શિવોપનિષદ્ · અધ્યાય 6
અથ ભક્ત્યા શિવં પૂજ્ય નૈવેદ્યમ્ ઉપકલ્પયેત્
યદ્ અન્નમ્ આત્મનાશ્નીયાત્ તસ્યાગ્રે વિનિવેદયેત્ ॥
યઃ કૃત્વા ભક્ષ્યભોજ્યાનિ યત્નેન વિનિવેદયેત્
શિવાય સ શિવે લોકે કલ્પકોટિં પ્રમોદતે ॥
યઃ પક્વં શ્રીફલં દદ્યાચ્ છિવાય વિનિવેદયેત્
ગુરોર્ વા હોમયેદ્ વાપિ તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ॥
શ્રીમદ્ભિઃ સ મહાયાનૈર્ ભોગાન્ ભુઙ્ક્તે શિવે પુરે
વર્ષાણામ્ અયુતં સાગ્રં તદન્તે શ્રીપતિર્ ભવેત્ ॥
કપિત્થમ્ એકં યઃ પક્વમ્ ઈશ્વરાય નિવેદયેત્
વર્ષલક્ષં મહાભોગૈઃ શિવલોકે મહીયતે ॥
એકમ્ આમ્રફલં પક્વં યઃ શમ્ભોર્ વિનિવેદયેત્
વર્ષાણામ્ યુતં ભોગૈઃ ક્રીડતે સ શિવે પુરે ॥
એકં વટફલં પક્વં યઃ શિવાય નિવેદયેત્
વર્ષલક્ષં મહાભોગૈઃ શિવલોકે મહીયતે ॥
યઃ પક્વં દાડિમં ચૈકં દદ્યાદ્ વિકસિતં નવમ્
શિવાય ગુરવે વાપિ તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ॥
યાવત્ તદ્બીજસંખ્યાનં શોભનં પરિકીર્તિતમ્
તાવદષ્ટાયુતાન્ય્ ઉચ્ચૈઃ શિવલોકે મહીયતે ॥
દ્રાક્ષાફલાનિ પક્વાનિ યઃ શિવાય નિવેદયેત્
ભક્ત્યા વા શિવયોગિભ્યસ્ તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ॥
યાવત્ તત્ફલસંખ્યાનમ્ ઉભયોર્ વિનિવેદિતમ્
તાવદ્યુગસહસ્રાણિ રુદ્રલોકે મહીયતે ॥
દ્રાક્ષાફલેષુ યત્ પુણ્યં તત્ ખર્જૂરફલેષુ ચ
તદ્ એવ રાજવૃક્ષેષુ પારાવતફલેષુ ચ ॥
યો નારઙ્ગફલં પક્વં વિનિવેદ્ય મહેશ્વરે
અષ્ટલક્ષં મહાભોગૈઃ કૃડતે સ શિવે પુરે ॥
બીજપૂરેષુ તસ્યાર્ધં તદર્ધં લિકુચેષુ ચ
જમ્બૂફલેષુ યત્ પુણ્યં તત્ પુણ્યં તિન્દુકેષુ ચ ॥
પનસં નારિકેલં વા શિવાય વિનિવેદયેત્
વર્ષલક્ષં મહાભોગૈઃ શિવલોકે મહીયતે ॥
પુરુષં ચ પ્રિયાલં ચ મધૂકકુસુમાનિ ચ
જમ્બૂફલાનિ પક્વાનિ વૈકઙ્કતફલાનિ ચ ॥
નિવેદ્ય ભક્ત્યા શર્વાય પ્રત્યેકં તુ ફલે ફલે
દશવર્ષસહસ્રાણિ રુદ્રલોકે મહીયતે ॥
ક્ષીરિકાયાઃ ફલં પક્વં યઃ શિવાય નિવેદયેત્
વર્ષલક્ષં મહાભોગૈર્ મોદતે સ શિવે પુરે ॥
વાલુકાત્રપુસાદીનિ યઃ ફલાનિ નિવેદયેત્
શિવાય ગુરવે વાપિ પક્વં ચ કરમર્દકમ્ ॥
દશવર્ષસહસ્રાણિ રુદ્રલોકે મહીયતે
બદરાણિ સુપક્વાનિ તિન્તિડીકફલાનિ ચ ॥
દર્શનીયાનિ પક્વાનિ હ્ય્ આમલક્યાઃ ફલાનિ ચ
એવમ્ આદીનિ ચાન્યાનિ શાકમૂલફલાનિ ચ ॥
નિવેદયતિ શર્વાય શૃણુ યત્ ફલમ્ આપ્નુયાત્
એકૈકસ્મિન્ ફલે ભોગાન્ પ્રાપ્નુયાદ્ અનુપૂર્વશઃ ॥
પઞ્ચવર્ષસહસ્રાણિ રુદ્રલોકે મહીયતે
ગોધૂમચન્દકાદ્યાનિ સુકૃતં સક્તુભર્જિતમ્ ॥
નિવેદયીત શર્વાય તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ
યાવત્ તદ્બીજસંખ્યાનં શુભં ભ્રષ્ટં નિવેદયેત્ ॥
તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ રુદ્રલોકે મહીયતે
યઃ પક્વાનીક્ષુદણ્ડાનિ શિવાય વિનિવેદયેત્ ॥
ગુરવે વાપિ તદ્ ભક્ત્યા તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ
ઇક્ષુપર્ણાનિ ચૈકૈકં વર્ષલોકં પ્રમોદતે ॥
સાકં શિવપુરે ભોગૈઃ પૌણ્ડ્રં પઞ્ચગુણં ફલમ્
નિવેદ્ય પરમેશાય શુક્તિમાત્રરસસ્ય તુ ॥
વર્ષકોટિં મહાભોગૈઃ શિવલોકે મહીયતે
નિવેદ્ય ફાણિતં શુદ્ધં શિવાય ગુરવે ઽપિ વા ॥
રસાત્ સહસ્રગુણિતં ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ
ગુડસ્ય ફલમ્ એકં યઃ શિવાય વિનિવેદયેત્ ॥
અમ્બકોટિં શિવે લોકે મહાભોગૈઃ પ્રમોદતે
ખણ્ડસ્ય પલનૈવેદ્યં ગુડાચ્ છતગુણં ફલમ્ ॥
ખણ્ડાત્ સહસ્રગુણિતં શર્કરાયા નિવેદને
મત્સણ્ડિકાં મહાશુદ્ધાં શંકરાય નિવેદયેત્ ॥
કલ્પકોટિં નરઃ સાગ્રં શિવલોકે મહીયતે
પરિશુદ્ધં ભૃષ્ટમ્ આજ્યં સિદ્ધં ચૈવ સુસંસ્કૃતમ્ ॥
માસં નિવેદ્ય શર્વાય શૃણુ યત્ ફલમ્ આપ્નુયાત્
અશેષફલદાનેન યત્ પુણ્યં પરિકીર્તિતમ્ ॥
તત્ પુણ્યં પ્રાપ્નુયાત્ સર્વં મહાદાનનિવેદને
પનસાનિ ચ દિવ્યાનિ સ્વાદૂનિ સુરભીણિ ચ ॥
નિવેદયેત્ તુ શર્વાય તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ
કલ્પકોટિં નરઃ સાગ્રં શિવલોકે વ્યવસ્થિતઃ ॥
પિબન્ શિવામૃતં દિવ્યં મહાભોગૈઃ પ્રમોદતે
દિને દિને ચ યસ્ ત્વ્ આપં વસ્ત્રપૂતં સમાચરેત્ ॥
સુખાય શિવભક્તેભ્યસ્ તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ
મહાસરાંસિ યઃ કુર્યાદ્ ભવેત્ પુણ્યં શિવાગ્રતઃ ॥
તત્ પુણ્યં સકલં પ્રાપ્ય શિવલોકે મહીયતે
યદ્ ઇષ્ટમ્ આત્મનઃ કિંચિદ્ અન્નપાનફલાદિકમ્ ॥
તત્ તચ્ છિવાય દેયં સ્યાદ્ ઉત્તમં ભોગમ્ ઇચ્છતા
ન શિવઃ પરિપૂર્ણત્વાત્ કિંચિદ્ અશ્નાતિ કસ્યચિત્ ॥
કિન્ત્વ્ ઈશ્વરનિભં કૃત્વા સર્વમ્ આત્મનિ દીયતે
ન રોહતિ યથા બીજં સ્વસ્થમ્ આશ્રયવર્જિતમ્ ॥
પુણ્યબીજં તથા સૂક્ષ્મં નિષ્ફલં સ્યાન્ નિરાશ્રયમ્
સુક્ષેત્રેષુ યથા બીજમ્ ઉપ્તં ભવતિ સત્ફલમ્ ॥
અલ્પમ્ અપ્ય્ અક્ષયં તદ્વત્ પુણ્યં શિવસમાશ્રયાત્
તસ્માદ્ ઈશ્વરમ્ ઉદ્દિશ્ય યદ્ યદ્ આત્મનિ રોચતે ॥
તત્ તદ્ ઈશ્વરભક્તેભ્યઃ પ્રદાતવ્યં ફલાર્થિના
યઃ શિવાય ગુરોર્ વાપિ રચયેન્ મણિભૂમિકમ્ ॥
નૈવેદ્ય ભોજનાર્થં યઃ પત્ત્રૈઃ પુષ્પૈશ્ ચ શોભનમ્
યાવત્ તત્ પત્ત્રપુષ્પાણાં પરિસંખ્યા વિધીયતે ॥
તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ સુરલોકે મહીયતે
પલાશકદલીપદ્મ પત્ત્રાણિ ચ વિશેષતઃ ॥
દત્ત્વા શિવાય ગુરવે શૃણુ યત્ ફલમ્ આપ્નુયાત્
યાવત્ તત્પત્ત્રસંખ્યાનમ્ ઈશ્વરાય નિવેદિતમ્ ॥
તાવદબ્દાયુતાનાં સ લોકે ભોગાન્ અવાપ્નુયાત્
યાવત્ તામ્બુલપત્ત્રાણિ પૂગાંશ્ ચ વિનિવેદયેત્ ॥
તાવન્તિ વર્ષલક્ષાણિ શિવલોકે મહીયતે
યચ્ છુદ્ધં શઙ્ખચૂર્ણં વા ગુરવે વિનિવેદયેત્ ॥
તામ્બૂલયોગસિદ્ધ્યર્થં તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ
યાવત્ તામ્બૂલપત્ત્રાણિ ચૂર્ણમાનેન ભક્ષયેત્ ॥
તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ રુદ્રલોકે મહીયતે
જાતીફલં સકઙ્કોલં લતાકસ્તૂરિકોત્પલમ્ ॥
ઇત્ય્ એતાનિ સુગન્ધીનિ ફલાનિ વિનિવેદયેત્
ફલે ફલે મહાભોગૈર્ વર્ષલક્ષં તુ યત્નતઃ ॥
કામિકેન વિમાનેન ક્રીડતે સ શિવે પુરે
ત્રુટિમાત્રપ્રમાણેન કર્પૂરસ્ય શિવે ગુરૌ ॥
વર્ષકોટિં મહાભોગૈઃ શિવલોકે મહીયતે
પૂગતામ્બૂલપત્ત્રાણામ્ આધારં યો નિવેદયેત્ ॥
વર્ષકોટ્યષ્ટકં ભોગૈઃ શિવલોકે મહીયતે
યશ્ ચૂએણાધારસત્પાત્રં કસ્યાપિ વિનિવેદયેત્ ॥
મોદતે સ શિવે લોકે વર્ષકોટીશ્ ચતુર્દશ
મૃત્કાષ્ઠવંશખણ્ડાનિ યઃ પ્રદદ્યાચ્ છિવાશ્રમે ॥
પ્રાપ્નુયાદ્ વિપુલાન્ ભોગાન્ દિવ્યાઞ્ છિવપુરે નરઃ
માણિક્યં કલશં પાત્રીં સ્થાલ્યાદીન્ ભાણ્ડસંપુટાન્ ॥
દત્ત્વા શિવાગ્રજસ્ તેભ્યઃ શિવલોકે મહીયતે
તોયાધારપિધાનાનિ મૃદ્વસ્ત્રતરુજાનિ વા ॥
વંશાલાબુસમુત્થાનિ દત્ત્વાપ્નોતિ શિવં પુરમ્
પઞ્ચસંમાર્જનીતોયં ગોમયાઞ્જનકર્પટાન્ ॥
મૃત્કુમ્ભપીટિકાં દદ્યાદ્ ભોગાઞ્ છિવપુરે લભેત્
યઃ પુષ્પધૂપગન્ધાનાં દધિક્ષીરઘૃતામ્ભસામ્ ॥
દદ્યાદ્ આધારપાત્રાણિ શિવલોકે સ ગચ્છતિ
વંશતાલાદિસંભૂતં પુષ્પાધારકરણ્ડકમ્ ॥
ઇત્ય્ એવમાદ્યાન્ યો દદ્યાચ્ છિવલોકમ્ અવાપ્નુયાત્
યઃ સ્રુક્સ્રુવાદિપાત્રાણિ હોમાર્થં વિનિવેદયેત્ ॥
વર્ષકોટિં મહાભાગૈઃ શિવલોકે મહીયતે
યઃ સર્વધાતુસંયુક્તં દદ્યાલ્ લવણપર્વતમ્ ॥
શિવાય ગુરવે વાપિ તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ
કલ્પકોટિસહસ્રાણિ કલ્પકોટિશતાનિ ચ ॥
સ ગોત્રભૃત્યસંયુક્તો વસેચ્ છિવપુરે નરઃ
વિમાનયાનૈઃ શ્રીમદ્ભિઃ સર્વકામસમન્વિતૈઃ ॥
ભોગાન્ ભુક્ત્વા તુ વિપુલાંસ્ તદન્તે સ મહીપતિઃ
મનઃશિલાં હરીતાલં રાજપટ્ટં ચ હિઙ્ગુલમ્ ॥
ગૈરિકં મણિદન્તં ચ હેમતોયં તથાષ્ટમમ્
યશ્ ચ તં પર્વતવરં શાલિતણ્ડુલકલ્પિતમ્ ॥
શિવાયગુરવે વાપિ તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ
કલ્પકોટિશતં સાગ્રં ભોગાન્ ભુઙ્ક્તે શિવે પુરે ॥
યઃ સર્વધાન્યશિખરૈર્ ઉપેતં યવપર્વતમ્
ઘૃતતૈલનદીયુક્તં તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ॥
કલ્પકોટિશતં સાગ્રં ભોગાન્ ભુઙ્ક્તે શિવે પુરે
સમસ્તકુલજૈઃ સાર્ધં તસ્યાન્તે સ મહીપતિઃ ॥
તિલધેનું પ્રદદ્યાદ્ યઃ કૃત્વા કૃષ્ણાજિને નરઃ
કપિલાયાઃ પ્રદાનસ્ય યત્ ફલં તદ્ અવાપ્નુયાત્ ॥
ઘૃતધેનું નરઃ કૃત્વા કાંસ્યપાત્રે સકાઞ્ચનાન્
નિવેદ્ય ગોપ્રદાનસ્ય સમગ્રં ફલમ્ આપ્નુયાત્ ॥
દ્વીપિચર્મણિ યઃ સ્થાપ્ય પ્રદદ્યાલ્ લવણાઢકમ્
અશેષરસદાનસ્ય યત્ પુણ્યં તદ્ અવાપ્નુયાત્ ॥
મરિચાઢેન કુર્વીત(?) મારીચં નામ પર્વતમ્
દદ્યાદ્ યજ્ જીરકં પૂર્વમ્ આગ્નેયં હિઙ્ગુમ્ ઉત્તમમ્ ॥
દક્ષિણે ગુડશુણ્ઠીં ચ નૈરૃતે નાગકેસરમ્
પિપ્પલીં પશ્ચિમે દદ્યાદ્ વાયવ્યે કૃષ્ણજીરકમ્ ॥
કૌબેર્યામ્ અજમોદં ચ ત્વગેલાશ્ ચેશદૈવતે
કુસ્તુમ્બર્યાઃ પ્રદેયાઃ સ્યુર્ બહિઃ પ્રાકારતઃ સ્થિતાઃ ॥
કકુભામ્ અન્તરાલેષુ સમન્તાત્ સૈન્ધવં ન્યસેત્
સપુષ્પાક્ષતતોયેન શિવાય વિનિવેદયેત્ ॥
યાવત્ તદ્દીપસંખ્યાનં સર્વમ્ એકત્ર પર્વતે
તાવદ્વર્ષશતાદ્ ઊર્ધ્વં ભોગાન્ ભુઙ્ક્તે શિવે પુરે ॥
કૂશ્માણ્ડં મધ્યતઃ સ્થાપ્ય કાલિઙ્ગં પૂર્વતો ન્યસેત્
દક્ષિણે ક્ષીરતુમ્બીં તુ વૃન્તાકં પશ્ચિમે ન્યસેત્ ॥
પટીસાન્ય્ ઉત્તરે સ્થાપ્ય કર્કટીમ્ ઈશદૈવતે
ન્યસેદ્ ગજપટોલાંશ્ ચ મધુરાન્ વહ્નિદૈવતે ॥
કારવેલ્લાંશ્ ચ નૈરૃત્યાં વાયવ્યાં નિમ્બકં ફલમ્
ઉચ્ચાવચાનિ ચાન્યાનિ ફલાનિ સ્થાપયેદ્ બહિઃ ॥
અભ્યર્ચ્ય પુષ્પધૂપૈશ્ ચ સમન્તાત્ ફલપર્વતમ્
શિવાય ગુરવે વાપિ પ્રણિપત્ય નિવેદયેત્ ॥
યાવત્ તત્ફલસંખ્યાનં તદ્દીપાનાં ચ મધ્યતઃ
તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ રુદ્રલોકે મહીયતે ॥
મૂલકં મધ્યતઃ સ્થાપ્ય તત્પૂર્વે વાલમૂલકમ્
આગ્નેય્યાં વાસ્તુકં સ્થાપ્ય યામ્યાયાં ક્ષારવાસ્તુકમ્ ॥
પાલક્યં નૈરૃતે સ્થાપ્ય સુમુખં પશ્ચિમે ન્યસેત્
કુહદ્રકં ચ વાયવ્યામ્ ઉત્તરે વાપિ તાલિકીમ્ ॥
કુસુમ્ભશાકમ્ ઐશાન્યાં સર્વશાકાનિ તદ્બહિઃ
પૂર્વક્રમેણ વિન્યસ્ય શિવાય વિનિવેદયેત્ ॥
યાવત્ તન્મૂલનાલાનાં પત્ત્રસંખ્યા ચ કીર્તિતા
તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ રુદ્રલોકે મહીયતે ॥
દત્ત્વા લભેન્ મહાભોગાન્ ગુગ્ગુલ્વદ્રેઃ પલદ્વયમ્
વર્ષકોટિદ્વયં સ્વર્ગે દ્વિગુણં ગુડમિશ્રિતૈઃ ॥
ગુડાર્દ્રકં સલવણમ્ આમ્રમઞ્જરિસંયુતમ્
નિવેદ્ય ગુરવે ભક્ત્યા સૌભાગ્યં પરમં લભેત્ ॥
હસ્તારોપ્યેણ વા કૃત્વા મહારત્નાન્વિતાં મહીમ્
નિવેદયિત્વા શર્વાય શિવતુલ્યઃ પ્રજાયતે ॥
વજ્રેન્દ્રનીલવૈડૂર્ય પદ્મરાગં સમૌક્તિકમ્
કીટપક્ષં સુવર્ણં ચ મહારત્નાનિ સપ્ત વૈ ॥
યશ્ ચ સિંહાસનં દદ્યાન્ મહારત્નાન્વિતં નૃપઃ
ક્ષુદ્રરત્નૈશ્ ચ વિવિધૈસ્ તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ॥
કુલત્રિંશકસંયુક્તઃ સાન્તઃપુરપરિચ્છદઃ
સમસ્તભૃત્યસંયુક્તઃ શિવલોકે મહીયતે ॥
તત્ર ભુક્ત્વા મહાભોગાન્ શિવતુલ્યપરાક્રમઃ
આમહાપ્રલયં યાવત્ તદન્તે મુક્તિમ્ આપ્નુયાત્ ॥
યદિ ચેદ્ રાજ્યમ્ આકઙ્ક્ષેત્ તતઃ સર્વસમાહિતઃ
સપ્તદ્વીપસમુદ્રાયાઃ ક્ષિતેર્ અધિપતિર્ ભવેત્ ॥
જન્મકોટિસહસ્રાણિ જન્મકોટિશતાનિ ચ
રાજ્યં કૃત્વા તતશ્ ચાન્તે પુનઃ શિવપુરં વ્રજેત્ ॥
એતદ્ એવ ફલં જ્ઞેયં મકુટાભરણાદિષુ
રત્નાસનપ્રદાનેન પાદુકે વિનિવેદયેત્ ॥
દદ્યાદ્ યઃ કેવલં વજ્રં શુદ્ધં ગોધૂમમાત્રકમ્
શિવાય સ શિવે લોકે તિષ્ઠેદ્ આપ્રલયં સુખી ॥
ઇન્દ્રનીલપ્રદાનેન સ વૈડૂર્યપ્રદાનતઃ
મોદતે વિવિધૈર્ ભોગૈઃ કલ્પકોટિં શિવે પુરે ॥
મસૂરમાત્રમ્ અપિ યઃ પદ્મરાગં સુશોભનમ્
નિવેદયિત્વા શર્વાય મોદતે કાલમ્ અક્ષયમ્ ॥
નિવેદ્ય મૌક્તિકં સ્વચ્છમ્ એકભાગૈકમાત્રકમ્
ભોગૈઃ શિવપુરે દિવ્યૈઃ કલ્પકોટિં પ્રમોદતે ॥
કીટપક્ષં મહાશુદ્ધં નિવેદ્ય યવમાત્રકમ્
શિવાયાદ્યઃ શિવે લોકે મોદતે કાલમ્ અક્ષયમ્ ॥
હેમ્ના કૃત્વા ચ યઃ પુષ્પમ્ અપિ માષકમાત્રકમ્
નિવેદયિત્વા શર્વાય વર્ષકોટિં વસેદ્ દિવિ ॥
ક્ષુદ્રરત્નાનિ યો દદ્યાદ્ ધેમ્નિ બદ્ધાનિ શમ્ભવે
મોદતે સ શિવે લોકે કલ્પકોટ્યયુતં નરઃ ॥
યથા યથા મહારત્નં શોભનં ચ યથા યથા
તથા તથા મહત્ પુણ્યં જ્ઞેયં તચ્ છિવદાનતઃ ॥
ભૂમિભાગે સ()વિસ્તીઋણે જમ્બૂદ્વીપં પ્રકલ્પયેત્
અષ્ટાવરણસંયુક્તં નગેન્દ્રાષ્ટકભૂષિતમ્ ॥
તન્મધ્યે કારયેદ્ દિવ્યં મેરુપ્રાસાદમ્ ઉત્તમમ્
અનેકશિખરાકીર્ણમ્ અશેષામરસંયુતમ્ ॥
બહિઃ સુવર્ણનિચિતં સર્વરત્નોપશોભિતમ્
ચતુઃપ્રગ્રીવકોપેતં ચક્ષુર્લિઙ્ગસમાયુતમ્ ॥
ચતુર્દિક્ષુ વનોપેતં ચતુર્ભિઃ સંયુતૈઃ શરૈઃ
ચતુર્ણાં પુરયુક્તેન પ્રાકારેણ ચ સંયુતમ્ ॥
મેરુપ્રાસાદમ્ ઇત્ય્ એવં હેમરત્નવિભૂષિતમ્
યઃ કારયેદ્ વનોપેતં સો ઽનન્તફલમ્ આપ્નુયાત્ ॥
ભૂમ્યમ્ભઃપરમાણૂનાં યથા સંખ્યા ન વિદ્યતે
શિવાયતનપુણ્યસ્ય તથા સંખ્યા ન વિદ્યતે ॥
કુલત્રિંશકસંયુક્તઃ સર્વભૃત્યસમન્વિતઃ
કલત્રપુત્રમિત્રૈશ્ ચ સર્વસ્વજનસંયુતઃ ॥
આશ્ર્તિતોપાશ્રિતૈઃ સર્વૈર્ અશેષગણસંયુતઃ
યથા શિવસ્ તથૈવાયં શર્વલોકે સ પૂજ્યતે ॥
ન ચ માનુષ્યકં લોકમ્ આગચ્છેત્ કૃપણં પુનઃ
સર્વજ્ઞઃ પરિપૂર્ણશ્ ચ મુક્તઃ સ્વાત્મનિ તિષ્ઠતિ ॥
યઃ શિવાય વનં કૃત્વા મુદાબ્દસલિલોત્થિતમ્(?)
તદ્ દણ્ડકોપશોભં ચ હસ્તે કુર્વીત સર્વદા ॥
શોભયેદ્ ભૂતનાથં વા ચન્દ્રશાલાં ક્વચિત્ ક્વચિત્
વેદીં વાથાભ્યપદ્યન્ત પ્રોન્નતાઃ સ્તમ્ભપઙ્ક્તયઃ ॥
શાતકુમ્ભમયીં વાપિ સર્વલક્ષણસંયુતામ્
ઈશ્વરપ્રતિમાં સૌમ્યાં કારયેત્ પુરુષોચ્છ્રિતામ્ ॥
ત્રિશૂલસવ્યહસ્તાં ચ વરદાભયદાયિકાં
સવ્યહસ્તાક્ષમાલાં ચ જટાકુસુમભૂષિતામ્ ॥
પદ્મસિંહાસનાસીનાં વૃષસ્થાં વા સમુચ્છ્રિતામ્
વિમાનસ્થાં રથસ્થાં વા વેદિસ્થાં વા પ્રભાન્વિતામ્ ॥
સૌમ્યવક્ત્રાં કરાલાં વા મહાભૈરવરૂપિણીમ્
અત્યુચ્છ્રિતાં સુવિસ્તીર્ણાં નૃત્યસ્થાં યોગસંસ્થિતામ્ ॥
કુર્યાદ્ અસંભવે હેમ્નસ્ તારેણ વિમલેન ચ
આરકૂટમયીં વાપિ તામ્રમૃચ્છૈલદારુજામ્ ॥
અશેષકૈઃ સરૂપૈશ્ ચ વર્ણકૈર્ વા પટે લિખેત્
કુડ્યે વા ફલકે વાપિ ભક્ત્યા વિત્તાનુસારતઃ ॥
એકાં સપરિવારાં વા પાર્વતીં ગણસંયુતામ્
પ્રતીહારસમોપેતાં(?) કુર્યાદ્ એવાવિકલ્પતઃ ॥
પીઠં વા કારયેદ્ રૌપ્યં તામ્રં પિત્તલસંભવમ્
ચતુર્મુખૈકવક્ત્રં વા બહિઃ કાઞ્ચનસંસ્કૃતમ્ ॥
પૃથક્પૃથગનેકાનિ કારયિત્વા મુખાનિ તુ
સૌમ્યભૈરવરૂપાણિ શિવસ્ય બહુરૂપિણઃ ॥
નાનાભરણયુક્તાનિ હેમરૌપ્યકૃતાનિ ચ
શિવસ્ય રથયાત્રાયાં તાનિ લોકસ્ય દર્શયેત્ ॥
ઉક્તાનિ યાનિ પુણ્યાનિ સંક્ષેપેણ પૃથક્ પૃથક્
કૃત્વૈકેન મમૈતેષામ્ અક્ષયં ફલમ્ આપ્નુયાત્ ॥
માતુઃ પિતુઃ સહોપાયૈર્(?) દશભિર્ દશભિઃ કુલૈઃ
કલત્રપુત્રમિત્રાદ્યૈર્ ભૃત્યૈર્ યુક્તઃ સ બાન્ધવૈઃ ॥
અયુતેન વિમાનાનાં સર્વકામયુતેન ચ
ભુઙ્ક્તે સ્વયં મહાભોગાન્ અન્તે મુક્તિમ્ અવાપ્નુયાત્ ॥
મણ્ડપસ્તમ્ભપર્યન્તે કીલયેદ્ દર્પણાન્વિતમ્
અભિષિચ્ય જના યસ્મિન્ પુજાં કુવન્તિ બિલ્વકૈઃ ॥
કાલકાલકૃતિં કૃત્વા કીલયેદ્ યઃ શિવાશ્રમે
સર્વલોકોપકારાય પૂજયેચ્ ચ દિને દિને ॥
ધૂપવેલાપ્રમાણાર્થં કલ્પયેદ્ યઃ શિવાશ્રમે
ક્ષરન્તીં પૂર્યમાણાં વા સદાયામે ઘટીં નૃપઃ ॥
એષામ્ એકતમં પુણ્યં કૃત્વા પાપવિવર્જિતઃ
શિવલોકે નરઃ પ્રાપ્ય સર્વજ્ઞઃ સ સુખી ભવેત્ ॥
રથયાત્રાં પ્રવક્ષ્યામિ શિવસ્ય પરમાત્મનઃ
સર્વલોકહિતાર્થાય મહાશિલ્પિવિનિર્મિતામ્ ॥
રથમધ્યે સમાવેશ્ય યથા યષ્ટિં તુ કીલયેત્
યષ્ટેર્ મધ્યે સ્થિતં કાર્યં વિમાનમ્ અતિશોભિતમ્ ॥
પઞ્ચભૌમં ત્રિભૌમં વા દૃઢવંશપ્રકલ્પિતમ્
કર્મણા સુનિબદ્ધં ચ રજ્જુભિશ્ ચ સુસંયુતમ્ ॥
પઞ્ચશાલાણ્ડિકૈર્ યુક્તં નાનાભક્તિસમન્વિતમ્
ચિત્રવર્ણપરિચ્છન્નં પટૈર્ વા વર્ણકાન્વિતૈઃ ॥
લમ્બકૈઃ સૂત્રદામ્ના ચ ઘણ્ટાચામરભૂષિતમ્
બુદ્બુદૈર્ અર્ધચન્દ્રૈશ્ ચ દર્પણૈશ્ ચ સમુજ્જ્વલમ્ ॥
કદલ્યર્ધધ્વજૈર્ યુક્તં મહાચ્છત્ત્રં મહાધ્વજમ્
પુષ્પમાલાપરિક્ષિપ્તં સર્વશોભાસમન્વિતમ્ ॥
મહારથવિમાને ઽસ્મિન્ સ્થાપયેદ્ ગણસંયુતમ્
ઈશ્વરપ્રતિમાં હેમ્નિ પ્રથમે પુરમણ્ડપે ॥
મુખત્રયં ચ બધ્નીયાદ્ બહિઃ કુર્યાત્ તથાશ્રિતમ્
પુરે પુરે બહિર્ દિક્ષુ ગૃહકેષુ સમાશ્રિતમ્ ॥
ચતુષ્કં શિવવક્ત્રાણાં સંસ્થાપ્ય પ્રતિપૂજયેત્
દિનત્રયં પ્રકુર્વીત સ્નાનમ્ અર્ચનભોજનમ્ ॥
નૃત્યક્રીડાપ્રયોગેણ ગેયમઙ્ગલપાઠકૈઃ
મહાવાદિત્રનિર્ઘોષૈઃ પૌષપૂર્ણિમપર્વણિ ॥
ભ્રામયેદ્ રાજમાર્ગેણ ચતુર્થે ઽહનિ તદ્રથમ્
તતઃ સ્વસ્થાનમ્ આનીય તચ્છેષમ્ અપિ વર્ધયેત્ ॥
અવધાર્ય જગદ્ધાત્રી પ્રતિમામ્ અવતારયેત્
મહાવિમાનયાત્રૈષા કર્તવ્યા પટ્ટકે ઽપિ વા ॥
વંશૈર્ નવૈઃ સુપક્વૈશ્ ચ કટં કુર્યાદ્ ભરક્ષમમ્(?)
વૃત્તં દ્વિગુણદીર્ઘં ચ ચતુરશ્રમ્ અધઃ સમમ્ ॥
સર્વત્ર ચર્મણા બદ્ધં મહાયષ્ટિસમાશ્રિતમ્
મુખં બદ્ધં ચ કુર્વીત વંશમણ્ડલિના દૃઢમ્ ॥
કટે ઽસ્મિંસ્ તાનિ વસ્ત્રાણિ સ્થાપ્ય બધ્નીત યત્નતઃ
ઉપર્ય્ ઉપરિ સર્વાણિ તન્મધ્યે પ્રતિમાં ન્યસેત્ ॥
વર્ણકૈઃ કુઙ્કુમાદ્યૈશ્ ચ ચિત્રપુષ્પૈશ્ ચ પૂજયેત્
નાનાભરણપૂજાભિર્ મુક્તાહારપ્રલમ્બિભિઃ ॥
રથસ્ય મહતો મધ્યે સ્થાપ્ય પટ્ટદ્વયં દૃઢમ્
અધરોત્તરભાગેન મધ્યે છિદ્રસમન્વિતમ્ ॥
કટિયષ્ટેર્ અધોભાગં સ્થાપ્ય છિદ્રમયં શુભૈઃ
આબદ્ધ્ય કીલયેદ્ યત્નાદ્ યષ્ટ્યર્ધં ચ ધ્વજાષ્ટકમ્ ॥
કટસ્ય પૃષ્ટં સર્વત્ર કારયેત્ પટસંવૃતમ્
તત્પટે ચ લિખેત્ સોમં સગણં સવૃષં શિવમ્ ॥
વિચિત્રપુષ્પસ્રગ્દામ્ના સમન્તાદ્ ભૂષયેત્ કટમ્
રવકૈઃ કિઙ્કિણીજાલૈર્ ઘણ્ટાચામરભૂષિતૈઃ ॥
મહાપૂજાવિશેષૈશ્ ચ કૌતૂહલસમન્વિતમ્
વાદ્યારમ્ભોપચારેણ માર્ગશોભાં પ્રકલ્પયેત્ ॥
તદ્ રથં ભ્રામયેદ્ યત્નાદ્ રાજમાર્ગેણ સર્વતઃ
તતઃ સ્વાશ્રમમ્ આનીય સ્થાપયેત્ તત્સમીપતઃ ॥
મહાશબ્દં તતઃ કુર્યાત્ તાલત્રયસમન્વિતમ્
તતસ્ તુષ્ણીં સ્થિતે લોકે તચ્છાન્તિમ્ ઇહ ધારયેત્ ॥
શિવં તુ સર્વજગતઃ શિવં ગોબ્રાહ્મણસ્ય ચ
શિવમ્ અસ્તુ નૃપાણાં ચ તદ્ભક્તાનાં જનસ્ય ચ ॥
રાજા વિજયમ્ આપ્નોતિ પુત્રપૌત્રૈશ્ ચ વર્ધતામ્
ધર્મનિષ્ઠશ્ ચ ભવતુ પ્રજાનાં ચ હિતે રતઃ ॥
કાલવર્ષી તુ પર્જન્યઃ સસ્યસંપત્તિર્ ઉત્તમા
સુભિક્ષાત્ ક્ષેમમ્ આપ્નોતિ કાર્યસિદ્ધિશ્ ચ જાયતામ્ ॥
દોષાઃ પ્રયાન્તુ નાશં ચ ગુણાઃ સ્થૈર્યં ભજન્તુ વઃ
બહુક્ષીરયુતા ગાવો હૃષ્ટપુષ્ટા ભવન્તુ વઃ ॥
એવં શિવમહાશાન્તિમ્ ઉચ્ચાર્ય જગતઃ ક્રમાત્
અભિવર્ધ્ય તતઃ શેષમ્ ઐશ્વરીં સાર્વકામિકીમ્ ॥
શિવમાલાં સમાદાય સદાસીપરિચારિકઃ
ફલૈર્ ભક્ષૈશ્ ચ સંયુક્તાં ગૃહ્ય પાત્રીં નિવેશયેત્ ॥
પાત્રીં ચ ધારયેન્ મૂર્ધ્ના સોષ્ણીષાં દેવપુત્રકઃ
અલંકૃતઃ શુક્લવાસા ધાર્મિકઃ સતતં શુચિઃ ॥
તતશ્ ચ તાં સમુત્ક્ષિપ્ય પાણિના ધારયેદ્ બુધઃ
પ્રબ્રૂયાદ્ અપરશ્ ચાત્ર શિવધર્મસ્ય ભાજકઃ ॥
તોયં યથા ઘટીસંસ્થમ્ અજસ્રં ક્ષરતે તથા
ક્ષરતે સર્વલોકાનાં તદ્વદ્ આયુર્ અહર્નિશમ્ ॥
યદા સર્વં પરિત્યજ્ય ગન્તવ્યમ્ અવશૈર્ ધ્રુવમ્
તદા ન દીયતે કસ્માત્ પાથેયાર્થમ્ ઇદં ધનમ્ ॥
કલત્રપુત્રમિત્રાણિ પિતા માતા ચ બાન્ધવાઃ
તિષ્ઠન્તિ ન મૃતસ્યાર્થે પરલોકે ધનાનિ ચ ॥
નાસ્તિ ધર્મસમં મિત્રં નાસ્તિ ધર્મસમઃ સખા
યતઃ સર્વૈઃ પરિત્યક્તં નરં ધર્મો ઽનુગચ્છતિ ॥
તસ્માદ્ ધર્મં સમુદ્દિશ્ય યઃ શેષામ્ અભિવર્ધયેત્
સમસ્તપાપનિર્મુક્તઃ શિવલોકં સ ગચ્છતિ ॥
ઉપર્ય્ ઉપરિ વિત્તેન યઃ શેષામ્ અભિવર્ધયેત્
તસ્યેયમ્ ઉત્તમા દેયા યતશ્ ચાન્યા ન વર્ધતે ॥
ઇત્ય્ એવં મધ્યમાં શેષાં વર્ધયેદ્ વા કનીયસીમ્
તતસ્ તેષાં પ્રદાતવ્યા સર્વશોકસ્ય શાન્તયે ॥
યેનોત્તમા ગૃહીતા સ્યાચ્ શિવશેષા મહીયસી
પ્રાપણીયા ગૃહં તસ્ય તથૈવ શિરસા વૃતા ॥
ધ્વજચ્છત્ત્રવિમાનાદ્યૈર્ મહાવાદિત્રનિઃસ્વનૈઃ
ગૃહદ્વારં તતઃ પ્રાપ્તમ્ અર્ચયિત્વા નિવેશયેત્ ॥
દદ્યાદ્ ગોત્રકલત્રાણાં ભૃત્યાનાં સ્વજનસ્ય ચ
તર્પયેચ્ ચાનતાન્(?) ભક્ત્યા વાદિત્રધ્વજવાહકાન્ ॥
એવમ્ આદીયતે ભક્ત્યા યઃ શિવસ્યોત્તમા ગૃહે
શોભયા રાજમાર્ગેણ તસ્ય ધર્મફલં શૃણુ ॥
સમસ્તપાપનિર્મુક્તઃ સમસ્તકુલસંયુતઃ
શિવલોકમ્ અવાપ્નોતિ સભૃત્યપરિચારકઃ ॥
તત્ર દિવ્યૈર્ મહાભોગૈર્ વિમાનૈઃ સાર્વકામિકૈઃ
કલ્પાનાં ક્રીડતે કોટિમ્ અન્તે નિર્વાણમ્ આપ્નુયાત્ ॥
રથસ્ય યાત્રાં યઃ કુર્યાદ્ ઇત્ય્ એવમ્ ઉપશોભયા
ભક્ષભોજ્યપ્રદાનૈશ્ ચ તત્ફલં શૃનુ યત્નતઃ ॥
અશેષપાપનિર્મુક્તઃ સર્વભૃત્યસમન્વિતઃ
કુલત્રિંશકમ્ ઉદ્ધૃત્ય સુહૃદ્ભિઃ સ્વજનૈઃ સહ ॥
સર્વકામયુતૈર્ દિવ્યૈઃ સ્વચ્છન્દગમનાલયૈઃ
મહાવિમાનૈઃ શ્રીમદ્ભિર્ દિવ્યસ્ત્રીપરિવારિતઃ ॥
ઇચ્છયા ક્રીડતે ભોગૈઃ કલ્પકોટિં શિવે પુરે
જ્ઞાનયોગં તતઃ પ્રાપ્ય સંસારાદ્ અવમુચ્યતે ॥
શિવસ્ય રથયાત્રાયામ્ ઉપવાસપરઃ ક્ષમી
પુરતઃ પૃષ્ઠતો વાપિ ગચ્છંસ્ તસ્ય ફલં શૃણુ ॥
અશેષપાપનિર્મુક્તઃ શુદ્ધઃ શિવપુરં ગતઃ
મહારથોપમૈર્ યાનૈઃ કલ્પાશીતિં પ્રમોદતેä ॥
ધ્વજચ્છત્ત્રપતાકાભિર્ દીપદર્પણચામરૈઃ
ધૂપૈર્ વિતાનકલશૈર્ ઉપશોભા સહસ્રશઃ ॥
ગૃહીત્વા યાતિ પુરતઃ સ્વેચ્છયા વા પરેચ્છયા
સંપર્કાત્ કૌતુકાલ્ લાભાચ્ છિવલોકે વ્રજન્તે તે ॥
શિવસ્ય રથયાત્રાં તુ યઃ પ્રપશ્યતિ ભક્તિતઃ
પ્રસઙ્ગાત્ કૌતુકાદ્ વાપિ તે ઽપિ યાન્તિ શિવં પુરમ્ ॥
નાનાયત્નાદિશેષાન્તે નાનાપ્રેક્ષણકાનિ ચ
કુર્વીત રથયાત્રાયાં રમતે ચ વિભૂષિતા ॥
તે ભોગૈર્ વિવિધૈર્ દિવ્યૈઃ શિવાસન્ના ગણેશ્વરાઃ
ક્રીડન્તિ રુદ્રભવને કલ્પાનાં વિંશતીર્ નરાઃ ॥
મહતા જ્ઞાનસઙ્ઘેન તસ્માચ્ છિવરથેન ચ
પૃથક્જીવા મૃતા યાન્તિ શિવલોકં ન સંશયઃ ॥
શ્રીપર્વતે મહાકાલે વારાણસ્યાં મહાલયે
જલ્પેશ્વરે કુરુક્ષેત્રે કેદારે મણ્ડલેશ્વરે ॥
ગોકર્ણે ભદ્રકર્ણે ચ શઙ્કુકર્ણે સ્થલેશ્વરે
ભીમેશ્વરે સુવર્ણાક્ષે કાલઞ્જરવને તથા ॥
એવમ્ આદિષુ ચાન્યેષુ શિવક્ષેત્રેષુ યે મૃતાઃ
જીવાશ્ ચરાચરાઃ સર્વે શિવલોકં વ્રજન્તિ તે ॥
પ્રયાગં કામિકં તીર્થમ્ અવિમુક્તં તુ નૈષ્ઠિકમ્
શ્રીપર્વતં ચ વિજ્ઞેયમ્ ઇહામુત્ર ચ સિદ્ધિદમ્ ॥
પ્રસઙ્ગેનાપિ યઃ પશ્યેદ્ અન્યત્ર પ્રસ્થિતઃ ક્વચિત્
શ્રીપર્વતં મહાપુણ્યં સો ઽપિ યાતિ શિવં પુરમ્ ॥
વ્રજેદ્ યઃ શિવતીર્થાનિ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે
પાપયુક્તઃ શિવજ્ઞાનં પ્રાપ્ય નિર્વાણમ્ આપ્નુયાત્ ॥
તીર્થસ્થાનેષુ યઃ શ્રાદ્ધં શિવરાત્રે પ્રયત્નતઃ
કલ્પયિત્વાનુસારેણ કાલસ્ય વિષુવસ્ય ચ ॥
તીર્થયાત્રાગતં શાન્તં હાહાભૂતમ્ અચેતનમ્
ક્ષુત્પિપાસાતુરં લોકે પાંસુપાદં ત્વરાન્વિતમ્ ॥
સંતર્પયિત્વા યત્નેન મ્લાનલક્ષ્મીમ્ ઇવામ્બુભિઃ
પાદ્યાસનપ્રદાનેન કસ્ તેન પુરુષઃ સમઃ ॥
અશ્નન્તિ યાવત્ તત્પિણ્ડં તીર્થનિર્ધૂતકલ્મષાઃ
તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ તદ્દાતાસ્ તે શિવે પુરે ॥
દદ્યાદ્ યઃ શિવસત્ત્રાર્થં મહિષીં સુપયસ્વિનીમ્
મોદતે સ શિવે લોકે યુગકોટિશતં નરઃ ॥
આર્તાય શિવભક્તાય દદ્યાદ્ યઃ સુપયસ્વિનીમ્
અજામ્ એકાં સુપુષ્ટાઙ્ગીં તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ॥
યાવત્ તદ્રોમસંખ્યાનં તત્પ્રસૂતિકુલેષુ ચ
તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ રુદ્રલોકે મહીયતે ॥
મૃદુરોમાઞ્ચિતાં કૃષ્ણાં નિવેદ્ય ગુરવે નરઃ
રોમ્ણિ રોમ્ણિ સુવર્ણસ્ય દત્તસ્ય ફલમ્ આપ્નુયાત્ ॥
ગજાશ્વરથસંયુક્તૈર્ વિમાનૈઃ સાર્વકામિકૈઃ
સાનુગઃ ક્રીડતે ભોગૈઃ કલ્પકોટિં શિવે પુરે ॥
નિવેદ્યાશ્વતરં પુષ્ટમ્ અદુષ્ટં ગુરવે નરઃ
સંગતિં સોપકરણં ભોગાન્ ભુઙ્ક્તે શિવે પુરે ॥
દિવ્યાશ્વયુક્તૈઃ શ્રીમદ્ભિર્ વિમાનૈઃ સાર્વકામિકૈઃ
કોટિં કોટિં ચ કલ્પાનાં તદન્તે સ્યાન્ મહીપતિઃ ॥
અપિ યોજનમાત્રાય શિબિકાં પરિકલ્પયેત્
ગુરોઃ શાન્તસ્ય દાન્તસ્ય તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ॥
વિમાનાનાં સહસ્રેણ સર્વકામયુતેન ચ
કલ્પકોટ્યયુતં સાગ્રં ભોગાન્ ભુઙ્ક્તે શિવે પુરે ॥
છાગં મેષં મયૂરં ચ કુક્કુટં શારિકાં શુકમ્
બાલક્રીડનકાન્ એતાન્ ઇત્ય્ આદ્યાન્ અપરાન્ અપિ ॥
નિવેદયિત્વા સ્કન્દાય તત્સાયુજ્યમ્ અવાપ્નુયાત્
ભુક્ત્વા તુ વિપુલાન્ ભોગાંસ્ તદન્તે સ્યાદ્ દ્વિજોત્તમઃ ॥
મુસલોલૂખલાદ્યાનિ ગૃહોપકરણાનિ ચ
દદ્યાચ્ છિવગૃહસ્થેભ્યસ્ તસ્ય પૂણ્યફલં શૃણુ ॥
પ્રત્યેકં કલ્પમ્ એકૈકં ગૃહોપકરણૈર્ નરઃ
અન્તે દિવિ વસેદ્ ભોગૈસ્ તદન્તે ચ ગૃહી ભવેત્ ॥
ખર્જૂરતાલપત્ત્રૈર્ વા ચર્મણા વા સુકલ્પિતમ્
દત્ત્વા કોટ્યાસનં વૃત્તં શિવલોકમ્ અવાપ્નુયાત્ ॥
પ્રાતર્નીહારવેલાયાં હેમન્તે શિવયોગિનામ્
કૃત્વા પ્રતાપનાયાગ્નિં શિવલોકે મહીયતે ॥
સૂર્યાયુતપ્રભાદીપ્તૈર્ વિમાનૈઃ સાર્વકામિકૈઃ
કલ્પકોટિશતં ભોગાન્ ભુક્ત્વા સ તુ મહીપતિઃ ॥
યઃ પ્રાન્તરં વિદેશં વા ગચ્છન્તં શિવયોગિનમ્
ભોજયીત યથાશક્ત્યા શિવલોકે મહીયતે ॥
યશ્ છત્ત્રં ધારયેદ્ ગ્રીષ્મે ગચ્છતે શિવયોગિને
સ મૃતઃ પૃથિવીં કૃત્સ્નામ્ એકચ્છત્ત્રામ્ અવાપ્નુયાત્ ॥
યઃ સમુદ્ધરતે માર્ગે માત્રોપકરણાસનમ્
શિવયોગપ્રવૃત્તસ્ય તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ॥
કલ્પાયુતં નરઃ સાગ્રં ભુક્ત્વા ભોગાઞ્ છિવે પુરે
તદન્તે પ્રાપ્નુયાદ્ રાજ્યં સર્વૈશ્વર્યસમન્વિતમ્ ॥
અભ્યઙ્ગોદ્વર્તનં સ્નાનમ્ આર્તસ્ય શિવયોગિનઃ
કૃત્વાપ્નોતિ મહાભોગાન્ કલ્પાઞ્ છિવપુરે નરઃ ॥
અપનીય સમુચ્છિષ્ટં ભક્તિતઃ શિવયોગિનામ્
દશધેનુપ્રદાનસ્ય ફલમ્ આપ્નોતિ માનવઃ ॥
પઞ્ચગવ્યસમં જ્ઞેયમ્ ઉચ્છિષ્ટં શિવયોગિનામ્
તદ્ ભુક્ત્વા લભતે શુદ્ધિં મહતઃ પાતકાદ્ અપિ ॥
નારી ચ ભુક્ત્વા સત્પુત્રં કુલાધારં ગુણાન્વિતમ્
રાજ્યયોગ્યં ધનાઢ્યં ચ પ્રાપ્નુયાદ્ ધર્મતત્પરમ્ ॥
યશ્ ચ યાં શિવયજ્ઞાય ગૃહસ્થઃ પરિકલ્પયેત્
શિવભક્તો ઽસ્ય મહતઃ પરમં ફલમ્ આપ્નુયાત્ ॥
શિવોમાં ચ પ્રયત્નેન ભક્ત્યાબ્દં યો ઽનુપાલયેત્
ગવાં લક્ષપ્રદાનસ્ય સંપૂર્ણં ફલમ્ આપ્નુયાત્ ॥
પ્રાતઃ પ્રદદ્યાત્ સઘૃતં સુકૃતં બાલપિણ્ડકમ્
દૂર્વાં ચ બાલવત્સાનાં(?) તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ॥
યાવત્ તદ્બાલવત્સાનાં પાનાહારં પ્રકલ્પયેત્
તાવદષ્ટાયુતાન્ પૂર્વૈર્ ભોગાન્ ભુઙ્ક્તે શિવે પુરે ॥
વિધવાનાથવૃદ્ધાનાં પ્રદદ્યાદ્ યઃ પ્રજીવનમ્
આભૂતસ્સંપ્લવં યાવચ્ છિવલોકે મહીયતે ॥
દદ્યાદ્ યઃ સર્વજન્તૂનામ્ આહારમ્ અનુયત્નતઃ
ત્રિઃ પૃથ્વીં રત્નસંપૂર્ણાં યદ્ દત્ત્વા તત્ ફલં લભેત્ ॥
વિનયવ્રતદાનાનિ યાનિ સિદ્ધાનિ લોકતઃ
તાનિ તેનૈવ વિધિના શિવમન્ત્રેણ કલ્પયેત્ ॥
નિવેદયીત રુદ્રાય રુદ્રાણ્યાઃ ષણ્મુખસ્ય ચ
પ્રાપ્નુયાદ્ વિપુલાન્ ભોગાન્ દિવ્યાઞ્ છિવપુરે નરઃ ॥
પુનર્ યઃ કર્તરીં દદ્યાત્ કેશક્લેશાપનુત્તયે
સર્વક્લેશવિનિર્મુક્તઃ શિવલોકે સુખી ભવેત્ ॥
નાસિકાશોધનં દદ્યાત્ સંદંશં શિવયોગિને
વર્ષકોટિં મહાભોગૈઃ શિવલોકે મહીયતે ॥
નખચ્છેદનકં દત્ત્વા શિવલોકે મહીયતે
વર્ષલક્ષં મહાભોગૈઃ શિવલોકે મહીયતે ॥
દત્ત્વાઞ્જનશલાકાં વા લોહાદ્યાં શિવયોગિને
ભોગાઞ્ છિવપુરે પ્રાપ્ય જ્ઞાનચક્ષુર્ અવાપ્નુયાત્ ॥
કર્ણશોધનકં દત્ત્વા લોહાદ્યં શિવયોગિને
વર્ષકોટિં મહાભોગૈઃ શિવલોકે મહીયતે ॥
દદ્યાદ્ યઃ શિવભક્તાય સૂચીં કૌપીનશોધનીમ્
વર્ષલક્ષં સ લક્ષાર્ધં શિવલોકે મહીયતે ॥
નિવેદ્ય શિવયોગિભ્યઃ સૂચિકં સૂત્રસંયુતમ્
વર્ષલક્ષં મહાભોગૈઃ ક્રીડતે સ શિવે પુરે ॥
દદ્યાદ્ યઃ શિવયોગિભ્યઃ સુકૃતાં પત્રવેધનીમ્
વર્ષલક્ષં મહાભોગૈઃ શિવલોકે મહીયતે ॥
દદ્યાદ્ યઃ પુસ્તકાદીનાં સર્વકાર્યાર્થકર્તૃકામ્
પઞ્ચલક્ષં મહાભોગૈર્ મોદતે સ શિવે પુરે ॥
શમીન્ધનતૃણાદીનાં દદ્યાત્ તચ્છેદનં ચ યઃ
ક્રીડતે સ શિવે લોકે વર્ષલક્ષચતુષ્ટયમ્ ॥
શિવાશ્રમોપભોગાય લોહોપકરણં મહત્
યઃ પ્રદદ્યાગ્ કુઠારાદ્યં તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ॥
યાવત્ તત્ફલસંખ્યાનં લોહોપકરણે ભવેત્
તાવન્તિ વર્ષલક્ષાણિ શિવલોકે મહીયતે ॥
શિવાયતનવિત્તાનાં રક્ષાર્થં યઃ પ્રયચ્છતિ
ધનુઃખડ્ગાયુધાદીનિ તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ॥
એકૈકસ્મિન્ પરિજ્ઞેયમ્ આયુધે ચાપિ વૈ ફલમ્
વર્ષકોટ્યષ્ટકં ભોગૈઃ શિવલોકે મહીયતે ॥
યઃ સ્વાત્મભોગભૃત્યર્થં કુસુમાનિ નિવેદયેત્
શિવાય ગુરવે વાપિ તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ॥
યાવદ્ અન્યોઽન્યસંબન્ધાસ્ તસ્યાંશાઃ પરિકીર્તિતાઃ
વર્ષલક્ષં સ તાવચ્ ચ શિવલોકે પ્રમોદતે ॥
નષ્ટાપહૃતમ્ અન્વિષ્ય પુનર્ વિત્તં નિવેદયેત્
શિવાત્મકં શિવાયૈવ તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ॥
યાવચ્ છિવાય તદ્વિત્તં પ્રાઙ્ નિવેદ્ય ફલં સ્મૃતમ્
નષ્ટમ્ આનીય તદ્ ભૂયઃ પુણ્યં શતગુણં લભેત્ ॥
દેવદ્રવ્યં હૃતં નષ્ટમ્ અન્વેષ્યમ્ અપિ યત્નતઃ
ન પ્રાપ્નોતિ તદા તસ્ય પ્રાપ્નુયાદ્ દ્વિગુણં ફલમ્ ॥
તામ્રકુમ્ભકટાહાદ્યં યઃ શિવાય નિવેદયેત્
શિવાત્મકં શિવાયૈવ તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ॥
યાવચ્ છિવાય તદ્ વિત્તં પ્રાઙ્ નિવેદ્ય ફલં સ્મૃતમ્
નષ્ટમ્ આનીય તદ્ ભૂયઃ પુણ્યં શતગુણં લભેત્ ॥
સ્નાનસત્ત્રોપભોગાય તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ
યાવત્ તત્ફલસંખ્યાનં તામ્રોપકરણે સ્થિતમ્ ॥
પલે પલે વર્ષકોટિં મોદતે સ શિવે પુરે
યઃ પત્ત્રપુષ્પવસ્તૂનાં દદ્યાદ્ આધારભાજનમ્ ॥
તદ્વસ્તુદાતુર્ યત્ પુણ્યં તત્ પુણ્યં સકલં ભવેત્
દત્ત્વોપકરણં કિંચિદ્ અપિ યો વિત્તમ્ અર્થિનામ્ ॥
યદ્ વસ્તુ કુરુતે તેન તત્પ્રદાનફલં લભેત્
યઃ શૌચપીતવસ્ત્રાણિ ક્ષારાદ્યૈઃ શિવયોગિનામ્ ॥
સ પાપમલનિર્મુક્તઃ શિવલોકમ્ અવાપ્નુયાત્
યઃ પુષ્પપટ્ટસંયુક્તં પટગર્ભં ચ કમ્બલમ્ ॥
પ્રદદ્યાચ્ છિવયોગિભ્યસ્ તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ
તેષાં ચ વસ્ત્રતન્તૂનાં યાવત્સંખ્યા વિધીયતે ॥
તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ ભોગાન્ ભુઙ્ક્તે શિવે પુરે
શ્લક્ષ્ણવસ્ત્રાણિ શુક્લાનિ દદ્યાદ્ યઃ શિવયોગિને ॥
ચિત્રવસ્ત્રાણિ તદ્ભક્ત્યા તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ
યાવત્ તત્સૂક્ષ્મવસ્ત્રાણાં તન્તુસંખ્યા વિધીયતે ॥
તાવદ્યુગાનિ સંભોગૈઃ શિવલોકે મહીયતે
શઙ્ખપાત્રં તુ વિસ્તીર્ણં ભાણ્ડં વાપિ સુશોભનમ્ ॥
પ્રદદ્યાચ્ છિવયોગિભ્યસ્ તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ
દિવ્યં વિમાનમ્ આરૂઢઃ સર્વકામસમન્વિતમ્ ॥
કલ્પકોટ્યયુતં સાગ્રં શિવલોકે મહીયતે
શુક્ત્યાદીનિ ચ પાત્રાણિ શોભનાન્ય્ અમલાનિ ચ ॥
નિવેદ્ય શિવયોગિભ્યઃ શઙ્ખાર્ધેન ફલં લભેત્
સ્ફાટિકાનાં ચ પાત્રાણાં શઙ્ખતુલ્યફલં સ્મૃતમ્ ॥
શૈલજાનાં તદર્ધેન પાત્રાણાં ચ તદર્ધકમ્
તાલખર્જૂરપાત્રાણાં વંશજાનાં નિવેદને ॥
અન્યેષામ્ એવમ્ આદીનાં પુણ્યં વાર્ક્ષ્યાર્ધસંમિતમ્
વંશજાર્ધસમં પુણ્યં ફલપાત્રનિવેદને ॥
નાનાપર્ણપુટાણાં ચ સારાણાં વા ફલાર્ધકમ્
યસ્ તામ્રકાંસ્યપાત્રાણિ શોવ્હનાન્ય્ અમલાનિ ચ ॥
સ્નાનભોજનપાનાર્થં દદ્યાદ્ યઃ શિવયોગિને
તામ્રાં કાંસીં ત્રિલોહીં વા યઃ પ્રદદ્યાત્ ત્રિપાદિકામ્ ॥
ભોજને ભોજનાધારં ગુરવે તત્ફલં શૃણુ
યાવત્ તત્પલસંખ્યાનં ત્રિપાદ્યા ભોજનેષુ ચ ॥
તાવદ્યુગસહસ્રાણિ ભોગાન્ ભુઙ્ક્તે શિવે પુરે
લોહં ત્રિપાદિકં દત્ત્વા સત્કૃત્વા શિવયોગિને ॥
દશકલ્પાન્ મહાભોગૈર્ નરઃ શિવપુરે વસેત્
યઃ પ્રદદ્યાત્ ત્રિવિષ્ટમ્ભં ભિક્ષાપાત્રસમાશ્રયમ્ ॥
વંશજં દારુજં વાપિ તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ
દિવ્યસ્ત્રીભોગસંપન્નો વિમાને મહતિ સ્થિતઃ ॥
ચતુર્યુગસહસ્રં તુ ભોગાન્ ભુઙ્ક્તે શિવે પુરે
ભિક્ષાપાત્રમુખાચ્છાદમ્ વસ્ત્રપર્ણાદિકલ્પિતમ્ ॥
દત્ત્વા શિવપુરે ભોગાન્ કલ્પમ્ એકં વસેન્ નરઃ
સંશ્રયં યઃ પ્રદદ્યાચ્ ચ ભિક્ષાપાત્રે કમણ્ડલૌ ॥
કલ્પિતં વસ્ત્રસૂત્રાદ્યૈસ્ તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ
તદ્વસ્ત્રપૂતતન્તૂનાં સંખ્યા યાવદ્ વિધીયતે ॥
તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ રુદ્રલોકે મહીયતે
સૂત્રવલ્કલવાલૈર્ વા શિક્યભાણ્ડસમાશ્રયમ્ ॥
યઃ કૃત્વા દામનીયોક્ત્રં પ્રગ્રહં રજ્જુમ્ એવ વા
એવમ્ આદીનિ ચાન્યાનિ વસ્તૂનિ વિનિવેદયેત્ ॥
શિવગોષ્ઠોપયોગાર્થં તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ
યાવત્ તદ્રજ્જુસંખ્યાનં પ્રદદ્યાચ્ છિવગોકુલે ॥
તાવચ્ ચતુર્યુગં દેહી શિવલોકે મહીયતે
યથા યથા પ્રિયં વસ્ત્રં શોભનં ચ યથા યથા ॥
તથા તથા મહાપુણ્યં તદ્દાનાદ્ ઉત્તરોત્તરમ્
યઃ પન્થાનં દિશેત્ પૃષ્ટં પ્રણષ્ટં ચ ગવાદિકં ॥
સ ગોદાનસમં પુણ્યં પ્રજ્ઞાસૌખ્યં ચ વિન્દતિ
કૃત્વોપકારમ્ આર્તાનાં સ્વર્ગં યાતિ ન સંશયઃ ॥
અપિ કણ્ટકમ્ ઉદ્ધૃત્ય કિમુતાન્યં મહાગુણમ્(?)
અન્નપાનૌષધીનાં ચ યઃ પ્રદાતારમ્ ઉદ્દિશેત્ ॥
આર્તાનાં તસ્ય વિજ્ઞેયં દાતુસ્ તત્સદૃશં ફલમ્
શિવાય તસ્ય સંરુદ્ધં કર્મ તિષ્ઠતિ યદ્ વિના ॥
તદ્ અલ્પમ્ અપિ યજ્ઞાઙ્ગં દત્ત્વા યજ્ઞફલં લભેત્
અપિ કાશકુશં સૂત્રં ગોમયં સમિદિન્ધનમ્ ॥
શિવયજ્ઞોપયોગાર્થં પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ
સર્વેષાં શિવભક્તાનાં દદ્યાદ્ યત્ કિંચિદ્ આદરાત્
દત્ત્વા યજ્ઞફલં વિદ્યાત્ કિમુ તદ્વસ્તુદાનતઃ ॥
મૂળ પાઠ: Śivopaniṣad · Edition: included in: Un-published Upanisads / ed. by the Pandits of Adyar Library under the supervision of C. Kunhan Raja Adyar 1933 (The Adyar Library Series ; 14) · Data entry Reinhold Grünendahl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0