Śivopaniṣad · Chapter 5

athāgneyaṃ mahāsnānam alakṣmīmalanāśanam
sarvapāpaharaṃ divyaṃ tapaḥ śrīkīrtivardhanam //

agnirūpeṇa rudreṇa svatejaḥ paramaṃ balam
bhūtirūpaṃ samudgīrṇaṃ viśuddhaṃ duritāpaham //

yakṣarakṣaḥpiśācānāṃ dhvaṃsanaṃ mantrasatkṛtam
rakṣārthaṃ bālarūpāṇāṃ sūtikānāṃ gṛheṣu ca //

yaś ca bhuṅkte dvijaḥ kṛtvā [a]nnasya vā paridhitrayam(?)
api śūdrasya paṅktisthaḥ paṅktidoṣair na lipyate //

āhāram ardhabhuktaṃ ca kīṭakeśādidūṣitam
tāvanmātraṃ samuddhṛtya bhūtispṛṣṭaṃ viśuddhyati //

āraṇyaṃ gomayakṛtaṃ karīṣaṃ vā praśasyate
śarkarāpāṃsunirmuktam abhāve kāṣṭhabhasmanā //

svagṛhāśramavallibhyaḥ kulālālayabhasmanā
gomayeṣu ca dagdheṣu hīṣṭakāni ca yeṣu ca //

sarvatra vidyate bhasma duḥkhāpārjanarakṣaṇam (duḥkhopār)
śaṅkhakundenduvarṇābham ādadyāj jantuvarjitam //

bhasmānīya prayatnena tad rakṣed yatnavāṃs tathā
mārjāramūṣikādyaiś ca nopahanyeta tad yathā //

pañcadoṣavinirmuktaṃ guṇapañcakasaṃyutam
śivaikādaśikājaptaṃ śivabhasma prakīrtitam //

jātikārukavākkāya sthānaduṣṭaṃ ca pañcamam
pāpaghnaṃ śāṃkaraṃ rakṣā pavitraṃ yogadaṃ guṇāḥ(?) //

śivavratasya śāntasya bhāsakatvāc chubhasya ca
bhakṣaṇāt sarvapāpānāṃ bhasmeti parikīrtitam //

bhasmasnānaṃ śivasnānaṃ vāruṇād adhikaṃ smṛtam
jantuśaivālanirmuktam āgneyaṃ paṅkavarjitam //

apavitraṃ bhavet toyaṃ niśi pūrvam anāhṛtam
nadītaḍāgavāpiṣu giriprasravaṇeṣu ca //

snānaṃ sādhāraṇaṃ proktaṃ vāruṇaṃ sarvadehinām
asādhāraṇam evoktaṃ bhasmasnānaṃ dvijanmanām //

trikālaṃ vāruṇasnānād anārogyaṃ prajāyate
āgneyaṃ rogaśamanam etasmād sārvakāmikam //

saṃdhyātraye 'rdharātre ca bhuktvā cānnavirecane
śivayogy ācaret snānam uccārādikriyāsu ca //

bhasmāstṛte mahībhāge same jantuvivarjite
dhyāyamānaḥ śivaṃ yogī rajanyantaṃ śayīta ca //

ekarātroṣitasyāpi yā gatir bhasmaśāyinaḥ
na sā śakyā gṛhasthena prāptuṃ yajñaśatair api //

gṛhasthas tryāyuṣoṃkāraiḥ snānaṃ kuryāt tripuṇḍrakaiḥ
yatiḥ sārvāṅgikaṃ snānam āpādatalamastakāt //

śivabhaktas tridhā vedyāṃ bhasmasnānaphalaṃ labhet
hṛdi mūrdhni lalāṭe ca śūdraḥ śivagṛhāśramī //

gaṇāḥ pravrajitāḥ śāntāḥ bhūtim ālabhya pañcadhā
śirolalāṭe hṛdbāhvor bhasmasnānaphalaṃ labhet //

saṃvatsaraṃ tadardhaṃ vā caturdaśyaṣṭamīṣu ca
yaḥ kuryād bhasmanā snānaṃ tasya puṇyaphalaṃ śṛnu //

śivabhasmani yāvantaḥ sametāḥ paramāṇavaḥ
tāvadvarṣasahasrāṇi śivaloke mahīyate //

ekaviṃśakulopetaḥ patnīputrādisaṃyutaḥ
mitrasvajanabhṛtyaiś ca samastaiḥ parivāritaḥ //

tatra bhuktvā mahābhogān icchayā sārvakāmikān
jñānayogaṃ samāsādya pralaye muktim āpnuyāt //

bhasma bhasmāntikaṃ yena gṛhītaṃ naiṣṭhikavratam(?)
anena vai sa dehena rudraś caṅkramate kṣitau //

bhasmasnānarataṃ śāntaṃ ye namanti dine dine
te sarvapāpanirmuktā narā yānti śivaṃ puram //

ity etat paramaṃ snānam āgneyaṃ śivanirmitam
trisaṃdhyam ācaren nityaṃ jāpī yogam avāpnuyāt //

bhasmānīya pradadyād yaḥ snānārthaṃ śivayogine
kalpaṃ śivapure bhogān bhuktvānte syād dvijottamaḥ //

āgneyaṃ vāruṇaṃ māntraṃ vāyavyaṃ tv aindrapañcamam
mānasaṃ śāntitoyaṃ ca jñānasnānaṃ tathāṣṭamam //

āgneyaṃ rudramantreṇa bhasmasnānam anuttamam
ambhasā vāruṇaṃ snānam kāryaṃ vāruṇamūrtinā //

mūrdhānaṃ pāṇinālabhya śivaikādaśikāṃ japet
dhyāyamānaḥ śivaṃ śāntam mantrasnānaṃ paraṃ smṛtam //

gavāṃ khurapuṭotkhāta pavanoddhūtareṇunā
kāryaṃ vāyavyakaṃ snānam mantreṇa marudātmanā //

vyabhre 'rke varṣati snānaṃ kuryād aindrīṃ diśaṃ sthitaḥ
ākāśamūrtimantreṇa tad aindram iti kīrtitam //

udakaṃ pāṇinā gṛhya sarvatīrthāni saṃsmaret
abhyukṣayec chiras tena snānaṃ mānasam ucyate //

pṛthivyāṃ yāni tīrthāni sarāṃsy āyatanāni ca
teṣu snātasya yat puṇyaṃ tat puṇyaṃ kṣāntivāriṇā //

na tathā śudhyate tīrthais tapobhir vā mahādhvaraiḥ
puruṣaḥ sarvadānaiś ca yathā kṣāntyā viśuddhyati //

ākruṣṭas tāḍitas tasmād adhikṣiptas tiraskṛta
kṣamed akṣamamānānāṃ svargamokṣajigīṣayā //

yaiva brahmavidāṃ prāptir yaiva prāptis tapasvinām
yaiva yogābhiyuktānāṃ gatiḥ saiva kṣamāvatām //

jñānāmalāmbhasā snātaḥ sarvadaiva muniḥ śuciḥ
nirmalaḥ suviśuddhaś ca vijñeyaḥ sūryaraśmivat //

medhyāmedhyarasaṃ yadvad api vatsa vinā karaiḥ
naiva lipyati tad doṣais tadvaj jñānī sunirmalaḥ //

eṣām ekatame snātaḥ śuddhabhāvaḥ śivaṃ vrajet
aśuddhabhāvaḥ snāto 'pi pūjayann āpnuyāt phalam //

jalaṃ mantraṃ dayā dānaṃ satyam indriyasaṃyamaḥ
jñānaṃ bhāvātmaśuddhiś ca śaucam aṣṭavidhaṃ śrutam //

aṅguṣṭhatalamūle ca brāhmaṃ tīrtham avasthitam
tenācamya bhavec chuddhaḥ śivamantreṇa bhāvitaḥ //

yad adhaḥ kanyakāyāś ca tat tīrthaṃ daivam ucyate
tīrthaṃ pradeśinīmūle pitryaṃ pitṛvidhodayam(?) //

madhyamāṅgulimadhyena tīrtham āriṣam ucyate
karapuṣkaramadhye tu śivatīrthaṃ pratiṣṭhitam //

vāmapāṇitale tīrtham aumam nāma prakīrtitam
śivomātīrthasaṃyogāt kuryāt snānābhiṣecanam //

devān daivena tīrthena tarpayed akṛtāmbhasā
uddhṛtya dakṣiṇaṃ pāṇim upavītī sadā budhaḥ //

prācīnāvītinā kāryaṃ pitṝṇāṃ tilavāriṇā
tarpaṇaṃ sarvabhūtānām āriṣeṇa nivītinā //

savyaskandhe yadā sūtram upavīty ucyate tadā
prācīnāvīty asavyena nivītī kaṇṭhasaṃsthite //

pitṝṇāṃ tarpaṇaṃ kṛtvā sūryāyārghyaṃ prakalpayet
upasthāya tataḥ sūryaṃ yajec chivam anantaram //