Language

ENहिગુ
Scripture Library

Śivopaniṣad · Chapter 6

6.1

atha bhaktyā śivaṃ pūjya naivedyam upakalpayet
yad annam ātmanāśnīyāt tasyāgre vinivedayet //

6.2

yaḥ kṛtvā bhakṣyabhojyāni yatnena vinivedayet
śivāya sa śive loke kalpakoṭiṃ pramodate //

6.3

yaḥ pakvaṃ śrīphalaṃ dadyāc chivāya vinivedayet
guror vā homayed vāpi tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //

6.4

śrīmadbhiḥ sa mahāyānair bhogān bhuṅkte śive pure
varṣāṇām ayutaṃ sāgraṃ tadante śrīpatir bhavet //

6.5

kapittham ekaṃ yaḥ pakvam īśvarāya nivedayet
varṣalakṣaṃ mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate //

6.6

ekam āmraphalaṃ pakvaṃ yaḥ śambhor vinivedayet
varṣāṇām yutaṃ bhogaiḥ krīḍate sa śive pure //

6.7

ekaṃ vaṭaphalaṃ pakvaṃ yaḥ śivāya nivedayet
varṣalakṣaṃ mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate //

6.8

yaḥ pakvaṃ dāḍimaṃ caikaṃ dadyād vikasitaṃ navam
śivāya gurave vāpi tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //

6.9

yāvat tadbījasaṃkhyānaṃ śobhanaṃ parikīrtitam
tāvadaṣṭāyutāny uccaiḥ śivaloke mahīyate //

6.10

drākṣāphalāni pakvāni yaḥ śivāya nivedayet
bhaktyā vā śivayogibhyas tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //

6.11

yāvat tatphalasaṃkhyānam ubhayor viniveditam
tāvadyugasahasrāṇi rudraloke mahīyate //

6.12

drākṣāphaleṣu yat puṇyaṃ tat kharjūraphaleṣu ca
tad eva rājavṛkṣeṣu pārāvataphaleṣu ca //

6.13

yo nāraṅgaphalaṃ pakvaṃ vinivedya maheśvare
aṣṭalakṣaṃ mahābhogaiḥ kṛḍate sa śive pure //

6.14

bījapūreṣu tasyārdhaṃ tadardhaṃ likuceṣu ca
jambūphaleṣu yat puṇyaṃ tat puṇyaṃ tindukeṣu ca //

6.15

panasaṃ nārikelaṃ vā śivāya vinivedayet
varṣalakṣaṃ mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate //

6.16

puruṣaṃ ca priyālaṃ ca madhūkakusumāni ca
jambūphalāni pakvāni vaikaṅkataphalāni ca //

6.17

nivedya bhaktyā śarvāya pratyekaṃ tu phale phale
daśavarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate //

6.18

kṣīrikāyāḥ phalaṃ pakvaṃ yaḥ śivāya nivedayet
varṣalakṣaṃ mahābhogair modate sa śive pure //

6.19

vālukātrapusādīni yaḥ phalāni nivedayet
śivāya gurave vāpi pakvaṃ ca karamardakam //

6.20

daśavarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate
badarāṇi supakvāni tintiḍīkaphalāni ca //

6.21

darśanīyāni pakvāni hy āmalakyāḥ phalāni ca
evam ādīni cānyāni śākamūlaphalāni ca //

6.22

nivedayati śarvāya śṛṇu yat phalam āpnuyāt
ekaikasmin phale bhogān prāpnuyād anupūrvaśaḥ //

6.23

pañcavarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate
godhūmacandakādyāni sukṛtaṃ saktubharjitam //

6.24

nivedayīta śarvāya tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
yāvat tadbījasaṃkhyānaṃ śubhaṃ bhraṣṭaṃ nivedayet //

6.25

tāvadvarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate
yaḥ pakvānīkṣudaṇḍāni śivāya vinivedayet //

6.26

gurave vāpi tad bhaktyā tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
ikṣuparṇāni caikaikaṃ varṣalokaṃ pramodate //

6.27

sākaṃ śivapure bhogaiḥ pauṇḍraṃ pañcaguṇaṃ phalam
nivedya parameśāya śuktimātrarasasya tu //

6.28

varṣakoṭiṃ mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate
nivedya phāṇitaṃ śuddhaṃ śivāya gurave 'pi vā //

6.29

rasāt sahasraguṇitaṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ
guḍasya phalam ekaṃ yaḥ śivāya vinivedayet //

6.30

ambakoṭiṃ śive loke mahābhogaiḥ pramodate
khaṇḍasya palanaivedyaṃ guḍāc chataguṇaṃ phalam //

6.31

khaṇḍāt sahasraguṇitaṃ śarkarāyā nivedane
matsaṇḍikāṃ mahāśuddhāṃ śaṃkarāya nivedayet //

6.32

kalpakoṭiṃ naraḥ sāgraṃ śivaloke mahīyate
pariśuddhaṃ bhṛṣṭam ājyaṃ siddhaṃ caiva susaṃskṛtam //

6.33

māsaṃ nivedya śarvāya śṛṇu yat phalam āpnuyāt
aśeṣaphaladānena yat puṇyaṃ parikīrtitam //

6.34

tat puṇyaṃ prāpnuyāt sarvaṃ mahādānanivedane
panasāni ca divyāni svādūni surabhīṇi ca //

6.35

nivedayet tu śarvāya tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
kalpakoṭiṃ naraḥ sāgraṃ śivaloke vyavasthitaḥ //

6.36

piban śivāmṛtaṃ divyaṃ mahābhogaiḥ pramodate
dine dine ca yas tv āpaṃ vastrapūtaṃ samācaret //

6.37

sukhāya śivabhaktebhyas tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
mahāsarāṃsi yaḥ kuryād bhavet puṇyaṃ śivāgrataḥ //

6.38

tat puṇyaṃ sakalaṃ prāpya śivaloke mahīyate
yad iṣṭam ātmanaḥ kiṃcid annapānaphalādikam //

6.39

tat tac chivāya deyaṃ syād uttamaṃ bhogam icchatā
na śivaḥ paripūrṇatvāt kiṃcid aśnāti kasyacit //

6.40

kintv īśvaranibhaṃ kṛtvā sarvam ātmani dīyate
na rohati yathā bījaṃ svastham āśrayavarjitam //

6.41

puṇyabījaṃ tathā sūkṣmaṃ niṣphalaṃ syān nirāśrayam
sukṣetreṣu yathā bījam uptaṃ bhavati satphalam //

6.42

alpam apy akṣayaṃ tadvat puṇyaṃ śivasamāśrayāt
tasmād īśvaram uddiśya yad yad ātmani rocate //

6.43

tat tad īśvarabhaktebhyaḥ pradātavyaṃ phalārthinā
yaḥ śivāya guror vāpi racayen maṇibhūmikam //

6.44

naivedya bhojanārthaṃ yaḥ pattraiḥ puṣpaiś ca śobhanam
yāvat tat pattrapuṣpāṇāṃ parisaṃkhyā vidhīyate //

6.45

tāvadvarṣasahasrāṇi suraloke mahīyate
palāśakadalīpadma pattrāṇi ca viśeṣataḥ //

6.46

dattvā śivāya gurave śṛṇu yat phalam āpnuyāt
yāvat tatpattrasaṃkhyānam īśvarāya niveditam //

6.47

tāvadabdāyutānāṃ sa loke bhogān avāpnuyāt
yāvat tāmbulapattrāṇi pūgāṃś ca vinivedayet //

6.48

tāvanti varṣalakṣāṇi śivaloke mahīyate
yac chuddhaṃ śaṅkhacūrṇaṃ vā gurave vinivedayet //

6.49

tāmbūlayogasiddhyarthaṃ tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
yāvat tāmbūlapattrāṇi cūrṇamānena bhakṣayet //

6.50

tāvadvarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate
jātīphalaṃ sakaṅkolaṃ latākastūrikotpalam //

6.51

ity etāni sugandhīni phalāni vinivedayet
phale phale mahābhogair varṣalakṣaṃ tu yatnataḥ //

6.52

kāmikena vimānena krīḍate sa śive pure
truṭimātrapramāṇena karpūrasya śive gurau //

6.53

varṣakoṭiṃ mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate
pūgatāmbūlapattrāṇām ādhāraṃ yo nivedayet //

6.54

varṣakoṭyaṣṭakaṃ bhogaiḥ śivaloke mahīyate
yaś cūeṇādhārasatpātraṃ kasyāpi vinivedayet //

6.55

modate sa śive loke varṣakoṭīś caturdaśa
mṛtkāṣṭhavaṃśakhaṇḍāni yaḥ pradadyāc chivāśrame //

6.56

prāpnuyād vipulān bhogān divyāñ chivapure naraḥ
māṇikyaṃ kalaśaṃ pātrīṃ sthālyādīn bhāṇḍasaṃpuṭān //

6.57

dattvā śivāgrajas tebhyaḥ śivaloke mahīyate
toyādhārapidhānāni mṛdvastratarujāni vā //

6.58

vaṃśālābusamutthāni dattvāpnoti śivaṃ puram
pañcasaṃmārjanītoyaṃ gomayāñjanakarpaṭān //

6.59

mṛtkumbhapīṭikāṃ dadyād bhogāñ chivapure labhet
yaḥ puṣpadhūpagandhānāṃ dadhikṣīraghṛtāmbhasām //

6.60

dadyād ādhārapātrāṇi śivaloke sa gacchati
vaṃśatālādisaṃbhūtaṃ puṣpādhārakaraṇḍakam //

6.61

ity evamādyān yo dadyāc chivalokam avāpnuyāt
yaḥ sruksruvādipātrāṇi homārthaṃ vinivedayet //

6.62

varṣakoṭiṃ mahābhāgaiḥ śivaloke mahīyate
yaḥ sarvadhātusaṃyuktaṃ dadyāl lavaṇaparvatam //

6.63

śivāya gurave vāpi tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
kalpakoṭisahasrāṇi kalpakoṭiśatāni ca //

6.64

sa gotrabhṛtyasaṃyukto vasec chivapure naraḥ
vimānayānaiḥ śrīmadbhiḥ sarvakāmasamanvitaiḥ //

6.65

bhogān bhuktvā tu vipulāṃs tadante sa mahīpatiḥ
manaḥśilāṃ harītālaṃ rājapaṭṭaṃ ca hiṅgulam //

6.66

gairikaṃ maṇidantaṃ ca hematoyaṃ tathāṣṭamam
yaś ca taṃ parvatavaraṃ śālitaṇḍulakalpitam //

6.67

śivāyagurave vāpi tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
kalpakoṭiśataṃ sāgraṃ bhogān bhuṅkte śive pure //

6.68

yaḥ sarvadhānyaśikharair upetaṃ yavaparvatam
ghṛtatailanadīyuktaṃ tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //

6.69

kalpakoṭiśataṃ sāgraṃ bhogān bhuṅkte śive pure
samastakulajaiḥ sārdhaṃ tasyānte sa mahīpatiḥ //

6.70

tiladhenuṃ pradadyād yaḥ kṛtvā kṛṣṇājine naraḥ
kapilāyāḥ pradānasya yat phalaṃ tad avāpnuyāt //

6.71

ghṛtadhenuṃ naraḥ kṛtvā kāṃsyapātre sakāñcanān
nivedya gopradānasya samagraṃ phalam āpnuyāt //

6.72

dvīpicarmaṇi yaḥ sthāpya pradadyāl lavaṇāḍhakam
aśeṣarasadānasya yat puṇyaṃ tad avāpnuyāt //

6.73

maricāḍhena kurvīta(?) mārīcaṃ nāma parvatam
dadyād yaj jīrakaṃ pūrvam āgneyaṃ hiṅgum uttamam //

6.74

dakṣiṇe guḍaśuṇṭhīṃ ca nairṛte nāgakesaram
pippalīṃ paścime dadyād vāyavye kṛṣṇajīrakam //

6.75

kauberyām ajamodaṃ ca tvagelāś ceśadaivate
kustumbaryāḥ pradeyāḥ syur bahiḥ prākārataḥ sthitāḥ //

6.76

kakubhām antarāleṣu samantāt saindhavaṃ nyaset
sapuṣpākṣatatoyena śivāya vinivedayet //

6.77

yāvat taddīpasaṃkhyānaṃ sarvam ekatra parvate
tāvadvarṣaśatād ūrdhvaṃ bhogān bhuṅkte śive pure //

6.78

kūśmāṇḍaṃ madhyataḥ sthāpya kāliṅgaṃ pūrvato nyaset
dakṣiṇe kṣīratumbīṃ tu vṛntākaṃ paścime nyaset //

6.79

paṭīsāny uttare sthāpya karkaṭīm īśadaivate
nyased gajapaṭolāṃś ca madhurān vahnidaivate //

6.80

kāravellāṃś ca nairṛtyāṃ vāyavyāṃ nimbakaṃ phalam
uccāvacāni cānyāni phalāni sthāpayed bahiḥ //

6.81

abhyarcya puṣpadhūpaiś ca samantāt phalaparvatam
śivāya gurave vāpi praṇipatya nivedayet //

6.82

yāvat tatphalasaṃkhyānaṃ taddīpānāṃ ca madhyataḥ
tāvadvarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate //

6.83

mūlakaṃ madhyataḥ sthāpya tatpūrve vālamūlakam
āgneyyāṃ vāstukaṃ sthāpya yāmyāyāṃ kṣāravāstukam //

6.84

pālakyaṃ nairṛte sthāpya sumukhaṃ paścime nyaset
kuhadrakaṃ ca vāyavyām uttare vāpi tālikīm //

6.85

kusumbhaśākam aiśānyāṃ sarvaśākāni tadbahiḥ
pūrvakrameṇa vinyasya śivāya vinivedayet //

6.86

yāvat tanmūlanālānāṃ pattrasaṃkhyā ca kīrtitā
tāvadvarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate //

6.87

dattvā labhen mahābhogān guggulvadreḥ paladvayam
varṣakoṭidvayaṃ svarge dviguṇaṃ guḍamiśritaiḥ //

6.88

guḍārdrakaṃ salavaṇam āmramañjarisaṃyutam
nivedya gurave bhaktyā saubhāgyaṃ paramaṃ labhet //

6.89

hastāropyeṇa vā kṛtvā mahāratnānvitāṃ mahīm
nivedayitvā śarvāya śivatulyaḥ prajāyate //

6.90

vajrendranīlavaiḍūrya padmarāgaṃ samauktikam
kīṭapakṣaṃ suvarṇaṃ ca mahāratnāni sapta vai //

6.91

yaś ca siṃhāsanaṃ dadyān mahāratnānvitaṃ nṛpaḥ
kṣudraratnaiś ca vividhais tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //

6.92

kulatriṃśakasaṃyuktaḥ sāntaḥpuraparicchadaḥ
samastabhṛtyasaṃyuktaḥ śivaloke mahīyate //

6.93

tatra bhuktvā mahābhogān śivatulyaparākramaḥ
āmahāpralayaṃ yāvat tadante muktim āpnuyāt //

6.94

yadi ced rājyam ākaṅkṣet tataḥ sarvasamāhitaḥ
saptadvīpasamudrāyāḥ kṣiter adhipatir bhavet //

6.95

janmakoṭisahasrāṇi janmakoṭiśatāni ca
rājyaṃ kṛtvā tataś cānte punaḥ śivapuraṃ vrajet //

6.96

etad eva phalaṃ jñeyaṃ makuṭābharaṇādiṣu
ratnāsanapradānena pāduke vinivedayet //

6.97

dadyād yaḥ kevalaṃ vajraṃ śuddhaṃ godhūmamātrakam
śivāya sa śive loke tiṣṭhed āpralayaṃ sukhī //

6.98

indranīlapradānena sa vaiḍūryapradānataḥ
modate vividhair bhogaiḥ kalpakoṭiṃ śive pure //

6.99

masūramātram api yaḥ padmarāgaṃ suśobhanam
nivedayitvā śarvāya modate kālam akṣayam //

6.100

nivedya mauktikaṃ svaccham ekabhāgaikamātrakam
bhogaiḥ śivapure divyaiḥ kalpakoṭiṃ pramodate //

6.101

kīṭapakṣaṃ mahāśuddhaṃ nivedya yavamātrakam
śivāyādyaḥ śive loke modate kālam akṣayam //

6.102

hemnā kṛtvā ca yaḥ puṣpam api māṣakamātrakam
nivedayitvā śarvāya varṣakoṭiṃ vased divi //

6.103

kṣudraratnāni yo dadyād dhemni baddhāni śambhave
modate sa śive loke kalpakoṭyayutaṃ naraḥ //

6.104

yathā yathā mahāratnaṃ śobhanaṃ ca yathā yathā
tathā tathā mahat puṇyaṃ jñeyaṃ tac chivadānataḥ //

6.105

bhūmibhāge sa()vistīṛṇe jambūdvīpaṃ prakalpayet
aṣṭāvaraṇasaṃyuktaṃ nagendrāṣṭakabhūṣitam //

6.106

tanmadhye kārayed divyaṃ meruprāsādam uttamam
anekaśikharākīrṇam aśeṣāmarasaṃyutam //

6.107

bahiḥ suvarṇanicitaṃ sarvaratnopaśobhitam
catuḥpragrīvakopetaṃ cakṣurliṅgasamāyutam //

6.108

caturdikṣu vanopetaṃ caturbhiḥ saṃyutaiḥ śaraiḥ
caturṇāṃ purayuktena prākāreṇa ca saṃyutam //

6.109

meruprāsādam ity evaṃ hemaratnavibhūṣitam
yaḥ kārayed vanopetaṃ so 'nantaphalam āpnuyāt //

6.110

bhūmyambhaḥparamāṇūnāṃ yathā saṃkhyā na vidyate
śivāyatanapuṇyasya tathā saṃkhyā na vidyate //

6.111

kulatriṃśakasaṃyuktaḥ sarvabhṛtyasamanvitaḥ
kalatraputramitraiś ca sarvasvajanasaṃyutaḥ //

6.112

āśrtitopāśritaiḥ sarvair aśeṣagaṇasaṃyutaḥ
yathā śivas tathaivāyaṃ śarvaloke sa pūjyate //

6.113

na ca mānuṣyakaṃ lokam āgacchet kṛpaṇaṃ punaḥ
sarvajñaḥ paripūrṇaś ca muktaḥ svātmani tiṣṭhati //

6.114

yaḥ śivāya vanaṃ kṛtvā mudābdasalilotthitam(?)
tad daṇḍakopaśobhaṃ ca haste kurvīta sarvadā //

6.115

śobhayed bhūtanāthaṃ vā candraśālāṃ kvacit kvacit
vedīṃ vāthābhyapadyanta pronnatāḥ stambhapaṅktayaḥ //

6.116

śātakumbhamayīṃ vāpi sarvalakṣaṇasaṃyutām
īśvarapratimāṃ saumyāṃ kārayet puruṣocchritām //

6.117

triśūlasavyahastāṃ ca varadābhayadāyikāṃ
savyahastākṣamālāṃ ca jaṭākusumabhūṣitām //

6.118

padmasiṃhāsanāsīnāṃ vṛṣasthāṃ vā samucchritām
vimānasthāṃ rathasthāṃ vā vedisthāṃ vā prabhānvitām //

6.119

saumyavaktrāṃ karālāṃ vā mahābhairavarūpiṇīm
atyucchritāṃ suvistīrṇāṃ nṛtyasthāṃ yogasaṃsthitām //

6.120

kuryād asaṃbhave hemnas tāreṇa vimalena ca
ārakūṭamayīṃ vāpi tāmramṛcchailadārujām //

6.121

aśeṣakaiḥ sarūpaiś ca varṇakair vā paṭe likhet
kuḍye vā phalake vāpi bhaktyā vittānusārataḥ //

6.122

ekāṃ saparivārāṃ vā pārvatīṃ gaṇasaṃyutām
pratīhārasamopetāṃ(?) kuryād evāvikalpataḥ //

6.123

pīṭhaṃ vā kārayed raupyaṃ tāmraṃ pittalasaṃbhavam
caturmukhaikavaktraṃ vā bahiḥ kāñcanasaṃskṛtam //

6.124

pṛthakpṛthaganekāni kārayitvā mukhāni tu
saumyabhairavarūpāṇi śivasya bahurūpiṇaḥ //

6.125

nānābharaṇayuktāni hemaraupyakṛtāni ca
śivasya rathayātrāyāṃ tāni lokasya darśayet //

6.126

uktāni yāni puṇyāni saṃkṣepeṇa pṛthak pṛthak
kṛtvaikena mamaiteṣām akṣayaṃ phalam āpnuyāt //

6.127

mātuḥ pituḥ sahopāyair(?) daśabhir daśabhiḥ kulaiḥ
kalatraputramitrādyair bhṛtyair yuktaḥ sa bāndhavaiḥ //

6.128

ayutena vimānānāṃ sarvakāmayutena ca
bhuṅkte svayaṃ mahābhogān ante muktim avāpnuyāt //

6.129

maṇḍapastambhaparyante kīlayed darpaṇānvitam
abhiṣicya janā yasmin pujāṃ kuvanti bilvakaiḥ //

6.130

kālakālakṛtiṃ kṛtvā kīlayed yaḥ śivāśrame
sarvalokopakārāya pūjayec ca dine dine //

6.131

dhūpavelāpramāṇārthaṃ kalpayed yaḥ śivāśrame
kṣarantīṃ pūryamāṇāṃ vā sadāyāme ghaṭīṃ nṛpaḥ //

6.132

eṣām ekatamaṃ puṇyaṃ kṛtvā pāpavivarjitaḥ
śivaloke naraḥ prāpya sarvajñaḥ sa sukhī bhavet //

6.133

rathayātrāṃ pravakṣyāmi śivasya paramātmanaḥ
sarvalokahitārthāya mahāśilpivinirmitām //

6.134

rathamadhye samāveśya yathā yaṣṭiṃ tu kīlayet
yaṣṭer madhye sthitaṃ kāryaṃ vimānam atiśobhitam //

6.135

pañcabhaumaṃ tribhaumaṃ vā dṛḍhavaṃśaprakalpitam
karmaṇā sunibaddhaṃ ca rajjubhiś ca susaṃyutam //

6.136

pañcaśālāṇḍikair yuktaṃ nānābhaktisamanvitam
citravarṇaparicchannaṃ paṭair vā varṇakānvitaiḥ //

6.137

lambakaiḥ sūtradāmnā ca ghaṇṭācāmarabhūṣitam
budbudair ardhacandraiś ca darpaṇaiś ca samujjvalam //

6.138

kadalyardhadhvajair yuktaṃ mahācchattraṃ mahādhvajam
puṣpamālāparikṣiptaṃ sarvaśobhāsamanvitam //

6.139

mahārathavimāne 'smin sthāpayed gaṇasaṃyutam
īśvarapratimāṃ hemni prathame puramaṇḍape //

6.140

mukhatrayaṃ ca badhnīyād bahiḥ kuryāt tathāśritam
pure pure bahir dikṣu gṛhakeṣu samāśritam //

6.141

catuṣkaṃ śivavaktrāṇāṃ saṃsthāpya pratipūjayet
dinatrayaṃ prakurvīta snānam arcanabhojanam //

6.142

nṛtyakrīḍāprayogeṇa geyamaṅgalapāṭhakaiḥ
mahāvāditranirghoṣaiḥ pauṣapūrṇimaparvaṇi //

6.143

bhrāmayed rājamārgeṇa caturthe 'hani tadratham
tataḥ svasthānam ānīya taccheṣam api vardhayet //

6.144

avadhārya jagaddhātrī pratimām avatārayet
mahāvimānayātraiṣā kartavyā paṭṭake 'pi vā //

6.145

vaṃśair navaiḥ supakvaiś ca kaṭaṃ kuryād bharakṣamam(?)
vṛttaṃ dviguṇadīrghaṃ ca caturaśram adhaḥ samam //

6.146

sarvatra carmaṇā baddhaṃ mahāyaṣṭisamāśritam
mukhaṃ baddhaṃ ca kurvīta vaṃśamaṇḍalinā dṛḍham //

6.147

kaṭe 'smiṃs tāni vastrāṇi sthāpya badhnīta yatnataḥ
upary upari sarvāṇi tanmadhye pratimāṃ nyaset //

6.148

varṇakaiḥ kuṅkumādyaiś ca citrapuṣpaiś ca pūjayet
nānābharaṇapūjābhir muktāhārapralambibhiḥ //

6.149

rathasya mahato madhye sthāpya paṭṭadvayaṃ dṛḍham
adharottarabhāgena madhye chidrasamanvitam //

6.150

kaṭiyaṣṭer adhobhāgaṃ sthāpya chidramayaṃ śubhaiḥ
ābaddhya kīlayed yatnād yaṣṭyardhaṃ ca dhvajāṣṭakam //

6.151

kaṭasya pṛṣṭaṃ sarvatra kārayet paṭasaṃvṛtam
tatpaṭe ca likhet somaṃ sagaṇaṃ savṛṣaṃ śivam //

6.152

vicitrapuṣpasragdāmnā samantād bhūṣayet kaṭam
ravakaiḥ kiṅkiṇījālair ghaṇṭācāmarabhūṣitaiḥ //

6.153

mahāpūjāviśeṣaiś ca kautūhalasamanvitam
vādyārambhopacāreṇa mārgaśobhāṃ prakalpayet //

6.154

tad rathaṃ bhrāmayed yatnād rājamārgeṇa sarvataḥ
tataḥ svāśramam ānīya sthāpayet tatsamīpataḥ //

6.155

mahāśabdaṃ tataḥ kuryāt tālatrayasamanvitam
tatas tuṣṇīṃ sthite loke tacchāntim iha dhārayet //

6.156

śivaṃ tu sarvajagataḥ śivaṃ gobrāhmaṇasya ca
śivam astu nṛpāṇāṃ ca tadbhaktānāṃ janasya ca //

6.157

rājā vijayam āpnoti putrapautraiś ca vardhatām
dharmaniṣṭhaś ca bhavatu prajānāṃ ca hite rataḥ //

6.158

kālavarṣī tu parjanyaḥ sasyasaṃpattir uttamā
subhikṣāt kṣemam āpnoti kāryasiddhiś ca jāyatām //

6.159

doṣāḥ prayāntu nāśaṃ ca guṇāḥ sthairyaṃ bhajantu vaḥ
bahukṣīrayutā gāvo hṛṣṭapuṣṭā bhavantu vaḥ //

6.160

evaṃ śivamahāśāntim uccārya jagataḥ kramāt
abhivardhya tataḥ śeṣam aiśvarīṃ sārvakāmikīm //

6.161

śivamālāṃ samādāya sadāsīparicārikaḥ
phalair bhakṣaiś ca saṃyuktāṃ gṛhya pātrīṃ niveśayet //

6.162

pātrīṃ ca dhārayen mūrdhnā soṣṇīṣāṃ devaputrakaḥ
alaṃkṛtaḥ śuklavāsā dhārmikaḥ satataṃ śuciḥ //

6.163

tataś ca tāṃ samutkṣipya pāṇinā dhārayed budhaḥ
prabrūyād aparaś cātra śivadharmasya bhājakaḥ //

6.164

toyaṃ yathā ghaṭīsaṃstham ajasraṃ kṣarate tathā
kṣarate sarvalokānāṃ tadvad āyur aharniśam //

6.165

yadā sarvaṃ parityajya gantavyam avaśair dhruvam
tadā na dīyate kasmāt pātheyārtham idaṃ dhanam //

6.166

kalatraputramitrāṇi pitā mātā ca bāndhavāḥ
tiṣṭhanti na mṛtasyārthe paraloke dhanāni ca //

6.167

nāsti dharmasamaṃ mitraṃ nāsti dharmasamaḥ sakhā
yataḥ sarvaiḥ parityaktaṃ naraṃ dharmo 'nugacchati //

6.168

tasmād dharmaṃ samuddiśya yaḥ śeṣām abhivardhayet
samastapāpanirmuktaḥ śivalokaṃ sa gacchati //

6.169

upary upari vittena yaḥ śeṣām abhivardhayet
tasyeyam uttamā deyā yataś cānyā na vardhate //

6.170

ity evaṃ madhyamāṃ śeṣāṃ vardhayed vā kanīyasīm
tatas teṣāṃ pradātavyā sarvaśokasya śāntaye //

6.171

yenottamā gṛhītā syāc śivaśeṣā mahīyasī
prāpaṇīyā gṛhaṃ tasya tathaiva śirasā vṛtā //

6.172

dhvajacchattravimānādyair mahāvāditraniḥsvanaiḥ
gṛhadvāraṃ tataḥ prāptam arcayitvā niveśayet //

6.173

dadyād gotrakalatrāṇāṃ bhṛtyānāṃ svajanasya ca
tarpayec cānatān(?) bhaktyā vāditradhvajavāhakān //

6.174

evam ādīyate bhaktyā yaḥ śivasyottamā gṛhe
śobhayā rājamārgeṇa tasya dharmaphalaṃ śṛṇu //

6.175

samastapāpanirmuktaḥ samastakulasaṃyutaḥ
śivalokam avāpnoti sabhṛtyaparicārakaḥ //

6.176

tatra divyair mahābhogair vimānaiḥ sārvakāmikaiḥ
kalpānāṃ krīḍate koṭim ante nirvāṇam āpnuyāt //

6.177

rathasya yātrāṃ yaḥ kuryād ity evam upaśobhayā
bhakṣabhojyapradānaiś ca tatphalaṃ śṛnu yatnataḥ //

6.178

aśeṣapāpanirmuktaḥ sarvabhṛtyasamanvitaḥ
kulatriṃśakam uddhṛtya suhṛdbhiḥ svajanaiḥ saha //

6.179

sarvakāmayutair divyaiḥ svacchandagamanālayaiḥ
mahāvimānaiḥ śrīmadbhir divyastrīparivāritaḥ //

6.180

icchayā krīḍate bhogaiḥ kalpakoṭiṃ śive pure
jñānayogaṃ tataḥ prāpya saṃsārād avamucyate //

6.181

śivasya rathayātrāyām upavāsaparaḥ kṣamī
purataḥ pṛṣṭhato vāpi gacchaṃs tasya phalaṃ śṛṇu //

6.182

aśeṣapāpanirmuktaḥ śuddhaḥ śivapuraṃ gataḥ
mahārathopamair yānaiḥ kalpāśītiṃ pramodateä //

6.183

dhvajacchattrapatākābhir dīpadarpaṇacāmaraiḥ
dhūpair vitānakalaśair upaśobhā sahasraśaḥ //

6.184

gṛhītvā yāti purataḥ svecchayā vā parecchayā
saṃparkāt kautukāl lābhāc chivaloke vrajante te //

6.185

śivasya rathayātrāṃ tu yaḥ prapaśyati bhaktitaḥ
prasaṅgāt kautukād vāpi te 'pi yānti śivaṃ puram //

6.186

nānāyatnādiśeṣānte nānāprekṣaṇakāni ca
kurvīta rathayātrāyāṃ ramate ca vibhūṣitā //

6.187

te bhogair vividhair divyaiḥ śivāsannā gaṇeśvarāḥ
krīḍanti rudrabhavane kalpānāṃ viṃśatīr narāḥ //

6.188

mahatā jñānasaṅghena tasmāc chivarathena ca
pṛthakjīvā mṛtā yānti śivalokaṃ na saṃśayaḥ //

6.189

śrīparvate mahākāle vārāṇasyāṃ mahālaye
jalpeśvare kurukṣetre kedāre maṇḍaleśvare //

6.190

gokarṇe bhadrakarṇe ca śaṅkukarṇe sthaleśvare
bhīmeśvare suvarṇākṣe kālañjaravane tathā //

6.191

evam ādiṣu cānyeṣu śivakṣetreṣu ye mṛtāḥ
jīvāś carācarāḥ sarve śivalokaṃ vrajanti te //

6.192

prayāgaṃ kāmikaṃ tīrtham avimuktaṃ tu naiṣṭhikam
śrīparvataṃ ca vijñeyam ihāmutra ca siddhidam //

6.193

prasaṅgenāpi yaḥ paśyed anyatra prasthitaḥ kvacit
śrīparvataṃ mahāpuṇyaṃ so 'pi yāti śivaṃ puram //

6.194

vrajed yaḥ śivatīrthāni sarvapāpaiḥ pramucyate
pāpayuktaḥ śivajñānaṃ prāpya nirvāṇam āpnuyāt //

6.195

tīrthasthāneṣu yaḥ śrāddhaṃ śivarātre prayatnataḥ
kalpayitvānusāreṇa kālasya viṣuvasya ca //

6.196

tīrthayātrāgataṃ śāntaṃ hāhābhūtam acetanam
kṣutpipāsāturaṃ loke pāṃsupādaṃ tvarānvitam //

6.197

saṃtarpayitvā yatnena mlānalakṣmīm ivāmbubhiḥ
pādyāsanapradānena kas tena puruṣaḥ samaḥ //

6.198

aśnanti yāvat tatpiṇḍaṃ tīrthanirdhūtakalmaṣāḥ
tāvadvarṣasahasrāṇi taddātās te śive pure //

6.199

dadyād yaḥ śivasattrārthaṃ mahiṣīṃ supayasvinīm
modate sa śive loke yugakoṭiśataṃ naraḥ //

6.200

ārtāya śivabhaktāya dadyād yaḥ supayasvinīm
ajām ekāṃ supuṣṭāṅgīṃ tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //

6.201

yāvat tadromasaṃkhyānaṃ tatprasūtikuleṣu ca
tāvadvarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate //

6.202

mṛduromāñcitāṃ kṛṣṇāṃ nivedya gurave naraḥ
romṇi romṇi suvarṇasya dattasya phalam āpnuyāt //

6.203

gajāśvarathasaṃyuktair vimānaiḥ sārvakāmikaiḥ
sānugaḥ krīḍate bhogaiḥ kalpakoṭiṃ śive pure //

6.204

nivedyāśvataraṃ puṣṭam aduṣṭaṃ gurave naraḥ
saṃgatiṃ sopakaraṇaṃ bhogān bhuṅkte śive pure //

6.205

divyāśvayuktaiḥ śrīmadbhir vimānaiḥ sārvakāmikaiḥ
koṭiṃ koṭiṃ ca kalpānāṃ tadante syān mahīpatiḥ //

6.206

api yojanamātrāya śibikāṃ parikalpayet
guroḥ śāntasya dāntasya tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //

6.207

vimānānāṃ sahasreṇa sarvakāmayutena ca
kalpakoṭyayutaṃ sāgraṃ bhogān bhuṅkte śive pure //

6.208

chāgaṃ meṣaṃ mayūraṃ ca kukkuṭaṃ śārikāṃ śukam
bālakrīḍanakān etān ity ādyān aparān api //

6.209

nivedayitvā skandāya tatsāyujyam avāpnuyāt
bhuktvā tu vipulān bhogāṃs tadante syād dvijottamaḥ //

6.210

musalolūkhalādyāni gṛhopakaraṇāni ca
dadyāc chivagṛhasthebhyas tasya pūṇyaphalaṃ śṛṇu //

6.211

pratyekaṃ kalpam ekaikaṃ gṛhopakaraṇair naraḥ
ante divi vased bhogais tadante ca gṛhī bhavet //

6.212

kharjūratālapattrair vā carmaṇā vā sukalpitam
dattvā koṭyāsanaṃ vṛttaṃ śivalokam avāpnuyāt //

6.213

prātarnīhāravelāyāṃ hemante śivayoginām
kṛtvā pratāpanāyāgniṃ śivaloke mahīyate //

6.214

sūryāyutaprabhādīptair vimānaiḥ sārvakāmikaiḥ
kalpakoṭiśataṃ bhogān bhuktvā sa tu mahīpatiḥ //

6.215

yaḥ prāntaraṃ videśaṃ vā gacchantaṃ śivayoginam
bhojayīta yathāśaktyā śivaloke mahīyate //

6.216

yaś chattraṃ dhārayed grīṣme gacchate śivayogine
sa mṛtaḥ pṛthivīṃ kṛtsnām ekacchattrām avāpnuyāt //

6.217

yaḥ samuddharate mārge mātropakaraṇāsanam
śivayogapravṛttasya tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //

6.218

kalpāyutaṃ naraḥ sāgraṃ bhuktvā bhogāñ chive pure
tadante prāpnuyād rājyaṃ sarvaiśvaryasamanvitam //

6.219

abhyaṅgodvartanaṃ snānam ārtasya śivayoginaḥ
kṛtvāpnoti mahābhogān kalpāñ chivapure naraḥ //

6.220

apanīya samucchiṣṭaṃ bhaktitaḥ śivayoginām
daśadhenupradānasya phalam āpnoti mānavaḥ //

6.221

pañcagavyasamaṃ jñeyam ucchiṣṭaṃ śivayoginām
tad bhuktvā labhate śuddhiṃ mahataḥ pātakād api //

6.222

nārī ca bhuktvā satputraṃ kulādhāraṃ guṇānvitam
rājyayogyaṃ dhanāḍhyaṃ ca prāpnuyād dharmatatparam //

6.223

yaś ca yāṃ śivayajñāya gṛhasthaḥ parikalpayet
śivabhakto 'sya mahataḥ paramaṃ phalam āpnuyāt //

6.224

śivomāṃ ca prayatnena bhaktyābdaṃ yo 'nupālayet
gavāṃ lakṣapradānasya saṃpūrṇaṃ phalam āpnuyāt //

6.225

prātaḥ pradadyāt saghṛtaṃ sukṛtaṃ bālapiṇḍakam
dūrvāṃ ca bālavatsānāṃ(?) tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //

6.226

yāvat tadbālavatsānāṃ pānāhāraṃ prakalpayet
tāvadaṣṭāyutān pūrvair bhogān bhuṅkte śive pure //

6.227

vidhavānāthavṛddhānāṃ pradadyād yaḥ prajīvanam
ābhūtassaṃplavaṃ yāvac chivaloke mahīyate //

6.228

dadyād yaḥ sarvajantūnām āhāram anuyatnataḥ
triḥ pṛthvīṃ ratnasaṃpūrṇāṃ yad dattvā tat phalaṃ labhet //

6.229

vinayavratadānāni yāni siddhāni lokataḥ
tāni tenaiva vidhinā śivamantreṇa kalpayet //

6.230

nivedayīta rudrāya rudrāṇyāḥ ṣaṇmukhasya ca
prāpnuyād vipulān bhogān divyāñ chivapure naraḥ //

6.231

punar yaḥ kartarīṃ dadyāt keśakleśāpanuttaye
sarvakleśavinirmuktaḥ śivaloke sukhī bhavet //

6.232

nāsikāśodhanaṃ dadyāt saṃdaṃśaṃ śivayogine
varṣakoṭiṃ mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate //

6.233

nakhacchedanakaṃ dattvā śivaloke mahīyate
varṣalakṣaṃ mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate //

6.234

dattvāñjanaśalākāṃ vā lohādyāṃ śivayogine
bhogāñ chivapure prāpya jñānacakṣur avāpnuyāt //

6.235

karṇaśodhanakaṃ dattvā lohādyaṃ śivayogine
varṣakoṭiṃ mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate //

6.236

dadyād yaḥ śivabhaktāya sūcīṃ kaupīnaśodhanīm
varṣalakṣaṃ sa lakṣārdhaṃ śivaloke mahīyate //

6.237

nivedya śivayogibhyaḥ sūcikaṃ sūtrasaṃyutam
varṣalakṣaṃ mahābhogaiḥ krīḍate sa śive pure //

6.238

dadyād yaḥ śivayogibhyaḥ sukṛtāṃ patravedhanīm
varṣalakṣaṃ mahābhogaiḥ śivaloke mahīyate //

6.239

dadyād yaḥ pustakādīnāṃ sarvakāryārthakartṛkām
pañcalakṣaṃ mahābhogair modate sa śive pure //

6.240

śamīndhanatṛṇādīnāṃ dadyāt tacchedanaṃ ca yaḥ
krīḍate sa śive loke varṣalakṣacatuṣṭayam //

6.241

śivāśramopabhogāya lohopakaraṇaṃ mahat
yaḥ pradadyāg kuṭhārādyaṃ tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //

6.242

yāvat tatphalasaṃkhyānaṃ lohopakaraṇe bhavet
tāvanti varṣalakṣāṇi śivaloke mahīyate //

6.243

śivāyatanavittānāṃ rakṣārthaṃ yaḥ prayacchati
dhanuḥkhaḍgāyudhādīni tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //

6.244

ekaikasmin parijñeyam āyudhe cāpi vai phalam
varṣakoṭyaṣṭakaṃ bhogaiḥ śivaloke mahīyate //

6.245

yaḥ svātmabhogabhṛtyarthaṃ kusumāni nivedayet
śivāya gurave vāpi tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //

6.246

yāvad anyo'nyasaṃbandhās tasyāṃśāḥ parikīrtitāḥ
varṣalakṣaṃ sa tāvac ca śivaloke pramodate //

6.247

naṣṭāpahṛtam anviṣya punar vittaṃ nivedayet
śivātmakaṃ śivāyaiva tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //

6.248

yāvac chivāya tadvittaṃ prāṅ nivedya phalaṃ smṛtam
naṣṭam ānīya tad bhūyaḥ puṇyaṃ śataguṇaṃ labhet //

6.249

devadravyaṃ hṛtaṃ naṣṭam anveṣyam api yatnataḥ
na prāpnoti tadā tasya prāpnuyād dviguṇaṃ phalam //

6.250

tāmrakumbhakaṭāhādyaṃ yaḥ śivāya nivedayet
śivātmakaṃ śivāyaiva tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //

6.251

yāvac chivāya tad vittaṃ prāṅ nivedya phalaṃ smṛtam
naṣṭam ānīya tad bhūyaḥ puṇyaṃ śataguṇaṃ labhet //

6.252

snānasattropabhogāya tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
yāvat tatphalasaṃkhyānaṃ tāmropakaraṇe sthitam //

6.253

pale pale varṣakoṭiṃ modate sa śive pure
yaḥ pattrapuṣpavastūnāṃ dadyād ādhārabhājanam //

6.254

tadvastudātur yat puṇyaṃ tat puṇyaṃ sakalaṃ bhavet
dattvopakaraṇaṃ kiṃcid api yo vittam arthinām //

6.255

yad vastu kurute tena tatpradānaphalaṃ labhet
yaḥ śaucapītavastrāṇi kṣārādyaiḥ śivayoginām //

6.256

sa pāpamalanirmuktaḥ śivalokam avāpnuyāt
yaḥ puṣpapaṭṭasaṃyuktaṃ paṭagarbhaṃ ca kambalam //

6.257

pradadyāc chivayogibhyas tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
teṣāṃ ca vastratantūnāṃ yāvatsaṃkhyā vidhīyate //

6.258

tāvadvarṣasahasrāṇi bhogān bhuṅkte śive pure
ślakṣṇavastrāṇi śuklāni dadyād yaḥ śivayogine //

6.259

citravastrāṇi tadbhaktyā tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
yāvat tatsūkṣmavastrāṇāṃ tantusaṃkhyā vidhīyate //

6.260

tāvadyugāni saṃbhogaiḥ śivaloke mahīyate
śaṅkhapātraṃ tu vistīrṇaṃ bhāṇḍaṃ vāpi suśobhanam //

6.261

pradadyāc chivayogibhyas tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
divyaṃ vimānam ārūḍhaḥ sarvakāmasamanvitam //

6.262

kalpakoṭyayutaṃ sāgraṃ śivaloke mahīyate
śuktyādīni ca pātrāṇi śobhanāny amalāni ca //

6.263

nivedya śivayogibhyaḥ śaṅkhārdhena phalaṃ labhet
sphāṭikānāṃ ca pātrāṇāṃ śaṅkhatulyaphalaṃ smṛtam //

6.264

śailajānāṃ tadardhena pātrāṇāṃ ca tadardhakam
tālakharjūrapātrāṇāṃ vaṃśajānāṃ nivedane //

6.265

anyeṣām evam ādīnāṃ puṇyaṃ vārkṣyārdhasaṃmitam
vaṃśajārdhasamaṃ puṇyaṃ phalapātranivedane //

6.266

nānāparṇapuṭāṇāṃ ca sārāṇāṃ vā phalārdhakam
yas tāmrakāṃsyapātrāṇi śovhanāny amalāni ca //

6.267

snānabhojanapānārthaṃ dadyād yaḥ śivayogine
tāmrāṃ kāṃsīṃ trilohīṃ vā yaḥ pradadyāt tripādikām //

6.268

bhojane bhojanādhāraṃ gurave tatphalaṃ śṛṇu
yāvat tatpalasaṃkhyānaṃ tripādyā bhojaneṣu ca //

6.269

tāvadyugasahasrāṇi bhogān bhuṅkte śive pure
lohaṃ tripādikaṃ dattvā satkṛtvā śivayogine //

6.270

daśakalpān mahābhogair naraḥ śivapure vaset
yaḥ pradadyāt triviṣṭambhaṃ bhikṣāpātrasamāśrayam //

6.271

vaṃśajaṃ dārujaṃ vāpi tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
divyastrībhogasaṃpanno vimāne mahati sthitaḥ //

6.272

caturyugasahasraṃ tu bhogān bhuṅkte śive pure
bhikṣāpātramukhācchādam vastraparṇādikalpitam //

6.273

dattvā śivapure bhogān kalpam ekaṃ vasen naraḥ
saṃśrayaṃ yaḥ pradadyāc ca bhikṣāpātre kamaṇḍalau //

6.274

kalpitaṃ vastrasūtrādyais tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
tadvastrapūtatantūnāṃ saṃkhyā yāvad vidhīyate //

6.275

tāvadvarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate
sūtravalkalavālair vā śikyabhāṇḍasamāśrayam //

6.276

yaḥ kṛtvā dāmanīyoktraṃ pragrahaṃ rajjum eva vā
evam ādīni cānyāni vastūni vinivedayet //

6.277

śivagoṣṭhopayogārthaṃ tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
yāvat tadrajjusaṃkhyānaṃ pradadyāc chivagokule //

6.278

tāvac caturyugaṃ dehī śivaloke mahīyate
yathā yathā priyaṃ vastraṃ śobhanaṃ ca yathā yathā //

6.279

tathā tathā mahāpuṇyaṃ taddānād uttarottaram
yaḥ panthānaṃ diśet pṛṣṭaṃ praṇaṣṭaṃ ca gavādikaṃ //

6.280

sa godānasamaṃ puṇyaṃ prajñāsaukhyaṃ ca vindati
kṛtvopakāram ārtānāṃ svargaṃ yāti na saṃśayaḥ //

6.281

api kaṇṭakam uddhṛtya kimutānyaṃ mahāguṇam(?)
annapānauṣadhīnāṃ ca yaḥ pradātāram uddiśet //

6.282

ārtānāṃ tasya vijñeyaṃ dātus tatsadṛśaṃ phalam
śivāya tasya saṃruddhaṃ karma tiṣṭhati yad vinā //

6.283

tad alpam api yajñāṅgaṃ dattvā yajñaphalaṃ labhet
api kāśakuśaṃ sūtraṃ gomayaṃ samidindhanam //

6.284

śivayajñopayogārthaṃ pravakṣyāmi samāsataḥ
sarveṣāṃ śivabhaktānāṃ dadyād yat kiṃcid ādarāt
dattvā yajñaphalaṃ vidyāt kimu tadvastudānataḥ //

Original text: Śivopaniṣad · Edition: included in: Un-published Upanisads / ed. by the Pandits of Adyar Library under the supervision of C. Kunhan Raja Adyar 1933 (The Adyar Library Series ; 14) · Data entry Reinhold Grünendahl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc