate //
tatra bhuktvā mahābhogān śivatulyaparākramaḥ
āmahāpralayaṃ yāvat tadante muktim āpnuyāt //
yadi ced rājyam ākaṅkṣet tataḥ sarvasamāhitaḥ
saptadvīpasamudrāyāḥ kṣiter adhipatir bhavet //
janmakoṭisahasrāṇi janmakoṭiśatāni ca
rājyaṃ kṛtvā tataś cānte punaḥ śivapuraṃ vrajet //
etad eva phalaṃ jñeyaṃ makuṭābharaṇādiṣu
ratnāsanapradānena pāduke vinivedayet //
dadyād yaḥ kevalaṃ vajraṃ śuddhaṃ godhūmamātrakam
śivāya sa śive loke tiṣṭhed āpralayaṃ sukhī //
indranīlapradānena sa vaiḍūryapradānataḥ
modate vividhair bhogaiḥ kalpakoṭiṃ śive pure //
masūramātram api yaḥ padmarāgaṃ suśobhanam
nivedayitvā śarvāya modate kālam akṣayam //
nivedya mauktikaṃ svaccham ekabhāgaikamātrakam
bhogaiḥ śivapure divyaiḥ kalpakoṭiṃ pramodate //
kīṭapakṣaṃ mahāśuddhaṃ nivedya yavamātrakam
śivāyādyaḥ śive loke modate kālam akṣayam //
hemnā kṛtvā ca yaḥ puṣpam api māṣakamātrakam
nivedayitvā śarvāya varṣakoṭiṃ vased divi //
kṣudraratnāni yo dadyād dhemni baddhāni śambhave
modate sa śive loke kalpakoṭyayutaṃ naraḥ //
yathā yathā mahāratnaṃ śobhanaṃ ca yathā yathā
tathā tathā mahat puṇyaṃ jñeyaṃ tac chivadānataḥ //
bhūmibhāge sa()vistīṛṇe jambūdvīpaṃ prakalpayet
aṣṭāvaraṇasaṃyuktaṃ nagendrāṣṭakabhūṣitam //
tanmadhye kārayed divyaṃ meruprāsādam uttamam
anekaśikharākīrṇam aśeṣāmarasaṃyutam //
bahiḥ suvarṇanicitaṃ sarvaratnopaśobhitam
catuḥpragrīvakopetaṃ cakṣurliṅgasamāyutam //
caturdikṣu vanopetaṃ caturbhiḥ saṃyutaiḥ śaraiḥ
caturṇāṃ purayuktena prākāreṇa ca saṃyutam //
meruprāsādam ity evaṃ hemaratnavibhūṣitam
yaḥ kārayed vanopetaṃ so 'nantaphalam āpnuyāt //
bhūmyambhaḥparamāṇūnāṃ yathā saṃkhyā na vidyate
śivāyatanapuṇyasya tathā saṃkhyā na vidyate //
kulatriṃśakasaṃyuktaḥ sarvabhṛtyasamanvitaḥ
kalatraputramitraiś ca sarvasvajanasaṃyutaḥ //
āśrtitopāśritaiḥ sarvair aśeṣagaṇasaṃyutaḥ
yathā śivas tathaivāyaṃ śarvaloke sa pūjyate //
na ca mānuṣyakaṃ lokam āgacchet kṛpaṇaṃ punaḥ
sarvajñaḥ paripūrṇaś ca muktaḥ svātmani tiṣṭhati //
yaḥ śivāya vanaṃ kṛtvā mudābdasalilotthitam(?)
tad daṇḍakopaśobhaṃ ca haste kurvīta sarvadā //
śobhayed bhūtanāthaṃ vā candraśālāṃ kvacit kvacit
vedīṃ vāthābhyapadyanta pronnatāḥ stambhapaṅktayaḥ //
śātakumbhamayīṃ vāpi sarvalakṣaṇasaṃyutām
īśvarapratimāṃ saumyāṃ kārayet puruṣocchritām //
triśūlasavyahastāṃ ca varadābhayadāyikāṃ
savyahastākṣamālāṃ ca jaṭākusumabhūṣitām //
padmasiṃhāsanāsīnāṃ vṛṣasthāṃ vā samucchritām
vimānasthāṃ rathasthāṃ vā vedisthāṃ vā prabhānvitām //
saumyavaktrāṃ karālāṃ vā mahābhairavarūpiṇīm
atyucchritāṃ suvistīrṇāṃ nṛtyasthāṃ yogasaṃsthitām //
kuryād asaṃbhave hemnas tāreṇa vimalena ca
ārakūṭamayīṃ vāpi tāmramṛcchailadārujām //
aśeṣakaiḥ sarūpaiś ca varṇakair vā paṭe likhet
kuḍye vā phalake vāpi bhaktyā vittānusārataḥ //
ekāṃ saparivārāṃ vā pārvatīṃ gaṇasaṃyutām
pratīhārasamopetāṃ(?) kuryād evāvikalpataḥ //
pīṭhaṃ vā kārayed raupyaṃ tāmraṃ pittalasaṃbhavam
caturmukhaikavaktraṃ vā bahiḥ kāñcanasaṃskṛtam //
pṛthakpṛthaganekāni kārayitvā mukhāni tu
saumyabhairavarūpāṇi śivasya bahurūpiṇaḥ //
nānābharaṇayuktāni hemaraupyakṛtāni ca
śivasya rathayātrāyāṃ tāni lokasya darśayet //
uktāni yāni puṇyāni saṃkṣepeṇa pṛthak pṛthak
kṛtvaikena mamaiteṣām akṣayaṃ phalam āpnuyāt //
mātuḥ pituḥ sahopāyair(?) daśabhir daśabhiḥ kulaiḥ
kalatraputramitrādyair bhṛtyair yuktaḥ sa bāndhavaiḥ //
ayutena vimānānāṃ sarvakāmayutena ca
bhuṅkte svayaṃ mahābhogān ante muktim avāpnuyāt //
maṇḍapastambhaparyante kīlayed darpaṇānvitam
abhiṣicya janā yasmin pujāṃ kuvanti bilvakaiḥ //
kālakālakṛtiṃ kṛtvā kīlayed yaḥ śivāśrame
sarvalokopakārāya pūjayec ca dine dine //
dhūpavelāpramāṇārthaṃ kalpayed yaḥ śivāśrame
kṣarantīṃ pūryamāṇāṃ vā sadāyāme ghaṭīṃ nṛpaḥ //
eṣām ekatamaṃ puṇyaṃ kṛtvā pāpavivarjitaḥ
śivaloke naraḥ prāpya sarvajñaḥ sa sukhī bhavet //
rathayātrāṃ pravakṣyāmi śivasya paramātmanaḥ
sarvalokahitārthāya mahāśilpivinirmitām //
rathamadhye samāveśya yathā yaṣṭiṃ tu kīlayet
yaṣṭer madhye sthitaṃ kāryaṃ vimānam atiśobhitam //
pañcabhaumaṃ tribhaumaṃ vā dṛḍhavaṃśaprakalpitam
karmaṇā sunibaddhaṃ ca rajjubhiś ca susaṃyutam //
pañcaśālāṇḍikair yuktaṃ nānābhaktisamanvitam
citravarṇaparicchannaṃ paṭair vā varṇakānvitaiḥ //
lambakaiḥ sūtradāmnā ca ghaṇṭācāmarabhūṣitam
budbudair ardhacandraiś ca darpaṇaiś ca samujjvalam //
kadalyardhadhvajair yuktaṃ mahācchattraṃ mahādhvajam
puṣpamālāparikṣiptaṃ sarvaśobhāsamanvitam //
mahārathavimāne 'smin sthāpayed gaṇasaṃyutam
īśvarapratimāṃ hemni prathame puramaṇḍape //
mukhatrayaṃ ca badhnīyād bahiḥ kuryāt tathāśritam
pure pure bahir dikṣu gṛhakeṣu samāśritam //
catuṣkaṃ śivavaktrāṇāṃ saṃsthāpya pratipūjayet
dinatrayaṃ prakurvīta snānam arcanabhojanam //
nṛtyakrīḍāprayogeṇa geyamaṅgalapāṭhakaiḥ
mahāvāditranirghoṣaiḥ pauṣapūrṇimaparvaṇi //
bhrāmayed rājamārgeṇa caturthe 'hani tadratham
tataḥ svasthānam ānīya taccheṣam api vardhayet //
avadhārya jagaddhātrī pratimām avatārayet
mahāvimānayātraiṣā kartavyā paṭṭake 'pi vā //
vaṃśair navaiḥ supakvaiś ca kaṭaṃ kuryād bharakṣamam(?)
vṛttaṃ dviguṇadīrghaṃ ca caturaśram adhaḥ samam //
sarvatra carmaṇā baddhaṃ mahāyaṣṭisamāśritam
mukhaṃ baddhaṃ ca kurvīta vaṃśamaṇḍalinā dṛḍham //
kaṭe 'smiṃs tāni vastrāṇi sthāpya badhnīta yatnataḥ
upary upari sarvāṇi tanmadhye pratimāṃ nyaset //
varṇakaiḥ kuṅkumādyaiś ca citrapuṣpaiś ca pūjayet
nānābharaṇapūjābhir muktāhārapralambibhiḥ //
rathasya mahato madhye sthāpya paṭṭadvayaṃ dṛḍham
adharottarabhāgena madhye chidrasamanvitam //
kaṭiyaṣṭer adhobhāgaṃ sthāpya chidramayaṃ śubhaiḥ
ābaddhya kīlayed yatnād yaṣṭyardhaṃ ca dhvajāṣṭakam //
kaṭasya pṛṣṭaṃ sarvatra kārayet paṭasaṃvṛtam
tatpaṭe ca likhet somaṃ sagaṇaṃ savṛṣaṃ śivam //
vicitrapuṣpasragdāmnā samantād bhūṣayet kaṭam
ravakaiḥ kiṅkiṇījālair ghaṇṭācāmarabhūṣitaiḥ //
mahāpūjāviśeṣaiś ca kautūhalasamanvitam
vādyārambhopacāreṇa mārgaśobhāṃ prakalpayet //
tad rathaṃ bhrāmayed yatnād rājamārgeṇa sarvataḥ
tataḥ svāśramam ānīya sthāpayet tatsamīpataḥ //
mahāśabdaṃ tataḥ kuryāt tālatrayasamanvitam
tatas tuṣṇīṃ sthite loke tacchāntim iha dhārayet //
śivaṃ tu sarvajagataḥ śivaṃ gobrāhmaṇasya ca
śivam astu nṛpāṇāṃ ca tadbhaktānāṃ janasya ca //
rājā vijayam āpnoti putrapautraiś ca vardhatām
dharmaniṣṭhaś ca bhavatu prajānāṃ ca hite rataḥ //
kālavarṣī tu parjanyaḥ sasyasaṃpattir uttamā
subhikṣāt kṣemam āpnoti kāryasiddhiś ca jāyatām //
doṣāḥ prayāntu nāśaṃ ca guṇāḥ sthairyaṃ bhajantu vaḥ
bahukṣīrayutā gāvo hṛṣṭapuṣṭā bhavantu vaḥ //
evaṃ śivamahāśāntim uccārya jagataḥ kramāt
abhivardhya tataḥ śeṣam aiśvarīṃ sārvakāmikīm //
śivamālāṃ samādāya sadāsīparicārikaḥ
phalair bhakṣaiś ca saṃyuktāṃ gṛhya pātrīṃ niveśayet //
pātrīṃ ca dhārayen mūrdhnā soṣṇīṣāṃ devaputrakaḥ
alaṃkṛtaḥ śuklavāsā dhārmikaḥ satataṃ śuciḥ //
tataś ca tāṃ samutkṣipya pāṇinā dhārayed budhaḥ
prabrūyād aparaś cātra śivadharmasya bhājakaḥ //
toyaṃ yathā ghaṭīsaṃstham ajasraṃ kṣarate tathā
kṣarate sarvalokānāṃ tadvad āyur aharniśam //
yadā sarvaṃ parityajya gantavyam avaśair dhruvam
tadā na dīyate kasmāt pātheyārtham idaṃ dhanam //
kalatraputramitrāṇi pitā mātā ca bāndhavāḥ
tiṣṭhanti na mṛtasyārthe paraloke dhanāni ca //
nāsti dharmasamaṃ mitraṃ nāsti dharmasamaḥ sakhā
yataḥ sarvaiḥ parityaktaṃ naraṃ dharmo 'nugacchati //
tasmād dharmaṃ samuddiśya yaḥ śeṣām abhivardhayet
samastapāpanirmuktaḥ śivalokaṃ sa gacchati //
upary upari vittena yaḥ śeṣām abhivardhayet
tasyeyam uttamā deyā yataś cānyā na vardhate //
ity evaṃ madhyamāṃ śeṣāṃ vardhayed vā kanīyasīm
tatas teṣāṃ pradātavyā sarvaśokasya śāntaye //
yenottamā gṛhītā syāc śivaśeṣā mahīyasī
prāpaṇīyā gṛhaṃ tasya tathaiva śirasā vṛtā //
dhvajacchattravimānādyair mahāvāditraniḥsvanaiḥ
gṛhadvāraṃ tataḥ prāptam arcayitvā niveśayet //
dadyād gotrakalatrāṇāṃ bhṛtyānāṃ svajanasya ca
tarpayec cānatān(?) bhaktyā vāditradhvajavāhakān //
evam ādīyate bhaktyā yaḥ śivasyottamā gṛhe
śobhayā rājamārgeṇa tasya dharmaphalaṃ śṛṇu //
samastapāpanirmuktaḥ samastakulasaṃyutaḥ
śivalokam avāpnoti sabhṛtyaparicārakaḥ //
tatra divyair mahābhogair vimānaiḥ sārvakāmikaiḥ
kalpānāṃ krīḍate koṭim ante nirvāṇam āpnuyāt //
rathasya yātrāṃ yaḥ kuryād ity evam upaśobhayā
bhakṣabhojyapradānaiś ca tatphalaṃ śṛnu yatnataḥ //
aśeṣapāpanirmuktaḥ sarvabhṛtyasamanvitaḥ
kulatriṃśakam uddhṛtya suhṛdbhiḥ svajanaiḥ saha //
sarvakāmayutair divyaiḥ svacchandagamanālayaiḥ
mahāvimānaiḥ śrīmadbhir divyastrīparivāritaḥ //
icchayā krīḍate bhogaiḥ kalpakoṭiṃ śive pure
jñānayogaṃ tataḥ prāpya saṃsārād avamucyate //
śivasya rathayātrāyām upavāsaparaḥ kṣamī
purataḥ pṛṣṭhato vāpi gacchaṃs tasya phalaṃ śṛṇu //
aśeṣapāpanirmuktaḥ śuddhaḥ śivapuraṃ gataḥ
mahārathopamair yānaiḥ kalpāśītiṃ pramodateä //
dhvajacchattrapatākābhir dīpadarpaṇacāmaraiḥ
dhūpair vitānakalaśair upaśobhā sahasraśaḥ //
gṛhītvā yāti purataḥ svecchayā vā parecchayā
saṃparkāt kautukāl lābhāc chivaloke vrajante te //
śivasya rathayātrāṃ tu yaḥ prapaśyati bhaktitaḥ
prasaṅgāt kautukād vāpi te 'pi yānti śivaṃ puram //
nānāyatnādiśeṣānte nānāprekṣaṇakāni ca
kurvīta rathayātrāyāṃ ramate ca vibhūṣitā //
te bhogair vividhair divyaiḥ śivāsannā gaṇeśvarāḥ
krīḍanti rudrabhavane kalpānāṃ viṃśatīr narāḥ //
mahatā jñānasaṅghena tasmāc chivarathena ca
pṛthakjīvā mṛtā yānti śivalokaṃ na saṃśayaḥ //
śrīparvate mahākāle vārāṇasyāṃ mahālaye
jalpeśvare kurukṣetre kedāre maṇḍaleśvare //
gokarṇe bhadrakarṇe ca śaṅkukarṇe sthaleśvare
bhīmeśvare suvarṇākṣe kālañjaravane tathā //
evam ādiṣu cānyeṣu śivakṣetreṣu ye mṛtāḥ
jīvāś carācarāḥ sarve śivalokaṃ vrajanti te //
prayāgaṃ kāmikaṃ tīrtham avimuktaṃ tu naiṣṭhikam
śrīparvataṃ ca vijñeyam ihāmutra ca siddhidam //
prasaṅgenāpi yaḥ paśyed anyatra prasthitaḥ kvacit
śrīparvataṃ mahāpuṇyaṃ so 'pi yāti śivaṃ puram //
vrajed yaḥ śivatīrthāni sarvapāpaiḥ pramucyate
pāpayuktaḥ śivajñānaṃ prāpya nirvāṇam āpnuyāt //
tīrthasthāneṣu yaḥ śrāddhaṃ śivarātre prayatnataḥ
kalpayitvānusāreṇa kālasya viṣuvasya ca //
tīrthayātrāgataṃ śāntaṃ hāhābhūtam acetanam
kṣutpipāsāturaṃ loke pāṃsupādaṃ tvarānvitam //
saṃtarpayitvā yatnena mlānalakṣmīm ivāmbubhiḥ
pādyāsanapradānena kas tena puruṣaḥ samaḥ //
aśnanti yāvat tatpiṇḍaṃ tīrthanirdhūtakalmaṣāḥ
tāvadvarṣasahasrāṇi taddātās te śive pure //
dadyād yaḥ śivasattrārthaṃ mahiṣīṃ supayasvinīm
modate sa śive loke yugakoṭiśataṃ naraḥ //
ārtāya śivabhaktāya dadyād yaḥ supayasvinīm
ajām ekāṃ supuṣṭāṅgīṃ tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //
yāvat tadromasaṃkhyānaṃ tatprasūtikuleṣu ca
tāvadvarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate //
mṛduromāñcitāṃ kṛṣṇāṃ nivedya gurave naraḥ
romṇi romṇi suvarṇasya dattasya phalam āpnuyāt //
gajāśvarathasaṃyuktair vimānaiḥ sārvakāmikaiḥ
sānugaḥ krīḍate bhogaiḥ kalpakoṭiṃ śive pure //
nivedyāśvataraṃ puṣṭam aduṣṭaṃ gurave naraḥ
saṃgatiṃ sopakaraṇaṃ bhogān bhuṅkte śive pure //
divyāśvayuktaiḥ śrīmadbhir vimānaiḥ sārvakāmikaiḥ
koṭiṃ koṭiṃ ca kalpānāṃ tadante syān mahīpatiḥ //
api yojanamātrāya śibikāṃ parikalpayet
guroḥ śāntasya dāntasya tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //
vimānānāṃ sahasreṇa sarvakāmayutena ca
kalpakoṭyayutaṃ sāgraṃ bhogān bhuṅkte śive pure //
chāgaṃ meṣaṃ mayūraṃ ca kukkuṭaṃ śārikāṃ śukam
bālakrīḍanakān etān ity ādyān aparān api //
nivedayitvā skandāya tatsāyujyam avāpnuyāt
bhuktvā tu vipulān bhogāṃs tadante syād dvijottamaḥ //
musalolūkhalādyāni gṛhopakaraṇāni ca
dadyāc chivagṛhasthebhyas tasya pūṇyaphalaṃ śṛṇu //
pratyekaṃ kalpam ekaikaṃ gṛhopakaraṇair naraḥ
ante divi vased bhogais tadante ca gṛhī bhavet //
kharjūratālapattrair vā carmaṇā vā sukalpitam
dattvā koṭyāsanaṃ vṛttaṃ śivalokam avāpnuyāt //
prātarnīhāravelāyāṃ hemante śivayoginām
kṛtvā pratāpanāyāgniṃ śivaloke mahīyate //
sūryāyutaprabhādīptair vimānaiḥ sārvakāmikaiḥ
kalpakoṭiśataṃ bhogān bhuktvā sa tu mahīpatiḥ //
yaḥ prāntaraṃ videśaṃ vā gacchantaṃ śivayoginam
bhojayīta yathāśaktyā śivaloke mahīyate //
yaś chattraṃ dhārayed grīṣme gacchate śivayogine
sa mṛtaḥ pṛthivīṃ kṛtsnām ekacchattrām avāpnuyāt //
yaḥ samuddharate mārge mātropakaraṇāsanam
śivayogapravṛttasya tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //
kalpāyutaṃ naraḥ sāgraṃ bhuktvā bhogāñ chive pure
tadante prāpnuyād rājyaṃ sarvaiśvaryasamanvitam //
abhyaṅgodvartanaṃ snānam ārtasya śivayoginaḥ
kṛtvāpnoti mahābhogān kalpāñ chivapure naraḥ //
apanīya samucchiṣṭaṃ bhaktitaḥ śivayoginām
daśadhenupradānasya phalam āpnoti mānavaḥ //
pañcagavyasamaṃ jñeyam ucchiṣṭaṃ śivayoginām
tad bhuktvā labhate śuddhiṃ mahataḥ pātakād api //
nārī ca bhuktvā satputraṃ kulādhāraṃ guṇānvitam
rājyayogyaṃ dhanāḍhyaṃ ca prāpnuyād dharmatatparam //
yaś ca yāṃ śivayajñāya gṛhasthaḥ parikalpayet
śivabhakto 'sya mahataḥ paramaṃ phalam āpnuyāt //
śivomāṃ ca prayatnena bhaktyābdaṃ yo 'nupālayet
gavāṃ lakṣapradānasya saṃpūrṇaṃ phalam āpnuyāt //
prātaḥ pradadyāt saghṛtaṃ sukṛtaṃ bālapiṇḍakam
dūrvāṃ ca bālavatsānāṃ(?) tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //
yāvat tadbālavatsānāṃ pānāhāraṃ prakalpayet
tāvadaṣṭāyutān pūrvair bhogān bhuṅkte śive pure //
vidhavānāthavṛddhānāṃ pradadyād yaḥ prajīvanam
ābhūtassaṃplavaṃ yāvac chivaloke mahīyate //
dadyād yaḥ sarvajantūnām āhāram anuyatnataḥ
triḥ pṛthvīṃ ratnasaṃpūrṇāṃ yad dattvā tat phalaṃ labhet //
vinayavratadānāni yāni siddhāni lokataḥ
tāni tenaiva vidhinā śivamantreṇa kalpayet //
nivedayīta rudrāya rudrāṇyāḥ ṣaṇmukhasya ca
prāpnuyād vipulān bhogān divyāñ chivapure naraḥ //
punar yaḥ kartarīṃ dadyāt keśakleśāpanuttaye
sarvakleśavinirmuktaḥ śivaloke sukhī bhavet //
nāsikāśodhanaṃ dadyāt saṃdaṃśaṃ śivayogine
varṣakoṭiṃ mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate //
nakhacchedanakaṃ dattvā śivaloke mahīyate
varṣalakṣaṃ mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate //
dattvāñjanaśalākāṃ vā lohādyāṃ śivayogine
bhogāñ chivapure prāpya jñānacakṣur avāpnuyāt //
karṇaśodhanakaṃ dattvā lohādyaṃ śivayogine
varṣakoṭiṃ mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate //
dadyād yaḥ śivabhaktāya sūcīṃ kaupīnaśodhanīm
varṣalakṣaṃ sa lakṣārdhaṃ śivaloke mahīyate //
nivedya śivayogibhyaḥ sūcikaṃ sūtrasaṃyutam
varṣalakṣaṃ mahābhogaiḥ krīḍate sa śive pure //
dadyād yaḥ śivayogibhyaḥ sukṛtāṃ patravedhanīm
varṣalakṣaṃ mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate //
dadyād yaḥ pustakādīnāṃ sarvakāryārthakartṛkām
pañcalakṣaṃ mahābhogair modate sa śive pure //
śamīndhanatṛṇādīnāṃ dadyāt tacchedanaṃ ca yaḥ
krīḍate sa śive loke varṣalakṣacatuṣṭayam //
śivāśramopabhogāya lohopakaraṇaṃ mahat
yaḥ pradadyāg kuṭhārādyaṃ tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //
yāvat tatphalasaṃkhyānaṃ lohopakaraṇe bhavet
tāvanti varṣalakṣāṇi śivaloke mahīyate //
śivāyatanavittānāṃ rakṣārthaṃ yaḥ prayacchati
dhanuḥkhaḍgāyudhādīni tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //
ekaikasmin parijñeyam āyudhe cāpi vai phalam
varṣakoṭyaṣṭakaṃ bhogaiḥ śivaloke mahīyate //
yaḥ svātmabhogabhṛtyarthaṃ kusumāni nivedayet
śivāya gurave vāpi tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //
yāvad anyo'nyasaṃbandhās tasyāṃśāḥ parikīrtitāḥ
varṣalakṣaṃ sa tāvac ca śivaloke pramodate //
naṣṭāpahṛtam anviṣya punar vittaṃ nivedayet
śivātmakaṃ śivāyaiva tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //
yāvac chivāya tadvittaṃ prāṅ nivedya phalaṃ smṛtam
naṣṭam ānīya tad bhūyaḥ puṇyaṃ śataguṇaṃ labhet //
devadravyaṃ hṛtaṃ naṣṭam anveṣyam api yatnataḥ
na prāpnoti tadā tasya prāpnuyād dviguṇaṃ phalam //
tāmrakumbhakaṭāhādyaṃ yaḥ śivāya nivedayet
śivātmakaṃ śivāyaiva tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //
yāvac chivāya tad vittaṃ prāṅ nivedya phalaṃ smṛtam
naṣṭam ānīya tad bhūyaḥ puṇyaṃ śataguṇaṃ labhet //
snānasattropabhogāya tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
yāvat tatphalasaṃkhyānaṃ tāmropakaraṇe sthitam //
pale pale varṣakoṭiṃ modate sa śive pure
yaḥ pattrapuṣpavastūnāṃ dadyād ādhārabhājanam //
tadvastudātur yat puṇyaṃ tat puṇyaṃ sakalaṃ bhavet
dattvopakaraṇaṃ kiṃcid api yo vittam arthinām //
yad vastu kurute tena tatpradānaphalaṃ labhet
yaḥ śaucapītavastrāṇi kṣārādyaiḥ śivayoginām //
sa pāpamalanirmuktaḥ śivalokam avāpnuyāt
yaḥ puṣpapaṭṭasaṃyuktaṃ paṭagarbhaṃ ca kambalam //
pradadyāc chivayogibhyas tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
teṣāṃ ca vastratantūnāṃ yāvatsaṃkhyā vidhīyate //
tāvadvarṣasahasrāṇi bhogān bhuṅkte śive pure
ślakṣṇavastrāṇi śuklāni dadyād yaḥ śivayogine //
citravastrāṇi tadbhaktyā tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
yāvat tatsūkṣmavastrāṇāṃ tantusaṃkhyā vidhīyate //
tāvadyugāni saṃbhogaiḥ śivaloke mahīyate
śaṅkhapātraṃ tu vistīrṇaṃ bhāṇḍaṃ vāpi suśobhanam //
pradadyāc chivayogibhyas tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
divyaṃ vimānam ārūḍhaḥ sarvakāmasamanvitam //
kalpakoṭyayutaṃ sāgraṃ śivaloke mahīyate
śuktyādīni ca pātrāṇi śobhanāny amalāni ca //
nivedya śivayogibhyaḥ śaṅkhārdhena phalaṃ labhet
sphāṭikānāṃ ca pātrāṇāṃ śaṅkhatulyaphalaṃ smṛtam //
śailajānāṃ tadardhena pātrāṇāṃ ca tadardhakam
tālakharjūrapātrāṇāṃ vaṃśajānāṃ nivedane //
anyeṣām evam ādīnāṃ puṇyaṃ vārkṣyārdhasaṃmitam
vaṃśajārdhasamaṃ puṇyaṃ phalapātranivedane //
nānāparṇapuṭāṇāṃ ca sārāṇāṃ vā phalārdhakam
yas tāmrakāṃsyapātrāṇi śovhanāny amalāni ca //
snānabhojanapānārthaṃ dadyād yaḥ śivayogine
tāmrāṃ kāṃsīṃ trilohīṃ vā yaḥ pradadyāt tripādikām //
bhojane bhojanādhāraṃ gurave tatphalaṃ śṛṇu
yāvat tatpalasaṃkhyānaṃ tripādyā bhojaneṣu ca //
tāvadyugasahasrāṇi bhogān bhuṅkte śive pure
lohaṃ tripādikaṃ dattvā satkṛtvā śivayogine //
daśakalpān mahābhogair naraḥ śivapure vaset
yaḥ pradadyāt triviṣṭambhaṃ bhikṣāpātrasamāśrayam //
vaṃśajaṃ dārujaṃ vāpi tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
divyastrībhogasaṃpanno vimāne mahati sthitaḥ //
caturyugasahasraṃ tu bhogān bhuṅkte śive pure
bhikṣāpātramukhācchādam vastraparṇādikalpitam //
dattvā śivapure bhogān kalpam ekaṃ vasen naraḥ
saṃśrayaṃ yaḥ pradadyāc ca bhikṣāpātre kamaṇḍalau //
kalpitaṃ vastrasūtrādyais tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
tadvastrapūtatantūnāṃ saṃkhyā yāvad vidhīyate //
tāvadvarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate
sūtravalkalavālair vā śikyabhāṇḍasamāśrayam //
yaḥ kṛtvā dāmanīyoktraṃ pragrahaṃ rajjum eva vā
evam ādīni cānyāni vastūni vinivedayet //
śivagoṣṭhopayogārthaṃ tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
yāvat tadrajjusaṃkhyānaṃ pradadyāc chivagokule //
tāvac caturyugaṃ dehī śivaloke mahīyate
yathā yathā priyaṃ vastraṃ śobhanaṃ ca yathā yathā //
tathā tathā mahāpuṇyaṃ taddānād uttarottaram
yaḥ panthānaṃ diśet pṛṣṭaṃ praṇaṣṭaṃ ca gavādikaṃ //
sa godānasamaṃ puṇyaṃ prajñāsaukhyaṃ ca vindati
kṛtvopakāram ārtānāṃ svargaṃ yāti na saṃśayaḥ //
api kaṇṭakam uddhṛtya kimutānyaṃ mahāguṇam(?)
annapānauṣadhīnāṃ ca yaḥ pradātāram uddiśet //
ārtānāṃ tasya vijñeyaṃ dātus tatsadṛśaṃ phalam
śivāya tasya saṃruddhaṃ karma tiṣṭhati yad vinā //
tad alpam api yajñāṅgaṃ dattvā yajñaphalaṃ labhet
api kāśakuśaṃ sūtraṃ gomayaṃ samidindhanam //
śivayajñopayogārthaṃ pravakṣyāmi samāsataḥ
sarveṣāṃ śivabhaktānāṃ dadyād yat kiṃcid ādarāt
dattvā yajñaphalaṃ vidyāt kimu tadvastudānataḥ //
Original text: Śivopaniṣad · Edition: included in: Un-published Upanisads / ed. by the Pandits of Adyar Library under the supervision of C. Kunhan Raja Adyar 1933 (The Adyar Library Series ; 14) · Data entry Reinhold Grünendahl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0