Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Chapter 7.2.16
oṃ iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe dīkṣāvidhāne gurumāhātmyaṃ nāma pañcadaśo 'dhyāyaḥ
Chapter 16
upamanyuruvāca
puṇye 'hani śucau deśe bahudoṣavivarjite
deśikaḥ prathamaṃ kuryātsaṃskāraṃ samayāhvayam
parīkṣya bhūmiṃ vidhivadgaṃdhavarṇarasādibhiḥ
śilpiśāstroktamārgeṇa maṇḍapaṃ tatra kalpayet
kṛtvā vediṃ ca tanmadhye kuṇḍāni parikalpayet
aṣṭadikṣu tathā dikṣu tatraiśānyāṃ punaḥ kramāt
pradhānakuṃḍaṃ kurvīta yadvā paścimabhāgataḥ
pradhānamekamevātha kṛtvā śobhāṃ prakalpayet
vitānadhvajamālābhirvividhābhiranekaśaḥ
vedimadhye tataḥ kuryānmaṃḍalaṃ śubhalakṣaṇam
raktahemādibhiścūrṇairīśvarāvāhanocitam
siṃdūraśālinīvāracūrṇairevātha nirdhanaḥ
ekahastaṃ dvihastaṃ vā sitaṃ vā raktameva vā
ekahastasya padmasya karṇikāṣṭāṃgulā matā
kesarāṇi tadardhāni śeṣaṃ cāṣṭadalādikam
dvihastasya tu padmasya dviguṇaṃ karṇikādikam
kṛtvā śobhopaśobhāḍhyamaiśānyāṃ tasya kalpayet
ekahastaṃ tadardhaṃ vā punarvedyaḥ tu maṃḍalam
vrīhitaṃdulasiddhārthatilapuṣpakuśāstṛte
tatra lakṣaṇasaṃyuktaṃ śivakuṃbhaṃ prasādhayet
sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi tāmrajaṃ mṛnmayaṃ tu vā
gandhapuṣpākṣatākīrṇaṃ kuśadūrvāṃkurācitam
sitasūtrāvṛtaṃ kaṃṭhe navavastrayugāvṛtam
śuddhāmbupūrṇamutkūrcaṃ sadravyaṃ sapidhānakam
bhṛṅgāraṃ vardhanīṃ cāpi śaṃkhaṃ ca cakrameva vā
vinā sūtrādikaṃ sarvaṃ padmapatramathāpi vā
tasyāsanāraviṃdasya kalpayeduttare dale
agrataścaṃdanāṃbhobhirastrarājasya vardhanīm
maṇḍalasya tataḥ prācyāṃ maṃtrakuṃbhe ca pūrvavat
kṛtvā vidhivadīśasya mahāpūjāṃ samācaret
athārṇavasya tīre vā nadyāṃ goṣṭhe 'pi vā girau
devāgare gṛhe vāpi deśe 'nyasminmanohare
kṛtvā pūrvoditaṃ sarvaṃ vinā vā maṃḍapādikam
maṃḍalaṃ pūrvavatkṛtvā sthaṃḍilaṃ ca vibhāvasoḥ
praviśya pūjābhavanaṃ prahṛṣṭavadano guruḥ
sarvamaṃgalasaṃyuktaḥ samācaritanaityakaḥ
563b
mahāpūjāṃ maheśasya kṛtvā maṇḍalamadhyataḥ
śivakuṃbhe tathā bhūyaḥ śivamāvāhya pūjayet
paścimābhimukhaṃ dhyātvā yajñarakṣakamīśvaram
arcayedastravardhanyāmastramīśasya dakṣiṇe
mantrakumbhe ca vinyasya mantraṃ mantraviśāradaḥ
kṛtvā mudrādikaṃ sarvaṃ mantrayāgaṃ samācaret
tataśśivānale homaṃ kuryāddeśikasattamaḥ
pradhānakuṇḍe parito juhuyuścāpare dvijāḥ
ācāryātpādamardhaṃ vā homasteṣāṃ vidhīyate
pradhānakuṇḍa evātha juhuyāddeśikottamaḥ
svādhyāyamapare kuryuḥ stotraṃ maṃgalavācanam
japaṃ ca vidhivaccānye śivabhaktiparāyaṇāḥ
nṛtyaṃ gītaṃ ca vādyaṃ ca maṃgalānyaparāṇi ca
pūjanaṃ ca sadasyānāṃ kṛtvā samyagvidhānataḥ
puṇyāhaṃ kārayitvātha punaḥ saṃpūjya śaṃkaram
prārthayeddeśiko devaṃ śiṣyānugrahakāmyayā
prasīda devadeveśa dehamāviśya māmakam
vimocayainaṃ viśveśa ghṛṇayā ca ghṛṇānidhe
atha caivaṃ karomīti labdhānujñastu deśikaḥ
ānīyopoṣitaṃ śiṣyaṃ haviṣyāśinameva vā
ekāśanaṃ vā virataṃ snātaṃ prātaḥkṛtakriyam
japaṃtaṃ praṇavaṃ devaṃ dhyāyaṃtaṃ kṛtamaṃgalam
dvārasya paścimasyāgramaṇḍale dakṣiṇasya vā
darbhāsane samāsīnaṃ vidhāyodaṅmukhaṃ śiśum
svayaṃ prāgvadanastiṣṭhannūrdhvakāyaṃ kṛtāṃjalim
saṃprokṣya prokṣaṇautoyairmūrdhanyastreṇa mudrayā
puṣpakṣepeṇa saṃtāḍya badhnīyāllocanaṃ guruḥ
dukūlārdhena vastreṇa maṃtritena navena ca
tataḥ praveśayecchiṣyaṃ gururdvāreṇa maṃḍalam
so 'pi teneritaḥ śaṃbhorācarettriḥ pradakṣiṇam
tatassuvarṇasaṃmiśraṃ dattvā puṣpāṃjaliṃ prabhoḥ
prāṅmukhaścodaṅmukho vā praṇameddaṃḍavatkṣito
tatassaṃprokṣya mūlena śirasyastreṇa pūrvavat
saṃtāḍya deśikastasya mocayennetrabaṃdhanam
sa dṛṣṭvā maṃḍalaṃ bhūyaḥ praṇametsāñjaliḥ prabhum
athāsīnaṃ śivācāryo maṃḍalasya tu dakṣiṇe
upaveśyātmanassavye śiṣyaṃ darbhāsane guruḥ
ārādhya ca mahādevaṃ śivahastaṃ pravinyaset
śivatejomayaṃ pāṇiṃ śivamaṃtramudīrayet
śivābhimānasaṃpanno nyasecchiṣyasya mastake
sarvāṃgālaṃbanaṃ caiva kuryāttenaiva deśikaḥ
śiṣyo 'pi praṇamedbhūmau deśikākṛtamīśvaram
tataśśivānale devaṃ samabhyarcya yathāvidhi
hutāhutitrayaṃ śiṣyamupaveśya yathā purā
564a
darbhāgraiḥ saṃspṛśaṃstaṃ ca vidyayātmānamāviśet
namaskṛtya mahādevaṃ nāḍīsaṃdhānamācaret
śivaśāstroktamārgeṇa kṛtvā prāṇasya nirgamam
śiṣyadehapraveśaṃ ca smṛtvā maṃtrāṃstu tarpayet
saṃtarpaṇāya mūlasya tenaivāhutayo daśa
deyāstisrastathāṃgānāmaṃgaireva yathākramam
tataḥ pūrṇāhutiṃ dattvā prāyaścittāya deśikaḥ
punardaśāhutīnkuryānmūlamaṃtreṇa maṃtravit
punaḥ saṃpūjya deveśaṃ samyagācamya deśikaḥ
hutvā caiva yathānyāyaṃ svajātyā vaiśyamuddharet
tasyaivaṃ janayetkṣātramuddhāraṃ ca tataḥ punaḥ
kṛtvā tathaiva vipratvaṃ janayedasya deśikaḥ
rājanyaṃ caivamuddhṛtya kṛtvā vipraṃ punastayoḥ
rudratvaṃ janayedvipre rudranāmaiva sādhayet
prokṣaṇaṃ tāḍanaṃ kṛtvā śiśossvātmānamātmani
śivātmakamanusmṛtya sphuraṃtaṃ visphuliṃgavat
nāḍyā yathoktayā vāyuṃ recayenmaṃtrato guruḥ
nirgamya praviśennāḍyā śiṣyasya hṛdayaṃ tathā
praviśya tasya caitanyaṃ nīlabindunibhaṃ smaran
svatejasāpāstamalaṃ jvalaṃtamanuciṃtayet
tamādāya tayā nāḍyā maṃtrī saṃhāramudrayā
na pūrakeṇa niveśyainamekībhāvārthamātmanaḥ
kuṃbhakena tathā nāḍyā recakena yathā purā
tasmādādāya śiṣyasya hṛdaye tanniveśayet
tamālabhya śivāllabdhaṃ tasmai dattvopavītakam
hutvā ' 'hutitrayaṃ paścāddadyātpūrṇāhutiṃ tataḥ
devasya dakṣiṇe śiṣyamupaveśyavarāsane
kuśapuṣpaparistīrṇe baddhāṃjalirudaṅmukham
svastikāsanamārūḍhaṃ vidhāya prāṅmukhaḥ svayam
varāsanasthito maṃtrairmahāmaṃgalaniḥsvanaiḥ
samādāya ghaṭaṃ pūrṇaṃ pūrṇameva prasāditam
dhyāyamānaḥ śivaṃ śiṣyamābhiṣiṃceta deśikaḥ
athāpanudya snānāṃbu paridhāya sitāṃbaram
ācāntolaṃkṛtaśśiṣyaḥ prāṃjalirmaṃḍapaṃ vrajet
upaveśya yathāpūrvaṃ taṃ gururdarbhaviṣṭare
saṃpūjya maṃḍalaṃ devaṃ karanyāsaṃ samācaret
tatastu bhasmanā devaṃ dhyāyanmanasi deśikaḥ
samālabheta pāṇibhyāṃ śiśuṃ śivamudīrayet
atha tasya śivācāryo dahanaplāvanādikam
sakalīkaraṇaṃ kṛtvā mātṛkānyāsavartmanā
tataḥ śivāsanaṃ dhyātvā śiṣyamūrdhni deśikaḥ
tatrāvāhya yathānyāyamarcayenmanasā śivam
prārthayetprāṃjalirdevaṃ nityamatra sthito bhava
iti vijñāpya taṃ śaṃbhostejasā bhāsuraṃ smaret
564b
saṃpūjyātha śivaṃ śaivīmājñāṃ prāpya śivātmikām
karṇe śiṣyasya śanakaiśśivamantramudīrayet
sa tu baddhāṃjaliḥ śrutvā mantraṃ tadgatamānasaḥ
śanaistaṃ vyāharecchiṣyaśivācāryasya śāsanāt
tataḥ śāktaṃ ca saṃdiśya mantraṃ mantravicakṣaṇaḥ
uccārayitvā ca sukhaṃ tasmai maṃgalamādiśet
tatassamāsānmantrārthaṃ vācyavācakayogataḥ
samadiśyeśvaraṃ rūpaṃ yogamāsanamādiśet
atha gurvājñayā śiṣyaḥ śivāgnigurusannidhau
bhaktyaivamabhisaṃdhāya dīkṣāvākyamudīrayet
varaṃ prāṇaparityāgaśchedanaṃ śiraso 'pi vā
na tvanabhyarcya bhuṃjīya bhagavantaṃ trilocanam
sa eva dadyānniyato yāvanmohaviparyayaḥ
tāvadārādhayeddevaṃ tanniṣṭhastatparāyaṇaḥ
tataḥ sa samayo nāma bhaviṣyati śivāśrame
labdhādhikāro gurvājñāpālakastadvaśo bhavet
ataḥ paraṃ nyastakaro bhasmādāya svahastataḥ
dadyācchiṣyāya mūlena rudrākṣaṃ cābhimaṃtritam
pratimā vāpi devasya gūḍhadehamathāpi vā
pūjāhomajapadhyānasādhanāni ca saṃbhave
sopi śiṣyaḥ śivācāryāllabdhāni bahumānataḥ
ādadītājñayā tasya deśikasya na cānyathā
ācāryādāptamakhilaṃ śirasyādhāya bhaktitaḥ
rakṣayetpūjayecchaṃbhuṃ maṭhe vā gṛha evavā
ataḥ paraṃ śivācāramādiśedasya deśikaḥ
bhaktiśraddhānusāreṇa prajñāyāścānusārataḥ
yaduktaṃ yatsamājñātaṃ yaccaivānyatprakīrtitam
śivācāryeṇa samaye tatsarvaṃ śirasā vahet
śivāgamasya grahaṇaṃ vācanaṃ śravaṇaṃ tathā
deśikadeśataḥ kuryānna svecchāto na cānyataḥ
iti saṃkṣepataḥ proktaḥ saṃskāraḥ samayāhvayaḥ
sākṣācchivapuraprāptau nṛṇāṃ paramasādhanam
Original text: Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Edition: Venkatesvara Steam Press, Bombay (c. 1920) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0